<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Бүгін ғалым, ұлттық археология мектебінің негізін қалаушы Әлкей Марғұланның туғанына 120 жыл толуына орай «Марғұлан мұрасы – ұлттық руханиятымыздың қазынасы» атты тарихи кеш ұйымдастырылды.&nbsp;Мақсаты – оқырмандарды ғұмырын ғылым жолына арнаған тұлғаның өмір жолы мен шығармашылығымен таныстыру, жастардың ғылымға қызығушылығын арттыру, мәдени құндылықтарды қалыптастыру.&nbsp;Кешке халықаралық Жазушылар, ҚР Журналистер одақтарының мүшесі, өлкетанушы Ж.Әубәкір, Қызылорда облыстық тарихи-мәдени мұраны қорғау орталығының археологы М.Ештаев, Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университетнің «Тарих және археология білім беру бағдарламасының аға оқытушысы А.Әзірбекова және Қызылорда жоғары көпсалалы колледжінің оқытушылары мен студенттері қатысты.Белгілі әдебиеттанушы, өнертанушы, шығыстанушы, Ұлттық археология мектебінің негізін қалаушы Әлкей Марғұлан бар ғұмырын ғылым жолына арнаған тұлға.&nbsp;Әлкей Марғұлан Алаш даласында аумалы-төкпелі заман орнап, қазақ ғылымына тұсау салынған кезеңде, 1904 жылы 11 мамырда Павлодар облысындағы Баянауыл өлкесінде дүниеге келген. Болашақ археологтың ата-анасы да осал адамдар болмаған. Олар білімді, Шығыс мәдениетімен таныс адамдар болған. Соның арқасында ата-анасы бала Әлкейдің өсуіне, оқып-білім алуына, рухани дамуына жәрдем берді.Алғашқы тарихи жазбаларды зерттеп, зерделеген Әлкей мұрағаттар мен кітапханалардың бай қорынан молынан сусындатады. Алыстағы Ленинградта жүргенде-ақ ұлы даланың құпияға толы қойнауы оны өзіне тарта берді. Ленинград мұражайларының әсері өз алдына бөлек әңгіме. Ал Эрмитажға барған сайын Әлкей демін ішке тартып, ежелгі қыпшақтардың материалдық мәдениетінен хабар беретін жәдігерлерге ұзақ қарайтын. &nbsp;Мұндай да халық дастандары мен әндері есіне түсетін.&nbsp; Ал Ленинградта оқыған жылдары Әлкей әдебиетке ерекше ден қояды. Атап айтқанда, орыстың және шетелдің ең&nbsp;озық әдеби шығармаларын аударып, қазақ оқырмандарына ұсынды.&nbsp;Ұлтының тарихына терең үңілгісі келген Әлкей Марғұлан 3 жыл қамауда болды. Оның біраз уақытын жүйке аурулары ауруханасында өткізді. Мұндайда оған жынданып кетпеудің жалғыз жолы – әдемі естеріктер болатын. Әлкей Баянауылды, &nbsp;әке-шешесін еске алды.&nbsp;Ол 40 жасында аса күрделі тақырып Едіге, Қозы Көрпеш, Қобыланды батыр жырлары негізінде қазақтардың аңыз-әфсанары мен фольклорынан докторлық &nbsp;диссертация қорғады. Осылайша, ол ауыз әдебиеті арқылы тараған осынау аса көрнекті шығармалардың жүздеген жылдар бұрынғы Алтын Орда, Қараханидтер дәуірімен тарихи байланысын аша білді.&nbsp;Оңтүстік Қазақстан өңірінен, Сырдария, Талас және Шу өзендерінің сағасынан ежелгі қалалық мәдениеттің іздерін тапқан да Әлкей Марғұлан болатын. Ол Отырар, Тараз, Сайрам, Сығанақ, Сарайшық қалаларында археологиялық қазба жұмыстарын жүргізді. Қазба жұмыстарымен ғана айналысып қоймай, қазақтың жыр-дастандары мен аңыз-әфсаналарын жинады. Бұл зерттеулерінің нәтижесі 1950 жылы жарыққа шыққан «Ежелгі Қазақстандағы қалалар тарихы мен сәулет өнері» деп аталатын монографияда көрініс тапты. Ғылыми еңбекте алғаш рет ірі қалалық өркениет ошақтары жан-жақты суреттеліп, оларға қатысты терең талдау жасалды. Сонымен бірге, ғалым мұндай өркениет ошақтары Қазақстанның Солтүсігі мен Шығысында да болуы мүмкін деген болжам жасады. Осылай, Әлкей Марғұлан өзіне дейінгі зерттеушілердің қазақ даласында ешқандай өркениет болмаған деген жаңсақ пікірін жоққа шығарды.&nbsp;Ол аса мейірімді жұмсақ адам болған. Тек ғылым мәселесіне келгенде тым қатал еді. Ол негізінен үш бағытта жұмыс істеді. Экспедиция, экспедициядан жинаған материалдармен жұмыс және тарихи деректер. Мұрағат материалдарымен жұмыс істейтін. Сондай-ақ, эпостық жырлармен айналысты. Беғазы мәдениетіне де көп уақытын арнады. Шоқан Уәлихановты да, сәулет өнерін зерттеді. Бір тақырыптан бір тақырыпқа ауысып, содан рахат алатын.&nbsp;Қазақстанның археология және этнография мектебінің негізін қалаушы Әлкей Марғұлан үлкен энциклопедист ғалым болатын. Ол ғылыми саладағы идеологиялық сарпыншақтарды жойып, тарихи шындықтың бетін ашты. Әлкей Марғұлан қазақстандық ғылымның көптеген саласындағы алғашқы қарлығашы еді. Ол археология, мәдениет және қолданбалы өнер тарихы, сәулет өнер, этнография, қазақ тіл ғылымы саласында бірқатар іргелі еңбектер жазды. Әрқайсысы атан түйе жүк боларлық ауқымды мәселелерді қатар алып зерттеген ғалымның мұрасы әлі талай ұрпаққа қызмет етері сөзсіз.&nbsp;Әлкей Марғұлан қасақана бұрмаланып келген тарихи шындықтың бетпердесін ашты.&nbsp;Ғалымның еңбектерінде бұрынғы қазақтардың арғы бабаларының яғни, көшпелі қазақтардың жері адамзат өркениетінің ежелгі орталығы ретінде сипатталды. Қазақ даласының сұлулығы мен ежелгі қалалардың кереметіне Марғұлан әрдайым бас иіп, үлкен ілтипатпен қарады. Әлкей Марғұлан тарихи шындықтың бетін ашып, сара жол салған ғалым.&nbsp;Кеш қонақтары Әлкей Марғұланның өмірі мен шығармашылығы, зерттеулері, ғылыми еңбектері, ұлттық археологияға қосқан үлесі туралы баяндады. Оқырмандар назарына «Ұлттық археологияның сардары» атты кітап көрмесі ұсынылды.&nbsp;Қорлан САРЫ Фото: aqmeshit-zhastary.kz

Білім алушылар көрнекті ғалымға арналған жиынға қатысты

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Халықаралық Отбасы күніне орай Қызылорда облыстық тарихи-өлкетану музейінде психолог мамандардың, «Отбасы орталығы», «Айтбай» мешітінің имамы және «ORDA» жоғары колледжінің «Атамекен» тарих және «Туризм» үйірме мүшелерінің қатысуымен «Отбасын бұзу мода ма, мәжбүрлік пе?» тақырыбында ток-шоу болып өтті.&nbsp;Шара барысында бүгінгі күні етек алып бара жатқан отбасын бұзушылыққа, отбасындағы ата-аналар жауапкершілігіне, ата-ана мен бала арасындағы отбасылық тәрбиеге, отбасылық құндылықтарға байланысты әңгіме өрбіді.10 айда Мемлекеттік корпорация 103 мыңнан астам некені тіркеді, оның ішінде 2024 жылдың басынан бері 40 мың жаңа отбасы пайда болды. Неке саны бойынша көшбасшылар – Алматы, Астана және Шымкент. Сондай-ақ, 2023 жылдың шілдесінен бастап еліміздің 328 мың жаңа азаматының тууы тіркелді. Қазір "Азаматтарға арналған үкімет" Астанада, Қарағандыда, Алматыда және Қостанайда некелерді салтанатты түрде тіркеуді жүргізуде және бұл қызметті басқа қалаларда енгізуді жоспарлап отыр.2023 жылы АХАТ органдары Қазақстан Республикасында 120,8 мың некені тіркеді, бұл өткен жылмен салыстырғанда 5,9% - ға аз. Некенің жалпы коэффициенті 6,07 құрады (1000 адамға). Көбінесе Астана қаласында некеге тұрды, неке коэффициенті 1000 адамға 7,46, ал ең төменгі деңгей Түркістан облысында 1000 адамға 5,55 болды. Отбасын құрушылардың ішінен алғаш рет 7 78,2%-ы және әйелдердің 79,4%-ы үйленді, ажырасқаннан кейін некені тіркеу үлесі ерлерде 20,4%, әйелдерде 18,9% – құрады. Қалалық жерлерде 80 мың неке (66,2%), ауылдық жерлерде 40,8 мың неке (33,8%) тіркелді. Бірінші некеге тұрудың орташа жасы ерлер үшін 27,8 жас, әйелдер үшін 25,2 жас болды. Құрылған барлық некелердің 82,3%-ы моно-этникалық, қалған 17,7% - ы этносаралық болды. Ажырасуға келетін болсақ, олардың саны 2022 жылмен салыстырғанда 9,6%-ға азайып, 40,2 мың ажырасуды құрады. Қалалық жерде 29,4 мың ажырасу тіркелген (73,1%), ауылдық – 10,8 мың ажырасу (26,9%). Ажырасудың жалпы коэффициенті 2,02 құрады (1000 адамға). Ажырасудың ең жоғары деңгейі ШҚО – да атап өтілді, коэффициенті 1000 адамға 3,14, Түркістан облысында ең төмен-1000 адамға 0,89. Осылайша, 2023 жылы 1000 некеге 333 ажырасу қажет болды (347– 2022 ж.). Неке ұзақтығы бойынша ажырасулардың ең көп үлесі (34,9%) некеде 1-4 жыл өмір сүрген отбасылар арасында, ажырасулардың 26,7% – ы 5-9 жыл бірге өмір сүргендер арасында болды.&nbsp;Қазақстанда ажырасу көрсеткіші 2024 жылдың басында 1000 адамға шаққанда 4,6-ны құрады. Қазақстан ажырасу көрсеткіші бойынша рейтингте 105 елдің ішінде 2-орынды иеленді.2023 жылы Қазақстанда 120,9 мың жұп неке қиды, бұл 2022 жылға қарағанда 6%-ға аз. Бұл ең төменгі көрсеткіш екенін айта кеткен жөн. Бұған дейін 2008 жылы халық саны 16 миллион адамға жетпесе де, ресми түрде 135 мыңнан астам жұп неке қиған болатын.&nbsp;Өңірлер бойынша отбасы құрғандар саны жөнінен Алматы алда тұр: 2023 жылы 13,1 мың жұп некелесті және бұл 2022 жылға қарағанда 4%-ға аз. Одан кейінгі орында – Түркістан облысы (11,8 мың) және Астана (10,4 мың. Ең аз неке Ұлытау облысында тіркелген – 1,5 мың жұп.Ажырасу жөнінен де Алматы бірінші орында: 2023 жылы – 2,3 мың, 2022 бір жылға қарағанда 2,1%-ға аз. Одан кейінгі орында – Қарағанды ​​облысы (1,5 мың) мен Астана (1,5 мың). Ең аз ажырасу да Ұлытау облысында тіркелді – небәрі 198.2024 жылғы 4 наурызда жаңартылған Petrelli Previtera мәліметі бойынша, Қазақстан ажырасу көрсеткіші бойынша әлемде Мальдив аралдарынан кейінгі екінші орында тұр: 1000 адамға шаққанда 4,6. Сарапшылар еліміздегі ажырасудың негізгі себебі деп туыстарының араға түсуін (61%), моральдық шектеулердің болмауын (41%), ажырасу процесінің жеңіл болуын (25%) атап өтті. Сондай-ақ қазіргі замандағы қазақстандық әйелдер мен ерлерге сәйкес келмейтін қатал гендерлік рөлдердің сақталуы және некеге деген көзқарастың өзгеруі де проблемалардың қатарында.Ажырасу көрсеткіші жоғары болғанымен қазақстандықтар неке институтын әлі де жоғары бағалайды. Зерттеулер жастардың 82,5%-ы болашақта отбасылы болатынына сенеді.Ажырасудың себептері көп. Бірақ басты себептері не деген сауалға нақты жауап табу қиын. Біз осы сауалға жауап табу үшін отандық психологтардың әр уақыттарда келтірген деректерін, пікірлерін ой таразысына салып көрдік, шама-шарқымызша зерттеп-зерделедік. Қорыта келе ел ішінде жиі кездесетін бірқатар себептерді іріктеп алдық.Бір перзенттің болмауы. Адамның отбасы құрғандағы басты мақсаты - ұрпақ өсіру, артына із қалдыру, бала тәрбиелеу, оның қызығын көру. Бұл қазақ ұлтына тән мінез, тән қалау. Оның үстіне, ұлттық мінезіміз бен менталитетіміз бөлек. Сондықтан біздің елде «балалы үй - базар, баласыз үй - қу мазар» саналады. Міне, осыдан келіп не үшін жаңа жанұя құрған жұптың бірінің бедеулігі ажырасуға себеп болатынын түсіну қиын емес.Түсінбеушілік немесе мінездің жараспауы. Түсінбеушілік неден туындайды? Ол екі жастың асығыс отбасын құру туралы шешім қабылдауынан, бір-бірін жете танып-білмеуінен туындайды. Оған себеп - үйленгенге дейін көңіл қосып, қазіргі тілмен айтқанда жүріп жүргенде өздерінің шынайы бет-бейнесін, мінезін көрсетпеуі, өздерінің болашақ жары қандай болғанын қалайтынын ашық жеткізбеуі.Нәпсіқұмарлықтың кесірі. Ер адамдарда араққа, құмар ойындарына, нашаға, одан қалса жүріс жүруге әуестік басым. Бұлар - әйелдің сабырын түбі бір тауысатын жаман әдеттер. Ішімдікке салынған ер адам дүние мүлкін саудалап, үйден берекені қашырады. Бұдан кейін әйелдің ажырсудан басқа амалы қалмайды. Алайда, осындай жағдайлар ішінара әйелдер арасында да кездеседі. Бұл отбасы екі жаққа бөліп тынады.&nbsp;Тұрмыс тауқыметі. «Ажырасуларыңызға не себеп болды?» деген сұраққа әйелдердің көбі: «Күйеуім табыс таппады, жатыпішер, жалқау», - деп жауап беретіні түрлі сауалнамалардан мәлім. Егер, ер адам отбасын құруға, бір жанұяны асырауға дайын болмай, соқыр сезіммен, желікпен үйленер болса, оның ақыры - ажырасуға соқтырып жатады. Себебі, әйел жаратылысынан ер адамнан қамқорлық пен мейірім күтеді. Арқа сүйер ер-азамат іздейді. Сол сенім үдесінен шыға білу ләзім.Осы аталған алты себептен бөлек те көптеген себептер бар. Олардың қатарына кінәсін мойындамау, тәкаппарлық, қырсықтық, кекшілдік, ата-енелердің қытымырлығы, өз қалауымен қосылмау, алып-қашу салдары, екі жастың арасына үшінші біреудің от салуы, орынсыз өсек-аяңның кесірі, бір-біріне сенбеу сынды себептерді атауға болады.Ажырасулардың ең төмен көрсеткіші Үндістан, Мозамбик және Кения сияқты елдерде тіркелген. Әрине, бұл елдерде некелескендердің бәрі бақытты деген сөз емес. Құқық қорғау саласының нашар екенін, қағазбастылықтың көп екенін және қоғамдық нормалардың қатаң екенін білдіреді.&nbsp;Шарада көкейтесті сұрақтар қойылып, ойлар ортаға салынды. Өзекті тақырыпта ұйымдастырылған шараның студент жастарға берері мол болды.Студенттердің шараға белсенді қатысуын қамтамасыз еткен – «Атамекен» тарих үйірмесінің жетекшісі Жусупова Бота Мәлікқызы және «Туризм» үйірмесінің жетекшісі Қосбармақова Гүбану Советқызы.&nbsp;&nbsp;Қорлан САРЫ Фото: &nbsp;freepik.com

Қызылордалық жастар жаңа форматта ток-шоу ұйымдастырды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp; Президент Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев 2023 жылғы 1 қыркүйекте Қазақстан халқына арнаған Жолдауында еліміздегі маңызды проблемалардың бірі су тапшылығы мәселесі екенін мәлімдеді. Ол суды үнемдеу технологияларын қолға алуды тапсырды.<blockquote>“Су ресурсы еліміздегі өзекті мәселелердің бірі. Әсіресе, судың сапасы және оның халыққа қолжетімді болуы аса маңызды болып тұр. Жыл өткен сайын халқымыздың саны да, экономикамыз да өседі. Бұл – қалыпты құбылыс. Сол себепті 2040 жылдарға қарай Қазақстандағы су тапшылығы 12-15 миллиард текше метрге жетуі мүмкін. Жалпы, біз – трансшекаралық су көздеріне тәуелді елміз. Еуразия құрлығындағы өзендер мен каналдар – баршамызға ортақ табиғат байлығы. Осы су көздері біздің халықтарымызды, экономикамызды жақындастырады. Сондықтан көршілес әрі достас елдермен бұл мәселе бойынша әрдайым өзара түсіністікке және келісімге келу керек. Жан-жақты ойластырылған су саясатын жүргізу, трансшекаралық суларды пайдалану мәселелерін шешу – Үкіметтің алдында тұрған аса маңызды міндеттер”, – деген болатын Президент.</blockquote>Бүгінгі таңда таза ауыз су мә­селесі адамзат баласы үшін өзекті болып отыр. Дүниежүзінде миллиардтаған халық таза ауыз суға қол жеткізе алмай келеді. Десе де елімізде бұл бағытта жұмыстар жасалуда.Біздің өңірде де &nbsp;тұрғындарды таза ауыз сумен қамтамасыз ету бағытында нәтижелі жұмыстар атқарылып келеді. Аймақ халқының басым бөлігі таза ауыз суға қол жеткізіп отыр. Елді мекендерді үздіксіз және сапалы ауыз сумен қамтамасыз ету мәселесі облыс әкімі Нұрлыбек Нәлібаевтың жіті бақылауында.Бүгінде облысқа қарасты Қызылорда, Байқоңыр, Арал, Қазалы қалалары орталықтандырылған ауыз сумен толықтай қамтамасыз етілген. Ал, елді мекендердің 98,4 пайызы орталықтандырылған ауыз су жүйесіне қосылған. Сондай-ақ, облыстағы ауыз су жүйесі мен оның сапасы жақсарту бағытында игі істер жүзеге асуда.Қызылорда облысының энергетика және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық басқармасы басшысының орынбасары Бауыржан Ізмағамбетовтің айтуынша, қазір өңірдегі 4 қала мен 230 ауылдық елді мекеннің 204-і орталықтандырылған ауыз су жүйесіне қосылған. Ал, қалған 26 елді мекенді 2025 жылдың соңына дейін сапалы ауыз сумен қамту бойынша іс-шара жоспары бекітілген.<blockquote>− Су ресурстары комитеті арқылы Арал ауданының Абай, Тоқабай, Ақбасты елді мекендерін «Арал-Сарыбұлақ» топтық су құбырына қосу құрылыстары жүргізілуде. Биылғы жылға 2 жобаны іске асыру үшін 1,7 млрд теңге бөлінсе, ауыз сумен қамту және су бұру жобаларына республикалық бюджеттен 5,1 млрд теңге, облыстық бюджеттен 351 млн теңге қаржы бөлінген. Бүгінде жобалар бойынша құрылыс жұмыстары жүргізілуде,−деді басқарма басшысының орынбасары.</blockquote>Облыс орталығында қала тұтынушыларын үздіксіз ауыз сумен қамтамасыз етіп, кәріз суларын бұру және оны тазартуға баса назар аударылуда. Бұл бағытта «Қызылорда су жүйесі» кәсіпорнының теңгерімінде бірнеше ауыз су нысаны бар.<blockquote>−Тасбөгет кентінде орналасқан Бас су жинау кешені арқылы қаланың орталығы, Тасбөгет кенті, Саяхат, СПМК-70, «Сәулет», «Сырдария», «Ипподром» мен теміржол ауданы, қаланың шеткі бөліктері ауыз сумен қамтылады. Ауыз су сапасын кәсіпорынның базалық зертхана мамандары күнделікті тексеріп бақылайды. Оны қалалық санитарлық-эпидемиологиялық басқармасы қадағалайды. Ал, «Арай» су алу құрылымына 2013 жылы қайта жаңғырту жүргізіліп, Қызылжарма кен орнынан 13 ауыз су ұңғымасы пайдалануға берілген. Бұл су алу құрылымы, қазіргі таңда «Арай», «Арай-2», «Арай-3» тұрғын ауданы мен қаламыздың сол жағалауын ауыз сумен қамтамасыз етеді. Кәсіпорын теңгеріміндегі су алу құрылымдарының таза су жинау резервуарлары мен қалалық ауыз су жүйелеріне жылына 2 мәрте жоспарлы жуу, шаю және залалсыздандыру жұмыстары жүргізіледі. Қазіргі уақытта жоспардан тыс тазарту, жуу, шаю және залалсыздандыру қолға алынып отыр», − деді Қызылорда су жүйесі МКК директоры Бауыржан Әбдіқаппарұлы.</blockquote>«Арал» салынып жатқан кәсіпорындардың бірлескен дирекциясы филиалы да осы бағытта ауқымды жұмыстар атқарып келеді. Аталған мекеме 2017 жылдың 1 маусымынан бастап еліміздің Ауыл шаруашылығы министрлігінің Су ресурстары комитеті және Қаржы министрлігінің Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитетінің қолдауымен облыс бойынша ауыз сумен қамтамасыз ететін бірыңғай оператор ретінде жұмыс жасайды.«Арал» салынып жатқан кәсіпорындардың бірлескен дирекциясы филиалы 6 топтық су құбырлары арқылы Қызылорда облысына қарасты 130 елді мекенді тұрақты түрде сапалы ауыз сумен қамтамасыз етіп келеді. Мұндағы барлық топтық су құбырлары бойынша халық саны 332 095 адамды құрайды. Ауыз судың сапасын бақылау барысында 2023 жылы оқшау су жүйелері бойынша 11 665 сынама алынып микробиологиялық және химиялық тексеру анализдері жасалды.<blockquote>−Ауыз су сапасының нормадан ауытқушылық көрсеткіштері 2023 жылы Жалағаш ауданы бойынша орын алып, ұңғымаларға су сорғыту, гипохлорид кальцийімен залалсыздандыру жұмыстарын жүргізу арқылы қалпына келтірілді», − деді «Арал» СЖКБД филиалы директорының орынбасары Ержан Әмиша.</blockquote>Жалпы мемлекет басшысының тапсырмасына орай еліміздің барлық елді мекенінде таза су қолжетімді болуға тиіс. Ел Президенті Қ.Тоқаев өз Жолдауында 5 жылдың ішінде қалалар мен ауылдарды 100 пайыз сумен қамтамасыз етуді тапсырған болатын. Мемлекет басшысының халықты таза ауыз сумен қамту мәселесіне ерекше көңіл бөлуі түсінікті. Өйткені ауыз судың сапасы ел тұғындарының денсаулығына тікелей әсер етеді. Жалпы, осыған дейін елімізде халықты таза әрі сапалы ауыз сумен қамтамасыз ету мақсатында 2002-2010 жылдарға арналған «Ауыз су» бағдарламасы, одан соң 2011-2020 жылдарға арналған «Ақ бұлақ» бағдарламасы жүзеге асырылды. Ал 2021 жылдан бастап бұл мәселе «Қуатты өңірлер – ел дамуының драйвері» ұлттық жобасының аясында шешімін тауып келеді. Бұл тұрғыда алдағы уақытта өңірде атқарылар жұмыстар легі жалғасын табады.Мейрамгүл ДАУЫЛБАЙҚЫЗЫ

Өңірде таза ауыз сумен қамтамасыз ету жұмыстары қарқынды жүруде

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> &nbsp;IT саласы – болашағы зор мамандықтың бірі. Бүгінде елімізде бұл салаға айрықша көңіл бөлінуде. Мемлекет басшысы да 2025 жылға қарай кем дегенде 100 мың жоғары білікті IT-маманын дайындау міндетін қойып, тапсырма берген еді. Осы ретте ІT саласын дамыту үшін елімізде түрлі жобаларды кешенді түрде іске асыру жүргізіліп келеді. Мәселен, цифрлық даму министрлігі отандық, цифрлық даму министрлігі отандық IT саласын дамыту үшін 2021 жылдан 2023 жылға дейін 7,5 млрд теңге бөлген еді.&nbsp;Бұл&nbsp;IT мамандарына деген сұраныстың артқандығын көрсетеді.Бүгінде аймақта да &nbsp;ІТ саласын қолдауға үлкен басымдық берілген. Әсіресе, дәл осы саламен айналысам деген жастарға да мол мүмкіндік қарастырылған. Оны жыл өткен сайын салаға қызығушылық танытатын оқушылар мен студенттердің санының артқанынан аңғаруға болады. Олардың тың жобасы өз нәтижесін көрсетіп келеді.Мәселен, Қорқыт ата университеті Оңтүстік Корея елімен бірлесіп жасанды интеллект мектебін ашты. Студенттер осы бағытта жан-жақты білім алуды бастап кетті. Алдағы уақытта екі ел арасындағы бірлескен жұмыстар жалғасын табады.&nbsp;Жалпы, бүгінде университетке арнайы жасанды интеллект бойынша 100-ге жуық грант беру мәселесі қаралуда. Грант иегері атанған студенттер екі жыл көлемінде Оңтүстік Кореяда білім алу мүмкіндігі бар.Бұл – біздің &nbsp;Қызылорда облысының студенттеріне өте керекті әрі ыңғайлы жоба. Ол өз кезегінде жас мамандардың тың жобасын жарыққа шығаруына мол мүмкіндік береді. Одан бөлек, жаңа идеяларды танытатын «Kyzylorda Hub», ІТ park, «Astana Hub» және облыс әкімдігімен бірлескен түрде әртүрлі шаралар өтеді. Оның ішінде «Hackathon», «Pecha-Kucha» секілді шаралар бар. Былтыр жасанды интеллектті дамыту бағытында иннофест өткіздік. Сол фестивальде жасанды интеллекті қазақшаландырып, ерекше жоба дайындағандардың бірі – қызылордалық оқушы Асылжан Абдуллаевтың жобасына елімізден бөлек, шет мемлекеттерден де қызығушылық білдіруде. Ол жасанды интеллектті қазақша сөйлету үшін 300 мыңнан астам сөз бен 220 миллиардтан астам ақпаратты енгізген. Осылайша, жас өрен білімі мен тапқырлығының арқасында ерекше жобаны сәтті жүзеге асырды. Тіпті, оның жаңа жобасына америкалық ғалымдар қызығушылық білдірген. Биыл 1-3 ақпан аралығында Алматы қаласында «Digital Almaty 2024» атты халықаралық форумына Асылжан Абдуллаев өзінің жобасын алып барды. Форумға келген халықаралық мамандар мен IT бағытындағы компаниялардың барлығы Асылжанның жаңа жобасымен етене танысты. Қазір жасанды интеллект арқылы жаңа индустрияны дамытуға мүмкіндік туып отыр. Сол себепті ІТ саланы дұрыс дамыту ел экономикасына жаңа серпін әкелетіні сөзсіз, − дейді Қызылорда облысы әкімі аппаратының цифрлық технологиялар бөлімінің басшысы Сәбит Ибадулла.Қазір еңбек нарығында ІТ саласының мамандары үлкен сұранысқа ие болып отыр. Өйткені көптеген компания сауатты әрі мамандығын жақсы білетін бағдарламашылар мен әзірлеушілерге мұқтаж.&nbsp;Барлық салаға жаңашыл технологияның көмегі қажет. Сол себепті өңірде осы саланы дамыту бағытында бірнеше ауқымды жоба қолға алынды.<blockquote>− Бұл бағытта қала мен шалғайдағы елді мекендердің дарынды жастарын тартудамыз. Олардың тың жобасын одан әрі жетілдіруге өз үлесімізді қосамыз. Сол жұмыстардың арқасында өңірімізде сәтті жобалар жарыққа шықты. Жалпы, статистикалық мәліметке сүйенсек, ІТ бағытында ұйымдастырылатын жобаларға Қызылорда қаласына қарағанда, шалғай ауылдардағы жастар көбірек қатысып жатады. Әсіресе, Қармақшы, Арал, Қазалы аудандарының жастары өте белсенді,−деді «Kyzylorda Hub» бизнес-инкубаторының жетекшісі Жанарыс Түбекбаев.</blockquote>Ал «Grand master» бағдарламалау мектебінің директоры Алмат Қуанышбаевтың айтуынша, ІТ парк базасында 12 резидент бар. Олардың әрқайсысы ІТ саласы бойынша айына 2 рет іс-шара өткізеді.Мұндай шараларға &nbsp;ауылдық, аудандық мектептің және колледждің балалары онлайн түрде қатыстырады. &nbsp;Жалпы елімізде IT саласы бойынша жоғары оқу орындарында ғана емес, мектептен қабырғасынан бастап оқытылады.&nbsp;Бұл өз кезегінде жастардың ой өрісінің дамуына, анализ жасай алуға, шығармашылық қабілетін арттыруға септігін тигізеді.Мейрамгүл ДАУЫЛБАЙҚЫЗЫ &nbsp;

IT саласына сұраныс артуда

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> &nbsp;Халықтың өмір сүру сапасын жақсартудағы маңызды фактордың бірден бір бөлігі - сапалы инфрақұрылыммен қамтамасыз ету.Арал ауданында 2024 жылға көлік инфрақұрылымын дамыту мақсатында барлығы 4 млн-ға жуық қаржы жоспарланған. Өткен жылы бастау алған «Самара-Шымкент-Бекбауыл», Аққұлақ елді мекеніне кіре беріс, «Самара-Шымкент-Қамыстыбас-Аманөткел-Жаңақұрылыс» автожолдарының құрылысы, «Қаратерең-Жаңақұрылыс», «Қызылжар елді мекеніне кіреберіс» автожолдарын орташа жөндеу жұмыстары жүргізілуде. Ал, аудандық маңызы бар «Самара-Шымкент-Шөміш-Аралқұм» автожолының құрылысы және «Жаңақұрылыс-Бекарыстан би», автожолдарын орташа жөндеу жұмыстары басталатын болса, Хан елді мекені тұсындағы қалқымалы көпірді ел игілігіне пайдалануға беру көзделуде. Бұл туралы Арал ауданының әкімі Аманжол Оңғарбаев Өңірлік коммуникациялар алаңының ақпарат алаңында баяндады.– Бұдан бөлек, «Ауыл-Ел бесігі» бағдарламасы аясында жалпы ұзындығы 5 шақырымды құрайтын Жақсықылыш кентіндегі 12 көшенің автожолына құрылыс жұмыстары жүргізілуде. Сонымен бірге, «Моно және шағын қалаларды дамыту» бағдарламасы аясында 2 жоба яғни Арал қаласының 5,3 шақырымды құрайтын 7 көшесінің автожолын қайта жаңғырту жұмыстары өз бастауын алмақ,- деді Аманжол Сақыпұлы.Теміржол үстінен өтетін көпірдің құрылысы бірнеше жылдан бері шешімін таппай келе жатқан мәселе еді. Аудан орталығында бүгінде 40 мыңға жуық халық тұрады. Тұрғындар шойын жолдың екі бетінде қоныс тепкен. Бір ғана өткел көлік қатынасына айтарлықтай қиындық тудырып келді. Бүгінде құны 2,8 млрд құрайтын көпір құрылысының да жұмысы жүйелі. Брифинг барысында аудан әкімі осы және өзге де автожолдар құрысының жоспарын нақтылап өтті.<blockquote>– Арал қаласындағы темір жолдың үстінен өтетін көпір құрылысы жалғасын табуда. Бұл жұмыстарды 2024 жылдың аяғына дейін толықтай аяқтап, ел игілігіне пайдалануға береміз деп отырмыз. Оған қоса, Арал қаласындағы бірнеше көшелердің құрылысын бастауға салалық министрліктермен келісім бар. Бюджетті нақтылау қорытындысымен оң шешімі табылады деп күтілуде, - деді Аманжол Сақыпұлы.</blockquote>Фото: Нұрболат Нұржаубай

Арал ауданында жол құрылысы жандануда

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> &nbsp;Арал – облыстағы іргелі аудандардың бірі. Жыл сайын ауданның әлеуметтік-экономикалық көрсеткіші артып, даму бағытына арналған тың жобалар іске асырылуда. Мәселен, жыл басынан бері ауданға 4,1 млрд теңгеге жуық инвестиция тартылып, өсім көрсеткіші 16,4 пайызды құрады. Тиісінше, оның 1,5 млрд теңгесі ауылдық жерлерге, қалған 2,6 млрд теңгесі Арал қаласына тиесілі. Теңізді өлкеде өнеркәсіп өндірісі де айтарлықтай дамып келеді. Атап айтқанда, өнеркәсіп орындары жыл басынан бері 9,1 млрд теңгенің өнімін өндіріп, өсім 17,4 пайызға жетті. Айдынды Аралда 148,1 мың тонна тұз бен 84,4 мың тонна йодталған тұз және 1494 тонна балық өнімдері өндірілді. Бұл жөнінде Өңірлік коммуникациялар қызметінің ақпарат алаңында Арал ауданының әкімі Аманжол Оңғарбаев хабарлады.– Ауданымызды дамытуға арналған ауқымды жобалар қолға алынып, жыл басынан бері бірқатар жұмыстар атқарылды. Соның ішінде 2024-2028 жылдар аралығында Бірыңғай индустрияландыру картасы, жалпыұлттық жобалар пулын іске асыруға бағытталған құны 174,8 млрд теңгені құрайтын 13 инвестициялық жоба бар. Сәйкесінше, биыл 3 инвестициялық жоба іске қосылатын болады. Бұдан бөлек, ауданымызда кәсіпкерлік саласы да қарқынды дамып келеді. Біздің аймақта 5204 шағын және орта кәсіпкерлік субъектісі бар. Оның бүгінде 95,7 пайызы тұрақты жұмыс істеп тұр. Шағын және орта кәсіпкерлік саласында жұмыспен қамтылғандар саны 8 мыңнан асады. Ал, өндірілген өнім көлемі 147,3 пайызды құрап отыр. Сондай-ақ, жыл басынан бері мемлекеттік бағдарламалардың қолдауы нәтижесінде 35 жобаға несие берілді, - деді Аманжол Сақыпұлы.Биыл аудандағы басты жаңалықтардың бірі – Арал қаласында кәріз желісі жүргізіледі. Аталған жұмыс толық аяқталса 15 әлеуметтік нысан кәріз жүйесіне қосылмақ. Бұдан бөлек, осы жылы ауданға қарасты Сексеуіл кенті көгілдір отынға қосылатын болады. Сонымен қатар, «Нұрлы жер» мемлекеттік бағдарламасы аясында Арал қаласында газ желісі және электр желісінің құрылысы жүргізілуде. Алдағы уақытта «Ауыл – Ел бесігі» жобасы арқылы Аманөткелде 150 орындық ауылдық клуб, Шижағада заманауи спорт кешенінің құрылысы басталмақ. Жалпы Арал ауданында осы жылдың 3 айында 1,1 млрд теңгенің құрылыс жұмыстары жүргізіліп, нақты көрсеткіш 4,8 есеге артты.&nbsp;Фото: Нұрболат Нұржаубай

Теңізді өлкенің тірлігі татымды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp; Денсаулық сақтау саласында кезек күтірмейтін мәселелер жетерлік. Соның ішінде, Сыр медицинасын серпінді дамыту бағытындағы жұмыстар жүйелі жүргізілуде. Мәселен, Денсаулық сақтау саласында кезек күтірмейтін мәселелер жетерлік. Соның ішінде, Сыр медицинасын серпінді дамыту бағытындағы жұмыстар жүйелі жүргізілуде. Мәселен, биыл облыстың денсаулық сақтау саласына 138,6 млрд теңге қаржы бөлінді. Тиісінше, бұл өткен жылмен салыстырғанда 21 пайызға артып отыр. Сондай-ақ, былтыр өңірде 21 денсаулық сақтау нысанының құрылысы басталса, оның 17-сі мерзімінде аяқталып, ел игілігіне пайдалануға берілді. Биыл да өңірде бірнеше медициналық ұйымдардың іргетасы қаланып, тұрғындарға мерзімінде табыстау межеленуде.&nbsp;<blockquote>− Биыл жергілікті бюджет есебінен Жаңақорған ауданы, Төменарық елді мекенінде дәрігерлік амбулаториямен қатар, 15 төсекке арналған ауылдық аурухана құрылысы салынуда. Сонымен қатар, шалғай аудандардағы балаларға реабилитациялық емнің қолжетімділігін арттыру мақсатында Арал ауданында оңалту орталығын ашу жоспарлануда. Ал, бүгінде 20 денсаулық сақтау нысанының құрылысы бойынша жоба-сметалық құжаттар әзірленуде. Оның ішінде 4 аудандық көп бейінді аурухананың қосымша құрылысы, 2 қалалық емхана, 10 дәрігерлік амбулатория және 2 фельдшерлік-акушерлік бекет. Бұдан бөлек, қаланың сол жағалауында 500 келушіге арналған қалалық емхана мен Қарауылтөбе ауылындағы дәрігерлік амбулатория құрылысы салынатын болады. Өткен жылы да 9 медициналық нысанға күрделі жөндеу жүргізілді. Соның ішінде 5 нысанның жөндеу жұмыстары аяқталса, осы жылы 4 нысан пайдалануға берілмек. Ендігі кезекте, денсаулық сақтау нысандарын материалдық техникалық жабдықтармен қамтамасыз ету бойынша тоқталсам, былтыр осы бағытқа жалпы құны 5,3 млрд теңге қаржы бөлінді. Нәтижесінде, медицина ұйымдарының керекті құрал-жабдықтармен қамтылу деңгейі 86 пайызға ұлғайды,−деді облыстық денсаулық сақтау басқармасының басшысы Олжас Искаков.</blockquote>Сонымен қатар денсаулық сақтау саласына қажетті қызметтік көліктер алынып, заманауи құрал-жабдықтармен қамтамасыз етуде оң өзгерістер бар. Қызылорда облысында медицина саласында ауқымды жобалар жүзеге асуда.Жақында көпбейінді облыстық аурухана базасында жаңа МРТ аппараты іске қосылды. Бұл сала мамандарының жоғары деңгейде жұмыс атқаруына оң септігін тигізеді.<blockquote>«Мемлекет басшысы денсаулық сақтау саласын басым бағыттардың бірі ретінде белгілеп, халыққа арнаған Жолдауында нақты талаптар қойды. Осыған орай көпбейінді облыстық аурухана базасында жаңа МРТ аппараты іске қосылып, 70 орындық перинаталдық бөлім ашылды. Бұрынғы аппарат бұзылып, ауруханада 2016 жылдан бері мұндай құрал-жабдық болған жоқ. Мәселенің шешімін табу үшін бюджеттен қаржы бөліп, биыл бағасы 646 млн. теңге тұратын МРТ аппараты алынды. Жаңа құрал өңір халқының игілігіне, аурудың алдын алу, анықтау жұмыстарын ілгерілетуге қызмет етеді», – дейді сала мамандары.</blockquote>Осындай қамқорлықтың нәтижесінде облыстық көпбейінді ауруханада күрделі ота жасауға мүмкіндік жасалып отыр. Өткен жылдың желтоқсанында бүйрек ауыстыру отасын А. Сызғанов атындағы Ұлттық ғылыми хирургия орталығы басқарма төрағасы, медицина ғылымдарының докторы, профессор Болатбек Баймахановтың басшылығымен қызылордалық дәрігерлер сәтті атқарып шықты.<blockquote>«Елімізде 2011 жылдан бері бүйрек және бауыр трансплатациясы кең ауқымда жүргізіліп келеді. Бүгінге дейін 1 000-ға тарта ота жасалды. Оның 700-і бүйрекке қатысты болса, қалғанын бауыр трансплантациясы құрайды. Бұл – өте күрделі іс, оған әрбір дәрігер үлкен жауапкершілікпен қарайды. Тәжірибесі жоғары болуы ескеріледі. Біз облыстық көпбейінді аурухана дәрігерлерінің ұсынысын қабыл алдық. Аурухана оған қажетті медициналық құрал-жабдықтармен қамтамасыз етілген. Ота төрт сағаттан астам уақытқа созылды. Жалпы, бұл өте жіті назарда болады. Барлығы алдын-ала зерттеледі», - дейді Болатбек Баймаханов.</blockquote>Айта кетсек, өңірдің медицина саласында ауқымды жобалар жүзеге асуда. 2022 жылы 45 жедел жәрдем көлігі алынып, облыстық медициналық жедел жәрдем стансасы 100% автокөлікпен қамтамасыз етілді. Өткен жылы денсаулық сақтау ұйымдарына 512,5 млн. теңгеге 25 жаңа санитарлық автокөлік табысталды.&nbsp; Өткен жылы тамыз айында Қызылорда қаласының сол жағалауында құны 2 млрд 700 млн теңгені құрайтын Қан орталығының іргетасы қаланды. Нысан жылына 5000-10000 адамдға қызмет көрсете алады. Орталықтың салынуы – аймақтың денсаулық сақтау саласы үшін маңызды әрі ұтымды шешім. Бұл – облыс тұрғындарының денсаулығын сақтау және қорғау бағытындағы нақты іс-шараның бірі.Тұрғындар сұранысына сәйкес, биыл өңірдің барлық елді мекендеріндегі денсаулық сақтау мекемелеріне 200 санитарлық автокөлік сатып алынады Оған қоса 9 медициналық нысанға күрделі жөндеу жүргізіліп, 5 нысанның жылу жүйесі газға ауыстырылуда. Бұл жұмыстарға 3 млрд. 700 млн.теңге қаралды.Жақын күндері Жаңақорған ауданындағы көпбейінді аудандық орталық аурухана базасында «Қамқорлық» оңалту орталығы ашылады. «Қазақстан халқына» қоғамдық қоры соңғы екі жылда аймақтың денсаулық сақтау саласына 2 млрд. теңге қаржы бағыттады. Оған облыстық балалар ауруханасы базасында «Қамқорлық» реабилитациялық орталығы ашылып, аса қымбат дәрі-дәрмектер алынды. Сондай-ақ, қор республика бойынша 3 облыста ғана бар, құны 1 млрд. 100 млн теңге тұратын онкологиялық скрининг жүргізуге арналған жылжымалы медициналық кешенмен қамтамасыз етті.Өздеріңіз білетіндей Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев 2020 жылы 1 қыркүйектегі «Жаңа жағдайдағы Қазақстан: іс-қимыл кезеңі» атты Жолдауында отбасылық-демографиялық ахуал &nbsp;зор алаңдаушылық тудырып отырған мәселе екенін айтып, нақты міндеттер жүктеген еді.<blockquote>«Өкінішке қарай, Қазақстанда әрбір алтыншы отбасы бала сүйе алмай отыр. Сауалнама көрсеткендей, отандастарымыздың 20 пайызға жуығы мұны ажырасуға негіз болатын елеулі себеп деп санайды. Біріккен Ұлттар Ұйымының еліміздегі халық санының өсіміне қатысты болжамы Орталық Азиядағы көршілес мемлекеттермен салыстырғанда көңіл көншітпейді. Үкіметке 2021 жылдан бастап «Аңсаған сәби» арнаулы бағдарламасын жүзеге асыруды тапсырамын. Экстракорпоральды ұрықтандыру бағдарламалары бойынша бөлінетін квота санын 7 мыңға дейін, яғни 7 есе көбейту қажет» деп нақты тапсырма берді.&nbsp;</blockquote>Осылайша 2021 жылдан бастап елімізде қосалқы репродуктивті технологиялардың көмегімен отбасылық-демографиялық проблемаларды шешуге жәрдемдесу мақсатында «Аңсаған сәби» арнаулы бағдарламасы іске қосылды. Облыстық денсаулық сақтау басқармасының мәліметіне сүйенсек, 2021 жылы аймаққа 281 квота бөлініп, толық игерілді. Сол жылы ЭКҰ арқылы 119 бала туып, 3 отбасында егіздер дүниеге келді. Ал 2022 жылы бағдарлама бойынша 277 квота бөлінсе, былтыр &nbsp;274 квота берілген. Биыл бөлінген квота саны – 270. Ал бағдарлама әзірленгенге дейін аймаққа бөлінетін квота саны тым төмен болған. Мәселен, &nbsp;2015 жылы &nbsp;34, 2016 жылы &nbsp;35, 2017 жылы 38, 2018 жылы 38, 2019 жылы &nbsp;36, 2020 жылы 44-ті құраған. Нақтырақ айтқанда, 2015 жылдан бері берілген квота саны &nbsp;8 есе өсіп отыр.Жоғарыда айтып өткеніміздей, былтыр 274 квота бөлініп, &nbsp;игерілген. Оның ішінде жүктілік 49,6%, яғни, 136 жағдайда тіркеліп, 11,6%-да &nbsp;түсікпен аяқталған. Өкінішке қарай 31 %-да &nbsp;жүктілік нәтиже бермеген. &nbsp;Есепті кезеңде ЭКҰ арқылы 86 бала туып, 1 отбасында егіз сәби дүниеге келген. Ал &nbsp;51 әйел қазіргі кезде жүкті. Биыл бөлінген 270 квота бойынша бүгінде &nbsp;76 әйел жолданып, орындалу үлесі &nbsp;28,1% құрады.Жалпы облыста ұрпақ өрбіту жасындағы әйелдер саны – &nbsp; 174 931. Қазіргі кезде &nbsp;6320 бедеу отбасы бар. Оларды бедеулігіне сәйкес саралағанда 60,4%-ын &nbsp;әйел (3819), 39,6%-ын ерлер (2501) құрап отыр. Бүгінгі күні &nbsp;750 отбасы квота кезегін күтуде.<blockquote>– Кезекте тұрған отбасылардың барлығы өңірлік комиссия арқылы қаралып, қолданыстағы бұйрықтарға сәйкес жолданады. «Аңсаған сәби» арнайы бағдарламасы шеңберінде жүргізілген ЭКҰ циклдеріне мониторингті, пациенттердің құжаттарын қабылдау және құрылған комиссияға ұсыну жұмыстарын басқарма жүргізеді. Облыстық денсаулық сақтау басқармасының &nbsp;бұйрығына сәйкес пациенттерді емдеу үшін квоталарды бөлуді талдау және ұрықтандыруға жолдама беруді шешу бойынша комиссия құрылған. Комиссия құрамында облыс әкімі жанындағы әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі комиссия хатшысы, қоғамдық қорлардың үйлестірушілері, білікті акушер-гинеколог, уролог мамандар бекітілген, – дейді облыстық денсаулық сақтау басқармасы басшысының ана мен бала жөніндегі орынбасары Айгүл Асылбекқызы.</blockquote>Айта кету керек, &nbsp;бағдарлама МӘМС аясында қаржыландырылады. Әлеуметтік медициналық сақтандыру қоры 2018 жылдан бастап тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемі шеңберінде ЭКҰ бағдарламасын қаржыландырады. ЭКҰ-ға жолдама алу үшін тіркелген жері бойынша емханаға жүгіну қажет. Мамандар пациентті бедеулігі бар диспансерлік пациенттердің электрондық тіркеліміне қосады және бірқатар тексерулер тағайындайды. 12 ай ішінде емхананың бейінді маманның қорытындысы негізінде пациенттің құжаттарын жоғары технологиялық медициналық қызметтер жөніндегі жергілікті комиссияға жібереді. Оң шешім қабылданған жағдайда, әйел «Емдеуге жатқызу бюросы» порталына тіркеліп, рәсімге дайындала бастайды. Пациент экстракорпоралдық ұрықтандыру үшін клиниканы өз бетінше таңдауға құқылы.ЭКҰ процедурасы терапевтік жолмен емдеуге келмейтін бедеулік диагнозы қойылғандарға арналған. &nbsp;Оған отбасылық жұптар да, жеке адам да қатыса алады. Міндетті түрде үміткердің ерікті жазбаша &nbsp;келісімі болуы керек. Сонымен қатар, Қазақстан азаматы болуы және Денсаулық сақтау министрлігі белгілеген медициналық параметрлерге сәйкес келуі қажет. Бұл – репродуктивті жас, яғни, 18-ден 42 жасқа дейін, қалыпты соматикалық және эндокриндік мәртебе, жоғары фолликулярлық резерв. МӘМС бойынша ЭКҰ процедурасынан жылына бір рет тегін өтуге болады. Талпынысы сәтсіз аяқталған жағдайда қайтадан кезекке тұра алады.Сыр медицинасында мамандардың біліктілігін арттыру мәселесі де назардан тыс қалған емес. Дәрігерлердің республикалық орталықтарда ғана емес, шет елдерде де біліктілігін арттыруға жергілікті бюджеттен 80 млн. теңге бөлінді. Сәуір айында Стамбул қаласындағы Қазақстанның бас консулының қолдауымен Түркиядағы «Мемориал» клиникасына 10 реаниматолог және 5 кардиолог біліктілік арттыруға барды. Бұл бағыттағы шаралар жыл көлемінде жалғасын табады.Мейрамгүл ДАУЫЛБАЙҚЫЗЫ&nbsp;

Сыр медицинасы – серпінді дамуда

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Алматы қаласында өткен «Central Asia Biology Olympiad» олимпиадасының қорытындысы бойынша Қызылорда қаласындағы Назарбаев Зияткерлік мектебінің оқушысы Айғаным Ернатқызы (жетекшісі Райхан Тәжі) І орын иеленді.&nbsp;Аталған білім додасына Қазақстан, Қырғызстан, Өзбекстан мектептерінің 200-ден астам жас биологтары қатысты.&nbsp;Дарынды өрендер биология генетикадан биоинформатикаға дейінгі биологияның түрлі тақырыптары бойынша күрделі тапсырмалар орындады. Айғаным теориялық білім мен логикалық ойлау қабілетімен ерекшеленіп, ең жоғары ұпай санымен жеңіске жетті.<blockquote>– Бұл сайыста шетелден келген қатысушыларда болды. Олардың барлығы өте мықты, білімді жастар. Менде өз білімімді көрсетіп, осындай жетістікке жеттім. Ең алдымен жетекшім Райхан апайыма рахметімді айтамын. Дайындық барысында бар білгенін үйретіп, әркез жанымнан табыла білді. Бұл менің ғана емес апайымның да жетістігі, – деді Айғаным Ернатқызы.</blockquote>Айғаным бұған дейін де түрлі сайыс, байқауларға қатысып, өз білімімен, терең ойлау қабілетімен көзге түскен дарынды оқушы. Ол мектептен алған білімі мен логикалық ойлау қабілетінің тереңдігі білім берген ұстаздарының сенімінің арқасы деп біледі.&nbsp;<blockquote>– Олимпиада барысында өте күрделі тапсырмалар орындадық. Әрбір қатысушы өзінің білген-түйгенін ортаға салып, дарынды екендіктерін көрсетті. Менде қарап қалмадым. Осы уақытқа дейін күні-түні дайындалған еңбегім ақталды. Сол еңбегімнің нәтижесін көргеніме қатты қуаныштымын, – деді ол.</blockquote>Иә, Сыр елінің жастары әркез биік шыңдарды бағындыра білетін талантты, дарындылар қатарында. Қандай сайыс түрлері болса да әрдайым алдыңғы қатарда жүреді. Кейіпкеріміз Айғаным да сол талантты, дарынды жастардың бірі де бірегейі. Алдағы уақытта кейіпкерімізге мұнан да жоғары шыңдарды бағындырып, жетістіктері көбейе берсін демекпіз.&nbsp;

Қызылордалық зияткер «Central Asia Biology Olympiad»  олимпиадасының жүлдесін жеңіп алды 

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> &nbsp;Қызылорда медициналық жоғары колледжінің спорттық алаңында денсаулық сақтау саласының ардагерлерi Құлсартов Сағымбай Қарақұлұлы мен Ізтілеуов Әділ Ізтілеуұлын еске алуға арналған Қызылорда облысының медицина қызметкерлерінің 56-спартакиадасының ашылуы болып өтті.Мемлекеттік Әнұраннан бастау алған спартакиаданың ашылу салтанатында облыстық денсаулық сақтау басқармасының басшысы Ысқақов Олжас Ермекұлы құттықтау сөз сөйлеп, жарысқа қатысушыларға сәттілік тіледі.<blockquote>– Бұл спартакиада бәріміз үшін ерекше. Себебі, денсаулық сақтау саласының ардагерлерін еске алып, олардың құрметіне арналып отыр. Сайысқа қатысатын барлық командаларға сәттілік тілеймін. Мұндай іс-шаралар алдағы уақытта да жалғасын табатын болады. Кіл мықтылар арасынан шын мықтылар жеңіске жетеді деп сенеміз, – деді ол.</blockquote>Одан соң медицина саласының ардагерлері Раиса Көзденова мен Сағындық Шамшиев сала қызметкерлеріне жылы лебіздерiн арнады.Іс-шара одан әрі арқан тартыс жарысына жалғасты. Спартакиаданың ашылуында жарысқа қатысқан барлық 27 команда арасында үстел теннисi спорт түрінен I орынды «Жаңақорған ауданының» командасы алса, II орынды «Қазалы ауданының» командасы, III орынды «Медицина жоғары колледжінің» командасы иеленді.Алдағы уақытта сайыскерлер шағын футбол, арқан тартыс, эстафета, ұзындыққа секіру, баскетбол, воллейбол, тоғызқұмалақ және үстел теннисi секілді спорттың 8 түрінен жарысып, жеңімпаздар «Медицина қызметкерлерінің күні» қарсаңында арнайы «Алғыс хаттар» және бағалы сыйлықтармен марапатталатын болады.&nbsp;

Медицина саласының қызметкерлері спартакиада ойындарында бақ сынады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Президент Қасым-Жомарт Тоқаев шағын қалаларды дамыту бағытында халықты баспанамен қамтуды басты назарға алған еді.&nbsp;"Еліміздің дамуындағы моноқалалардың рөлі өте зор. Өздеріңізге мәлім, Қазақстанда 89 қала бар. Соның 27-сі немесе 30 пайызы моноқалалар. Қазір моноқалалар экономикамызды дамытуға едәуір үлес қосып отыр. Олар өндірістік өнеркәсіп өнімдерінің 40 пайызға жуығын өндіреді"&nbsp; деген болатын Мемлекет басшысы өз сөзінде.&nbsp;Қазіргі уақытта халықтың басты мәселелерінің бірі баспаналы болу екені анық. Иә, ол ауыл не қала болсын, айырмашылық жоқ. Қазақ «Үйлі болсаң, күйлі боласың» деген тәмсіл сөзді бекер айтпаса керек-ті. Осы күні баспаналы бола алмай пәтерден-пәтерге көшіп, жұрттың қалтасын қомпитып жүрген қазақ көп. Олардың арасында «өз үйім өлең төсегім» деп армандап жүргендері қаншама?! Оған себеп, жиған аз-маз қаржысы шайлығынан ауыспай жүрген жандардың баспаналы болудың тиімді тетіктерін қарастыра алмауында.Елімізде баспаналы болудың тиімді жолдарын нұсқайтын түрлі мемлекеттік бағдарламалар бар. Олар «Отбасы банк» арқылы жүзеге асырылады. Әрине ол үшін әрекет жасау керек-ақ. Алдын ала банктен есепшот ашып, шама-шарқыңызға қарай табысыңыздың бір бөлігін «үйлі болсам» деген ниетпен жинақтасаңыз, банк тарапынан жылдық сыйақы еншілеп, қаражатыңыз әжептәуір өсім алады. Және белгілі бір шекті мөлшерлеме мен мерзімде тұрақты түрде жинақтап жүрсеңіз, онда қоныс тойды тойлаудың да оңтайлы сәті түсе қалады. Арал қаласында «Отбасы банктің» бөлімшесі жұмыс істейді. Ондағы мамандар сізге ақыл-кеңес беріп, қаражат жинақтаудың оңтайлы жолдарын көрсетіп береді. Бір қуантарлығы, үстіміздегі айдан бастап елімізде «Наурыз» тұрғын үй бағдарламасы іске қосылған болатын.&nbsp;<blockquote>– Қазақстанда «Наурыз» жаңа тұрғын үй бағдарламасы басталды. Оның іске қосылуын Атырауда өткен Ұлттық құрылтайда сөйлеген сөзінде Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев жариялаған болатын. Аталған бағдарлама арқылы үйлі болу үшін «Отбасы банкіндегі» есепшотыңызда 1 миллион теңге болуы тиіс. Депозит мерзімі маңызды емес. Бұған қоса 20 пайыз бастапқы жарна болуы керек. Және тұрғын үйге кезекте тұрған азаматтардың әлеуметтік осал санаттары үшін кредит бойынша 7% мөлшерлеме, ал азаматтардың барлық санаттары үшін кредит бойынша 9% мөлшерлемемен ұсынылады. Несиенің мерзімі 19 жылға дейін. Бір ескеретіні, соңғы 5 жылда сізде де, сіздің отбасы мүшелеріңізде де меншігінде тұрғын үй&nbsp; болмауы тиіс. Бұған қоса соңғы 6 айдағы ресми кірісті растайсыз. Бұл бағдарлама арқылы Алматы, Астана, Шымкент және облыс орталықтарында бастапқы тұрғын үй сатып алуға болады. Моноқалалар мен ауылдарда жылына бөлінетін қаражаттың жалпы көлемінің 30% - нан аспайтын қайталама тұрғын үй сатып алуға мүмкіндік берілген, – дейді «Отбасы Банкі»-АҚ-ның Қызылорда облысы филиалы, Арал аудандық кеңес беру орталығының қаржылық кеңесші Үрлән Қуатбаева.</blockquote>Бағдарлама 8 жылға бағытталған. Жыл сайын «Наурыз» бағдарламасына 200 миллиард теңге бөлінеді. Жалпы осы уақыт ішінде Қазақстанның 68 000 азаматын өз тұрғын үйімен қамтамасыз ету жоспарлануда. Биылғы жылы қоныс тойын 12 мың қазақстандық тойлай алады.Атап өту керек, ақпарат көздерінің мәліметіне сүйенсек, аталған бағдарлама іске қосылған шақтан бастап 3 мыңнан астам қазақстандық өтініш білдірген. Өкінішке орай, өлшем шартына сәйкес келмеген көпшілігінің өтініші қанағаттандырылмапты. «Наурыз» бағдарламасы бойынша тұрғын үй алуға өтініштер маусым айының соңына дейін жалғасатын болады.&nbsp;Бұдан өзге де әр өңірдің халқына тиімді етіп жасалған тұрғын үй бағдарламасы бар. Бүгінгі Арал ауданы халқына оңтайлы бағдарламаға кеңінен тоқталып өткен «Отбасы Банкі» АҚ-ның Қызылорда облысы филиалы, Арал аудандық кеңес беру орталығының қаржылық кеңесшісі Үрлән Қуатбаева айтуынша, аудан бойынша да аталған банктен есепшот ашқан тұрғындар баршылық. Және қоныс тойын тойлағандардың да қарасы қалың екен. Демек, бұл тиімді бағдарлама арқылы да қоныс тойын тойлау бақыты аралдықтарға да бұйырады деген сөз.Фото Ru.freepik.com

«Наурыз» тұрғын үй бағдарламасы Аралда қалай жүріп жатыр?

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Биыл 1 наурыздан бастап еліміздің барлық өңірлерінде, республикалық маңызы бар қалаларда және Астанада &nbsp;өңірлік кадр резерві бастау алған болатын. Оған 35 жастан аспаған, жоғары білімді және 3 жылдан кем емес жалпы еңбек өтілі бар Қазақстан Республикасының азаматтары қатысты. Бұл туралы Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің Қызылорда облысы бойынша департаменті басшысының орынбасары Мирамкүл Бибітова баяндады.&nbsp;Жобаның мақсаты - жас басқарушылардың өңірлік пулдарын қалыптастыру және өңірлерді дамытуға талантты жастарды тарту.Іріктеуді Қызылорда облысының өңірлік Кадр комиссиясы жүзеге асырады. Іріктеу жүргізілетін салалық бағыттар айқындалған: индустрия және өнеркәсіп, экономика және қаржы, әлеуметтік сала, тұрғын-үй коммуналдық шаруашылық және инфрақұрылым, агроөнеркәсіптік кешен және жер қатынастары, цифрландыру, экология.Резервке іріктеу бес кезеңнен тұрады.Бірінші кезеңінде өңірлік кадрлық резервке 235 үміткердің құжаты қабылданды.Екінші кезең екі блокта өтті. Оның бірінші блогы - заңнаманы білуге арналған тестілеуге 226 үміткер тіркеліп, оның 220-сы тестілеу тапсырды, 6 үміткер тестілеу өтуден бас тартты. Екінші блок- жеке қасиеттерді бағалауға арналған тестілеуге 115 үміткер жіберіліп, оның 114-і тіркелді, ал 1 адам тестілеуге қатысудан бас тартты. Нәтижесінде 51 үміткер кадр резервінің келесі үшінші кезеңіне жіберілді. Бұл кезең «Құзыреттерді бағалау» осы жылдың 13-29 мамыр аралығында Астана қаласында Мемлекеттік басқару академиясының базасында оффлайн форматта өтеді. Аталған кезеңде кандидаттардың мінез-құлық индикаторларының жиынтығы арқылы &nbsp;белгілі бір құзыреттерді (белсенділік, қызметті басқару, мәселелерді талдау және шешу, көшбасшылық, сенімділік қасиеттерін) анықтайды.51 үміткердің басым бөлігін мемлекеттік қызметшілер, халыққа қызмет көрсету орталықтарының және жеке сектордың қызметкерлері мен мұғалімдер құрайды. Іріктеудің төртінші кезеңі - «Комиссиядағы құрылымдық сұхбатқа» әрбір кандидат өзінің таңдаған салалық бағытына сай әзірлеген жобасын презентациялайды. Презентация 5 слайдтан тұруы тиіс, қорғауға 5 минут уақыт беріледі. Комиссия үміткерлерді келесі критерийлерге сәйкес бағалайды:- аналитика; - білімнің тереңдігі; - қарым-қатынас дағдылары.Соңғы кезең - комиссия отырысында комиссияның шешім қабылдауы. Өңірлік резервке өңірімізде 25 &nbsp;адам алынады. Резервте болу мерзімі 2 жылды құрайды. Жерлестерімізге сәттілік тілей отырып, осы соңғы кезеңге дейін жетіп &nbsp;жеңімпаз атануына тілектеспіз! &nbsp;

Мирамкүл Бибітова: Өңірлік кадрлық резервке іріктеу аяқталуға жақын

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Қазіргі уақытта жасөспірімдердің арасындағы құқық бұзушылықтардың алдын алу өзекті мәселе. Құқық бұзушылық – бұл қоғамға зиян келтіретін және заң бойынша жазаланатын қоғамға қарсы әрекет. Жасөспірімдер арасында құқық бұзушылықтың алдын алуда құқықтық сана мен құқықтық мәдениетті қалыптастыру негізгі басымдықтардың бірі.&nbsp;Осы орайда,Сырдария ауданындағы №129 Ә.Жәмішев атындағы мектеп-лицейде 8-11 сынып оқушылар мен жасөспірімдер арасындағы құқық бұзушылықтың, аутодеструктивті мінез-құлықтың, зорлық-зомбылықтың, буллинг және кибербуллингтің алдын алу бойынша жиналыс болып өтті.Жиналысқа ауыл әкімі Талғат Құламқадіров,&nbsp;Юневалды полиция тобының инспекторы, полиция капитаны Тұрсынбек Медет,&nbsp;ауыл учаскелік полициясы Қайрат Адай. мектеп ұжымы, жалпы ата-аналар қатысты. Мектеп педагог-психологы Қ.Сарсеналиева мен әлеуметтік педагог А.Ержанова ата-ана мен бала арасындағы байланысы, қарым-қатынасы, баланы шектемеу туралы түсіндірме жұмыстарын жүргізді. Юневалды полиция тобының инспекторы, полиция капитаны Ерлан Бекмағанбетов оқушыларға кәмелетке толмаған балалардың жасаған қылмыстары, құқық бұзықшылықтары туралы айтып, осындай іс-әрекеттердің алдын алу үшін оқушыларға ескертіп, сақтандырды. Бұл жиналыстың басты мақсаты кәмелетке толмаған балалар құқық бұзушылықтың, зиянды іс-әрекеттердің алдын алу, ата-аналарға дұрыс бағыт-бағдар беру туралы болдыЖиналыс барысында бала тәрбиесі, құқық бұзушылықтың, зорлық-зомбылықтың, нашақорлықтың, суицидтың алдын алу, ата-аналардың бала тәрбиесіндегі ролі мәселелері қозғалып, кәмелетке толмағандар балалардың құқықтары мен мүдделерін қорғау бағытында ұсыныстар берілді.

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары