<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp;Ұлттық заңнамада орын алып жатқан өзгерістер, тергеу мен сот тәжірибесі, заң нормаларын қолдануда туындайтын мәселелерді талқылау ұдайы өткізіліп келеді.&nbsp;Дәстүрлі жиынға облыстағы құқық қорғау органдарының бірінші басшылары, облыстық сот төрағасы және сот өкілдері қатысып, пікір алмасты. Бұл туралы облыстық прокуратураның баспасөз қызметі хабарлады.Жиында электрондық форматта тергеліп, сотқа жолданған қылмыстық істерді қарау барысында туындаған мәселелер, кемшіліктер және істерді сотта қарауда орын алған заң бұзушылықтар барысы айтылды.&nbsp;Облыс прокуроры Ризабек Ожаровтың айтуынша, 2022 жылы электрондық форматта тергелген 1108 қылмыстық іс сотқа жолданса, өткен жылы оның саны 1516-ға жеткен. Осы жылдың 4 айында сотқа 468 іс жолданып, былтырғы жылмен салыстырғанда 27%-ға өскен. Прокуратура органдары тарапынан қабылданып жатқан шараларға қарамастан қылмыстық ізге түсу органдары электрондық форматта қылмыстық іс жүргізу барысында процессуалдық кемшіліктер мен заң бұзушылықтарға әлі де жол беріп отыр.Өз кезегінде аймақтағы құқық қорғау, сот және тергеу саласының өкілдері&nbsp; электрондық форматта тергелетін істердегі кемшіліктер мен заң бұзушылықтар және басқа да қиындықтар бойынша баяндама жасап, пікір алмасты. Сондай-ақ жаңа форматқа көшуде бірлесе жұмыс жасау үшін ортақ шешімге келді.Айта кетейік, қылмыстық іс жүргізу процесі қағаз күйінен электрондық форматқа көшірілді. Қазіргі уақытта тергеушілер, прокурорлар, судьялар тиісті техникалық құралдармен қамтамасыз етіліп, жұмысы оңтайландырылуда.Барлық тексеру мен тергеу әрекеттері тек электрондық форматта жүргізіледі. Бұл – өз кезегінде уақытты үнемдеуге, процестің ашықтығын, қолжетімділігін қамтамасыз етіп, азаматтардың негізсіз қудалауына жол бермеудің жаңа тәсілі. Сондай-ақ тергеу мен қадағалау, сот актілердің сапасы жақсаруда.Жалпы атқарылып жатқан жұмыстардың нәтижесінде бүгінгі күні облыста электронды форматта іс жүргізу 98%-ды құрап, Қызылорда облысы республикада алдыңғы қатардан көрінді.&nbsp;

Ұлттық заңнамада орын алған өзгерістер 

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Қызылорда облысы бойынша Қылмыстық-атқару жүйесі департаменті бастығының орынбасары Жүніс Әбдіқайыров пен &nbsp;№60 мекеме бастығы Мақсұт Өтетлеуов мекеменің өндірістік аймағында атқарылып жатқан жұмыстарға шолу жасады. &nbsp;Өндірістік аймақта барлығы 9 кәсіпкер 300-ге жуық сотталғанды жұмыспен қамтып отыр. Мекеме қызметкерінің айтуынша, сотталғандардың жұмыспен қамтылуы олардың пайдасына шешіліп, тек жақсылыққа бастайды.&nbsp;<blockquote> - Сотталғандар мекеме әкімшілігі бекіткен күн тәртібімен ағаш өнімдерін, қолөнер бұйымдарын, гипстен жасалған бұйымдар, пескоблок, наубайхана, тігін өндірісі, дәнекерлеу жұмыстары мен газоблок, кірпіш өндіру жұмыстарымен айналысады. Соның ішінде «Әділет» жеке кәсіпкерлігі 30 сотталғанды жұмыспен қамтуда. Күніне 5000 кірпіш жасап шығаруды мақсат еткен кәсіпкер алдағы уақытта тұтынушы сұранысына сай жұмысшы сотталғандар санын 50 – ге жеткізуді көздеп отыр. Барлық еңбек етіп жүрген азаматтардың толықтай құқықтары қорғалған. Оларға жалақы төленеді. Зейнетақы қорына ақшалары аударылады. Өндірістік жарақат ала қалған жағдайда да көмек көрсетіледі,-деді сотталғандардың еңбегін ұйымдастыру блімінің бастығы А.Абдреймова.</blockquote> Жасап жатқан жұмысының қыр-сырын жетік меңгерген сотталған азамат, бостандыққа шығып, өз кәсібін ашқысы келетінін де жасырмады.&nbsp;<blockquote> - Жеке кәсіпкерлік зауытында кірпіш өндіруші болып еңбек етудемін. Жалақымыз уақытылы төленеді. Зейнетақы қорының аударымдары жөнінде де осылай дей аламын. Мұндағы жұмысым өзіме ұнайды. Бастапқыда бұл істің жай - жапсарын білмегеніммен, қазір өз ісімнің маманымын деп айта аламын. Бостандыққа шыққанда өзімнің де осындай кәсібім болғанын қалаймын,- деді жазасын өтеушілердің бірі.</blockquote> Сотталған азаматтардың жасап жатқан жұмыстарына оң баға берген ҚАЖ департаменті бастығының орынбасары Ж.Әбдіқайыров алдағы уақытта жұмыс беруші кәсіпкерлер санын арттыруды тапсырды.

300 жазасын өтеуші жұмыспен қамтылған

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Республикалық маңызы бар жолдарға шектеу қойылады деп «ҚазАвтоЖол» ҰК» АҚ Қызылорда облыстық филиалы хабарлайды.Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникация министрлігінің 2012 жылғы 3 маусымдағы №315 бұйрығына сәйкес ауа температурасы +25С градустан асқан кезеңде жол төсемі бөлігінің бұзылуын болдырмау мақсатында жалпы пайдаланымдағы республикалық маңызы бар М-32 «Самара-Шымкент» автожолының 1240-2055,5 шақырымына әрбір білікке түсетін жүктемесі 9 тоннадан артық, А-17 «Қызылорда-Павлодар-Успенка-РФ» автожолының 12-24 шақырым әрбір білікке түсетін жүктемесі&nbsp;8 тоннадан артық автокөлік құралдарының қозғалысына 2024 жылдың&nbsp;1 маусымынан 31 тамызы аралығында +25˚С градустан асқан жағдайда сағат 10.оо -ден&nbsp; сағат 22.оо -ге дейін уақытша шектеу енгізіледі. Халықаралық жүк тасымалына, зардап шеккен адамдарға гуманитарлық көмек көрсететін, азық-түлік тасымалдайтын, сондай-ақ төтенше жағдайларды жоюға және алдын алу жөніндегі іс-шараларын жүзеге асыратын автомобильдерге шектеулер қойылмайды.

Республикалық маңызы бар жолдарға уақытша шектеу қойылды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp;Адам жаны – құпиясы ашылып бітпеген жұмбақ. Осы уақытқа дейін қаншалықты зерттелсе, соншалық зерттелуге тиіс сырлары бар. Жантану ғылымы ми мен жүректі таразыға салып, болмысты жаңа қырынан тануға жол сілтейді. Осылайша өзін зерттеп, өміріне үңілген адам өзімен қайтадан танысқандай күйге енеді. Талбесіктен жербесікке дейінгі ғұмырда ешкімнің болмысына, таңдауына қарап, мынадай деп таңба басу мүмкін емес. Себебі өзгеру үшін бір-ақ сәт жеткілікті.Көңілі құбылған, тұрақсыз адам табиғаты өзін түсіне алмай, кейде таңдау жасай алмай, шешім қабылдаудан қашып, депрессияға ұшырайды. Алайда соңғы уақытта кішкене көңілі бұзылса, өзіне «депрессия» немесе «стресс» деп диагноз қойып алатындар көп. Ең сорақысы, өмір бойы үйінде отырып, жұмыс істемей, кейін бір апталық, он күндік курсты «оқып алған» психологтардың саны артуда. Өзіне психолог деген атақ беріп алғандар ауырғанның жанын емдей ала ма? Өзін түсінбей, өмірден түңілгендер кімдерге барып жүр? Неге қазір екінің бірі психолог? Психологты қалай таңдаймыз?Статистикаға сүйенсек, Қазақстан депрессияның таралу деңгейі бойынша 180 ел арасында 93-орынды иеленген. Sountrycassette халықаралық тәуелсіз онлайн-журналының деректері бойынша, қазақстандықтардың 4,4%-ы депрессиядан зардап шегеді. Әлемдік көрсеткіш одан айтарлықтай аз – 3,9%. Депрессияға ұшыраған қазақстандықтардың саны 732,7 мың адам. Таралу деңгейі бойынша бестіктің қатарына Украина, сосын АҚШ, Австралия және Эстония кіреді. Өзбекстанда, Қырғызстанда, Тәжікстанда психикалық денсаулықтың бұл көрсеткіші 4,2%-дан 3,8%-ға дейін төмен. Ал ең аз күйзеліске түсетіндер – аралдағы мемлекеттердің тұрғындары екен.Айта кету керек, еліміздің психиатриялық ауруханалары көрсеткен қызметтер көлемі өткен жылы бірден 29,7%-ға өскен. Егер 2022 жылы осындай мамандандырылған медициналық мекемелер 42,4 млрд теңгеге қызмет көрсетсе, былтыр бұл сома 54,9 млрд теңгеден асты. Ал жеке психологтар көрсеткен қызметтердің көлемі туралы деректер қолжетімді емес. Кейінгі жылдары Қазақстанда өз-өзіне қол жұмсау деңгейі өзгеріссіз. Жылына 3,5 мыңнан 4 мыңға дейін адам өз еркімен өмірден кетеді. Өткен жылдың 12 айында 3,7 мыңға жуық адам өз-өзіне қол жұмсады, оның 234-і кәмелетке толмаған.Ең алдымен ажыратып алайықшы. Кәсіби білімі бар психолог пен әуесқой психологтың басты айырмашылығы неде? Әрине, әуесқой психологтар, ең бірінші өзінің қажеттіліктерін қанағаттандыруды көздейді, яғни, олар үшін клиентке өзінің керек екенін, мұқтаж екенін сезіндіру маңызды. Мұндай кезде клиенттің мәселелері шешілмейді. Ал кәсіби терапия қарапайым ас үйдегі әңгіме деңгейінде өтеді. Уақытша тыныштандырады, өзі ақылдан шаршаған адамға кеңес береді.Сенім телефоны – ақпараттар құпия сақталатын, мәселеңізді айтып, мұң шағуға болатын психологтар мен қарапайым халық арасындағы тікелей байланыс түрі. «Қала бойынша баяндасам, жыл басынан бері он ай ішінде сенім телефонына 4 мыңнан астам алматылық тұрғын шерін тарқатқан. Соның 500-ден астамы әлеуметтік түйткілдерін айтып, тығырықтан шығатын амал сұрап психологтарға шағымданыпты. Осы бес жүздің басым бөлігі – құмар ойын ойнап, онлайн несиені үйіп алып, қарызға белшеден батқандар. Алматы қалалық психикалық денсаулық орталығындағы 4 сенім телефонына тәулік бойы тыным жоқ. Күніне 30 адам мұң шағып, кеңес сұрайды. Өкініштісі, психологқа баруға ұялады», – дейді Жазира Бегалы есімді орталық қызметкері.Жаны күйзелген жұрт психологқа барады делік. Себебі әлеуметтік желіні ашып қалсаңыз, екінің бірі жан дәрігері екенін атап өттік. Олардың әрқайсысы өзінше кітап шығарып, курс дайындап, сатуда. Алдынан мыңдаған адам өткен. Жазушы, мәдениеттанушы Зира Наурызбаеваның айтуынша, саны көп, сапасы жоқ психологтарға баратындар – өз өміріне жауапкершілік алудан қашатындар мен шешім қабылдай алмайтындар.<blockquote>– Қазір нумеролог, чакрологқа баруды сауатсыздық деп жатамыз. Бірақ бұған үлкен психологиялық негіз бар. Қазір адамдар шешім қабылдауда қатты қиналады. Неге Марк Цукерберг секілді байлар күнде бір киіммен жүреді. Олар бір маркадағы бірдей киімді көп мөлшерде сатып алып қояды. Бұның бәрі таңертең не киемін деп ойланып, шешім қабылдауға мәжбүр болмас үшін. Олар ауқымды нәрселерді ойлайды, қиын шешімдер қабылдайды. Бизнесмен, саясаткерлердің қабылдаған шешімі көп адамдарға әсер етеді, нәтижесі қауіпті немесе сәтті болуы мүмкін. Сондықтан күндерін жеңілдету үшін күнде бірдей киінеді.Бір сөзбен айтқанда, бұрынғы құмалақшы, жұлдызшыларды қазір психолог, нумерологтар алмастырып жатыр. Бірақ сауатты психологтар өте аз екенін мойындау керек. Қазір әлеуметтік желідегі қазақы ортада бұл бизнеске айналды. Психолог болып қабілеті жоқ, құр ақша алу үшін жұмыс істеп жатқандар да бар. Негізі мұндайларды «инфосығандар» деп атайды.Екінші жағынан қазір адамдар жауапкершіліктен қашады. Өз өмірі үшін өзі шешім қабылдауға қорқады. Бағыт беретін, орнына шешім қабылдап беретін адам іздейді. Бұны жалқаулық деуге де болады. Адамдарға алаяқтарға жемтік болмай, өз өміріне жауапты болуды үйрену керек, – дейді ол.</blockquote>Ал психологті қалай таңдаймыз? Қандай критерийлер маңызды? Бұл туралы әркім әртүрлі пікірде болуы мүмкін. Себебі қазір кім танымал, кімнің ақпараты өтімді, кімнің оқырманы көп, сол кереметтей көрінеді. Бұл – жай ғана қате түсінік. «Психологиялық тренингтерге аса сақтықпен қарау керек. Бәлкім шетелден келіп біздегілерге тәлім беретіндерді бір жақсылап тексеріп отырған дұрыс шығар. Себебі осындай психологиялық тренинг пен бизнес курстардың біріне барған жақсы таныстарым қатты өзгеріп кетті. Баяғыдан істеп жүрген жұмыстарын тастап басқа салаға ауысқан. Тіпті, отбасылық өмірін түбегейлі өзгерткендері де бар. Жақсы жағына болса бір жөн ғой. Баласын тастап кететіндерге жүрегім ауырады. Бұндай курстарда адамның санасына «шешім қабылдай біл», «өміріңді түбегейлі өзгерт», «өзің үшін өмір сүр» деген секілді ұстанымдар сіңіріледі.<blockquote>Таныстарымның бірі қоймаған соң мен де бардым. Кеңсеге кіргеннен қайта-қайта су береді. Өзімнің суым бар деп ішпей қойдым. Курстан өтпес бұрын алдымен психолог сізбен сұхбаттасады. «Жұмысыңыз ұнай ма, бала-шағаңызға көңіліңіз тола ма, арманыңыз қандай?» деген сияқты түрлі сұрақтар қояды. Мен бәріне бүкпесіз жауап бердім. Өзімнің бақытты екенімді айтып едім, әлгі маман керісінше «сіздің ішіңізде өзіңізге ұнамайтын нәрсе бар» деп қоймады. Мен барлық адамда өзіне жақпайтын проблема бар емес па десем, енді соны шешейік деп кенедей жабысты. Түсінгенім, негізгі мақсат менің ішімнен әйтеуір бір кілтипан тауып алып соны емдеген болып ақша «сору». Содан қайтып мұндай курстарға жолағам жоқ. Бірақ барып жүргендер әлі көп», – дейді журналист Ерқанат Көпжасарұлы.</blockquote>Оқырмандарға психологтан аулақ жүруді насихаттап, олар үшін таңдау жасай алмаймыз. Алайда жан қиналып, күйзеліске түскенде барар «дәрігеріңіздің» кәсіби біліктілігіне, қанша жылдық тәжірибесі бар екеніне, оқырман санына емес, оқыған дүниесіне мән беріңіз. Алдымен өзін тексеріп, танып барыңыз. «Инфосығандарға» алданбаудың жолы – таразыға салып, саналы түрде ақ-қараны ажырата алуда, сөзге емес, әрекетке, процеске мән беруде. Ал неге қазір жастар мен үйінде отырған аналар ақша табуды үйретіп, дамуға шақыруға, психолог болуға құмар десек, «ақыл айту» ең оңай іс екенін еске алған жөн. Әрі жұртты кәсібилігіне сендіре алған психолог әр сеансы үшін 50 мың, 100 мыңдап табыс тауып отыр. Қосымша курстарды есептемей-ақ қоялық. Осындай теріс тұстарының салдарынан да болар, психолог көбейген сайын оған деген оң көзқарас азаюда.<blockquote>– Бүгінде елдегі кейбір мекемелерде психолог мамандар жұмыс істейді. Олар қолдан келгенше жұмырбасты пенденің жүйкесіне жүк түсірген жайларды зерттеп, азаматтарға қолдан келгенше демеу көрсетеді. Әйтсе де, кейбіреулер оңаша отырып ойласқанды қалайды. Осындайда жеке психологтар санаулы ғана деп айтуға болады. Өйткені олардың жұмысына ешқандай мүмкіндік жасалмаған. Халықтың санасы да әлі психологияны толық ұғына қоймаған. Сол себепті жеке психологқа келушілердің саны аз. Арнайы ғимарат жалдап, адам қабылдап отырғаннан кейін психологтар табыс тапқанды дұрыс көреді. Ал оған қарапайым халықтың қалтасы көтере бермейді. Сондай-ақ жеке орталықтарда қазақтілді психологтардың саны әлдеқайда аз. Менің ойымша, бұл біріншіден, жастардың осы мамандыққа деген қызығушылығының аздығынан десек, екіншіден жалақының аздығы, одан қалды халықтың сұранысы да аз, – дейді қызылордалық психолог Бағдагүл Ибрашева.</blockquote>Адамның жаны өте нәзік келеді. Біз кейде жанымызда жүрген жақындарымыздың ішкі жан дүниесіне үңілмейміз. «Жаман айтпай, жақсы жоқ» дегендей, бүгінде сырын ешкіммен бөлісе алмай, ішқұса болған кейбіреулердің бұл дүниені тәрк етіп, ортамыздан ойда-жоқта келмес сапарға аттанып кетіп жатқандары да бар. Демек «инфосығандар» мен тәжірибелі психологтарды жіктеп, қалтаға емес, адамның жанына қарайтын, ақша емес, дертке дәру іздейтін кәсіби мамандарға қолдау көрсетер уақыт жеткендей.Дина&nbsp;Бөкебай

Бағдагүл Ибрашева: Қазір қазақ тілді психологтар аз

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp; Қалалық кітапханалар жүйесіне қарасты №19 кітапханада Мемлекет және қоғам қайраткері, Ұлы Отан соғысының ардагері Ғафур Мұхамеджановтың 100 жылдығына орай «Ел жадында қалған ер» атты портрет кеші өткізілді.&nbsp;Шара барысында Ғ.Мұхамеджановтың өнегелі өмір жолы, ерлік, мен қызметтік жолдарынан маңызды мағұлыматтар берілді.Ғ.Мұхамеджанов ақыл-парасатын, білімін, білігін, қажыр-қайратын елдің ауызбіршілігін сақтауға, аудандар мен облыстың экономикасын, әлеуметтік жағдайын, мәдениетін көтеруге сарқа жұмсаған қайраткер, шоқтығы биік үлкен тұлға. Ғафекең текті, аузы дуалы азамат еді. «Адамда жақсы қасиет болмаса, оған бақ та, бақыт та қонбайды» деген екен Жүсіп Баласағұн. Сол айтпақшы, Ғафекеңе қонған бақыт сыры адами қасиет астарында жатқан секілді.Ғафур Мұхамеджанов үш мәрте «Еңбек Қызыл Ту» орденімен, «Ерен еңбегі үшін», «Георгий Жуков», «Тыңға 50 жыл», «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» медальдарымен, Ұлы Отан соғысында ерлік көрсеткені үшін ІІІ «Даңқ», І дәрежелі «Отан соғысы» ордендерімен, «Ерлігі үшін» медальдарымен наградталып, еліне адал қызмет еткен жан. Соғыс және еңбек ардагері Ғафур ағамыз 1924 жылы 1 шілдеде Жаңақорған ауданында дүниеге келіп, 2007 жылы 3 наурызда өмірден озды. Шиелідегі жаңадан ашылған №270 қазақ орта мектебіне Қызылорда облысының құрметті азаматы Ғафур Мұхамеджанов есімі берілді. Сонымен бірге, Жаңақорған ауданы мен Қызылорда қаласының Сырдария өзенінің сол жағалауындағы көшеге Ғафур Мұхамеджановтың есімін берілді, «Жастар орталығы» жанында жарқын бейнесін жаңғыртқан тақтайша ілінді.&nbsp;Қорлан САРЫ Фото: syrboyi.kz

"Ел жадында қалған ер" атты кеш өткізілді

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp;Отбасының&nbsp;қамқоршысы, асыраушысы, қолдаушысы – әкелердің орны бір төбе. Себебі, әке – тірек те, пана да бола алады. Бір сөзбен айтқанда әке атауына тәртіп те, тәрбие де сияды. Үлгі де, үміт те осында. Сол себепті бала өмірінде әкенің рөлі өте зор. &nbsp;Аралда алты баласын спортқа баулып отырған отбасы бар. Мейірхан Бармағанбетов балаларын шахмат спортына баулуда. Олардың барлығы халықаралық және республикалық деңгейдегі бәсекелерде жеңімпаз және жүлдегер атанған. Жақында &nbsp;есімді баласы Түркістан қаласында өткен жасөспірімдер арасындағы ел біріншілігінде топ жарып, әлем чемпионатында бақ сынауға мүмкіндік алды. Осы орайда әңгімеге тартып, балалары жөнінде және еліміздегі шахмат спортының дамуы жөнінде ой бөлісті.Мейірхан Бармағанбетовтің өзі әуесқой шахматшы. Оның балаларының барлығын шахматқа баулуына &nbsp;венгриялық апалы-сіңлілі Полгарлар туралы оқыған ақпараты еді. &nbsp;Апалы-сіңлілі Жужа, София және Юдит есімді &nbsp;әлем жұртшылығына жақсы танылған спортшылардың жетістігіне қызығады. Оларды шахмат өнеріне баулыған әкесі Ласло Полгар болатын. Осыдан кейін Мейірхан ағаға неге менде балаларымды шахматқа дайындамасқа деген ой келеді. Осыдан бастап өзінің балаларын шахматқа баулып, олардың жоғары деңгейдегі турнирлерге қатысуына барынша қолдау көрсетіп келеді. Мейірхан ағамыздың отбасындағы үш ұл, үш қыздың бәрі ойлылар ойыны саналған өнерді жан-жақты меңгеріп алған. Қазірге дейін балалары Сағыныш, Сақыпжамал, Мейіржан, Сабина кезінде сан алуан жарыстарда топ жарып келеді.<blockquote>Шахмат есепке құралған ойын ғой. Бір қызығы, алдыңғы төрт балам жоғары оқу орнында математика пәнін таңдады. Қазір мектепте оқитын Ақылжан мен Айзере елімізде жасөспірімдер арасында бақ сынап келеді. Негізі Ақылжан төрт жасынан бастап шахмат ойнайды. Бес жасында алғаш рет ел біріншілігінде бақ сынады. Содан бері жеті жылдан астам уақыт өтті. Әрдайым жүлдегерлер қатарынан көрініп жүргені қуантады.&nbsp;Рапидтен чемпион атанды. Кейінгі жылдары оны ағасы Мейіржан баулып жүр. Әртүрлі әдісін үйретті. Соның арқасында Ақылжан ойынға басқаша қарай бастаған секілді. Өзін-өзі дамытып, жақсы нәтижеге қол жеткізуде. Кішкентай қызым Айзере де биіктен көрінуді қалайды, − дейді спортшы әке.</blockquote>Әңгіме барысында шахмат ойының ерекшелігі мен елімізде бұл бағытта қандай жұмыстар атқарылуы тиіс секілді ауқымды мәселелерге &nbsp;де тоқталды.<blockquote>− Шахмат әлемдегі кең таралған ойындардың бірі саналады. Ежелден қалған аңыздар бойынша, шахматты ең алғаш болып біздің дәуірімізге дейін 1000 жыл бұрын үндістандық математик ойлап тауыпты. Ал кейбір деректер бойынша, шахмат біздің дәуірімізге дейін II-III ғасырда Мысыр, Ирак және Үндістанда пайда болған. Алайда, бұл ойыны туралы дәлелді нақты ақпарат болмағандықтан, көптеген тарихшылар шахматтың тарихын біздің дәуірімізден кейінгі 570 жылдан басталады деген тоқтамға келіп жүр. Шахмат туралы парсы дастандарында осы дәуірдің 600 жылдарында Үндістанда пайда болған деп жазылған. Ғасырлар бойы елге аса танымал болған шахматтан ресми әлем чемпионаты 1886 жылы өтті. Қазақстанда шахмат жақсы дамып келе жатыр. Кейінгі он жылда көп өзгеріс болды. Елімізде шахматтың рапид және блиц түрінен Әлем чемпионаты өткізілді, қаншама жылдан бері тұрақты түрде ұйымдастырылады. Тоқсаныншы жылдан бері беделді бәсекеде қазақстандық шахматшылар ел намысын абыроймен қорғап жүр. Алдағы уақытта қазақ баласынан Әлем чемпионы шығады деген ойдамын. Оған көп дайындық керек. Рас, қазір жасөспірімдер мен жастар арасында дүниежүзінде алдыңғы қатардан көрініп жүрген өрендер аз емес. Олардың әлемді мойындатып жатқаны қуантады. Жалпы, ересектер арасында чемпион болу өте қиын. Өйткені, бәсеке өте жоғары. Жетістікке жетуге талпынған әрбір адамның мол тәжірибесі болғаны дұрыс.Жер шарында халқының саны жөнінен алдыңғы қатарда тұрған Қытайдың өзінен Әлем чемпионы жақында ғана шықты. Бүгінде норвегиялық Магнус Карлсеннің аты озып тұр. Әзірге оған ешкім тең келер емес. Кім біліпті, алдағы уақытта әлем жұртшылығы қазақ баласының шеберлігіне таңдай қағатын уақыт та келіп қалар. Осы орайда барлық өңірде шахмат мектебі ашылса деймін. Мәселен, өзім тұратын Арал өңірінде қаншама дарынды өрендер бар. Оларды қалай іздеп табамыз? Әзірге осы жағы кемшін түсіп тұр. Сондықтан&nbsp;үйірмелерді ауылдық жерлерден ашу мәселесін назардан тыс қалдырмайық дегім келеді. Жалпы шахматты дамытуға өте көп қаржы қажет емес. Өкініштісі, бұл мәселе әлі де кенже қалып жүргені қынжылтады. Барлық жерде арнайы үйірмелер жұмыс жасаса деген ұсынысым бар,−деді ол.</blockquote>Бір айта кетерлігі &nbsp;Ақылжан алдағы уақытта шахматтан Бразилияда жалауын көтеретін балалар мен жасөспірімдер арасындағы Әлем чемпионатына қатысатын болады. Ел біріншілігінде ол классика түрінен топ жарса, рапидтен екінші орынға табан тіреді. Қазір ол аудан орталығындағы Ж.Әбдірашов атындағы №62 мектеп-лицейінде оқиды. Білікті мамандар ауыл баласының толағай табысын білікті мамандар жоғары бағалаған. Жарысқа&nbsp; балаларды Мейірхан ағаның өзі апарып, қолдау көрсетеді.<blockquote>− Сайыс барысында кеңес беруге тырысамын. Әрбір жеңіс осындай өлшеусіз еңбектің жемісі. Ұлдың кенжесі Ақылжанның Әлем чемпионатына жолдама алуы көп жылғы еңбектің жемісі деп білемін, − деп қуанышында жасыра алмады.</blockquote>Үлкен жеңістің төрінен көрініп, қазақ спортын алға сүйреп жүрген отбасыға бізде өз кезегімізде сәттілік тіледік.Мейрамгүл ДАУЫЛБАЙҚЫЗЫ

Алты баласын спортқа баулыған әке

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp;Қылмыстық атқару жүйесі департаментіне қарасты №68 мекемесінде "Сотталғандарды кепілге алу және қашу кезіндегі жеке құрамның әрекеті" тақырыбы бойынша арнайы-тактикалық оқу-жаттығу шарасы өткізілді.​Оқу жаттығудың негізгі мақсаты − мекеменің жеке құрамын төтенше жағдайларды кесіп өту үшін шебер және шешуші іс-қимылдарға үйрету, әртүрлі жағдайларда қызметтік міндеттерді орындау кезінде жауынгерлік тәртіп элементтерін пысықтау, сондай-ақ жедел іс-шараларды ұйымдастыруда жедел штаб мүшелері мен жеке құрамының дағдыларын жетілдіру және қызметтік-жауынгерлік міндеттерді орындау кезінде мекеменің басшы құрамына практикалық көмек көрсету болып табылады.​Оқу-жаттығу барысында тактикалық әдістер пысықталып, жеке құрамды жылдамдыққа, төзімділікке, тапқырлыққа және жергілікті жерге бағдарлауға жаттықтыру жүргізілді. Әр қызметкер кез-келген жағдайда жұмысқа дайын болу үшін өзінің кәсібилігін жоғары деңгейде ұстауы керек.<blockquote>​− Мұндай жаттығулар қызметтік даярлықтың ажырамас бөлігі болып табылады, − деп атап өтті режим және күзет бөлімінің бастығы әділет майоры А.Төребеков.</blockquote>Өткізілген тактикалық-арнайы оқу - жаттығулардың соңында басшылар тарапынан іс-шара барысы зерделеніп, қорытындысы шығарылды. Қорытынды бойынша № 68 мемлекеттік мекемесінің жеке құрамының кәсіби даярлығы оң нәтижие берді деп бағаланды.&nbsp;

Жеке құрамның кәсіби шеберлігі шыңдалды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp; Халқымыздың барлық ұлттық құндылығы сияқты қазақтың қолөнер бұйымдары да – ұрпаққа мұра. Адам қиялының шексіздігін қолының ісмерлігі көркем өнерге айналдырып, тұрмыстық қажеттілікке тұтынатын мүлік әзірлеу – бабадан жалғасқан асыл өнер. Қарасаң көздің жауын алатын, тұтынсаң қажетіңді өтейтін бұйымдардың бірі – құрақ көрпе.Қазақи қолөнермен яғни көрпе тігумен айналысатын шеберлердің бірі – Индира Жұмашева. Аралдық кәсіпкер түйе жүнінен көрпе тігумен айналысады. Бұл мақсатта жылына 1,5 тонна түйе жүнін пайдаланады.Индира жас кезінен тігіншілікке бейім болып өседі. Алайда алғашқы еңбек жолын сұлулық салонынан бастайды. Денсаулығы сыр бергендіктен, жаңа бағытты игеруге тура келеді.<blockquote>−Тігін саласы - мен үшін таңсық емес. Жастайымнан анамнан үйреніп, біліктілігімді арттыра түстім. Қазір көрпе-жастық тігуден басқа тұрмысқа қажетті перде және өзге де киім, дүниелерді тігумен айналысамын. Кәсібімді жолға қойып келемін. Қазір көрпе-жастық көбінесе синтетикадан жасалады. Сондай дүниелерді өзгертуге бел байладым. Арал өңірінде теңіз өнімдерінен басқа түйе шаруашылығы да кеңінен дамыған. Сондықтан «түйе жүнін неге кәдеге асырмасқа?» деп ойлана бастадым. Алғашында түйе жүн көрпені өзім пайдаландым. Ұнағаны жеңіл әрі ауа өткізу қабілеті жоғары. Яғни денең дем алады. Осылайша жаңа өнімді нарыққа шығаруды қолға алдым,−деді ол.</blockquote>Бүгінде «Ай-Аружан» тігін орталығы 15 адамды жұмыспен қамтып отыр. &nbsp;Оның үшеуі - мүмкіндігі шектеулі азаматтар.Түйе жүні − өнеркәсіп үшін таптырмайтын шикізат. Бұл туралы кәсіпкер жүннен тоқылған матаға, затқа шетелдіктер тарапынан сұраныстың жоғары екенін айтады. Себебі, түйе жүн – мықтылығы, жеңілдігі және жұмсақтығымен де ыңғайлы көрінеді. Сондай-ақ, түйе жүнінен тоқылған орамал, кеудеше, шұлық суық өткізбесе, одан дайындалған күпілер жиырылып қалмайды екен.Кәсіпкердің түйе жүнінен көрпе тігумен айналысқанына 5-6 жылдың шамасы болған. Түйе жүні жай ғана пайдалы емес, түрлі ауруға да ем екен. Ал шуданың жөні бір бөлек екенін ерекше ықыласпен айтады.<blockquote>− Айта кетсек, ертеде түйелі көш «сахараның салтанатты» деп аталған. Ежелгі Қытайдан Жерорта теңізіне дейінгі керуен жолының тарихы түйе түлігімен тікелей байланысты. Төрт түліктің бойында болатын жақсы қасиеттердің бәрі түйе малының бойынан табылады. Ауыз әдебиетінің көптеген үлгілерінде түйеге қатысты теңеу сөздер, даналық нақылдар, мақал-мәтелдер көптеп кездеседі. Бұл ой-тұжырымдар түйенің тіршілік ерекшеліктерін айқын аңғартады. «Түйесі бардың - киесі бар» деп те атайды. Түйешіні «ұлық баққан» деп құрметтеп, оған көпшілік жиналған жерде төрдей орын берген. Түйе түлігіне арналған аңыздар бойынша шығарылған күйлер де ел арасына кеңінен таралған.</blockquote>Есептеуімше, бір адамдық көрпеге 1,8-2 келі түйе жүні кетеді. Көрпеге түйенің барлық жүні жарай бермейді. Тек бүйір жүні керек. Бір түйеден 3 келі бүйір жүн шығады. Біз соны пайдаланамыз. Ол ең жұмсақ, қолдануға қолайлы. Оны жақсылап жуып-тазалап, түткеннен кейін ғана көрпе дайындалады. Өніміміз экологиялық таза. Жақында сәйкестендіру сертификатын алдық. Түйе жүнін бізде бірден сыртқа жіберіп жатыр. Сапалы шикізатты жинау үшін ауылдарды аралап, алдын ала ақысын төлеп, келіссөздер жүргізіп жатырмыз.Түйе шаруашылығында бағалы өнім - жүн. Оның 85 пайызы таза, бағалы түбіт. Сондықтан әртүрлі табиғи жүндер арасында өзінің технологиялық қасиеттері бойынша жетекші орын алады. Қылшықты қой жүніне қарағанда түйе жүнінде мамығы көп, өлі түгі және шайыры жоқ. Түйеден өндірілетін жүн өз сапасына байланысты өте жоғары бағаланады.<blockquote>Түйе жүні көптеген ауруға ем. Түйе жүнінен жасаған белдікпен құяңды емдейді. Сондай-ақ түйе жүн көрпе суық тиюден қорғайды. Ол адам ағзасын түрлі дерттен сауықтырып қана қоймайды, ағзаны жасартатын қасиетке ие. Жас балаларға түйе жүнінен тоқылған шұлық кигізіп, көрпесін жамылдырса, суық тимейді. Ал шуданың жөні бөлек. Шуда негізінен тізе шуда және мойын шуда болып екіге бөлінеді. Қазір шуда сұраушылар көп. Тіпті үлкен қалада тұратындардың өзі осы шудамен емделіп жүр. Біз де бұрындары әке-шешемізден көрген тәсілмен ем қылудың жолдарын айтып жатамыз, − дейді.</blockquote>Бүгінде кәсіпкер түйе жүнін төсек-жабдықтарда қолдану аясын кеңейту үшін түрлі мамандармен кеңесіп, жұмыс істеп жатыр. Мәселен, Алматы қаласынан арнайы эксперт алдырып, мамандарын оқытпақшы. Одан бөлек Италия, Түркиядағы әріптестерімен де байланыс орнатуда. Еліміз бойынша түйе жүнінен жасалған көрпелерге Астана, Алматы мен Қарағанды тұрғындары ерекше қызығушылық танытып, жиі тапсырыс береді екен.Индира өзінің өнімін былтыр облыстық кәсіпкерлер палатасы ұйымдастырған «Қазақстанның үздік тауары» өңірлік көрме-байқауында көпшілік назарына ұсынды. Нәтижесінде «Халыққа арналған үздік тауарлар» номинациясында жеңімпаз атанды. Кәсіпкердің ендігі мақсаты өнімді Арал өңірінің брендіне айналдыру.&nbsp;

Аралдық кәсіпкер түйе жүнінен көрпе тігумен айналысады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp; Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев &nbsp;«Басты міндет-іскер азаматтарымыздың кәсіпкерлік рухына зиянын тигізетін жасанды кедергілер мен шектеулердің бәрін жою. Кәсіпкерлер бизнеске жүргізілетін себепсіз тексерулерді біржолата &nbsp;ұмытуы қажет. Олар тек салық органдарының алдында ғана есеп &nbsp;береді. Мемлекет пен бизнес-сенімді серіктестер. Шағын және орта бизнестің дамуына заңсыз кедергі келтіретіндердің бәрі заңға сәйкес қатаң жауапқа тартылады» деген болатын. Осы ретте кәсіп бастап нәсібін табамын дегендерге елімізде мүмкіндік көп.&nbsp;Нарықта сұранысқа ие кәсіптің бірі – бөдене өсіру. Соңғы уақытта бөдене өсіру жұмысы кең етек алып келеді. Осы орайда Жаңақорған ауданының тұрғыны Назира Белсенбаеваның еңбегі көпке үлгі. Ол бөдене бағып, айына 1 млн теңге табыс тауып отыр.Назира Белсенбаева бұл жоспарын «Ауыл аманаты» ұлттық жобасы арқылы жүзеге асыруда. Қазір бөдене шаруашылығын дөңгелетуде.&nbsp; Қазір бөдене бағудың қыр-сырын жақсы меңгерген ол күніне 1000-нан аса жұмыртқаны саудаға шығарады. Оған қоса бөдене етімен аудандағы мейрамханалар мен тамақтану орындарын қамтамасыз етіп, Астана қаласына да жөнелтуде.Сондай-ақ Назира кәсiптi үйрене жүрiп, өзгелерге де оның қыр-сырын үйретуді өзіне мақсат етіп қойған.<blockquote>− Мен «Ауыл аманаты» жобасымен 3 млн теңге көлемінде несие алдым. Оған екі мыңнан астам құс және қажетті жабдықтар сатып алдым. Жергілікті тұрғындарының арасында осы өнімге деген сұраныс жоғары. Осыған байланысты небәрі бір айдың ішінде кәсібім өрге домалады. Қазір 1 млн теңге табыс табуға мүмкіндік туып тұр. Бөдене әр 16 сағат сайын жұмыртқалайды, − дейді ол.</blockquote>Назира Белсенбаева жаз айында аталмыш бағдарлама арқылы тағы да несие алуды көздеп отыр. Бағдарламаның екінші бөлімі арқылы кәсібін кеңейтпекші. Сол мақсаты жүзеге асса, алдағы уақытта арнайы ферма ашу жоспарында бар. &nbsp;

Бөдене өсіру – берекелі іс

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp; Әбділда Тәжібаев атындағы облыстық әмбебап ғылыми кітапханасында ақын Әбдікәрім Ахметовтың туғанына 100 жыл толуына орай «Толқындағы өмір» атты жыр кеші ұйымдастырылды.&nbsp;1924 жылы 15 маусымда Қызылорда облысы, Қармақшы ауданының Көктөбе деген ауылында туған. &nbsp;Орта мектептен кейін Жосалы темір жол зауытында темір ұстасының балғашысы, аудандық қаржы бөлімінде &nbsp;есепшікассир болып қызмет істейді. Лепсі педагогикалық училищесін бітірген. Алматыдағы Жоғары партия &nbsp;мектебінде оқыған. Ұзақ жылдар (1943–1950) әскер қатарында қызмет еткен ол, әуелі қатардағы жауынгер, кіші &nbsp;командир болды.&nbsp;1946 жылы Харьковтың әскери медициналық училищесін бітірген соң, Германиядағы кеңестік &nbsp;қарулы күштер сапында, шекара округінде офицерлік қызмет атқарады.&nbsp;1951-1956 жж. «Лениншіл жас» (қазіргі «Жас алаш») газетінде әдеби қызметкер, «Социалистік Қазақстан» &nbsp;(қазіргі «Егемен Қазақстан») газетінде жауапты хатшының орынбасары, Қазақ мемлекет көркем әдебиет &nbsp;баспасында редактор, 1959-1963 ж. Қазақстан Жазушылар одағының Семей облысаралық бөлімшесінде хатшы, &nbsp;1963-1966 жж. Қазақстан телевизиясында, Қазақстан Жазушылар одағында, 1966-1971 жж. ҚР Баспасөз &nbsp;жөніндегі мемлекеттік комитетінде, 1971-1982 жж. «Жазушы» баспасында қызметтер атқарған. &nbsp;<img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/Ardager_esimi_arda_taldy_1_0f10543b54.jpg" alt="Ардагер есімі ардақталды 1.jpg">Алғашқы жинағы «Өлеңдер» деген атпен 1953 ж. жарық көрген. Ә.Ахметовтың философиялық терең ойға, нәзік сезімдерге толы «Халықбек» (1954), «Екінші дәптер» (1955), «Нан туралы сөз» (1955), «Өшпеген жалын» (1959), «Толқындағы өмір» (1962), «Ашық аспан» (1971), «Жапырақ жауған шақ» (1979), «Кеш жарық» (1981), «Көзайым» (1982), «Зейнет» (1984), т.б. өлеңдері мен поэмалары баспадан шыққан. Бірқатар шығармалары орыс тіліне аударылған.&nbsp;А.С.Пушкин, М.Ю.Лермонтов, А.Т.Твардовский, С.Я.Маршак, Э.Межелайтис, Г.Зелинский, В.Федоров, Л.Украинка, т.б. ақындардың шығармаларын қазақ тіліне &nbsp; аударған. &nbsp;1973 жылы &nbsp; қарақалпақ әдебиетінің &nbsp; &nbsp;классигі &nbsp; Бердақ &nbsp; ақынның &nbsp; таңдамалы &nbsp; толғаулары &nbsp; мен &nbsp; дастанын &nbsp;қысқаша &nbsp;жырлап, &nbsp; жеке кітап етіп шығарды.Бірнеше жауынгерлік әскери медальдармен марапатталған, «Баспа озаты» деген құрметті атақ берілген. 1983 жылы 14 желтоқсанда Алматы қаласында қайтыс болды.Ақынның жыр жолдарынан кітапхана оқырмандары үзінділер оқып, кешке жиналған қонақтар өз естеліктерімен бөлісті. Сондай-ақ оқырман назарына «Өшпеген жалын» атты кітап көрмесі ұсынылды.&nbsp;Қорлан САРЫ Фото: aqmeshit-zhastary.kz

Ардагер есімі ардақталды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp; "Жолаушылар тасымалы" АҚ алдағы уақытта тағы үш бағытта әйелдер вагонын қосуды жоспарлап отыр. Осылайша әйелдер вагоны бар пойыздар барлығы 11 бағыт бойынша жүреді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.Ұлттық тасымалдаушы "Әйелдер вагоны" жобасын одан әрі дамыту бойынша сауалнама жүргізіп, оған 600-ден астам адам қатысты. Сауалнама нәтижесі бойынша әйелдер вагонын келесі үш бағытта іске қосу туралы шешім қабылданған:№ 354/353 "Астана – Семей"; №24/23 "Ақтөбе – Алматы"; No25/26 "Алматы – Шымкент". 2024 жылдың бірінші тоқсанында 70 мыңнан астам әйел "Әйелдер вагоны" қызметін пайдаланды. Бұл көрсеткіш 2023 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда екі есе өсті. Жалпы 2021 жылдың басынан бері әйелдер вагонымен 359 мыңнан астам адам саяхаттаған. &nbsp;ҚТЖ мәліметінше, бүгінде "әйелдер вагоны" сегіз жолаушылар пойызында бар:№ 77/78 "Алматы – Маңғыстау", № 07 купе; № 351/352 "Алматы – Өскемен", № 10 вагон купе; № 45/46 "Павлодар – Түркістан", № 09 вагон купе; № 37/38 "Маңғыстау – Семей", № 06 вагон купе; № 47/48 "Атырау – Астана", № 06 вагон купе; № 33/34 "Ақтөбе – Алматы-1", вагон No 06 купе; № 4/3 "Астана – Алматы-2", вагон No 17 купе; No71/72 "Астана – Шымкент", вагон No10 купе. Осылайша, әйелдер вагоны бар пойыздар барлығы 11 бағыт бойынша жүреді.

Қазақстанда тағы үш бағыт бойынша әйелдер вагоны пайда болады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp; Оқу жылы аяқталысымен ата-аналар балаларының жазғы демалысын сапалы ұйымдастырғысы келеді. Бірі баласын ауылға жіберсе, кей ата-ана жаздық лагерьге жүгінеді. Қызылоралық балалардың жазғы демалысын қызықты әрі пайдалы өткізу – білім саласы мамандарының басты назарында.Аймақта 1-10 сынып аралығында оқитын 175 мыңға жуық оқушы бар. Облыстық білім басқармасы оқушылардың 98%-ын жазғы тынығу және еңбекпен қамтуды жоспарлауда. Бұл жазғы демалысты ұйымдастыруға 2 518 педагог, 38 белсенді студент пен 23 ерікті тартылады.&nbsp;Ал 98% бала қайта барады?<blockquote>− «QN жаздық жолдама-2024» қайырымдылық жобасы аясында 1400-ден астам бала Түркістан облысы, Біркөлік елді мекенінде орналасқан «Қуаныш» демалыс орнына, 150 мыңнан астам бала мектеп жанынан жұмыс істейтін жазғы тынығу лагерінде болады. Одан бөлек, қала сыртындағы 8 лагерьде 7 ауысымда 7 035 бала демалса, аймақтан тыс жерде орналасқан лагерьлерде 6 ауысымда 5 646 оқушы демалыспен қамтылады. Мектеп жанындағы жазғы тынығу лагерьлерінде киіз үймен этнолагерьлер, палаткалы лагерьлер ұйымдастырылады. Сонымен қатар еңбек жасақтары, туристік серуен, үйірмелер, спорттық-зияткерлік сайыстарға 131 879 оқушы қатыстырылады, − деді Өңірлік коммуникациялар қызметінің ақпарат алаңында өткен брифингте облыстық білім басқармасының басшысы Асқарбек Есжанов.</blockquote>Қалталылардың да қалтасын қақ тесетін демалыс орындарына қиялымен саяхаттайтын балалар бар, өкінішті. Су тасқынынан зардап шеккен өңірлерден келген оқушылар мен әлеуметтік осал топтар және ауылдық жерлерден келген көп балалы отбасынан шыққан балаларға басымдық беріліп, «Қазақстан халқына» қорының қолдауымен биыл 20 мың бала тегін демалуға мүмкіндік алады. Қызылорда облысындағы жетім, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған, көпбалалы, тұрмысы төмен отбасылардан шыққан, есепте тұратын балалар да жазғы тынығумен толық қамтылмақ.Ашық дереккөздерге сүйенсек, балаларға арналған алғашқы лагерь Роберт Баден-Пауэллдің бастамасымен 1908 жылы Браунси аралында өткен. Бірінші демалыс орнының күн тәртібіне сәйкес қатысушылар жаттығу жасап, спорттық жарыстарға қатысқан. Демалыс бағдарламасында суға түсу, тамақтану және от жағу да қарастырылған екен. Роберттің скауттар қозғалысының негізін қалаушы екенін де атап өтейік.Лагерь – балалардың уақытын тиімді әрі қызықты өткізудің тәсілі. Тек демалыс пен ойын-сауық қана емес, олардың дамуына ықпал ететін алаң. Табиғат аясындағы белсенді демалыс баланың физикалық денсаулығын жақсартады. Қаланың қарбаласынан алыстап, таза ауада демалу әл ауқатына айтарлықтай оң әсер береді. Жасөспірімдерде түрлі спорттық және мәдени іс-шараларға қатысып, жаңа дағдылар қалыптастыру мүмкіндігі бар. Ал қолөнер, сурет салу немесе музыка секілді шығармашылық жұмыстар жастардың қиялы мен ой-өрісін кеңейтеді. Балалардың жаңа ортамен танысып, командалық жұмысқа үйренуіне ықпал етеді. Бүгінде жазғы лагерьлер әлемнің түкпір түкпірінде кеңінен таралған.Бала қауіпсіздігі – өзекті мәселе. Осыдан 10 жыл бұрын Қатаркөлдегі «Континент» балаларды сауықтыру лагеріне демалуға барған 9 жастағы бүлдіршін ішек жұқпалы ауруын жұқтырып, облыстық балалар ауруханасында көз жұмған еді. Сол жылдары демалыс лагерінде жарақат алған жасөспірім Текеліде қайтыс болды.2022 жылы Атырау – Астрахань пойызымен жазғы демалысқа аттанған 13 жастағы бала қаза тапты. Былтыр қаңтарда Бурабайдағы «Балдәурен» республикалық балалар лагерінде 14 жастағы жасөспірім көз жұмды. Ал мерт болған перзентінің артында «барсын, демалсын, үйренсін» деп жіберген ата-анасы қалды…Жоғарыда көрсетілген фактілерден кейін қауіпсіздік мәселесі қайта көтеріліп, біршама бастама қолға алынғаны көңіл көншітеді. Биылдан бастап жауапты органдар балаларға медициналық қызмет көрсету және оларды сауықтыру үшін денсаулық сақтау ұйымдарының қызметін үйлестіруге міндеттелуде. Жұмыс барысында олқылыққа жол бермеу үшін тендерде жеңіп, мемлекеттік тапсырысқа ие болған нысандардан 10 күн ішінде «сәйкестігі туралы санитариялық-эпидемиологиялық қорытынды» алуы талап етіледі. Сәйкесінше қорытындысы жоқ мекемелерге бала жіберілмейді. Ал сауықтыру маусымына дейін алдын ала мониторинг жүргізілетін болады. Мониторинг барысында балалардың тамақтануына, білім алуына, сауықтырылуына қаншалықты жағдай жасалғаны тексеріледі.Үйде, мектепте, қоғамдық орында бала қауіпсіздігін қамтасыз ету – ата-ана мен мемлекеттің негізгі міндеті. Өткен жылы Оқу- ағарту министрлігі «2024-2027 жылдардағы каникул кезеңінде балалардың сауықтыру демалысын, олардың бос уақытын және жұмыспен айналысуын ұйымдастыру туралы» Үкіметтің арнайы өкімінің жобасын әзірлеген еді. Бұл салада мұндай көп жылдық құжат алғаш рет қабылданбақ. Құжат балалардың тұлғалық, әлеуметтік, шығармашылық дамуына және демалыс кезеңіндегі құқық бұзушылықтардың алдын алуға бағытталған. Жоба іске асса, барлық облыс, үш мегаполис әкімдеріне және жауапты министрліктерге үлкен міндет жүктелмек.Ал жақында өткен аппараттық кеңесте «Жаз-2024» балалардың сауықтыру демалысын, бос уақытын және жұмыспен қамтылуын ұйымдастыру мәселелері талқыланды. Жиын барысында биылдан бастап балалардың жазғы демалысты ұйымдастыру міндеті білім басқармаларына жүктелетіні айтылды.<blockquote>− Балалардың қауіпсіздігін басты назарға ала отырып, жазғы демалысты өткізу мәдениетін қалыптастыру қажет. Сондықтан, әріптестер, балаларды қорғау шараларын қатаң бақылауға алып, жұмысты күшейту керек. Сіздерге тиісті әдістемелік құралдар мен алгоритмдер жолданды. Балалардың жазғы демалысын ұйымдастыруда білім басқармаларының басшыларына жеке жауапкершілік жүктеймін, − деді ҚР Оқу-ағарту министрі Ғани Бейсембаев.</blockquote>Республикада әр түрлі санаттағы мектеп жасындағы 3,1 млн бала жазғы демалысын тиімді өткізе алады. Бұл оқушылардың 88%-ын құрайды. Жалпы еліміз бойынша 2,9 млн баланың жазғы демалысын 10 743 демалыс лагерінде өткізу жоспарлануда. Нақтырақ айтсақ, 10 мың бала сауықтыру орталықтарында, қала сыртындағы орталықтарда 240 мың, ал 2,6 млн оқушы мектеп жанындағы лагерьлерде, 75 мың бала киіз үйлерге орналастырылады. Сондай-ақ, «Ұлы дала кереметі», «Jas galym», «Гастро туризм», «Бір күн қалада», «Қонақжай отбасы» жобасы іске асырылмақ.<blockquote>− Бүгінде 11 мыңнан астам лагерь жұмысын бастауға дайын. Балалар мен ата-аналар үшін қолжетімді сауықтыру бағдарламалары, орналасу шарттары мен қауіпсіздік ережелері туралы пайдалы ақпаратпен қамтылған «Балаларға базарлық» және «Қауіпсіз жаз» ақпараттық пакеті дайындалды. Сонымен қатар өңірлерде жаңадан 5 сауықтыру орталығын ашу жұмыстары жүргізілуде. Жалпы 2026 жылға дейін 50 жаңа орталық пайдалануға беріледі, − деді Тәрбие жұмысы және қосымша білім беру департаментінің директоры Меруерт Медетбекова.</blockquote>Жазғы лагерьде өз саласы бойынша тәжірибесі мол, білікті мамандардың болуы да маңызды.<blockquote>− Жазғы сауықтыру лагерінің балаға пайдасы орасан зор. Ең бірінші бұл ата-анадан сепарацияның жақсы жолы. Бала дербестікке, өз-өзіне қарауға, шешім қабылдауға үйренеді. Жаңа ортада басқа балалармен қарым-қатынас орнатып, өзін танып, басқаларды танып, бойындағы қабілеттері ашылады, − дейді педагог-психолог Гүлдана Қалиева.</blockquote>Жаңашылдыққа ашық, айтқанды, көрсеткенді меңгеретін бала бар. Ал енді сол жасөспірімге лагерь қабырғасында дұрыс бағыт-бағдар беретін кім? Құзырлы органдар немесе демалыс базасының басшысы ма? Жоқ, ол – лагерь маманы. Бұл саланың даму жолында кедергіге айналған фактордың бірі − маман тапшылығы, нақты айтқанда білікті маманның жоқтығы. Керемет кеш арқылы баланың жүрегіне жылу ұялататын, психолог маман айтпақшы дербестікке, шешім қабылдауға үйренетін ортаның мамандары да жауапкершілікті сезінуі қажет.&nbsp;Ә.ЖАНӘБІЛҚЫЗЫ Фото: blog.nils.ru

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары