<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp; Қазіргі уақытта медицина саласының өкілдерін алаңдатқан жайттың бірі қатерлі ісіктің тұрғындар арасында саны артуы. Дүние жүзінде қатерлі ісік өлім-жітім де­регі бойынша екінші орында тұр. Қызылордалық білікті дәрігер, онколог Дүйсен Ойнаров онкологиялық ауру ете сатысында анықталса 100% емделетінін айтып,&nbsp; туындау себептері мен алдын алу шараларына тоқталды.Дәрігер өз сөзінде онкологиялық аурудың туындау себептерінің&nbsp;бірі зиянды тамақ өнімдері екенін атап айтты.&nbsp;<blockquote>– Аурудың пайда болуына бір емес, бірнеше фактор әсер етеді. Көбі қатерлі ісік әбден асқынып, метастаз бергенде, яғни басқа ағзаларға таралып, әсер ете бастағанда ғана дәрігердің көмегіне жүгінеді. Жұртшылық бұл ауру тамақтанудың дұрыс еместігінен туындайды деседі. Дегенмен дәрігер ретінде басты себептің бірі Coca-Cola мен Gorilla секілді энергетикалық сусындарды тұтыну салдарынан деп ойлаймын. Бұрын сүт, айран, шұбатты күнделікті ішетін халық қазір ағарғанға аса мән бермейді. Мұнан кейін қатерлі ісік ішімдік ішіп, шылым шегетін адамдарда жылдам дамиды.&nbsp;Онкология – сездірмей келетін ауру. Ең қиыны да – сол. Еш жерің ауырып-сырқамайды. Тамырлап, денеге дендеп енгеннен кейін ғана белгі береді.Қызылорда облысында өңеш, асқазан-ішек жолдары ісігімен ауыратындардың қатары көп. Омырау безінің ісігі де жасқа қарап жатқан жоқ. Оны да ерте сатысында анықтаудамыз.Онкологияны ерте сатысында анықтау&nbsp; жақсы белгі. Бұл орайда он жеті облыстың ішінде Қызылорда өңірі алдыңғы орында. Қатерлі ісік ерте сатысында анықталса 100 процент жазылады. Омырау безі, сүт безі, жатыр мойны қатерлі ісігімен ауырған науқастарды емдеу мүмкіндігі жоғары. Әсіресе, Қызылорда облысында. Сыр өңірінде онкологиялық ауруларды зерттеу, диагностикалау деңгейі айтарлықтай жоғары, химиотерапиямен, сәулемен емдейтін, ота жасайтын білікті хирург-онколог дәрігерлермен қатар, сапалы медициналық құрал-жабдықтар да жеткілікті. Біз өзіміз ауруды асқындырып апарамыз ғой. Бұрын қылтамақ, асқазан ауруының емі жоқ деп білетін. Қазір қай ауруды болсын сәулемен, химиялық жолмен не ота арқылы емдеуге мүмкіндік бар, – деді ол.</blockquote>Дәрігердің айтуынша, ертеде бұл аурудың атын естісе, уайымдайтын халық қазір онкологиялық аурудың бар-жоғын анықтап, көрінуден қашпайды. Себебі медициналық тексерулер ақысыз, облыста МРТ, КТ, УЗИ түрлері, эндоскопия сынды аппараттардың барлығы тұрғындарға тегін. Бүгінде қатерлі ісікті ерте сатыда анықтау үшін тұрғындар медициналық профилактикалық тексеруден өте алады.&nbsp;Қорлан САРЫ Фото: cmclinic.kz

Қызылордалық дәрігер қатерлі ісікті 100% емдеуге мүмкіндік бар екенін айтты

Ғасырлық тарихы бар білім ордасы

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Бүгін облыс әкімі Нұрлыбек Нәлібаевтың қатысуымен Қызылорда қаласында «Қажы Мырқыайдар» мешіті ашылды. Салтанатты рәсімге Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының төрағасы, Бас мүфти Наурызбай қажы Тағанұлы қатысты.Аймақ басшысы жиналған қауымды жаңа мешіттің ашылуымен құттықтап, бұл халықты руханиятқа бастайтын сауапты іс екенін атап өтті.«Сыр өңірі – Алашқа аты мәлім дүлдүл ақындар мен шайырлар, батырлар мен билердің ғана емес, ахун, ишан, молда, мақсым атанған оқымысты, ғұламалардың елі. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы «Дін мен дәстүр сабақтастығын берік ұстанатын ел татулығын, тұрақтылығы мен тыныштығын сақтап, кез келген сын-қатерден сүрінбей өте алады» деген болатын.Қазақылықтың қаймағы бұзылмаған киелі мекенде қоғамды тұрақтылыққа бастайтын, тұтастықты сақтауға бағытталған байыпты істер атқарылуда. Биыл өңірімізде «Руханият жылы» жарияланды. Президентіміздің идеясынан бастау алған «Адал адам» мәдени-тәрбие орталықтары өз жұмысын бастады, 171 мәдениет үйінде жастарды ізгілік пен отансүйгіштікке баулу ісі ұйымдастырылуда. Барлық аудан орталығында «Руханият орталықтарының» құрылысы басталды.Имандылыққа бет бұрып, ізгілікке ұмтылған пенденің Аллаға деген сенімін күшейтетін орын – мешіт. Тәуелсіздіктің алғашқы жылдары өңірде небәрі 14 мешіт болған, бүгінде 184 мешіт ресми тіркелген. Имандылық үйлерінің ашылуы елдегі ынтымақ пен бірліктің сақталуына зор септігін тигізеді. Дәл қазіргідей жаңа бетбұрыстар мен үдерістер заманында дәстүрлі дініміз адасушылық пен түрлі ағымға тосқауыл болып, имамдар халықты бірлікке, ынтымаққа ұйытуы тиіс. Бұл мәселеде рухани көшбасшылардың рөлі аса зор. Облыс орталығынан күмбезі күн сәулесімен шағылысқан мешіт салуға қолдау көрсеткен жомарт жүректі азаматтарға барша халықтың атынан ризашылығымызды білдіреміз. Жаңа мешіт рухани байлығымыздың темірқазығына айналсын!», – деді Нұрлыбек Нәлібаев.Жиында Наурызбай қажы Тағанұлы жаңа мешіттің мейірімділік мекеніне айналуына тілектестік білдірді.Тарихтың ізі мен сырына толы Сыр өңірінің қасиетті орындары – Қорқыт ата ескерткіш-кешені, Хорасан ата, Оқшы ата және Марал баба кесенелері кәсіпкерлердің қолдауымен қайта жаңғыртылып, айналасы абаттандырылды.Марал баба кесенесін қоршаудың, реставрациялаудың және кесенеге дейінгі жолды жөндеудің есептемелері әзірленді. Жақын күндері жол жөндеу жұмыстары басталады.<img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/443820271_750976087223638_5436056263264354987_n_94c9bb45fb.jpg" alt="443820271_750976087223638_5436056263264354987_n.jpg"><img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/442482588_750976197223627_8530442806368461037_n_8e68802e9a.jpg" alt="442482588_750976197223627_8530442806368461037_n.jpg">Фото: Қызылорда облысы әкімінің баспасөз қызметі

Қызылорда қаласында «Қажы Мырқыайдар» мешіті ашылды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Қызылорда қаласында жемқорлыққа қарсы еріктілер тобы әлеуметтік нысандарға мониторинг жүргізді деп хабарлайды Kyzylorda news ақпарат агенттігі Қазақстан Республикасы Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің (Сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызмет) Қызылорда облысы бойынша департаментінің ресми сайтына <a href="https://www.gov.kz/memleket/entities/anticorruption-kyzylorda/press/news/details/776723?lang=kk">сілтеме</a> жасап.Атап айтқанда, өңірлік еріктілер облыста салынып жатқан әлеуметтік нысандарға, оның ішінде «Жайлы мектеп» Ұлттық жобасының іске асырылуы жөнінде атқарылып жатқан жұмыстарға&nbsp; мониторинг жасады.Еріктілердің ұсынысымен сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтардың алдын-алу мақсатында, құрылыс нысандары жанынан «Call center – 1424» нөмірі көрсетілген арнайы тақырыптағы баннерлер орнатылды.Айта кету керек, облыста 2024-2025 жылдарға «Жайлы мектеп» жобасы аясында 86,2 млрд. теңгеге 12&nbsp;300 орынға арналған 21 мектеп салу көзделген.Мектеп құрылыстарында сыбайлас жемқорлыққа қарсы сүйемелдеу жұмыстары және видео мониторинг (бақылау) шаралары құрылыс объектілеріне орнатылған арнайы бейне камералар арқылы жүргізіледі.

Қызылордада жемқорлыққа қарсы еріктілер әлеуметтік нысандарға мониторинг жүргізді

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Қызылорда қаласындағы Ж.Нұрпейісов атындағы №233 орта мектебі 1972 жылдың &nbsp;3 қазанынан бастап білім көкжиегінде көш түзеп келеді. Бұл білім ордасы сол жылы қаладағы қазіргі Амангелді көшесіндегі №108 үйдің орнына үш қабатты мектеп ретінде қаланған болатын. Содан бері жарты ғасырдан астам уақыт өтсе де тәрбие мен білім жолында талай өскелең ұрпақты қанат қақтырып келеді.Қай кезде де жаңа ашылған мектептің бағыт-бағдарын айқындап, алға жетелейтін, мектеп ұжымының биіктен көрінуіне сеп болатын мектеп басшысы екені рас. Білім ордасын алғашқы оқу жылында Хан Владимир Иванович басқарған. Ол өзінің іскерлік қабілетімен, ұстаздың білігін, шәкірттің білімін саралай алатын қасиетімен, ұжымға, оқушыларға деген қамқорлығымен ерекше есте қалған. Одан кейін мектепті Кеңес одағының және Қазақстан Республикасының ағарту саласының үздігі Шастова Лидия Ильинична 23 жыл басқарған. Білім ордасын әр кезеңде білікті де іскер мамандар басшылық жасаған. Мектепке 1997-2000 жылдары Спасова Лилия Викторовна, 2000-2008 жылдары Оспанова Күлзия Жұмағалиқызы, 2008-2010 жылдары Молдабекова Сауле Шамұратқызы, &nbsp;2010 -2016 жылдары Мұсаева Альфия Елубайқызы, 2016 -2021 жылдары&nbsp;Таженова Анар Бисенбайқызы басшы болса, 2021 жылы сәуір айынан бастап Акназарова Галина Ұзақбайқызы басқарған. 2024 жылдан бері &nbsp;Искаков Мұхтар басшылық жасайды.Мектеп тарихында өздерінің жарқын ізін қалдыра білген атақты мұғалімдер, октябрь революциясының орденімен марапатталған Колесова Раиса Федоровнаны, Қазақстан Республикасы &nbsp;ағарту саласының үздіктері Мырзаманова Орынтай, Наурызбаева Күлтай Нұрбайқызы, Ким Эльвира Анатольевна, Суханова Ольга Александровна, Ершова Галина Макаровна, Хильченко Лидия Адамовна, Яруллина Марсельеза &nbsp;Талиповна, Ходаковская Клавдия Васильевна.Сонымен қатар &nbsp;Е.К. Тен, Л.М. Кулешова, В.Автеньева, &nbsp;Л.Г. Кушнаренко, А.П.Тен, И.Г.Воробьев, И.И. Лапицкая, Л.М.Конышев, О.С.Цой, &nbsp;Э.Ф. Ткаченко, Н.П. Глеченко, &nbsp;В.П. Конивцев, Р.Ф. Колесова, В.И.Ли, &nbsp;З.И. Фролова, Т.С.Суркова, Г.Ш. Кальмуратова, &nbsp;В.В.Огай, &nbsp;Л.В.Лактионова, Л.Р. Югай, &nbsp;Е.А .Тен,&nbsp;А.А.Алиев, Л.С. Есенова, &nbsp;М.А .Дүкенбаева, &nbsp;Н.М.Джанибеков. Т.Н.Почекутова, &nbsp;Г.М.Ершова, М.КВагимов, &nbsp;К.Н.Алдамжарова, &nbsp; В. Г.Лубенец, А.П.Тен, Л.П.Подковкина, Э.А. Ким, Ф.П. Нигай, &nbsp;Н.А. Загороднева, В.В. Ли, &nbsp;Р.И. Китаева, Т.Т. Торешов, А.М .Бекбулатова, &nbsp;О.В.Акимова, &nbsp;Л.И. Широкова, Р.П.Кузнецова, Э.А.Эм, Л.П.Югай, Т.Шабдарова, К.Н.Наурызбаева, А.Ж.Алдамжарова, В.В.Алейников, &nbsp;З.Т.Жартенова, &nbsp;М.Г.Федорова,&nbsp;З.А. Искакова, &nbsp;Л.Г. Дмитриева, Н.А. Ем, У.И. Саметова, Г.А.Козлов, А.А.Дуйсенбаева, Б.А Абдукаримова, К.Х. Фаткульдинова, Р.К. Пак. Н.С. Ахметова, А.Н.Никтина, В.Н. Ким, Н.И.Щербинин, &nbsp;И.Е.Тян, С.Б.Хан, И.А.Гришаева, А.И.Цой, Л.Орлова. Е.Панова, З Серикова, М.М.Тлеулиева, &nbsp;Е.Ч.Цой.&nbsp;К.М .Жунелбаев, А.Н.Карпова&nbsp;ұстаздар еңбек еткен.Мектеп өз заманында алғашқы бастамаларымен, оның ішінде Н.Островский атындағы мұражай, Боровиков Борис Михайлович басқарған «Дружба» вокалдық – аспапты ансамблі негізінде құрылған қалалық «Балдырған» ансамблі, алғашқы қалалық футбол класы, психологиялық қызмет орталықтарымен белгілі болған.Білім ордасына 2005 жылы Ұлы Отан соғысының батыры Жаппасбай Нұрсейітовтің аты берілген. Мектеп – қазіргі таңда оқытудың жаңа инновациялық әдістері мен бағыттарын ұстанған білім ошағына айналған. Мектеп оқушылары республикалық олимпиадалардың және «АКСЕЛС» бағдарламасының жүлдегерлері. Білім ошағы 1982-2000 жылдар аралығында бірыңғай орыс тілді мектеп болады. 2000 жылдан қазіргі уақытқа дейін қазақ-орыс тілдерінде сапалы білім беріп келеді. 50 жыл ішінде мектепті 3302 оқушы бітірген, оның ішінде 110 бала Алтын, Күміс медальға және ерекше аттестатқа бітіріп шыққан. Қазіргі таңда мектеп түлектері еліміздің әр түкпірінен түрлі салада еңбек етуде. Мектеп өзінің&nbsp;бітіруші түлектерінің ішінде ғылым және өнер саласында, белгілі ұстаздар мен дәрігерлер, мекеме басшылары, құқық қорғау орындарының қызметкерлері, кәсіпкерлер, әскери бөлім басшылары, әлемдік деңгейдегі атақты кәсіби спортшылар – Дәулетбаев Дамир, Ділманов Дархан, Рысмұхамедова Күләш, Бимұратов Серік, Төрешбаев Бәйділдә, Ким Сергей, Пягай Александр, Қалекеева Құралай, Бауыржан Шөкенов, Батырхан Шөкенов, Бақытжан Шөкенов, Сатыбалдиев Марат, Қитаева Рәмзия, Қожаниязов Серік сынды тағы басқа түлектерімен мақтанады.&nbsp; &nbsp; &nbsp; Мектептің &nbsp;педагогикалық ұжымы уақыт талабына сай оқу-тәрбие үрдісінде &nbsp;абыроймен жұмыс атқарып келеді. Қазіргі кезде бұл білім ордасында 1022 оқушы білім алуда. &nbsp;Оның 534-і қыз &nbsp;бала, 488-і ұл бала. Мектепте 45 сынып және 3 мектепалды даярлық тобы бар. Сыныптардың орташа сыйымдылығы 23 оқушыдан. Сондай-ақ 184 өзге ұлт өкілдері білім алуда. Мектеп мұғалімдеріне заман талабына сай ақпараттық технологиямен&nbsp;қамтамасыз ету, оқушылардың ғылыми танымдылығын арттыру жұмыстарын тиянақты орындау үшін мектеп әкімшілігі&nbsp;мектеп кітапханасына аса қажетті Қазақстан педагогикалық басылымдарына үнемі жазылып келеді. Мектеп интернет желісіне қосылған &nbsp;компьютерлер керекті ақпараттарды еркін пайдалануға кең жол ашып отыр. Ұстаздар бен оқушылары да түрлі байқауларға қатысып жүр. Соңғы 3 жыл көлеміндегі нәтижелерге бағытталған педагогикалық ұжымның табыстарына келсек, мектебіміз қалалық пәндік &nbsp;және басқа да түрлі олимпиада, &nbsp;жыл сайын өтетін инттелектуалдық және түрлі &nbsp;басқа да байқауларға, ғылыми жоба, шығармалар байқауларына &nbsp;қатысып, жүлделі орындар иеленуде.

Қызылорда: Үздіктер шыққан білім ордасы 

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> «Мектеп – кеме, білім – теңіз» демекші биылғы оқу жылының аяқталуына да санаулы күн қалды. Алғашқы қоңырау соғылғанда жүректері дүрсілдеп мектеп табалдырығын аттаған оқушылар жыл бойына үздіксіз білім алды. №5 мектеп-лицейде 2023-2024 оқу жылында жалпы 1755 оқушы білім алды. Оның ішінде 1-4 сыныптарда – 704 оқушы, 5-8,10 сыныптарда – 918 оқушы болса, барлығы да қазақ тілі пәнінен емтихан тапсырады. Биыл 4 түлегіміз «Алтын белгіге» үміткер.&nbsp;Биылғы оқу жылында қарқынды жұмыстың нәтижесінде ұстаздарымызбен шәкірттеріміз білім бәйгесінде оза шапты. Республикалық, қалалық, облыстық ғылыми жобалар мен пәндік олимпиадалардың жүлдегерлері атанды.&nbsp;Ұстаздар балаға тәрбие беріп қана қоймай, ізденіс жолына бағыт берді. Бүгінде аралас мектепте түрлі ұлт өкілдері тәрбиеленуде. Ұлтқа, тілге бөлінбей ана тілімізді биік қойып, шәкірттеріміз мектеп оқу ордасына жылулық ұялатты. Оқу жылындағы қалалық үздік мектептер арасында алдыңғы орындардан көрініп, сайыстардың жүлдесін қанжығасына байлады. Әртүрлі қайырымдылық шарасына белсене атсалысып, үйден оқытылатын оқушылардың да көңіл-күйін көтеру мақсатында түрлі іс-шаралар өткізілді. Иә, бұл ұжымдағы ауызбіршіліктің, білім көшіндегі алғырлықтың, тәлім мен тәрбиенің нәтижесі десек қателеспеген болар едім. Осындай жетістіктің арғы жағында ұлылықты жоғары қойған ұстаздардың еңбегі жатыр.&nbsp;Шәкірттеріміздің білімді ұрпақ болып өсуі үшін күні-түні еңбек етіп жатқан ұстаздардың мәртебесі биік болғай дегіміз келеді. Осындай ұжымды басқарып отырған мектеп директоры Рита Мұхашова, оқу ісі жөніндегі орынбасары Болат Аблаев, тәрбие орынбасарлары, ғылыми-іс жөніндегі орынбасалары, мектеп әкімшілігінің еңбегін ерекше айтқым келеді. Мәртебелі мамандықтың мерейін көтеріп, баланың бетінен қақпай, белін буып жүрген ұлағатты ұстаздарымыз қашанда марапат төрінен көріне берсін.&nbsp;&nbsp;Ақерке БАЛМАНОВА, №5 мектеп-лицейдің Қазақ тілі мен әдебиет пәнінің мұғаліміФото: balbal.kz

Ақерке Балманова: Биылғы оқу жылында көптеген шәкіртіміз жеңімпаз атанды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp;Қалалық кітапханалар жүйесіне қарасты №20 кітапхананың ұйымдастыруымен қазақтың ұлтық ертеден келе жатқан асық ойындарының бірі «Хан талапай ұлттық ойын» атты балалар сағаты өткізілді.&nbsp;Ұлттық ойындары ұғымы – әр халықтың төл дүниетанымынан, жағырапиялық жағдайларға бейімделуінен, ел мен жерді сыртқы жаудан қорғау дайындығынан негізгі ақпар береді. Бағзыдан бері сайын дала төсінде мекендеген сан алуан тайпалар мен мемлекеттердің бүгінгі мұрагері қазақ халқының күнделікті өмір салтында ойын әрекеттерінің орны қашанда ерекше болған. Ұлттық ойындар қазақ халқының өмірінде үлкен маңызымен қатар алуан түрге ие болуында. Ең қызығы кішкентай балалардан ересек адамдарға дейін қатысып ойнайтын сан алуан ойын түрлері бар. Қазақтың ұлттық ойындары жалпы сипатына ең негізгі бес түрге бөлінеді. Бір ескерер дүние, бұл бес ойын түрі түркі тектес халықтардың барлығына ортақ десек те болады. Соның бірі тоғызқұмалақ ойыны.Ойын тәрбие құралы арқылы ақыл-ойды кеңейтеді, тілді ұстартады, сөздік қорды байытады, жақсы ұғысады және өзінің денсаулығын нығайтады. Халқымыз ойындарға тек балаларды алдандыру ойнату әдісі деп қарамай, жас ерекшеліктеріне сай, олардың көзқарастарын, мінез-құлықтарын қалыптастыру құралы деп те ерекше бағалаған. Ойынды сабақта қолдану оқушының ой-өрісін жетілдіру мен бірге, өз халқының асыл мұраларын бойына сіңіріп, кейінгі ұрпаққа жеткізе білу құралы деп білген. Бос уақытта әртүрлі ойындар ойнаған баланың денсаулығы үшін өте пайдалы. Жастардың ұлттық сана-сезімнің дамуында қазақтың ұлттық ойындарының алатын орны айрықша.Шараға Абай атындағы дарынды балаларға арналған мектептің 6 сынып оқушылары қатысты. Халқымыздың тарихы тым ұзақ әрі дәстүрге бай. Халқымыздың тіршілік тәсілі негізінен мал шаруашылығы болғандықтан, еңбек әрекетіне сай ұлттың өзіне ғана тән салт- сана, әдет- ғұрып қалыптастыра білгендіктен, ұлттық ойындарымыз да басқа ұлттан өзгеше, бояуы анық, бай мазмұн мен түрлерге ие. Бұлай деуімізге себеп, ежелгі ойын түрлеріміз – «Жақ лақтыру», «Мұнданақ», «Атаман доп» сияқты т.б. көптеген 150 жуық ойын түрлері болған. Олардың барлығы дерлік балалардың ойын жетілдіруге, денсаулығының қалыпты болып өсуі мен еңбекке араласуына үлкен септігі тиеді.&nbsp;Мәселен,&nbsp;«Тоғызқұмалақ» – ең ежелгі ойындардың бірі. Ертеде өмір сүрген малшылардың отаулар мен екі қазанды үлкен ойықтары тоғызқұмалақтың осыдан төрт мың жыл бұрын жасалғандығын ғалымдар нақты дәлелдеп отыр. «Тоғызқұмалақты» қойшылар ойыны дейтіні – таңнан кешке дейін табиғат аясында қой баққан қойшылар уақыт өткізу үшін шұңқыр қазып, оған қойдың кептірілген 162 құмалағын салып ойнайтын болған. Әрине, «Тоғызқұмалақ» – зияткерлік ойын. Сондықтан шығар бұл ойынды қазақтың небір көрнекті тұлғалары құмарта ойнаған. Олардың қатарында Шоқан Уәлиханов, Ыбырай Алтынсарин, Абай Құнанбайұлы, Мұхтар Әуезов, Қалибек Қуаншыбаевтар бар. Кеңес үкіметі жылдары «Тоғызқұмалақты» ұрпаққа аса қажетті құндылық деп дәлелдеп, Қазақстан Коммунистік Партиясы Орталық Комитетіне ашық хат жолдап қорғап қалған қазақ өнерінің майталмандары Кәукен Кенжетаев пен Рашид Абдуллиндер еді. 1906 жылы Ресейдің этнограф ғалымы Н.Пантусов Қазан қаласында «Тоғызқұмалақ» туралы алғаш мақала жариялады. Ал «Тоғызқұмалақ» ойыны туралы 1936 жылы тұңғыш кітап жазған – қазақтың әйгілі лингвист ғалымы Сәрсен Аманжолов еді.&nbsp;«Тоғызқұмалақ» - қазақ халқының баға жетпес рухани қазынасы. Бұл ойынының тарихы тым ілкіде жатыр. Қазіргі күні «Тоғызқұмалақ» әлемнің көптеген мемлекеттеріне кеңінен танымал. Атап айтқанда, Ұлыбритания, Швейцария, Франция, Германия, Испания, Түркия, Чехия, Ресей, Украина, Қытай, Моңғолия, Қырғызстан, Колумбия елдерінде сан мыңдаған адам «Тоғызқұмалақ» ойнауда. «Тоғызқұмалақ» ойыны НЗМ (Назарбаев Зияткерлік Мектебі) бағдарламасында бар екендігі, сондай-ақ осыған байланысты интернеттік бағдарламалар жасалғандығын да айта кетсек болады. Ұлттық ойындардың қалыптасуына қандай да бір жағдай түрткі болды деуге бола ма? Сенімді түрде солай деп айтуға әбден болады.Бағзы бабаларымыз жылқыны қолға үйретіп қана қоймай, сауып сусынға, жаратып бәйгеге қосқан. Азаматтарымыз ат үстінде «Көкпар» тартып, аударыспақ ойнаған. Сонымен бірге ат үстінде «Шөген» ойынын ойнаған. Шөген – түркі тектес тайпа-ұлыстарда, соның ішінде қазақтарда ежелгі замандарда кең тараған спорттық ойын. Ойнаушыдан аса шеберлік пен ептілікті қажет ететін бұл сайыс түрі күні кешеге дейін қазақ халқында ұлттық ойын ретінде қолданылып келген. Өкінішке қарай, бұл ойын түрі қазір түркі дүниесі елдерінде де, қазақ халқының да кейінгі ұрпақтарының есінде мүлде ұмыт болды. Мұның басты себебін, қазақтар мен өзге түркі халықтарының ұзақ уақыт бойы бодандықта болуымен түсіндіруге болады.&nbsp;«Шөген» ойынын еске түсіретін ат спорт түрі бұл күндері Еуропадан кездеседі. Ағылшын ақсүйектерінің сүйікті әрі машықты спорт ойынынның бірі – «Поло» ойыны. Поло ойыны бүгінгі қазақтарға тек теледидар арқылы ғана жақсы таныс. Яғни, ат үстінде доп таяқпен доп қуалап ойнайтын бұл ойынды «ат хоккейі» деуге де болады. Бұл «ат хоккейді» біздің ата-бабаларымыз да сүйіп ойнаған. Оған көне түркі мұралары, атап айтқанда Махмұд Қашқаридің, Жүсіп Баласағұнның еңбектері куә болады. X-XI ғасырлардағы түркі халықтарының ежелгі мұраларында «Шөген» ойыны туралы нақты деректер бар. Жүсіп Баласағұни өзінің «Құтты білік» дастанында «Елшілер қандай болу керектігі туралы баяндалатын» тарауында осы шөгенді айтып өтеді. Елші тілге шебер, шешен, әдепті, зерелі алғыр болуы керек, әрі шахматты, шөгенді жақсы ойнауы тиіс дейді. Сонымен қатар, Махмұд Қашқаридің «Түркі сөздігі» кітабында шөгенді ат үстінен арнайы имек таяқпен доп қуалап ойнайтын спорт түрі деп атап өтеді.Шара барысында оқушыларға ойынның ережесі түсіндіріліп екі топқа бөлініп ойнатылды. Сонымен қатар дене шынықтыру пәнінің ұстаздарына еліміздің намысын әлемдік деңгейге көтеріп жүрген белгілі спорт жеңімпаздарының өмірі мен еңбектері туралы жазылған кітаптар туралы мағлұматтар берілді. Ұлттық ойынды насихаттау мақсатында өз үлесін қосып жүрген ұстаз Абдраманов Дулат Бекмаханұлы бұндай шаралардың әлде де жалғасын тауып ұйымдастырылу керектігі жөнінде өз ойын айтып алғысын білдірді. Шараның мақсаты өскелең ұрпаққа ұлттық ойынды насихаттау арқылы ұлттық құндылықтарымызды түсіндіру, ұлтжандылыққа тәрбиелеу.&nbsp;&nbsp;Қорлан САРЫ Фото: 365info.kz

Балаларға ұлттық ойынның маңыздылығы түсіндірілді

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp;Қазақстан археология мектебінің негізін салушы, ғылымның көптеген салалары: этнография, тарих, шығыстану, әдебиеттану, өнертану бойынша көрнекті қайраткер, филология ғылымдарының докторы, Казақ ССР ғылымының еңбек сіңірген қызметкері, ұлы ғұлама Әлкей Марғұланның 120 жылдығына орай, Абылайхан атындағы №140 орта мектеп оқушылары мен кітапхана оқырмандарының қатысуымен «Ұлы даланың, ұлы есімі» атты портрет кеші өткізілді.Биыл қазақ археологиясының атасы атанған Әлкей Марғұланның туғанына 120 жыл. Ол тек ұлттық археология мектебінің негізін қалаумен шектелген жоқ. Сонымен қатар тарихшы, этнограф, әдебиеттанушы, шығыстанушы, өнертанушы болды. Тіпті сәулет өнерін де зерттеді. Ғылымның сан саласын меңгеріп, артына өшпес мұра қалдырды. Ғалым есімі халқының жадында. «Мен өзімді ең әуелі өнертанушы, одан кейін Шоқанды зерттеуші, сосын барып қана әдебиетшімін, этнографпын, археологпын деп санаймын», – деген Әлкей Марғұлан өз естелігінде. Осы өзі атаған салада 300-ден астам ғылыми-зерттеу жұмысы мен 100-ден астам энциклопедиялық мақала жазды. Жолдасбек Құрманқұлов археологтың қол астында жұмыс істеп, шәкірті болған жан.&nbsp;Академик қазақ халқының аңыздарын, ертегілерін, жырларын, ақындарын толыққанды зерттеді. 1958 жылы оның басшылығымен өзі үлгі тұтқан Шоқан Уәлиханов шығармаларының 5 томдық жинағы жарық көрді. Кейін Әлкей әлемі еңбектері 14 томға топтастырылып, жинақ болып басылып шықты. Айта кетейік, 1991 жылы Марғұлан атындағы Археология институты құрылды. Қазір ондағы мамандар ғалым еңбегін жалғастырып жатыр. 100 жылдық мерейтойы ЮНЕСКО көлемінде аталып өтілді. Ал 1989 жылдан «Марғұлан оқулары» ұйымдастырылып келеді. Биыл халықаралық конференция 120 жылдық мерейтойына орай Павлодарда өтеді.Шараға арнайы ұйымдастырылған кітап көрмесінде академик Ә.Марғұланның ғылыми және қоғамдық қызметтері туралы, сонымен қатар ғылымның әр саласының ерекшеліктері туралы қазақ басылымдарына, соның ішінде балаларға арналған журналдарға жарияланған мақалалары қойылып таныстырылды. Шара барысында қатысушылар ғалымның өздері оқыған еңбектері туралы айтып, қаламынан туған тарих, археология, этнография, әдебиет және өнер салаларына қатысты ондаған кітап, үш жүзден астам ғылыми зерттеу және жүзден астам энциклопедиялық мақалалардың жарық көргені туралы мәліметтерімен бөлісіп, өз ойларын ортаға салды. Тарих пәнінің мұғалімі Жаңабергенова Жанар Сейдуалиевна Ә.Марғұланның қазақ мәдениеті мен өнеріне қосқан өлшеусіз үлес туралы және де ұлы дала академигінің ісі мен қызметі жас ұрпаққа әрдайым өнеге болады деп шараны қорытындылады.&nbsp;Шараға барлығы-18 оқырман қатысты.&nbsp;Қорлан САРЫ Фото: aqmeshit-zhastary.kz

«Ұлы даланың, ұлы есімі» атты портрет кеші өтті

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp;Ресми деректер бойынша, Қазақстандағы аяқ киімнің 96,7 пайызы шет елден тасымалданады. Нақты айтар болсақ, аяқ киімнің 60 пайызы Қытайдан, 20 пайызы Түркиядан, 10 пайызы Ресейден, 7 пайызы басқа елдерден келеді екен. Дәл бүгінгі таңда Қазақстан нарығындағы отандық аяқ киімнің үлесі 4 пайызға да жетпейді. Әр қазақстандық төрт маусымда бір аяқ киімнен сатып алғанның өзінде жылына кемінде 72 млн жұп аяқ киім қажет. Ал Қазақстандағы аяқ киім тігетін фабриканың саны 25-тен аспайды.&nbsp;Отандық аяқ киімнің 90 пайызы Алматы, Шымкент қалалары мен Жамбыл облысына тиесілі. Айталық, жылына «Жетiсу» – 570 мың, «Казлегпром-Алматы» – 500 мың, «ТаразКожОбувь» – 500 мың, «Семей аяқ киім фабрикасы» – 100 мың, «Lux Shoes» – 120 мың жұп аяқ киім тігеді екен.&nbsp; Бұл саланы кәсіп көзіне айналдырған зауыт-фабрикалар елімізде жоқ емес, бар.&nbsp;Қызылорда қаласында отандық өнім өндірушілердің саны күн санап артып келеді. Соның ішінде аяқ киім өндірісін қолға алған кәсіп иесі де бар.&nbsp;Сапалы тері өнімдерінен түрлі аяқ киімдер жасап, көпшілікке ұсына бастаған «Shoes service» шеберханасы өз жұмысын 2017 жылы бастаған.&nbsp;<blockquote>- Аяқ киім жасауға тігін машинасын, станоктарды пайдаланамыз. Арнайы қалыптарымыз бар. Аяқ киімдер тек таза былғарыдан тігіледі. Дизайны, үлгісі тапсырысқа қарай дайындалады. Ал, күнделікті киетін аяқ киімдер ерлер мен әйелдерге және балаларға арналып тігіледі. Бұдан бөлек, аяқ киімдерді тазалау және қалпына келтіру сынды жұмыстарды да атқарамыз, - деді шебер Айдос Үмбетов.&nbsp;</blockquote>Былғары - сәнді, функционалды немесе екеуі де болуы мүмкін супер әмбебап және берік материал!&nbsp;Бірақ былғарыдағы жарықтар олардың сыртқы түрін бұзып, жыртылуы мен жыртылуына әкелуі мүмкін.&nbsp;Былғары табиғи материал болғандықтан, егер ол ыстыққа ұшыраса немесе дұрыс күтім жасалмаса, ол құрғап, жарылып кетуі мүмкін.Шебер бұл кәсіпті 2010 жылдан бастап игерген. Қазір шеберхана әр түрлі мезгілге арналған аяқ киімдер топтамасын тігіп, тұтынушыларға ұсынып отыр.&nbsp;&nbsp;Қорлан САРЫ Фото: aqmeshit-zhastary.kz

Қызылордада таза былғарыдан аяқ киімдер шығарылады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp; Қазақ өнерінде терең ойлы әндерімен танылған өнерлі өлкенің төл перзенті, композитор, ҚР Еңбек сіңірген қайраткері, «Құрмет» орденінің иегері, Қазақстан Композиторлар Одағының мүшесі, Қызылорда облысының Құрметті Азаматы Рамазан Тайманов 70 жаста!Қыдыр дарып, бақ қонған Сыр елі қашаннан хас таланттарды тоғыстырған өнегелі өңір. «Жыр елі» атанған бұл өлкеде алаштан ән оздырып, салған әні қазақ елінің биік шоқтығына айналған әнші, күйлері сайын даланы тербеп, сан ұрпақты тебіренткен күйшілер көп. Сондай шығармашылық өкілінің бірі, қазақ саз өнерін насихаттап, оның дамуына өзіндік өрнек салып, сүбелі үлес қосып, шығармалары әлемдік деңгейдегі сахналарда орындалып жүрген жанның бірі композитор – Рамазан Таймановтың есімі дүйім жұртқа, өнерсүйер қауымға жақсы таныс. Белгілі композитор, республикалық «Жас қанат», халықаралық «Азия дауысы» байқауларының, түрлі конкурстардың жүлдегері, «Шапағат» медалінің иегері Рамазан Тайманов биыл жетпіс жасқа толып отыр.Рамазан Сағындықұлы қазақ музыка өнеріне өзіндік қолтаңбасымен, сазды әуенімен келген талант иесі. Оның есімі республика жұртшылығына ең алғашқы әндерінің бірі – 1986 жылы Желтоқсан оқиғасына байланысты шығарған «Қазақ қызы» әнімен танылды. Бұл ән әлем қазақтарының сүйікті әніне айналды.&nbsp;Композитордың шығармашылыққа, сыр елінің мәдениеті мен өнеріне қосқан сүбелі үлесі, сіңірген еңбегі лайықты бағаланып, 1998-2006-2010 жылдары облыс әкімінің стипендияты атанса, 2001 жылы ҚР мемлекеттік наградасы «Шапағат» медалімен марапатталды. 2010 жылы Қазақстанның еңбек ісіңірген қайраткері атағын иеленді, Қызылорда қаласының «Құрметті азаматы».Осыған орай 23-24 мамыр күндері мерейтой иесінің ән шығармашылығын насихаттау мақсатында өтетін І республикалық «Сыр Ана» әншілер конкурсына өтпек.&nbsp;Конкурсқа республикамыздың түкпір-түкпірінен арнайы іріктелген талапкерлер бақ сынайды. Атап айтар болсақ, Азамат Амангелдіұлы - Жанаөзен қаласы, «Жалын» дуэті - «Манғыстау облысы, Ақтоты Әбдрахман - Көкшетау қаласы, «Шабыт» квартеті - Қостанай облысы, Нұржан Балтабаев - Жамбыл облысы, Назым Мауленқызы - Алматы қаласы, Бақытжан Мақшат, Замира Көлімбетова - Байқоңыр қаласы, Ақмарал Кәдірбаева - Атырау облысы, Аяулым Матикова - Абай облысы, Шолпан Ақылбек - Павлодар облысы, Акимжан Шакиров - Ақтөбе облысы, Құндыз Несіпбаева - Алматы қаласы, Елжан Берістенбаев - Арал ауданы, Бекзат Молдабергенов Арайлым Маханбетжанова және Айсұлу Әбді - Қызылорда қаласы.Конкурстың ашылу салтанаты және І кезеңі 23 мамыр күні А.Тоқмағанбетов атындағы қалалық мәдениет үйінде, конкурстың ІІ кезеңі мен жүлдегерлерді марапаттау рәсімі 24 мамыр күні Н.Бекежанов атындағы қазақ академиялық музыкалық драма театрында өтеді.&nbsp;Қорлан САРЫ Фото:aqmeshit-zhastary.kz

«Сыр Ана» атты әншілер конкурсы өтеді

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp; Кездесуің басты мақсаты – білім беру ұйымында әкелердің қызметін жандандыру, қоғам мен жанұяның өзара байланысын нығайту, отбасы құндылықтарын насихаттау, сенім мен сыйластыққа негізделген қарым-қатынас қалыптастыру, ұрпақ тәрбиесіндегі әке рөлі мен оның маңызын, беделін айқындау.&nbsp;Әр отбасындағы әкенің рөлі ерекше. Әке - отбасының асыраушысы, отбасы мүшесінің тірегі, қамқоршысы "Әке - асқар тау", "Әке - бәйтерек" деген мақалдар әкенің беделін көрсетеді. "Әке - балаға сыншы"-, дейді халқымыз. Мектеп-лицей басшысы Рита Жұмамұратқызы кездесудің маңыздылығын балаларға жеткізе отырып, әкелерге рахмет айтып, жиынды ашты. 3б сынып оқушысы Өмірбек Мейіржан «Әке мен ана» әнімен кездесу жалғасын тапты.&nbsp;Кездесуге 25 әке мен 70 оқушы және ұстаздар қатысты. Арнайы қонаққа шақырылған әкелер, әр саланың қызметкерлері. Айтпенбетов Болатбек Серікбайұлы – Қызылорда облысының «Еріктілер» фронт офисінің жетекшісі, «Айбын» орденінің иегері, “AQNIET” Қазақстандық денсаулық сақтау қызметкерлерінің салалық кәсіптік одағының Қызылорда облысы бойынша филиал төрағасы, 3 қыз тәрбиелеп отырған әке. Алматов Руслан Фаррухович – ИП «Алматов» бейнебақылау инженері, ата-аналар комитетінің төрағасы,&nbsp;Сырымбетов Ерлан Сабирдинұлы – көп балалы әке, жеке кәсіпкер, ата-аналар комитетінің мүшесі, Қасымов Әлімжан Әлібайұлы – «Ел-арай» қорының директоры, қамқоршылық кеңес төрағасы,&nbsp;Жанділлаев Нұрбек Ералыұлы - Қызылорда полиция басқармасының жергілікті полиция қызметі бөлімі Ювеналды полиция бөлімшесінің учаскелік полиция инспекторы полиция капитаны, Ардақ Зейнуллаев – Қызылорда гарнизоны Әскери қатынастар комендатурасының әскери коменданты,&nbsp;Марданов Бауыржан Есенғалиұлы - №7 өрт сөндіру бөлімінің аға өрт сөндіруші құтқарушысы, Кайдаулов Ғабиден Төлеутайұлы – 5 мектеп-лицейдің атасы, директордың бейінді орынбасары.&nbsp;Елімізде «Әкелер одағы» қоғамдық бірлестігі құрылып, бірқатар жобаны іске асырып келеді. Оның бірі – «Саналы әке» жобасы. Оның басты міндеті – отбасындағы отағасы, әкенің рөлін арттыру.&nbsp;Сонымен қатар жыл сайын өткізілетін «Әкелер форумының» да маңызы зор. Биылғы іс-шара отбасы құндылықтарына арналды. Қазақтың батыр жазушысы Бауыржан Момышұлының «Ешкім іштен батыр, дана болып тумайды: ол да мінез секілді өскен орта, көрген тәрбиеге байланысты қалып­тасады», дегені тал бесіктен жұққан тәрбиенің отбасылық институттарымен реттелетінін аңғартса керек. Бүгін, біз, Құнанбайдай әкенің тәрбиесін бере алмасақ, ертең Абайдай ұлдарды өсіре алмаймыз. Кездесуге келген әкелер әр саланың майтаманы болғандықтан жұмыстарындағы қиындықтар мен де бөлісті. Жазғы демалыс уақытын тиімді өткізуге бағыт берді. Бейнероликтер көрсетіліп, еркін форматта сұрақтарға жауап беріп, балалар өздерінің әкелерін әрдайым мақтан тұтатынын алға тартты.&nbsp;Қорлан САРЫ Фото:aqmeshit-zhastary.kz

«Әке – отбасының тірегі» атты шара ұйымдастырылды 

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp; Қызылорда облысында кәмелетке толмағандар арасындағы төбелестен кейін екі ауданның әкімі жауапқа тартылды. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.Облыстағы Шиелі және Сырдария аудандарының әкімдері қатаң сөгіс алды. Кәмелетке толмағандар арасындағы қылмыстың алдын алу жұмыстарын тиісті деңгейде ұйымдастырмаған, төбелеске жол берген Шиелі аудандық білім бөлімінің басшысы, мектеп директоры, учаскелік инспектор қызметтерінен босатылады.Қайғылы оқиғаға байланысты облыс әкімі облыстың жасөспірімдер арасындағы қылмыспен неліктен күреспей жатқанын түсіну үшін жиын өткізді.<blockquote>“Кәмелетке толмағандардың қатысуымен жасалған қылмыстар саны 30-дан 26-ға дейін азайғанымен, ауыр қылмыстар, керісінше, жыл басында, яғни наурыз айында Сырдария ауданына қарасты Амангелді ауылында болған құқық бұзушылықтар саны артқан. Жуырда Қызылорда қаласындағы Белкөл ауылында, Шиелі ауданындағы Қодаманов ауылында төбелесіп қаза тапқан жасөспірім балалар арасындағы қылмыстан бөлек, ұстаздар тарапынан болған қылмыс фактілері де ешкімді бейжай қалдырмауы керек”, – деп атап өтті аймақ басшысы.</blockquote>Сонымен қатар кездесу кезінде таяуда Жалағаш ауданының мектеп оқушылары Түркістанға экскурсияға бара жатқандағы шағын автобустағы өрт оқиғасы да сөз болды. Сондай-ақ облыс әкімі жазғы демалыс кезінде жол қауіпсіздігін қадағалауды тапсырды.Айта кетейік, Қызылорда облысы Төңкеріс ауылында 9-сыныптың оқушысы көз жұмғанын жазған едік. Марқұмның анасы “жоғары сыныпта оқитын балалар ұлымды ұрып-соғып, әлімжеттік көрсеткен” дейді. Алған ауыр жарақаттан жасөспірім ауруханаға жетпей жан тапсырған. Полиция қылмыстық іс қозғап, тергеу бастады. Күдікті ретінде 10-сыныптың екі оқушысы қамауға алынған.

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары