<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Қызылорда облысы, Арал ауданында жеңіл автокөлік өртенді. &nbsp;Оқиға аудан орталығы – Арал қаласында болды. Төтенше жағдайлар саласына көшелердің бірінде «Mersedes-benz 210» жеңіл автокөлігі жанып жатқаны туралы хабарлама келіп түсті. Бұл туралы<a href="https://kaz.inform.kz/news/kizilorda-oblisinda-koshede-turgan-avtokolk-toligimen-zhanip-kett-89e1d5/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTEAAR3YMWyV8zFlkxsh_c4Ro-d16Gs76T1z2UBy4vJsnsgrKAPdELRafRAatFM_aem_AUofwqy1hpgZagQaUYkBJIS1cZK5-DnA_1m5LxOobUYoC6bGmzVIQ2dc0PdcWyFrzsfIpgC51oHtzbOLMP9AHPJR"> KAZINFORM</a> хабарлады.&nbsp;<blockquote>«Оқиға орнына өрт сөндіру және авариялық-құтқару жұмыстары қызметінен 7 қызметкер барды. Олардың күшімен толығымен жанып жаткан автокөлікті сөндірілді. Жарақат алгандар мен зардап шеккендер жоқ. Өрттің шығу себебі анықталып жатыр», - деп мәлім етті Қызылорда облысының Төтенше жағдайлар департаменті Өрт сөндіру және авариялық-құтқару жұмыстары қызметінен.</blockquote>&nbsp;Фото: Қызылорда облыстық ТЖД

Қызылорда облысында көшеде тұрған автокөлік толығымен жанып кетті

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp; Баланың бас ұстазы – ата-ана. Тәрбие үрдісінің бір тарауы отбасымен жұмыс десек, отбасынан басталатын тәрбие мектеп өмірінен жалғасын табады.Осы ретте, Әйтеке би кентінің 5 квартал аймағында орналасқан №165 орта мектепте «Балалар мен жасөспірімдер арасында орын алатын құқық бұзушылықтың алдын-алу, топтық төбелесті болдырмау және өрт, су қауіпсіздік шараларын ұйымдастыру туралы» ата-аналар жиналысы өтті.&nbsp;Іс-шараның мақсаты– әрбір балаға білім&nbsp;мен мәдениеттің негіздерін&nbsp;түсіндіріп,&nbsp;олардың жан-жақты дамуын қадағалау.Жиналысқа Қазалы АПб-нің ЖПҚб-нің ЮПт-ның аға инспекторы полиция майоры М.Бегалиева, мектеп директоры және тәрбие ісі жөніндегі орынбасарлары қатысты.Ұрпақ тәрбиесі – ең ұлы міндет десек, осы міндетті мүлтіксіз орындау мектеп педагогтарымен қатар ата-аналардың да жауапкершілігінде.Сондықтан жиынның түйіні – бала болашағын қалыптастыруда ата-ана мен ұстаз үнемі бірлікте болса ғана қоғамды дұрыс бағытта қалыптастыратын саналы ұрпақ тәрбиеленетіндігі айқын екендігіне көз жеткізу.Оқушылар мен студенттердің құқықтық сауаттылықтарын арттыру мақсатында білім беру ұйымдарында «Бұзақылық, буллинг, интернет қауіпсіздігі, кибербуллинг, лудомания, нашақорлық, жыныстық қол сұғылмаушылық қылмысы, жол-көлік оқиғаларының алдын алу» тақырыбында дәрістер оқылды.Оқу жылының аяқталуына орай өткізілетін іс-шаралар кезінде жас түлектердің беймезгіл уақытта жүрмеуі, топтық төбелестерге,&nbsp;кортежге шықпауы, отырыстар жасамауы, электросомокаттармен жүрмеуді, белгіленбеген жерлерге суға түспеулері бойынша ата-аналарға кеңінен түсіндірілді.Жазғы демалыс уақытында балалардың жеке қауіпсіздігі, оның ішінде суға шомылу кезіндегі қауіпсіздік шаралары ата-аналардың немесе оларды алмастыратын адамдардың ерекше назарында болуы қажет.Осы орайда, полиция қызметкерлері&nbsp;жоғарыда айтылған міндеттерді ескере отырып, балалардың қауіпсіздік мәселесіне бей-жай қарамай, сақтық шараларын қатаң сақтауға шақырып, балаларға деген бақылауды күшейтуді тапсырды.&nbsp;

Баланың бас ұстазы – ата-ана

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> &nbsp;Шиелі ауданында ардагерлер кеңесінің кезекті пленумы өтіп, оның жұмысына «Ардагерлер ұйымы» республикалық қоғамдық бірлестігі төрағасының бірінші орынбасары Ө.Озғанбаев пен облыстық ардагерлер кеңесінің төрағасы С.Дүйсенбаев, Шиелі ауданының әкімі Н.Ахатов және пленум мүшелері, мекеме басшылары мен ауыл әкімдері қатысты.Аудан әкімі Нұржан Сәбитұлы өз хабарламасында атқарылып жатқан ауқымды жұмыстар өмірлік тәжірибесі мол аға буынмен бірлесе іске асқанын жеткізді. Алдағы уақытта да оларға деген құрмет пен қамқорлық аясы кеңейе түспек. Ал академик Өмірзақ Озғанбаев қазақы қаймағы бұзылмаған Сыр еліне деген құрметі ерекше екенін өз лебізінде білдірді. Оның ішінде Шиелі ауданының көркеюіне деген сүйсінісін де жасырмады. Бұл – халықтың ынтымақ-бірлігінің жемісі.Аудандық ардагерлер кеңесінің төрағасы Өркен Исмайл өз баяндамасында есепті мерзім аралығында атқарылған жұмыстарға тоқталып, алдағы міндеттер туралы да тарата айтты.<blockquote>– Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаевтың табыс кірісі төмен, әлеуметтік қолдауға мұқтаж жандарды қамқорлыққа алу жөніндегі тапсырмасына сәйкес республика аумағында «Іскерлік және жанашырлық» пилоттық жобасы қолдау тауып, қазір біздің облысымызға да еніп отыр. Осыған орай аудан, ауыл, мекеме ардагерлер ұйымдары өмір сүру деңгейі төмен зейнеткерлерге, жалғызбасты қарияларға қамқор кәсіпкерлер тарапынан қолдау көрсету бағытында жұмыс жүргізуге тиіспіз. Ауданда ардагерлер ұйымдары жоқ мекемелер әлі де бар. Сондықтан еш жерде есепте тіркелмеген ардагерлерді бастауыш ұйымдарға есепке алу жұмыстарын жандандыруымыз керек. Сонымен қатар ардагерлердің шипажайларда демалуы, қоғамдық көліктерде жеңілдікпен жүруі туралы &nbsp;мәселелерді де қарастырудамыз, – деді ол.</blockquote>«Ақмая» ауылдық округі ардагерлер кеңесінің төрағасы К.Палмағанбетов, аудандық әйелдер кеңесінің төрайымы Н.Палымбетова &nbsp;аудандық ардагерлер кеңесінің есепті мерзімдегі жұмысына жақсы баға берді.Пленум мүшелігінен шыққан азаматтар орны жаңа өкілдермен толықтырылды.Облыстық ардагерлер кеңесінің төрағасы Серік Дүйсенбаев қорытынды сөзде жиынның үлгілі ұйымдастырылғандығын айтып, алдағы жұмыстарына бағыт-бағдар берді.Өмірзақ Озғанбаев ардагер Киікбай Исмайловқа Құрмет грамотасын тапсырды. Сондай-ақ бірқатар белсенді ардагерлер облыстық, аудандық ардагерлер кеңесінің, аудан әкімінің Алғыс хаттарымен марапатталды.Н.Назымханұлы&nbsp;

Шиеліде ардагерлер кеңесінің кезекті пленумы өтті

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Сыр өңірі – көне ескерткіштерге бай өлке. Солардың ішінде өзіндік ерекшелігімен көзге түсетін, көпқабатты құрылыстары бар, археологтар тарапынан көп зерттелген Жетіасар ескерткіштерінің орны бөлек. Жетіасар ескерткіштері Қызылорда облысының Сыр- дария, Жалағаш, Қармақшы аудандарының аймағы мен Батыс Еуропа – Батыс Қытай халықаралық көлік дәлізінің жолында шоғырлана орналасқан. Осыған орай, Сыр бойында Жетіасар мәдениетіне жататын қалашықтар жиынтығы қалыптасқан. Жетіасар – әлемдік тарихта ойып орын алған бірегей мәдениет.Жетіасар қалаларын археологиялық тұрғыда кешенді зерттеу жұмыстары 1946-1991 жылдар аралығында Хорезм археологиялық этнографиялық экспедициясы тарапынан жүргізілді. «Жетіасар мәдениеті» деген атаумен белгілі қаңлы, ғұн дәуіріне жататын ескерткіштер жиынтығы Сырдарияның төменгі ағысы бойында орналасқан ескерткіштер ретінде ғылыми айналымға енді.1971-1991 жылдары Хорезм экспедциясы Л.М.Левинаның жетекшілігімен Жетіасар ескерткіштеріне зерттеулер жүргізіп, Алтынасар, Томпақ асар және Бидайық асар қалалары және обаларына кешенді қазба жұмыстарын ұйымдастырды.1973 жылы Л.М.Левинаның жүргізген археологиялық экспедициясы нәтижесінде Жетіасар мәдениетіне жататын Бидайық асар қалашығының төртінші бекіністі дәліз бен оның баспалдағынан, ІІ құрылыс кезеңінің 9 мәдени қабатынан сыртында ойылып салынған суреттері бар белгісіз ағаш бұйымдары табылған.Қызылорда облысының тарихи-мәдени мұраларды қорғау және пайдалану әдістемелік ғылыми кеңесінің шешімімен 2018 жылы «Хорезм экспедициясының Сыр өңіріндегі зерттеулер тарихы» атты кітап-альбом дайындау мақсатында арнайы жоба қолға алынды. Сыр өңірінен табылған жәдігерлерді жинақтау үшін РФ ғылыми мекемелеріне іс-сапарлар ұйымдастырылды. Phd доктор, археолог ғалым Әзілхан Тәжекеев РФ Шығыс музейінде сақтаулы Жетіасар ескерткіштерінен табылған ағаш бұйымдарға зерттеулер жүргізді. Нәтижесінде, Бидайық асар қалашығынан табылған ағаш бұйымдардың музыкалық аспап – «қоссаз» домбырасының бөлшектері екені анықталды. Осы күнге дейін «белгісіз ағаш бұйымдары» ретінде сақталып келген археологиялық артефактілер Әзілхан Тәжекеев тарапынан ғылыми зерттеліп, құрастырылып, әу бастағы тұрпаты анықталып, музыкалық аспап ретінде жаңадан тыныс алды.«Қос мойынды» немесе «қоссаз» домбыра біздің заманымыздағы IV ғасырмен мерзімделеді. Бұл – әлемдегі ең көне музыкалық аспаптардың бірі. «Қоссаз» домбыра төрт құлақты, төрт пернелі, қос мойынды келген. Ә.Тәжекеев музыкалық аспапты құрастыру барысында аспаптың шертер мен домбыраның қосындысы болуы мүмкін деген тұжырым жасап отыр.Шертер – қазақтың көне музыкалық аспабы. Шертіп ойнау тәсіліне байланысты шертер деп аталған. Ол екі немесе үш ішекті болып келеді. Ертедегі шертерлер ағаштан ойылып, шанағы көнмен (терімен) қапталып жасалған. Дыбыс күші қапталған терінің жұқа-қалыңдығына, ішегінің жуан-жіңішкелігіне байланысты өзгеріп отырады. Жалпы тұрқы – 650-750 мм. Ойнау тәсілі домбыраға жақын болғанымен, жасалу жағынан қылқобызға ұқсайды.Қазіргі таңда түпнұсқасы Ресейдің Шығыс музейінің қорында сақтаулы тұрған «қоссаз» домбыраның көшірмесі бүгінде Қызылорда облыстық тарихи-өлкетану музейінің «Қасиетті Қазақстан және археология» залында орналасқан. Қызылорда облыстық тарихи-өлкетану музейінің директоры Сапар Көзейбаевтың қолдауымен Сыр елінің ұста-шебері, ҚР Қолөнершілер одағының мүшесі Бекзат Жақыпов «қоссаз» домбыраның көшірмесін жасады.«Қоссаз» домбыраның жалпы ұзындығы – 65,5 см. Шанағы тегіс табанды, ұзындығы – 25,5 см, биіктігі – 3 см, қалыңдығы – 0,5 – 0,6 см. Шанақ қақпағы сақталмаған. Шанағының сыртында тазының, белгісіз аңның, қасқыр, ақбөкеннің, қара құйрықтың ойылып салынған суреттері бар. Ішегі байланатын түймесінде тесігі сақталған, түйменің көлемі – 1,5х1,3 см.Мойны басымен қоса есептегенде ұзындығы 40 см, шанағына қосылар тұсының ені – 4 см, басы жағында – 3 см т е ң . Биіктігі – 3 см. Мойнының да беткі қақпағы сақталмаған, іші қуыс болып келген.Басы жартылай дөңес, ұзындығы – 6 см, ені – 3 см. Ішегі мен құлағы байланып бекітілетін екі тесігі бар. Екінші мойны сақталмаған, бірақ өлшемдері бірдей екінші басы бар.Құлағы екі мойынын қосып, ішектерді тартып тұратындықтан құрылымы күрделі болып келеді. Ұзындығы – 13 см, екі басы болған, бірақ біреуі ғана сақталған. Басында бір тесігі және құлақтың дәл ортасында бір тесігі бар. Құлағының домбыра басына бекітілген тұсы 1 см-ге дейін ойылып жонылған, ал ортасының ұзындығы – 7 см, ені – 1,8 см. Орта тұсы бір жағы бір, ал екінші жағы екі қырлы болып келген.«Қоссаз» домбыраның сыртқы тұрпаты шертерге ұқсайтындығын көруге болады. Ішектерінің қыл, мойнының қысқа болуы қобызға көбірек жақындатса, ойнау әдісі мен мойнының түзу болуы домбыраға жуықтайды. Бұған қарап, шертер домбыраның да, қобыздың да арғы тегі емес пе екен деген ой туады. Шертерге бет қақпақ салу, перне тағу кейінгі жылдардың жемісі.Шертерде домбыра мен қобыздың элементтері астасып жатса, «қоссаз» домбырада шертер мен домбыраға тән белгілер кездеседі.Домбыраның тарихы әріде жатса да, ХІХ ғасырдан бастап қазақ аспаптарының патшасы танылды, яғни пайдалануда кең етек алды. Көп тараған аспап болғандықтан, пішінінде көптеген аймақтық ерекшеліктер бар. Мысалы Батыс Қазақстан домбырасының мойны ұзын, диапазоны 2 октава, ал Шығыс Қазақстан домбырасының мойны қысқа, диапазоны 1,5 октава.Музей қорында сақтаулы «қоссаз» домбыраның ықшамдылығы, мойнының қысқалығы шертерге келеді десек, беткі қақпағының бо- луы және оның ағаштан жабылуы домбыраға келетіндігін аңғартады.Ғалым мен шебердің бірлесіп жұмыс істеуінің нәтижесінде құнды жәдігер – «Қоссаз» домбыраның екінші ғұмыры басталды. Ғалым Ә.Тәжекеев ғылыми тұрғыда зерттеліп, нақтыланған деректер мен аспаптың өлшемдерін көрсетіп шеберге ұсынса, шебер Б.Жақыпов ғалым көрсеткен деректерді негізге ала отырып, қарағай ағашынан ою, жону, тегістеу, жапсыру, бекіту әдістері арқылы реконструкциясын жасады.Қызылорда облыстық тарихи-өлкетану музейінің «Археология және этнография» ғылыми-зерттеу бөлімі қызметкерлерінің ғылыми зерттеулері нәтижесінде музей қоры қазақ тарихында болған, тұрмыс-тіршілігінде пайдаланылған, қазіргі таңда ұмыт қалған, сәйкесінше халық қолында сақталмаған көне жәдігерлермен қайта жаңғыруда. Мысалы жастықағаш, аша домбыра, ортеке, неке кесесі, шашқап, Сыр өңіріндегі әулие-әмбиелердің, ахун-ишандардың, батырлар тұтынған мөр көшірмелері т.б. жәдігерлер реконструкцияланып, қайта жасалды. Аталмыш жәдігерлердің қатарында «қоссаз» домбыра да археологиялық мұра ретінде Ә.Тәжекеев мәліметтерінің негізінде қайта жасалып, өткен тарихтың көзі ретінде Сыр халқы назарына ұсынылып отыр. Қызылорда облыстық тарихи-өлкетану музейі археолог-ғалымдар жұмысының жандануына, тарихи жәдігерлердің қайта жаңғыруына көмек көрсетіп келеді.Баба домбыра туралы Израиль және Англияның газет-журналдарында зерттеулер жарияланды. Шетел ғалымдарының Сыр өңірінен табылған музыкалық аспапқа қызығушылығы зор. Норвегиялық доктор, музыкалық аспаптарды зерттеуші-археолог Гьермунн Колльтвейт Ә.Тәжекеевпен өзара ғылыми байланыстар орнатып, ғалымның қазақ тіліндегі мақаласын ағылшын тіліне аударып, өз зерттеулерінде пайдалануға рұқсат алды. Норвегиялық археологтың зерттеулері бойынша қоссаз домбыра Еуропада кең тараған музыкалық аспап – лираға ұқсайтындығы анықталды. Нәтижесінде, Гьермунн Колльтвейттің «Scientific journal»-да: «Жібек жолы бойындағы технологиялардың трансфері: бұл ежелгі лира жаһандық болды» атты мақаласын жариялады.«Сыр елі – жыр елі» десек, Сыр өңірінде қалыптасқан сүлейлер мектебінің әріде жатқандығын «қоссаз» домбыра дәлелдеп отыр. РФ Шығыс музейінде сақтаулы 700-ге жуық ағаш бұйымның фрагменттері әлі де зерттеліп, бәлкім б.з. IV ғасырынан мәлімет беретін басқа да музыкалық аспаптар шығуы мүмкін. Ғылыми зерттеулер музыкалық аспаптар коллекциясын ұсынатынына сеніміміз мол.&nbsp;Ұ. Шаған Фото: вконтакте

Сыр елі - ұлт руханиятының алтын бесігі

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> &nbsp;Лудомания – құмар ойыннан шыға алмау салдарынан туындайтын дерт. Яғни тәуелділікке ұшырау. Бұл ауру ақшаға деген құштарлық. Қрапайым тілмен айтқанда бай болудың оңай жолы деп алданатындар. Еліміз бойынша статистикалық деректер орта есеппен 350 мың адам құмар ойынның құрбанына айналса, олардың орташа қарызы 10 млн теңгеден асады. Бұл аурудың қауіптілігі сонша осы жолда адасқан адамдар ақшадан ғана емес, өмірінен де айырылады. Лудоманияның кесірінен ажырасқан 10 жұптың әрбір 7 жұбы ойынға тәуелділіктің әсерінен бір-бірінен ажарайды екен.Шын мәнінде бұл бүкіл қоғам алаңдайтын мәселе. Сондықтан жастарды осы дерттен аластату мақсатында ауданда түрлі іс-шаралар ұйымдастырылуда.Жақында «1 маусым – Балаларды қорғау күні» мерекесі қарсаңында Сырдария аудандық білім бөлімімен бірлесе отырып отбасын қолдау орталығы эссе жазу байқауын өткізді. Байқау аудан орталығындағы №36 Ә.Тәжібаев атындағы мектеп-лицейінде ұйымдастырылды.«Лудомания – қоғам дерті» тақырыбында өткен шығармашылық байқауға кент орталығындағы 4 білім беру ұйымдарының 8 сынып оқушылары қатысты. Байқау өткізудегі мақсат – мектеп оқушыларының ойлау қабілетін дамытып, шығармашылық білімдерін арттыру, сонымен қатар лудомания қауіпті дертінің алдын алу.Байқау нәтижесінде бірінші орынды №36 Ә.Тәжібаев атындағы мектеп-лицейінің оқушысы Аяулым Айбекқызы алды. Екінші орынды №35 И.Тоқтыбаев атындағы мектеп-лицейінің оқушысы Әнел Серік және үшінші орынды №210 О.Әбілпаттаев атындағы орта мектебінің оқушысы Томирис Амангелдиева иеленді.Эссе жазу байқауына қатысқан барлық оқушылар Сырдария аудандық отбасын қолдау орталығының дипломы және алғыс хатымен марапатталып, сыйлықтар табысталды.<blockquote>– Лудоманияға ұшырамау, алдын алу мәселесіне көп көңіл бөлуіміз керек. Зерттеу бойынша ең көп таралған мәселе отбасылық жағдай. Отбасындағы кез келген мәселе дұрыс өмір салтын ұстануымызға әсерін тигізеді. Егер де үй ішінде тыныштық орнамаса, іштегі ашуды басу үшін ойындарға көңіл бөліп, уақыт өткізетін болады. Ал екінші мәселе, қаржылық, моральдық қиындықтар. Тұрғындардың қаржылық сауаттылығының төмендігінен халықтың көп бөлігі әлі күнге дейін тәуекелге баруға дайын. Үшінші мәселе, қанағатсыздық. Бар нәрсені бағалай алмау, өмірден түңілу. Жалпы қоғам болып алаңдайтын мәселені жіті зерттегенде лудоманияға шалдыққан адамдарға қалай көмектесеміз деген сауал тұрады. Негізінен бұл дертке шалдыққандардың ең әлсіз тұсы – ойлау қабілетінен айрылып қалғаны. Сондықтан психологтармен жұмыс көмегін тигізері анық. Сана сезімді ақшаға емес, білімге, оқуға бұру керек, – дейді Сырдария аудандық отбасын қолдау орталығының директоры А.Төлегенова.&nbsp;</blockquote>

Отбасын қолдау орталығы байқау өткізді

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> «Қоштасар сәттің алтын ұяммен, Байқамай қалдым келіп жеткенін»... Иә, кезекті оқу жылы аяқталып, он бір жыл бойы мектеп табалдырығында білім алған түлектердің үлкен өмірге қанат қағуына да саусақпен санарлық күндер қалды. Жауапкершілікті қажет ететін кезең алдында алтын ұя, аяулы мекенге айналған білім ордасымен қоштасу кез келген шәкірттің жүрегіне қимастық сезім ұялатары анық. Ертеңгі күнге елеңдеп жүрген жасөспірімге осы тұста қоғамның қолдауы аса қажет. Себебі алдағы уақытта оларды «сындарлы сәт» күтуде.Биыл облыста барлығы 8 240 оқушы 11-сыныпты аяқтаса, аудан бойынша негізгі 38 орта мектепте 870 түлек алтын ұясымен қоштаспақ. Бәрінің көкейінде үлкен үміт, әрқайсысы әртүрлі мамандық иесі атануға асығып-ақ тұр. Мектеп қабырғасында жүріп, дағдылы дәріс алып үйренген шәкірттер ендігі кезекте он бір жыл алған білімінің нәтижесін көрсету үшін сынақ тестін тапсырады. Бұл Ұлттық бірыңғай тестілеу – білімді бағалаудың жүйелі тәсілі. Десе де, осындай сәтте ерекше қобалжудың болары анық. Сенімсіздік пен қорқыныш сезімдері тағы бар. Әрине, бұл адам өміріндегі маңызды сынақтардың бірі болғанымен, оның көрсеткіші болашаққа кедергі болмайтынын ұққан дұрыс. Бұл пікір қазірде үйреншікті нәрсеге айналған шығар. Алайда сіздің де, біздің де осы сынақтан өткеніміз рас.&nbsp;Бітіруші түлектердің қазіргі сезімдерін бағамдай жүріп, олардың басым бөлігі үрей мен үміттің жетегінде жүргенін байқадық. Қалаулары – жақсы нәтиже, жоғары көрсеткіш көрсету.&nbsp;– Мектепте он бір жыл бойы білім алғаннан кейін, ҰБТ-дан жоғары нәтиже көрсеткім келеді. Бір жағынан, атаанамның үмітін ақтасам деймін. Қажет балл жинап, грантқа түсер болсам, бұл мен үшін үлкен қуаныш болар еді. Себебі жанымыз қалаған мамандықта тегін оқу – көбінің үлкен арманы, – деді олардың бірі.Қосылмасқа болмайды. Оқушы үшін 11 жыл аз уақыт емес. Ал тестілеуден жоғары нәтиже көрсету – оның алда әлі де бағындыратын белестерінің алғашқысы болар еді. Бір жағынан, қазіргі таңда сынақты жылына бірнеше рет тапсыру мүмкіндігі талапкерлерге үміт сыйлап, үрейден арылуға сеп болуда.&nbsp;Мәселеге үлкен буын тарапынан да қарап көрелік. Бұрындары сынақ алаңы алдында ата-ана үмітінің аса маңызды болғанын байқайтынбыз. Бұның соңы «Ел-жұрттан ұят болмасын!», «Шығынды ақтайтындай нәтиже көрсетуге тырыс!» немесе мұғалімдердің «Мектеп абыройына кір келтірме!» деген сияқты пікірлеріне әкеп соғады. Мұндай сөздер өзі терең ой үстінде жүрген жанды екі есе күйзеліске түсіруі мүмкін.&nbsp;Көпке топырақ шашпаймыз. Ата-аналар тарапынан: «ҰБТ-дан соң өмір аяқталып қалмайды. Бұл – уақытша сынақ. Балама үнемі тілекшімін. Жақсы балл жинап, грантқа түссе, ол үшін қуаныштымыз. Ал егер жолы болмаса, ештеңе етпейді. Бұл оның қалаған оқу орнында білім алып, жаны сүйген мамандық иесі атануына кедергі емес» деушілер де болды.Болашақ талапкерге қойылатын жауапкершілік үдесінен шығу үшін қайтпек керек? Немесе тестілеу алдында еріксіз күйзеліске тап болу қалыпты нәрсе ме? Осы ретте психолог маманының да кеңесіне құлақ түруді жөн көрдік. Аудандық көпбейінді орталық ауруханасының психологы Зульфия Жағыпбарова ҰБТ алдында бітіруші түлектердің әдетте қобалжу, қорқыныш, ұйқысыздық, сенімсіздік секілді сезімдерді жиі сезінетінін айтады. Әрі осы уақытта балаға үлкендер тарапынан қолдау білдірудің маңызды екенін атап өтті.– Ең алдымен, ҰБТ – өткінші сынақ екенін есте ұстаған жөн. Ал оның нәтижесі әртүрлі болуы мүмкін. Өмір тек бұл сынақтан тұрмайды, осы сәттегі кішігірім сәтсіздіктер уақытша ғана болмақ. Ата-ананың, мұғалімдердің қолдауы бұл кезеңде аса маңызды. Балаңызға оған сенім білдіретініңізді, кез келген сәтте онымен бірге екеніңізді, әр шешімін құрметтейтініңізді жиі айтыңыз, – деді Зульфия Тұрмағанбетқызы.&nbsp;Сонымен қатар психолог маман тестілеуге дайындық үшін атқарылатын кеңестермен де бөлісті.&nbsp;Әуелі, жұрттың айтуына сенбеңіз. ҰБТ-ны әлі тапсырып көрмегендіктен, сынақтан өткен адамдардан ақыл-кеңес сұрауды жөн көреміз. Дегенмен, олардың айтуына еріп, әртүрлі әрекетке барғаннан гөрі өзіңізге сенгеніңіз абзал.&nbsp;Қосымша кітаптар оқыңыз. Иә, шалыс естіген жоқсыз. Бұл дайындық барысында сіздің стресске, шаршаңқылыққа, жалығуға түспеуіңізге көмек береді. Бір жағынан, жеңіл әрі қызық әдебиеттер оқу арқылы сіздің кітап оқуға деген шабытыңыз әрі қарай ашыла түседі. Ұйқыңыз қалыпты болсын. Ұйқы – біздің өміріміздегі басты процесс. Ол бұзылса, иммунитет әлсірейді, бүйрек, бауыр, көзге ауыр күш түседі. Егер сынақтан жақсы балл алғыңыз келсе, керісінше, таңертең ерте тұруға кеңес беремін.&nbsp;Күніңіз жоспарлаумен басталсын. Сонда кешке жатар алдын өзіңіздің не істеп, не қойғаныңызды біліп, күніңіздің босқа өтпегеніне сенімді боласыз.&nbsp;Иә, еркелік кезеңі тәмамдалып, ақыл мен білім сыналар шақ таяу. Биыл еліміздегі білім ошақтарынан ҰБТ-ға мектеп бітіруші түлектердің 89,7 пайызы немесе 7 391-і қатысады деп жоспарлануда. Сын сағатта талапкерлермен табандылық қатар жүрсе игі. Бастысы, қателесуден қорықпаған жөн.Фото: Нұрболат Нұржаубай

Шиелілік талапкерлер сынаққа әзір ме?

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> &nbsp;Қазіргі таңда Қызылорда қаласындағы темір жол вокзалы, «Жайна», «Мирас», «Сұлтан», «Қорқыт ата», «Айтбек» сауда үйлері және «Асбол» базары аумағында стихиялық сауда жасау, автокөліктердің кептелісі, жаяу жүргіншілердің бей-берекет қозғалысынан жол қауіпсіздігінің бұзылуы, автотұрақтармен қамтамасыз ету орындарының жетіспеуі жылдан-жылға өзекті мәселеге айналып отыр.&nbsp;Бұл ретте 2022 жылы Қызылорда облысы прокуратурасымен қала орталығындағы үлкен сауда орталықтарына жүргізілген тексеру қорытындыларына сәйкес арнайы ұсыныс енгізілген. Соның аясында бірқатар жұмыстар атқарылған. Бұл туралы «Қазақстан Республикасы мәслихаттарының құрылғанына - 30 жыл» толуына орай Қызылорда қаласында «Халыққа қолайлы инфрақұрылым. Жайлы шаһар жасау бастамалары» тақырыбында өткен семинар-кеңесте Қызылорда қаласы әкімінің орынбасары Айдос Кентуғаев айтты.Әкім орынбасарының айтуынша, тексеріс кезінде анықталған заң бұзушылықтарға байланысты, «Сыбаға» ЖШС-не қарасты «Сұлтан» сауда үйінің аумағында өртке қарсы ара қашықтық сақталмай, құрылыс ережелерін ескермей салынған ангар құрылысы бұзылған. Сонымен қатар, жеке кәсіпкер Рсалиев Бекболат Махсұтұлының Қызылорда қаласы, Иса Тоқтыбаев көшесі, №6А мекен жайындағы «KZO ЕТ» дүкенінің құрылысы да өрт қауіпсізді талаптары сақталмай салынуына байланысты, сотқа талап арыз жолданып, нәтижесінде дүкенді толығымен өз есебімен бұзуға соттың шешімі шыққан. Кәсіпкер жергілікті атқарушы органдармен келісілген нобайлық жобадан ауытқыған. Ал нобайлық жобаға сәйкес аталған құрылыс нысаны мен сол аумақта орналасқан мектеп ғимаратына дейінгі арақашықтығы 6,7 метр болуы керек. Қазіргі таңда, кәсіпкер дүкенді толығымен бұзбай, өрт қауiпсiздiгi талаптарын сақтап, дүкеннің бір бөлігіне реконструкциялау жұмыстарын жүргізген.Бұдан бөлек, қажетті автотұрақтармен қамтамасыз етілмеген «Жайна», «Мирас», «Сұлтан», «Қорқыт ата», «Айтбек сауда үйлері және «Асбол» базары меншік иелеріне бекітілген құрылыс нормалары мен ережелеріне сәйкес келіп-кетушілерге арналған автотұрақтармен қамтамасыз етуді міндеттеу бойынша да ұсыныстар берілген. Сондай-ақ, мемлекет меншігіндегі жер телімдерін заңсыз иеленіп, эскиздік жобаларына келісім алмай, заңсыз дүңгіршектер орналастырған тұлғаларға әкімшілік іс қозғалып, мемлекет меншігіндегі жер телімдерін босату жөнінде талаптар қойылған. Дегенмен, бүгінгі күнге дейін кәсіпкерлер тарапынан құрылыс нормалары мен ережелерінің талаптары сақталмай келген.<blockquote>– Сәулет заңына сәйкес, субъектiлер қызметiн заңдарға және мемлекеттiк нормативтерге сәйкес жүзеге асыруға және өздерiнiң меншiгiндегi пайдаланылушы объектiлердi олардың азаматтар үшiн қауiпсiздiгiн, сондай-ақ халықтың жүріп-тұруы шектеулі топтарына кедергісіз қолжетімділігін, эстетикалық талаптарды қоса алғанда, нормативтiк және басқа да мiндеттi талаптарға сәйкес тұрақты жұмыс iстеуiн қамтамасыз ететiн лайықты жағдайда ұстауға міндетті делінген. Осы ретте, Бөліммен үнемі, құрылыс нормаларының талаптарын сақтамай, құрылыс материалдарын, қоқыстарды көшенің бойында орналастырған, құрылысы жүргізіліп жатқан нысандарды қоршау, кәсіпкерлік ғимараттардың, жеке тұрғын үйлердің қасбеттерін, жарнама нысандарын жаңалау бойынша ескертпе парақтарын ұсыну кезінде түсіндірме жұмыстары жүргізіліп, әлеуметтік желіге жариялануда. Осы жұмыстарды жүйелендіру мақсатындақала әкімдігімен жұмысшы топ құрылып, Темір жол вокзалы аумағындағы және Әуелбеков көшесінің бойындағы нысандарға мониторинг жұмыстары жүргізілді. Осыған орай, темір жол вокзалы аумағына және Әуелбеков көшесінің бойына «Дизайн код» жобасының үлгісі әзірленді.</blockquote>«Дизайн код» жобасын әзірлеу Қазақстан Республикасының Премьер-Министрінің бірінші орынбасары Р.В.Склярдың төрағалығымен өткен кеңестің 08.09.2022 жылғы және Қазақстан Республикасының Индустрия және инфрақұрылымдық даму вице-министрі Е.А.Дауылбаевтың төрағалығымен өткен отырыстың 21.10.2022 жылғы хаттамаларына сәйкес тапсырмалар берілген болатын. Бұл ретте, бөліммен «Дизайн код» жобасын әзірлеуге бюджеттік өтінім әзірленіп, тиісті қаржы көлемі қалалық бюджеттен бөлінді. Қазіргі таңда, жоба бойынша ашық конкурс өткізуге тиісті құжаттары дайындалуда, – деді семинар кеңесте қала әкімінің орынбасары Айдос Кентуғаев.«Дизайн код» жобасы қаламыздың көп жылдар бойы қалыптасқан&nbsp;ғимарттардың сыртқы қасбетінің үлгісі қандай болу керектігі, оның түсі, құрылыс жұмыстарына қолданылатын материалдар, оның ішінде ғимараттардың қасбетіндегі әртүрлі үлгіде жасалған жарнаманың бір биіктікте, бір деңгей мен көлемде орналастыру, қасбеттерді біркелкілендіру сондай-ақ, көшелердің сәулеті бірыңғай үлгіде (жарық шамдары, брусчатка, қоқыс жәшігі) тәртіптелетін құжаты болмақ.сурет e-history.kz&nbsp;

Қызылорда қаласының сәулеті енді «Дизайн код» жобасымен жүзеге асады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Кеше «AMANAT» партиясының Хатшысы Ержан Жылқыбаев бейнебайланыс режимінде партияның облыстық филиалымен жиын өткізіп, алғашқы тоқсанда атқарылған жұмыстарды саралап, алдағы міндеттерді пысықтады.Жиында партия филиалының, облыстық мәслихаттағы депутаттық фракция мен партиялық бақылау комиссиясының тоқсандық атқарған жұмысының есебі берілді.Жалпы облыстық филиалмен алғашқы тоқсанда ауқымды жұмыстар атқарылды. Есепті кезеңде партияның қоғамдық қабылдау бөлмелеріне 1400 - ден астам өтініш түсіп, олардың 70,4 пайызы оң шешілсе, 416 мәселе бойынша заңнамалық кеңес берілді.Партиялық жобалар бойынша 224 іс-шара ұйымдастырылды. «Қарызсыз қоғам» партиялық жобасы аясында 3 мыңға жуық азамат қаржылық сауаттылық арттыру курсынан өтті. Сайлауалда үгіт жұмыстары кезінде жергілікті халықтан 1132 ұсыныс түсіп, олардың 87 пайызы орындалды. Партия филиалы жанындағы кеңестермен 314 ұсыныстар көтеріліп, фракция мүшелерімен тиісті органдарға 312 депутаттық сауал жолданды.«Партияның сайлауалды бағдарламасы аясында салынып жатқан 50 нысанға партиялық бақылау бекеттері орнатылып, бүгінгі күнге олардың 44-і пайдалануға берілді»,- деді атқарылған жұмыстар туралы хабарлама жасаған партияның облыстық филиалының Атқарушы хатшысы Ләйлә Төрешова.Жиын барысында облыстық мәслихаттағы депутаттық фракция жетекшісі Жорабек Нұрымбетов, партиялық бақылау комиссиясының төрағасы Нұркен Бақытбекұлы хабарлама жасап, атқарылған жұмыстарды баяндады.Партия Хатшысы жалпы атқарылған жұмыстарға оң бағасын беріп, алдағы уақытта да партия филиалына Сайлауалды бағдарламаның орындалуын қатаң бақылауға алу, депутаттық фракция жұмысын күшейту секілді бірқатар міндеттер жүктеді.

«AMANAT»: Алдағы міндеттер пысықталды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев әр баланың сабақтан тыс түрлі үйірмелерге қатысуы маңызды екендігін айтқан болатын. Иә, қазақ халқының&nbsp; ұлттық мәдениетінің ең байырғы, аса құнды саласының бірі – қолөнер. Қолөнер өресі биік, өрісі кең өнер. Қазақ қолөнері өзінің төл тума бітім қасиеттерімен, көркемдік мән мағынасымен өткен асыл қазынасы. Ол – халық қолөнерімен, тұрмысымен бірге жетіліп, біте қайнасып келе жатыр. Ұлттық қолөнерді игеру арқылы өз халқының тарихи аса құндылықтарын біліп, мәдени мол мұрасын қадірлеп, салт-дәстүрлерді өз бойларына сақтап, кәсіби ісіне қажетті эстетикалық, этникалық, ұлттық қасиеттерін қалыптастыруға негізделген. Бүгінде қоғам үнемі даму үстінде. Осы қоғамда өмір сүріп жатқан адамдардың даму деңгейі мен тыныс тіршілігі әр алуан. Саналы да салауатты ұрпақ тәрбиелеу және балалардың шығармашылық дарындылығын дамыту және оны тәрбиелеу негізінде қазақ халқының ғасырлар бойы аңсаған тәуелсіздікті нығайту, елімізге асқақ руханият&nbsp; пен азаматтықты өркендету үшін бүкіл күш-жігерін жұмылдыруға қажетті құбылыстардың бірі – қазақ халқының ұлттық дәстүрін, мәдениетін, тілін, қолөнерін оқытып үйрету қажет. Ата-баба мұрасын ұлттық өнер үлгілері арқылы сіңіріп, қолмен істеп, көзбен көріп, тәжірибе арқылы орындай білген азаматтар ұлттың өткенін сақтай отырып, жаңа бағытқа бет түзеген ұрпақты рухани байыта түсетіні белгілі.Бүгінде бұл бағытта жұмыс жасап келе жатқан жандарды аз деуге келмейді. Бірақ өз ісінің білікті мамандары әлі де болса көп емес. Келешекті кемелдікке еңбекпен тәрбиелеп жүрген бірегей жандардың бірі бүгінгі біздің кейіпкеріміз – Әлнұр Жарқынбаев.Арал ауданы, Қарақұм ауылында дүниеге келген ол 1988 жылы мектеп қабырғасынан түлеп ұшқан соң Қызылорда&nbsp; қаласындағы&nbsp;политехникумға&nbsp; оқуға&nbsp; түсті. Алайда 1989 жылы әскер қатарына шақырылып, 1989-1992 жылдар&nbsp; аралығында Камчаткада әскери теңіз флотында Отан алдындағы борышын адал өтеп келген ол білімін жалғастырып, "техник-құрылысшы-технолог"&nbsp; мамандығы бойынша диплом алады.&nbsp;Еңбек жолын Арал қаласындағы электро-техникалық зауытында бастаған ол 1994 жылы №14 мектеп-лицейіне еңбек&nbsp; пәнінің мұғалімі болып орналасады. Кейіннен №83, №19&nbsp; орта&nbsp; мектептерінде шәкірт тәрбиелеген Әлнұр қызметтен қол үзбей жүріп, Қорқыт Ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университетінің құрылыс мамандығы бойынша Құрылыс Бакалавры академиялық дәрежесін алды. 2014 жылы осы университеттің&nbsp;"кәсіптік оқыту" мамандығын бітіріп, 2019 жылдан бері №2 облыстық дарынды балаларға арналған мектеп-интернатында мамандығы бойынша жұмыс істеп келеді.Бұл кейіпкеріміздің ұстаздық ұлағаты ғана. Ал елдің болшағына енжар қарай алмаған Әлнұр әріні ойлап келеді. Бүгінгі балдырған буынның келешекте кедергісіз өсуін қалайтын ұстаз қоғамға қолдан келер көмегін тигізіп жүр. Ол әлбетте зиянды заттардан аулақ ету. Ал балаға күнделікті қолданатын ең зиянды дүние ойыншық емес пе?!Иә, ойынмен өсетін балақайдың бірінші кезекте ойыншығы қауіпсіз болуы керек. Ал оны ескеріп жатқан адам аз. Кім баласын қуантқысы келмейді дейсіз?! Кез келген ата-ана балаға қуаныш сыйлау үшін қалағанын тарту етеді. Бірақ көпке қолжетімді бұл қуырқаштар мен ойыншықтардың құрамына аса мән бермейміз. Ойлай қалған күннің өзінде табиғи заттардан дайындалған балаларға арналған дүние таптырмайды. Ал Әлнұр сол қажетті нәрсені жасап келеді.Әр нәрсеге бір себеп болады ғой. Әлнұр қолөнерді жастайынан бастаған. Бірақ кейін қол үзіп кетеді. Бір сөзінде кейіпкеріміз:– Жақсықылыш кентіндегі №19 орта мектепте мұғалім болып жүрген уақытым.&nbsp;Сол тұстағы мектеп директоры Алтын апай бір күні мені шақырып алды. Қолыма ағаштарды ұстатты да, «оқушыларға мынадан бірдеңе жасап әкел» деп тапсырма берді. Табан астынан ойыма не келе қойсын? Содан баяғы өзім бала кезде жасаған «Ортеке» қуыршағының жаңа нұсқасын жасадым, – дейді.&nbsp;Сәтті шыққан осы ойыншық оған шабыт берген. Сондай-ақ ол өз ісінің сәтті шығуына тағы бір себепкер деп балаларды таниды. Туындыларын көрген балалар өз ойларын, қиялдарын айтып тың дүниелердің өзгеше түрленуіне көмекші болып келеді.Міне, ұстаздықты ұлт болашағын тәрбиелеу деп білген азаматтың мұндай қадамы көңіл қуантады. Сондай-ақ, алдағы уақытта да осы бағытта жұмыс жасайтын жандардың көбейгенін қалайды. Осы мақсатта білгенін ішіне бүгіп қалмай, жанында үйренемін деген біреу болса, қуана қолдап бар қолдан келерін жасап, баулып, машықтандырудан жалыққан емес. Ұстаздың да құрмет тұтар ұстазы болады. "Үлкенді тыңдап, ақылын алғаннан жаман болмайсың" деген ұстанымды серік еткен ол қаладағы №83 орта мектепте балаларға сабақ беріп жүргенде Сайлау&nbsp; ағамыз "Әлнұр, сен жақсы­ шебер­сің, бірақ мұның барлығын оқу­шыға&nbsp; үйретсең, оны тәрбиелесең, сонда­ ғана сенен із қалады" дейтін. Осыдан кейін мен қолөнерді шәкірттеріме үйретуді жөн санадым дейді.&nbsp;Еткен еңбек елеусіз қалмайды ғой. Әлнұр да әз өнерінің арқасында талайға танылды. 2018 жылы "Рухани жанғыру мақаласында айрықша маңызды саяси реформа мен экономикалық қолға алу мақсатында үлес қосқан үшін. Дамыған дәстүрімізді алдыға қойып, ұлттық құндылығымызды сақтай отырып өнеркәсіпті дамытқаны үшін « Қобыз үні » көрмесінде «Ағаш ұстасы» номинациясы бойынша ІІ орын иеленіп, сол жылы облыстық білім басқармасының Құрмет грамотасын иемденген. Мұнан бөлек екі мәрте облыстық білім басқармасының Алғысын, «Ozattar – білім саласы үздіктерінің энциклопедиясы» Құрмет грамотасын, республикалық ғылыми, ақпараттық-танымдық педагогикалық журналы Құрмет грамотасын, облыс әкімі мен аудан әкімінің Алғыс хатын, "Үздік авторлық бағдарлама – 2022" облыстық байқауында ІІ орын иеленген ол мұнан бөлек те талай марапат пен жетістіктің төрінен көрінді. Алайда мақтағанды да, мақтанғанды да өзіне жат санаған азамат ұстаздың еңбегін шәкірті көрсетеді дейді.&nbsp;Расында өзінің қызметтік жылдарында талай оқушыны баулып түрлі додаға қосса, руспубликалық, облыстық, аудандық жарыстарда да тәрбиеленушілері жерге қаратқан емес. Алдағы уақытта да білім мен өнерді қос қанатындай көретін, талай баланың болашағына бағдар сілтейтін ұстаздан көптеген жетістік күтеміз.

Кәсіпті нәсіп еткен Әлнұр

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Жастар арасында салауатты өмір салты мен денсаулық мәселесіне қызығушылық артуда. Әсіресе спорттық ойындар мен фитнес жаттығулар сұранысқа ие. Осы орайда алғаш рет 23 мамыр күні сағат 20.00-де Назарбаев Зияткерлік мектебінің алаңында облыстық «FitSJ» фитнес марафоны өтеді. Кеш қонақтары −&nbsp;Ғалия Кенжебаева, Мақсат Балтабаев, Ақжан Кенжебай, Аяулым Каймова.Фитнес – физикалық жаттығулар мен дұрыс тамақтану арқылы дене шынықтыру және денсаулықты жақсартуға бағытталған өмір салты. Фитнестің әсеріне тоқталсақ. Фитнес жаттығулары жүрек-қан тамыр жүйесін нығайтады, бұлшықет пен сүйек тінін күшейтеді, артық салмақтан арылуға көмектеседі. Бұл жастардың жалпы физикалық жағдайын жақсартып, көптеген аурулардың алдын алады. Физикалық белсенділік стрессті төмендетуге, көңіл-күйді көтеруге, депрессия мен мазасыздықтың алдын алуға көмектеседі. Жаттығу барысында бөлінетін эндорфиндер мидың жұмысын жақсартып, жағымды эмоциялар тудырады. Фитнес залдары мен спорттық клубтар жастарға жаңа таныстар табуға, достармен уақыт өткізуге мүмкіндік береді. Бұл олардың әлеуметтік өмірін байытып, өз-өзіне деген сенімділікті арттырады. Фитнес пен спорт жастардың денсаулығына, психологиялық және әлеуметтік дамуына үлкен әсер етеді. Олардың өмірінде физикалық белсенділікті арттыру арқылы денсаулықты нығайтып, өз-өзіне деген сенімділікті арттырып, қоғамда белсенді азамат болуға ықпал етеді. Сондықтан, әрбір жасөспірімге фитнес пен спортты өмірінің ажырамас бөлігіне айналдыру маңызды.<h2 style="text-align:center;">Спорттың жастарға әсері</h2>Спорт − бұл физикалық күш-жігерді қажет ететін және белгілі бір ережелер бойынша өткізілетін ойындар мен жаттығулар жиынтығы. Спорттың жастарға әсері ерекше: спорттық жаттығулар мен жарыстар жастарды тәртіпке, мақсат қоюға және сол мақсатқа жету үшін еңбектенуге үйретеді. Командалық жұмыс: Командалық жұмыс бір-біріне қолдау көрсетуге және жалпы мақсатқа жету үшін бірігіп әрекет ету дағдыларын қалыптастырады. Бұл дағдылар өте маңызды. Спорттық жарыстарға қатысу, жеңістер мен жеңілістер арқылы күш-жігерін бағалауға, табандылық пен шыдамдылықты дамытуға баулиды.– Үзілісте үйге барып, түскі ас ішемін. Сен ше?– Ой, жоға. Мен үйге баруға ерініп тұрмын, осында тіскебасар алдыртамын. Артынан салқын газдалған сусын ішсем, лезде тоямын.Бұл – екі құрбының шағын диалогы. Спорттық өмірден алшақ және дұрыс тамақтанбаудың салдары көңіл қоншытпайды. Саламатты өмір салты мықты денсаулықтың кепілі. Ал деннің саулығында дәрумендердің рөлі зор. Денсаулығымыздың 70%-ы тамақтанумен байланысты екенін білсек те, білмеген сыңай танытып, елемей жатамыз. Дұрыс өмір салтына өнімді еңбек, жеке бастың тазалығы, тамақтану мен қимыл-қозғалыс жатады. Ал тән мен жан саулығы үшін мұның барлығын орындайтындар саусақпен санарлық. Тәтті өнімдер мен газды сусындарды мөлшермен ғана тұтынбасақ, дене функциялары бұзылады. Соның әсерінен түрлі дертке жол ашылып, ағзадағы дәрумендер түбегейлі жойылады.«Витамин…Анализ…» деп дабыл қағатын дәрігерлердің сөзін елейтіндерге таңғалатын адамдар да бар. Олардың сөзінше, «өмір бір-ақ рет беріледі». Ендеше тәртіпке бет бұрмайтындар үшін адам ағзасындағы дәрумендер туралы сөз қозғайық. Дәрумен жетіспеушілігінің салдары қандай жағдайға әкелуі мүмкін?Адам тіршілігіне, ағзадағы зат алмасудың бірқалыпты болуы үшін өте қажет қоспаларды дәрумен деп атайды. Негізінен адамдар қажетті дәрумендер мен микроэлементтердің басым көпшілігін тамақ арқылы алады. Ал жоғарыдағы кейіпкердің жағдайы сіздің өміріңізде жиі қайталанса, ағзада жетіспеушілік пайда болып, ас қорыту, тері, сүйек ауруы сияқты мәселелер туындайды.&nbsp;<h2 style="margin-left:0cm;text-align:center;">Энергия &amp; магний</h2>Тәбеттің төмендеуі, жүрек айну, әлсіздік немесе шаршау белгілерін байқасаңыз, бұл ағзадағы магнийдің жетіспеушілігі болуы мүмкін. Магний – адам ағзасының барлық тінінде болатын маңызды элемент. Мамандар магний деңгейін қалпына келтіру үшін бадам, кешью, жержаңғақ, шпинат, қара бұршақ сынды тағамдарды пайдалануға кеңес береді. Магний сүйектердің саулығына және энергияның көбеюіне көмектеседі.<h2 style="margin-left:0cm;text-align:center;">Ағзаның дұрыс жұмысы – «B12»</h2>Жиі еститін «B12» дәрумені ет, балық, жұмыртқа мен сүтте көп мөлшерде кездеседі. Егер сіз бұл өнімдерді рационыңыздан мүлдем сызған болсаңыз, мұқият оқуыңызды сұраймыз. Себебі бұл дәрумен көңіл-күйге, энергия деңгейіне, есте сақтау, жүрек, ас қорыту процесіне әсер етеді. Сондықтан оның жетіспеушілігі шаршаңқылық, әлсіздік, тіс мәселесі, тәбеттің жоғалуына және салмақ тастауға әкеледі. Ал ауыр жағдайда ол депрессия, қан аздық және ұмытшақтыққа апарады.<h2 style="margin-left:0cm;text-align:center;">Йод өсу мен дамуға жауапты</h2>Йод – адамның қалыпты өсуі мен дамуына қажетті элемент. Йод жетіспесе жүрек шаншуы, демікпе, тұмаумен жиі ауру, есте сақтау қабілетінің төмендеуі, есту мүшесінің әлсіреуі секілді мәселелер кездеседі. Мөлшері 20-30 мг-нан аспағанымен, ол қалқанша безі гормондарының түзілуіне қатысады. Йодтың жеткілікті мөлшері адамның физикалық және ақыл-ой белсенділігі үшін қажет энергиямен қамтамасыз етеді. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы адам жасына байланысты йодты тұтынудың тәуліктік нормаларын белгілеген. Орташа алғанда күнделікті − 120-дан 150 мкг-ға дейін йод қабылдау қажет. Йодтың негізгі мөлшері ағзаға азық-түлікпен келіп түседі, ең көп концентрациясы теңіз өнімдерінде, балдырлар мен балық майларында кездеседі.<h2 style="margin-left:0cm;text-align:center;">«Д» дәрумені</h2>«Д» дәрумені − «жай ғана витамин» емес, ол иммундық жүйе, инфекцияларға қарсы тұруға және ағзадағы жалпы қабынуды жеңу қабілетінде маңызды рөл атқаратын элемент. Әлсіздік, сүйек деформациясы, бүкірею, тістің бұзылуы мәселелерінің бастауы ағзадағы «Д» дәруменінің жетіспеушілігінің салдарынан болады. Дәруменнің деңгейін толықтырудың ең жақсы тәсілі күн сәулесінің астында жүру.Мамандардың айтуынша, күз бен қыс мезгілінде дәрумендерді дәрігердің келісімімен тұрақты қабылдау қажет. Себебі бұл мезгілде жаңа піскен табиғи өнімдер азаяды. Ал жаз мезгілі – әлсіреген иммунитетті қалпына келтіруге нағыз қолайлы уақыт.Спорт пен дұрыс өмір салтын әрі дәрумен тапшылығын айттық. Ал шешім қабылдау − сізден.&nbsp;А.ТекебайФото: freepik.com

Қызылордалық жастар фитнес марафонға қатысады

&nbsp;<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>Тарих көшіне назар аударсақ, Қызылорда медициналық жоғары колледжін 40 мыңға жуық маман &nbsp;бітірген екен. Олар Сыр өңірімен қатар, өзге аймақтарда да еңбек етеді. Осылайша олар ел медицинасының дамуына зор септігін тигізуде. Бүгінде&nbsp;Қалмакова Жанар Амангелдіқызы басқарады.Медицина саласы мамандарының еңбегі қашанда көпке үлгі. Олар атқарған жұмыс нәтижесіз қалмайды. Науқасты емдеу, олармен қарым-қатынас құрудың өзі үлкен жетістік. Себебі дәрігердің жылы сөзінің өзі науқасқа шипа береді. Оның ауруынан айығуын септігін тигізеді."Жылы сөз – жанға дауа" деп бекер айтпаса керек-ті. Бір айта кетерлігі, медицина мамандарының елге қаншалықты қажет екеніне пандемияда көзіміз жетті. Дәрігерлердің үйіне қайтпай, науқасқа ем-дом жасағаны барлығымызға белгілі. Сол кезде дәрігерлердің адалдығын, жұмысына деген жауапкершілігін, қоғамға аса қажет екенін түсіндік. Олардың ішінде колледж оқу орнының түлектері де жетерлік. Білім ордасы нағыз өз ісінің маманын даярлап шыққанына көзіміз жетті. Оларға емделушілер тарапынан алғыс айтып жатқандары көп. Студенттер үшін сапалы білім алуға барлық жағдай жасалған. Теория мен практикаға қатар шыңдалады. &nbsp;Саламатты қоғам қалыптастыру үшін дәрігердің білім-білігі маңызды. Қазір медициналық білім беру аясын кеңейту мақсатында бакалавриат білім беру бағдарламасы енгізіліп, жоғары білімді мейіргер біліктілігі берілуде. Студенттердің кең спектрлі клиникалық дағдыларды, базалық және кәсіби құзыреттіліктерді игеруі үшін &nbsp;тәжірибе жетілдіру жолға қойылған.<blockquote>–&nbsp;Оқу орнында ауданнан келген студент көп. Сондықтан бұл мәселенің шешімін оқу басталар сәтте реттеп қоямыз. Жатақхана талапқа сай, студенттердің көңілінен шығады деген ойдамын. Сондай-ақ оқу орнына тиіп тұр. Сабақ кестесі де студенттер үшін қолайлы. Біздің тарапқа «жатақхана мәселесі қиындық тудыруда» деген шағым түскен жоқ. Біз студентпен ғана емес, ата-анамен де тығыз байланыстамыз. Әр мұғалім білім&nbsp;алушының сабақ үлгерімімен қатар өзге де мәселелеріне көмек береді.&nbsp;Сонымен қатар жатақханада барлық мүмкіндік жасалған. Әр қабаттағы тамақ әзірлеуге арналған тұрмыстық бөлме, бос уақытқа арналған демалыс орны, медициналық пункт, оқу залы жөндеуден өтіп, керек-жарақ толықтырылды. Мәдени, тәртіптік жұмыстың жүйелі жүруін, жатақхана тұрғындарының тәртібін қадағалауды студенттер кеңесі қадағалайды, – дейді колледж директорының орынбасары Айгүл Амангелдіқызы.</blockquote>&nbsp; &nbsp; Колледжде білім алатын студенттер оқуға құштар. Олар жан-жақты ізденіп, іс-шараларға белсене қатысуда. Сонымен қатар, студенттердің кітап оқуға деген қызығушылықтары жоғары. Сабаққа қатысты, өз саласына керек дүниелерді ізденуге құмар. Бұл – мамандыққа деген құрметтің, махаббаттың белгісі.&nbsp;Колледж барлық талапқа сай. Материалдық-техникалық база да жаңарды. Оқу орны жылдан жылға жаңарып, жақсарып келеді. Студенттер артып келеді. Түлектерден мамандыққа адалдық байқалады. Колледж – орта буын медицина мамандарымен қатар «Мейірбике ісі» мамандығын «Қолданбалы бакалавриат» білім беру бағдарламасы бойынша даярлайтын кәсіптік оқу орындарының бірегейі. Ғасырға жуық тарихында білім ұясында 40 мыңнан астам орта буын және бакалавр мамандары даярланды.&nbsp;Мұнда игі жақсылардың қарымды еңбегі тұр. Соның бірі – Сара Төлегенқызы. Оның қайсар мінезі мен іскерлігінің арқасында оқу базасы жаңарған. Одан кейінгі жылдары халықаралық және республикалық медициналық университеттермен меморандумға отырып, тәжірибелік оқыту аясы кеңейді. Білім алушылар үшін жаңа жатақхана пайдалануға берілді.<blockquote>– Оқытушылар білімін жетілдіру барысында көп ізденеді. Курстарға, тренингтерге қатысады. Қосымша медицинаға қатысты кітаптар оқып, ізденісін арттырып жүр. Басты мақсаты – студенттерге сапалы білім беру. Мұғалімдердің еңбекқорлығының арқасында қанша түлекті түлеттік. Олар оқу орнының абыройын ақсақтатып келеді. Олар екпе егумен ғана шектелмей, дәрігер берген тапсырманы қателеспей орындауға тырысады. Науқастың қасында жүріп, айтқан өтінішін орындап, қол ұшын созып айнып қалғаны жоқ. Ұстаздар осындай жанашыр мамандарды тәрбиелеп шығуда.&nbsp;Колледжде «педагог-шебер», «педагог-зерттеуші», «педагог-сарапшы», «педагог-модератор» біліктілік санаттары бойынша еңбекақыға үстемеақы төленуде. Оқу процесінің басты бөлігі саналатын әдістемелік жұмыс оқытушылар назарынан тыс қалмаған. Тәжірибелі мамандар әдісін жетілдіру, жаңа әдісті енгізу бойынша тұрақты түрде басқосу ұйымдастыруды дәстүрге айналдырды. Қорыта айтқанда, колледж педагогтары дамуға күш салуда.&nbsp;Тағы бір айта кетерлігі, &nbsp;мейіргер ісін дамытудың кешенді даму жоспарына сәйкес, 2030 жылға дейін аймақты 40% қолданбалы бакалавр мамандарымен қамтамасыз ету жүргізілуде. Осы мақсатта 1,6 жылдық жеделдетілген білім беру бағдарламасымен жылына 250 мейіргер дайындалады. Негізгі мақсат – &nbsp;бәсекеге қабілетті, еуропалық директиваға сәйкес келетін тәжірибелі &nbsp;мейіргерлерді дайындау. Оған қоса колледждің тәжірибелі оқытушылары қолданбалы бакалавр бойынша фельдшер, акушер секілді орта буын медицина мамандарын даярлауды жалғастыруда, – деді&nbsp;колледж директорының орынбасары Айгүл Сейітова.</blockquote>&nbsp; &nbsp;Ақ халатты абзал жандар әр науқастың жанына медеу болып, оның ауруға қарсы тұруына ынта-жігерін оятып, саулығын қалыптастырып қана қоймай, адам бойына өмірлік күш-қуат береді. Медициналық емімен қатар науқасқа жылы қабақ танытса, оның сырқатынан толық жазылуына сенім білдірсе және өзін де сендіре алса, міне нағыз мамандыққа деген адалдық. Өз ісіне адалдық танытқан дәрігер қашанда дертіне дауа іздеп келген жанды аяғына тік тұрғызары анық. Біз сөз еткен білім ордасы дәл осындай өз ісіне адал маман даярлап шығуда. Олар да ұстаз берген білімді жетілдіріп, халық алғысына бөленіп жүр. &nbsp;Мөлдір САБЫРЖАН

Білімді ұрпақ – білікті ұстаздан шығады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp;Саяси қуғын-сүргін қазақ халқының тарихындағы ең қасіретті кезең саналады.&nbsp;Қаншама мыңдаған адам сияқты менің де туған-туыстарымды жүк вагонына тиеген күйі Қиыр Шығыстан Қазақстанға жер аударды.«Қазақстан. КСРО-дағы 1917-1991 жылдар аралығындағы саяси қуғын-сүргін құрбандары туралы толық деректер базасы» сайтында Ким Моисей Семенович жайында ақпарат бар. Ол маған немере туыс (әжем Ким Татьяна Семеновнаның туған ағасы) болып келеді, 1906 жылы Қиыр Шығыс өлкесі Покровский ауданының Синельников ауылында дүниеге келген.М.Ким 1927 жылы Иосиф Уншлихт атындағы Мәскеу жаяу әскер мектебінің курсанты атанған. Оқуды бітірген соң 1930 жылдың 15 шілдесі мен 1937 жылдың 1 ақпаны аралығында Қызыл әскердің жұмысшы-шаруа ротасында взвод командирі болды. Соңғы жұмыс орны – 147-атқыштар полкінде (Мәскеу қаласы) зениттік рота командирі. Ол 1932 жылдың 27 наурызынан 1935 жылға дейін Бүкілодақтық коммунистік большевиктер партиясының (БК(б)П) мүшесі болды. Өз сөзінде Кремльдің күзет гарнизонында қызмет еткенін, жөнелтілім орнында кремльдік аурухананың бұрынғы дәрігерін кездестіргенін, ол лагерьде өмірін сақтап қалғанын айтқан.Моисей 1937 жылы сәуірде тұтқындалып, «тыңшылық және контрабандалық қызметі» үшін РКФСР Қылмыстық кодексінің 58-6-бабымен 5 жыл мерзімін еңбекпен түзеу лагерінде өтеуге сотталды. Ол 1937 жылдың сәуірінен маусымына дейін «қатты соққыдан қабырғасы түгел сынып, тісі түсіп қалғанын» еске алған. Есінен танып қалғанда үстіне су құйып, өз-өзіне келгесін ұрып-соғуды жалғастырған. «Жапонияға тыңшылық жасады» деп айыптамақ болған. Айыпты мойындаса, атып тастайтынын, егер бар азапты көтеріп, мойындамаса, атып өлтірмеуі мүмкін екенін түсінген. Өзіне тағылған айыпты мойындамағасын, нақақтан-нақақ бес жылға лагерьге жіберілді. Бірақ ақыр соңында бұл мерзім 19 жылға созылды.Ол 1956 жылы 10 сәуірде босатылып, сол жылдың 15 қазанында ақталды. Мәскеу әскери округі әскери трибуналының анықтамасымен, КСРО ішкі істер халық комиссариаты (НКВД) жанындағы ерекше жиналыстың 1937 жылғы 14 шілдедегі қаулысымен М.Кимге қатысты іс жойылып, қылмыстық құрамның болмауына байланысты өндірістен қысқартылды.Туыстары мен жақындары 19 жыл бойы оның өлі-тірісінен бейхабар болды. 1957 жылы ол ғайыптан пайда болды. Ұзақ жылдан кейін ағасынан хат алғанда әжем есінен танып қалған. Мектептен үйге оралған балалары үстінен түсіп, соның арқасында өз-өзіне келген. Моисейдің айтуынша, ақталып шыққасын оған Мәскеуге оралуды ұсынып, атағы мен үй-жайы қайтарылатынын жеткізген. Бірақ ол мұның бәрінен бас тартқан. Біз, туыстары ол 1959 жылы Қазақстанда, Үштөбе қаласында ауырып қайтыс болды деп болжаймыз. Жерленген орнын әлі іздестіріп жатырмыз.1937 жылғы корейлерді жер аудару тарихы Қиыр Шығыстан көшіру ғана емес, бұл – сонымен қатар бейтаныс қазақ өлкесіне, жаңа ортаға, жаңа өмірге бейімделу кезеңі.Жұбайым Ким Трофим Петровичтің отбасы жер аударылғаннан кейін Шиелі ауданына қоныстанды. «Кызылординские вести» газетінде жазылғандай, 1937 жылы Шиелі ауданына корей отбасылар көшірілді. Олардың қоныс аударуымен бірге жергілікті халық егін шаруашылығымен айналыса бастады. Бар ауыртпалықты қазақ отбасыларымен бірге көтеріп, болашақты бірге құрып, елдің дамуына үлес қосты.Жолдасымның әкесі Ким Хи Хак (1908-1978) 1941 жылдан бастап Шиелі ауданының «Октябрь жолы» колхозында, 1945-1958 жылдар аралығында «Гигант» (қазіргі «Ақмая» ауылдық округі) колхозының күріш өсіретін звеносында еңбек етті. Осы орайда «Ақмаядан» 16 Социалистік Еңбек Ері шыққанын атап өтуге тиіспіз. Соның бірі – Ким Хи Хак. 1950 жылы ол күріш шаруашылығындағы жоғарғы көрсеткіші үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының Жарлығымен Социалистік Еңбек Ері атағын алды.Ол еңбек еткен күріш өсіру звеносы 1949 жылы 5,1 гектар аумақтан гектарына орташа есеппен гектарынан 80 центнерден өнім жинады. Мәскеудегі Бүкілодақтық халық шаруашылығы жетістіктерінің көрмесіне қатысып, күміс және қола медаль иеленді. 1959 жылдан бастап Қармақшы ауданындағы ІІІ Интернационал колхозында звено жетекшісі болды.Арада талай уақыт өтті. Бүгінде 1937 жылы жер аударылған корейлердің балалары да, немере-шөберелері де есейді. Олар қиын-қыстау кезеңде аяққа тұруға көмектескен қазақ халқының қонақжайлылығы мен мейірімділігін тебіреніп еске алады. «Қазақтың пейілі қандай болса, дастарқаны да сондай кең» дейді бәрі бірауыздан.Ирина КИМ&nbsp;&nbsp;

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары