<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Астана қаласы полиция департаменті 9 қарашада елордадағы мейрамхана қонақтарының арасында жанжал шығып, салдарынан бір әйелдің қаза тапқанын растады.Астанада бұрынғы ұлттық экономика министрі Қуандық Бишімбаевты ұстаған және алғаш боп жауап алған екі полицей жазаланды. Бұл туралы <a href="https://sn.kz/sn-akparat-agyny/112917-kuandyk-bishimbaevty-ustagan-politseiler-zhazalandy">Skifnews.kz</a> ақпарат порталы &nbsp;Ішкі істер министрлігінің баспасөз қызметіне сілтеме жасап хабарлайды.ІІМ баспасөз қызметінің хабарлауынша, осы факт бойынша Астана қалалық полиция департаменті жүргізген қызметтік тергеу аяқталды.«Құқық қорғау қызметі туралы» заңның 19, 56-57-баптарына, сондай-ақ қызметтік тәртіпті бұзғаны үшін тәртіптік комиссияның шешіміне сәйкес Патрульдік полиция полкі қызметінің инспекторына сөгіс жарияланды. ӘҚБтК-нің 434-2-бабының талаптарын бұзғаны үшін (Қоғамдық орындарды ластау) Астана полиция департаментінің Есіл аудандық полиция бөлімінің жедел уәкіліне қатаң сөгіс жарияланды», - делінген хабарламада.Фото: polisia.kz

Қуандық Бишімбаевты ұстаған полицейлер жазаланды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Жезқазғанда бес жасар бала көліктің рөлін тізгіндеп, бірнеше адамды қағып кеткен.&nbsp;Салдарынан бес адам зардап шекті.&nbsp;Бұл туралы<a href="https://stan.kz/kol-tezhegishin-alip-tastagan-zhezkazganda-rolde-otirga-400839/">&nbsp;Stan.kz</a>&nbsp;ақпарат агенттігі&nbsp;хабарлайды.Оқиға ойын-сауық орындарының бірінің алдында болған. Көлік мейрамхананың алдындағы алаңда сәл еңіске қойылған. Оның артқа қарай жүріп, мейрамханадан шыққан <a href="https://web.telegram.org/a/#-1001509150013">адамдарды соққанын</a> көруге болады.Кішкентай баланың көліктен шығып, қашып бара жатқаны камераға түсіп қалған. Бірнеше секундтан кейін көліктен әйел түседі. Ұлытау облыстық полиция департаментінің баспасөз қызметі жағдайға түсініктеме берді.<blockquote>"Полицияда жағдай тіркелді, зардап шеккендер жоқ, көлікте отырған бес жасар баланың қол тежегішін алып тастағаны анықталды. Жаяу жүргіншілер түрлі дене жарақаттарымен ауруханаға жатқызылды", –&nbsp;деп мәлімдеді ПД баспасөз қызметі.</blockquote>Ұлытау облыстық денсаулық сақтау басқармасының баспасөз қызметі зардап шеккендердің жағдайы туралы&nbsp;айтты. Ведомствоның мәліметінше, ауруханаға түскен төрт адамның үшеуі – әйел, біреуі – ер адам. Ер адамның қабырғалары сынған, ішкі ағзалары көгерген. Ал зардап шеккен үш әйел амбулаторлық емделуге жіберілді, олардың да ішкі ағзалары көгерген.Фото: <a href="https://stan.kz/kol-tezhegishin-alip-tastagan-zhezkazganda-rolde-otirga-400839/">Stan.kz</a>

Жезқазғанда 5 жасар бала бір топ адамды қағып кетті

Қыз бала болғасын ба, әр киімге талғампаздықпен қараймыз. Мен де бір сарынды киімдерден ерекше үлгіде тігілген киімдерді ұнатамын. Бірде айтулы мерекеге өзімнің ойымдағы бір киімді алғым келіп, арнайы тіктірмек болдым. Жалағаш ауданында өз кәсібін жасап, тапсырыс қабылдап жүрген тігіншілер көп екен. Соның бірі, қолөнер жұмыстары қатты ұнағаны Сымбат Тыныштықбай болды. Расында, қолынан шыққан әр туынды ерекше махаббатпен жасалғаны көрініп тұр. Мен таңдауыма өкінбедім.Тапсырыс беріп, киім өлшемін алатын кезде қолөнерге деген қызығушылығымнан ба, журналистік әдетім бе, сұрақтар қойып, кейіпкерімізді әңгімеге тарттым.&nbsp;– Тігінге деген қызығушылығым бала кезімнен бар. Мектепте технология деген сабақты қатты жақсы көретінмін. Ең алғаш мұғалімім кішкентай балаға арналған қажекей тігіп үйреткен болатын. Сол кезден-ақ тігін тігу қатты ұнап, ары қарай тоқыма тоқып жалғастыра бердім. Бірақ мектеп бітіргесін биология пәнін таңдап, балық шаруашылығы мамандығына оқуға түстім. Алайда жүрегім әлі тігін тігуге тартып тұрды. Сонымен студент кезімде оқумен қатар тігін курсына жазылып, екі аптада көйлек, жейде, белдемше тігіп үйрендім. Содан бастап тоқтаған емеспін, ары қарай өзімді дамытып жүрдім. Студент кездің өзінде-ақ жанымдағы қыздардан алғашқы тапсырыстар алатынмын, қазіргі кәсібім сол кезден бастау алды, – дейді Сымбат Тыныштықбай.Кейіпкеріміздің тігін тігуге бала кезден машықтанғаны көрініп тұр. Қанша адам курс оқып тігінмен айналысса да, табиғаты келмейтін тігіншілер де болады. Ал кейіпкеріміздің табиғаты шығармашылыққа жақын екенін менің қиялымда құрастырып алған киімді бірден қағаз бетіне түсіріп бергенінен байқадық.&nbsp;Кәсіпкер мектеп жасында бастаған тігін өнерін қазір кәсіпке айналдырған. Тұрмысқа шыққаннан кейін де бос отырмай үйінен тапсырыс қабылдап, құрақ көр­пешелер, ұлттық киімдер тігумен айналысқан. Бала күтіміне байланысты демалыс уақытында да құр отырмай, көптеген қыз-ке­ліншектің ойындағы өнімін тігіп, алғысын алыпты.&nbsp;Иә, оның жан-жақты екені көрініп тұр. Былтыр мемлекет тарапынан 550 мың теңгеге қайтарымсыз грант иеленіп, кәсібін кеңейткен. «Осының арқа­сында өзіме қажетті тігін машиналарын алуға мүмкіндігім туды» дейді ол.&nbsp;Бұл кәсіппен айналысқанына 5 жыл болған Сымбат Ты­ныш­тық­бай қазіргі таңда аудан орталығынан «Үкілім» атты жеке тігін шеберханасын ашқан. Киімдерден бөлек құрақ көрпешелер, қыздың жасауы, сәукеле, тақия және тағы басқа ұлттық киімдер тігумен айналысуда.&nbsp;Байқа­ғаны­мыз­дай, қазір шеберхана қазақи бағытқа арналған. Осылайша қиялымда құрастырылған киімді үш күнде аяқтап, киіп көруге келдім. Ол сондай әдемі, әр тігісінің өзі ерекше тиянақтылықпен жасалғаны көрініп-ақ тұр.&nbsp;Қазіргі уақытта ауданда өз мақсатын кәсіпке айналдырған азаматтар қатары артқан. Мемлекет тарапынан көрсетілген мүмкіндікті де оңтайлы пайдаланып, отбасының нәпақасын табуда. Сым­бат ханымның бұл еңбекқорлығы қыз-келін­шектерге үлгі болмақ.&nbsp;&nbsp;Ақнұр БОЛАТҚЫЗЫ

Тігінші Сымбат

&nbsp;<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Көпқабатты тұрғын үйлерде тұратын отбасылар үшін терезеге қауіпсіздік құралын орнату аса маңызды. Себебі, балалардың терезеден құлап кету деректері азаймай тұр. Оның басты себебі – балаларды ашық тұрған терезенің алдында жалғыз қалдыру дейді мамандар. Аталмыш қауіптің алдын алып, оқиғаны азайту мақсатында облыстық ТЖД мамандары қалада орналасқан көпқабатты үйлерге үздіксіз үгіт-насихат жұмыстарын жүргізуде. Өңірлік коммуникациялар қызметінің баспасөз алаңында бала қауіпсіздігі және «Терезе» жедел профилактикалық шарасы төңірегінде тарқатып айтып берді.<blockquote>– Бала өмірінің қауіпсіздігі әрбіріміз үшін өте маңызды. Өздеріңіз білесіздер, бүгінгі таңда күн өткен сайын қаламызда көліктер саны көбеюде. Сол үшін де кішкентай бүлдіршіндерімізге жолда жүру ережелерін тереңірек түсіндіріп, келеңсіз жағдайлардың алдын алуға тырысуымыз керек. Бұл ретте ата-ананың рөлі өте үлкен. Сонымен қатар, жыл басынан бері қала аумағында 1 жас пен 8 жас аралығындағы балалардың көп қабатты үйлердің терезелерінен құлап кетуі бойынша 9 жағдай тіркелді. Оқиғалардың негізгі себептері балаларды қараусыз қалдыру және терезеде қарапайым қауіпсіздік құралдарының жоқтығы болып отыр. Осы ретте көпқабатты тұрғын үйде тұратын ата-аналардан терезелеріне қорғаныш құралдарын орнатуды сұраймыз,- деді Қызылорда қалалық Полиция басқармасының ювеналды полиция бөлімшесінің бастығы, полиция капитаны Айдос Прежекенов.</blockquote>Сала мамандары ата-аналарға сақтық шарасын қолданып, балаларға абай болуды қатты назарда ұстау керегін атап өтті.<blockquote>– Ата-аналардың баласын қараусыз қалдыруының және немқұрайлы қарауының кесірінен өткен жылы 14 оқиға тіркелсе, бүгінгі таңда 9 жағдай орын алды. Соның салдарынан 10 бала зардап шекті. Қазіргі уақытта олардың барлығы аман, денсаулығы қалыпты. Десе де бұл бей-жай қарайтын жағдай емес. Сол үшін де ТЖД қызметкерлері қалада орналасқан көпқабатты тұрғын үйлерге ескерту жасап, үгіт насихат жұмыстарын жүргізуде. Сондықтан тұрғындардан өтінеріміз, егер үйде кішкентай бала болса, терезені ашық қалдырмаңыздар. Терезенің қорғаныш қабаты болмаса москит торларын пайдаланбаңыздар. Москит тор баланың қауіпсіздігіне жауап бермейді. Сондай-ақ, баланың терезе алдына шықпауы үшін оның жанына жиһаз қоймағаныңыз абзал. Балаларға қауісіздік сабақтарын үйрету өте маңызды,- деді облыстық ТЖД Азаматтық қорғаныс басқармасының бастығы Жандос Жүгінісов.</blockquote>Фото: Қызылорда облысының Өңірлік коммуникациялар қызметі

Балалар қауіпсіздігі – басты назарда

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> ҚР ҰҚК Шекара қызметі Қызылорда облысы бойынша департаментінің ұйымдастыруымен М.Ықсанов атындағы колледжінде және Б.Шалғынбаев атындағы №217 мектеп қабырғасында «Жас шекарашы» әскери-патриоттық үйірмесінің мүшелеріне Ұлы Отан соғысының ардагері, Халық қаһарманы Сағадат Нұрмағамбетовтың 100 жылдығына орай «Ерлік сабағы» өтті.&nbsp;Ардагерлер батырдың өмір жолын және жасаған ерліктері жайлы сөз қозғап, жастардың осындай нар тұлғаларға қарап бой түзеу керек екенін жеткізді. Жиын соңында, білім алушылар өздерін толғандырған сұрақтарына жауап алып, әскери өмірге деген қызығушылықтары оянғанын жеткізді.<img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/aa4043e5_d87d_4aed_807e_f88f674e7beb_e699398da9.jpg" alt="aa4043e5-d87d-4aed-807e-f88f674e7beb.jpg">

Сағадат Нұрмағамбетовтың 100 жылдығына орай «Ерлік сабағы» өтті

Жалағаш ауданының кәсіпкерлік саласында серпін бар

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Қазақ қариясын құрметтеп, қартын қадірлеген халық. Елбасына күн туып, жау етектен алған қилы заманда да ақсақалын төрден түсірмей, ақжаулықты аналарын ардақтай білген елдің ұрпағы екеніміз белгілі. Әр халықтың бойында сонау заманнан бері қалыптасып, оны өзгелерден даралап тұратын, тек өзіне тән қасиеттері болады. Біздің халқымыздың сондай ерекшеліктерінің бірі – үлкенді сыйлау, оның сөзіне құлақ асу.«Атадан бота қалғанша, бата қалсын» дегендей батасымен елін көгертіп, өнегелі сөзімен ұрпағына тәлім-тәрбие беріп жүрген жанның бірі, тыл, еңбек ардагері, көпбалалы ана – Алмагүл Кенбаева. Тоқсанның алтауын алқымдаған әжемізге мереке қарсаңында арнайы барып, әңгімесін тыңдадық. Редакциядан келгенімізді естіп, балаша қуанды. «Газеттің соңғы нөмірін жаңа ғана парақтап болып едім, әр нөмірін асыға күтіп оқимын» деп бізге жанындағы газетті көрсетті. Бір қызығы, апамыз жасының үлкендігіне қарамастан көзілдірікті пайдаланбайды екен. Тіпті инені де өзім сабақтай аламын деп бізді таңқалдырды. Иә, Алмагүл әжені бір көрген адам тоқсанның төріндегі жасты бере қоймайды. Себебі әжей әлі де тың. Отырып-тұруы, жүріс-тұрысы, қимылы ширақ. Өмірдің талай өткелінен өтіп, бүгінде үлкен әулеттің қамқоршысына айналған әжейдің өмір жолына аз-кем тоқталсақ.Алмагүл Кенбаева Қазалы ауданына қарасты Байқожа ауылында 1926 жылы дүниеге келген. 1934 жылы мектепке барып, 7 сыныптық білім алады. Қанқұйлы соғыс басталғанда 1 әке, 2 анадан тараған 9 бауыры соғысқа аттанады. Жат жерде Отан үшін алысқан бір үйдің тоғыз баласы осы соғыста опат болады. Сонымен қатар Алмагүл әжейдің әкесі Жайлыбай да соғыста жан берген. Қатал соғыс ерте есейткен Алмагүл анасымен бірге ерте тұрып, кеш жатып, күріштікте масақ теріп, шұлық тоқып майдандағы азаматтарға жолдап отырған.1944 жылы Байқожа ауылынан 40 қызды эшалонға тиеп, Қызылорда қала сындағы плотинаға қолдап құм тасуға жібереді. Осы қырық қызды 4 бригадаға бөліп, оның біреуіне бар болғаны 18 жастағы Алмагүлді бригадир етіп тағайындайды. Жас болса да зеректігімен, ақылдылығымен, ұйымдастырушылық қабілетімен көзге түскен А.Кенбае ваның адал еңбегі еленіп, «иіс су, кір сабын, жеңсіз көйлек, қиық орамалды» сыйлыққа алған. 1945 жылы соғыс аяқталған тұста, қолдарына «тылда» жұмыс атқарған деген құжат беріп, ауылдарына қайтарған. Еңбекпен шыңдалған кейіпкеріміз ауылға оралған соң, ауданға қарасты Октябрь кеңшарының фермасында сауылған сүттерді тартып, майын үкіметке өткізіп, фермада жұмыс атқарып, бұл жерде де марапат төрінен көрінген.1947 жылы жары Қаспаймен отбасын құрып, төрт түліктің бірі – қой бағумен айналысады. Өздерінің ең бексүйгіштігінің арқасында Октябрь кеңшарында 1947 жылы алдарына салған 600 бас қойдан шығын шығармай адал еңбек етіп, 1962 жылы Қармақшы кеңшарына осы қойымен ауысып, 1983 жылы зейнеткерлікке шығады. Осы уақыт аралығында ақ-адал еңбектерімен көзге түсіп, бірнеше рет орденмен марапатталып, түрлі сыйлықтарды иеленген. Мәселен, 1975 жылы жары Қаспайдың құрметіне «Қаспай» бұлағы ашылып, «Қызыл кітапқа» енгізілген. 1978 жылы «Еңбек ардагері» төсбелгісін тағынса, 1979 жылы «Нива» автокөлігін, кейіннен «Жигули», мотоцикл, сондай-ақ ол уақытта көптің қолы жете бермейтін кілемді де сый ретінде алған. Қойдың соңында, түйенің қомында жүріп 9 баланы өмірге әкелген.<blockquote>– Ол уақытта қазіргідей перзентхана жоқ. Толғағымыз қысқанда түйеден түсіп, келген жерімізге тоқтап, босанып алатынбыз. 9 баланы да осылай қой бағып жүрген кезде өмірге әкелдім. Өкінішке орай, үшеуі шетінеп кетті. Қазір алты баладан тараған ұрпағымның қызығына бөленіп отырмын, барына шүкір. Балаларымның алды зейнеткер, ата-әже болып отыр. Жолдасым екеуміз бас қосқан соң, бірыңғай қойдың соңында жүрдік. Алайда одан жаман болмадық. Отағасым қойды шөбі шүйгін жерлерге күні бойы жайып әкелсе, мен үйде қалған қозыларға бас-көз боламын. Олардың төлдеуі мен есебіне мен жауапты едім. Ол кезде қой үшін жан беруге дайын едік. Басқа малшылар қорадағы қойынан айырылып, саны кем болып жатады. Менен де шығын болды. Алайда мен өзіміздің жеке қойымыздан шығынның орнын толтырып, үкіметтің қойын түгендеп отыратынмын. Жыл сайын алған төліміздің де саны арта түсті. Қойымыз да өзгелерге қарағанда семіздеу болатын. Бұл біз үшін үлкен абырой болды, – дейді ақ жаулықты әжей.</blockquote>Қой артында ілесіп, көрген қиындықтары мен бүгінгі заманның кеңшілігі туралы әңгімелеген әжей үш ұл, үш қыз тәрбиелеп өсіріп, оларды ел қатарына қосып, ұлын – ұяға, қызын – қияға қондырғанын айтты. Бүгінде ұл-қыздарынан 28 немере, 47 шөбере, 8 шөпшек сүйіп, отбасының берекесі мен мерекесіне айналып отырған жайы бар. «Әр заманның өзіне тән еншісі бар. Алайда бүгінгі күніміз еркіндік пен кеңшілікке толы ғой. Басшымыздың арқасында елімізде өркениетіміз қанат жайып, дәстүріміз жаңғырып, дініміз тұрақталды. Ұмыт болған ұлттық құндылықтарымыз қайта оралды. Хал қымыздың жағдайы неғұрлым жақ сарды. Қазіргі басшы да игі жұмыстарды жүзеге асырып, халықтың жағдайын бүгінгіден де жақсартуға байланысты ой қозғап келеді. Бұл – ұрпағымыздың басына қонған бағы мен байлығы» дейді кейіпкеріміз. Сондықтан да жас ұрпақтан әжейдің күтетіні көп. Ұрпақтары үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсетіп, дәстүрге сай тәлімді тәрбиеге қанып өссе екен деген тілегін жеткізді.<blockquote>– Ал ұзақ жасаудың сыры – адалдықта деп ойлаймын. Қандай нәрсе жасасаң да адал ниетпен, шын ықыласпен жасау маңызды. Біз уақытында үкіметтің қойын бақсақ та, пайдакүнемдікке берілмей бар ынта-шынтамызбен беріліп жұмыс істедік. Бүгінгі бағымыз – осы ақ адал еңбек пен маңдай тердің арқасы болса керек, – дейді ол.</blockquote>Иә, «Қарты бар елдің – қазынасы бар» дейді дана халқымыз. Шындығында өскелең ұрпаққа өсиетін айтып, жолға жүрерде ақ батасын беріп отыратын осындай қазыналы қарттарымыз төрімізде отырса, жастарымыз алған бетінен қайтпасы, жолынан адаспасы анық. Сол сияқты өткен өмірінен сыр шертіп, еткен еңбектерін жіпке тізіп, Аллаға шүкіршілік етіп отырған әжеміз ұрпақтарының адал, еңбегінің жемісті, жалқаулықтан алыс, жақсылыққа жақын болуларын тілейді. Аузынан «айналайыны» түспеген ақжаулықты ана Отанын, елін, жерін сүйер азаматтар көп болса екен деген тілегін айтып, ақ батасын берді.Ардақ СӘКЕНҚЫЗЫ&nbsp;&nbsp;

Ғасырға жуық ғибратты ғұмыр

Медицина саласының көшбасшысы

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Алаяқтың қоғамға қауіптілігі – бұл алдау немесе сенімге қиянат жасау нәтижесінде болатын қылмыс деп түсінуге болады.&nbsp;Пайдакүнемдік қасиеттер адамдар арасында кең тараған, алдау мен жалған мәлімет айту – қазіргі күні қиынға соқпайды. Алаяқтық – бұл жәбірленушіні алдап, пайда алу тәсілі. Қазіргі таңда алаяқтықты ауыр қылмыстар қатарына жатқызуға болады. ҚР ҚК 190 бабына сәйкес, алаяқтық – алдау және сенімге қиянат жасау жолымен бөтен мүлікті ұрлау болып табылады.Соңғы кездері ел бойынша әртүрлі деңгейдегі алаяқтар көбеюде. Олар кәріні де, жасты да жүзбе-жүз және сырттай да, телефон немесе келісім шарт арқылы алдап соғуда. Осыдан соң адамдар пәтерлерін, ақшасын, жүйкесін, әділеттілікке деген сенімін жоғалтып жатыр. Неліктен қазіргі уақытта бұл келеңсіздіктер кеңінен орын алуда? Мұндайда қалай күресіп, не істеу керек? Осы сауалдар барлығымызды да мазалайтыны шындық.Арбауға қалай түспеуге болады?Бұл жағдайдың бірнеше себебі бар. Мәселен, қоғамды компьютерлендіру және ақпараттандыру алаяқтықтың дамуына түрткі болды. Компьютерлер, ұялы байланыс, интернет арқылы қаржылық пирамидалар мен компьютерлік вирустарды құру, электрондық карталардың пин-кодтарын қулықпен біліп алу арқылы адамдарды алдауға мүмкіндік береді. Алаяқтардың пайда болуының тағы бір себебі – балалардың туғаннан бастап, мектеп бітіргенге дейінгі тәрбие процесіндегі теңгерімсіздік. Сонымен бірге адал жолмен еңбектенбей, масылдыққа бой ұрған, жеңіл ақша табуды көздегендер алаяқтықтың түрлі тәсілін ойлап шығаруда.Арбаудың құрсағына түспеу жолдары қандай дерсіз. Ең қарапайым жауап – алаяқтықтың әдістері мен тәсілдері туралы біліммен барынша қарулану. "Компьютер мен смартфонды вирустардан қалай қорғауға болатындығын алдын ала біліп алу. Ешкімге және ешқашан парольдер мен пин-кодтарды бермеңіз. Пайданың өте жоғары пайызын уәде ететін ұйымдарға ақша салмаңыз. Қол қоймас бұрын келісімшарттардың мазмұнымен танысыңыз. Белгісіз адамдардың телефон қоңырауларына жауап бермеңіз. Ақыл-ойды қосыңыз. Сонда кез келген алдаудан аулақ бола аласыз", дейді мамандар.Кейбір интернет бағдарламаларды смартфон не компьютерге құйып алған жағдайда олардың қаншалықты қауіпсіз екендігін білген жөн. Кейбіреулері, мысалы AnyDesk бағдарламасы арқылы, алаяқтар кез келген адамның банктік шоттарына оп-оңай кіріп, әртүрлі операциялар жасау арқылы азаматтардың шоттарындағы қаражаттарын шешіп алып жататыны анықталып жатыр.Интернет алаяқтардан сақ болудың қарапайым қауіпсіздік шаралары: дербес деректерді, пластикалық карталардың мәліметтерін, кодтарды және құпия сөздерді ешкімге хабарламауға, белгісіз әрі тексерілмеген сайттар арқылы алдын ала төлем жүргізбеуге, күмәнді мәмілелер бойынша ақша аударымдарын жүзеге асырмауға, ұялы телефон мен компьютерге белгісіз қосымшаларды орнатпауға, кез келген сілтеме бойынша өтпеуге, спам хабарламаларға сенбеу. Осы талаптарды сақтау арқылы әр адам алаяқтардан өзін қорғап жүре алады.Аңдушыны алушы жеңе ме?Алаяқтық – бағзы заманнан бері адамзат баласымен бірге жасап келе жатқан қылмыстардың түрі. Ол тек қоғамның жағдайына байланысты түрленіп, дамып, жаңа сипатта көрініс табады. Алаяқтықтың қазіргі уақыттағы жаңа бір сипаты – ақпараттық технологиялардың дамуына байланысты өмірге келген интернет-алаяқтық қарқын алып тұр. Оның түрлері де уақыт өткен сайын кең таралуда.Ақпараттық жүйені пайдаланып, алдау, арбау арқылы ақшалы болудың ең көп таралған жері – сауда-саттық маңы. "WatsApp" мессенджері арқылы чат құрып, тез байып кетудің айла-тәсілдерін көрсете отырып, әртүрлі көлемде салған ақшаларын бірнеше есеге арттырып беретіндерін жарнамалап, нәтижесінде адамдар пайыздап алатын ақшаларын айтпағанда өздерінің салған қаражаттарынан да айырылып қалып жатады. Өкініштісі, кейбір тұлғалар мұндай чаттардың күмән тудыратынын біле тұра, тәуекелге бел буып, өз қаражаттарын салып жібереді. Бұл тек интернет алаяқтықтың бір ғана түрі.Кейінгі кезде алаяқтардың "Сіздің нөміріңіз бір ұтыста жеңімпаз атанды" деп кез келген кездейсоқ абоненттік нөмірге қоңырау соғуы немесе SMS-хабарламалар жіберуі жиіліп кеткен. "Жүлдені сіздің абоненттік нөміріңіз кездейсоқ таңдау арқылы жеңіп алды" деп ұтысты жеткізіп беру үшін тауарға қосылған құн салығын ғана төлеу қажеттігін айтады. Белгілі бір шотқа ақша қаражаттарын аудартып алып, кейіннен ұтыс та шотқа салған ақша қаражаты да "жүлдегерге" қайтып берілмейді. Алаяқтардың айла-тәсілдері мұнымен шектелмейді.Айта кетерлік жайт, интернет алаяқтықтың көпшілігі трансшекаралық сипатқа да ие болады. Яғни бір қылмыстық істе қаскүнем басқа өңірде, кейде тіпті басқа мемлекетте де жүруі мүмкін. Сол себепті, қылмыстың бұл түрін ашуға бірталай уақыт жұмсауға тура келеді. Сондықтан мамандар интернет алаяқтардан сақ болудың қарапайым қауіпсіздік шаралары ретінде дербес деректерді, пластикалық карталардың мәліметтерін, кодтарды және құпия сөздерді ешкімге хабарламауды, белгісіз әрі тексерілмеген сайттар арқылы алдын ала төлем жүргізбеуге, күмәнді мәмілелер бойынша ақша аударымдарын жүзеге асырмауға, ұялы телефон мен компьютерге белгісіз қосымшаларды орнатпауға, кез келген сілтеме бойынша өтпеуге, спам хабарламаларға сенбеуге шақырады.Осындай мәтінде хабарласқан алаяқтар алтын купонды билеттің иегерісіз. Шетелдік су жаңа автокөліктің иегері атануға бір қадам қалды деген қуанышты хабар жеткізетіндердің қулығына түскендер аз емес. Соның бірі есімін жасыруды сұраған қазалылық Ш.Е есімді келіншек қомақты қаржыға сапасыз иіссу сатып алумен қоса, миллионға жуық несие алып, аударып жіберуге дейін жеткізген. Соның қаражатын әлі күнге дейін төлеп жүргеніне іштей қынжылады.Мұндай мәтіндегі халықтың сан соғып қалуын естігенде "Түлкі мен ешкі" мысалы есіңе түседі. Мысалдағы апанға түскен түлкі айласының арқасында ешкіні құдыққа түсіріп, өзі сыртқа шығып кетеді. Ғажайыпқа сеніп, "Өтірікке алданба, басың бәлеге душар болар" деген сөз осыдан қалса керек.Ұялы оператор қызметкері бір реттік код сұрамайдыБұдан бөлек алаяқтықтың жаңа түрі шықты. Яғни "SIM картаның мерзімі өтті" деп белгісіз нөмерден хабараласып, оны создырмау, создыруды сұрайды. Сасқалақтаған үйректей болған абонент әрине бірнеше сұрақты қояды. Дегенмен алдын ала дайындалған мәтінмен ойланып үлгеруіне уақыт бермей, жауабын тездетіп беруге асықтырады. Егер создырамасаңыз нөміріңізді базадан шығарамыз деп үркітеді. Келіссеңіз. 1414 арқылы код жібереді. Оны шиқылдаған дыбыстан соң айтып беруіңіз қажет болады. Айтсаңыз. Ол цифрлар арқылы алаяқтар өз ісіне кіріседі. Осылайша абономент сыртынан қомақты несиені рәсімдеп, сазға отырғызады.Ал байланыс операторларының мәлімдеуінше, барлық клиенттерін сақ болуға үндеген хабарлама таратылған. Олар: "Құрметті клиенттер, сақ болыңыз! Құпия ақпаратты заңсыз алу немесе деректеріңізге қол жеткізу үшін алаяқтар Kcell/activ атынан қоңырау шалатын жағдайлар жиілеп кетті.Жеке деректеріңізді, SMS-тен бір реттік растау кодтарын бермеңіз және күдікті сілтемелер бойынша өтпеңіз! Kcell/activ қызметкерлері сізден SMS, жеке және банктік мәліметтерден бір реттік кодтар туралы сұрамайды" деген мәтінде жібергендіктерін айтуда.Бірақ бұл смстерді көрмеген, әлде оларға келмегендіктен білмеген жандар қаншама.Жақында Polisia.kz ақпараттық-медиа порталында алаяқтар 63 жастағы тұрғынға SIM-картасының қолданылу мерзімі аяқталғанын айту арқылы 3 миллион теңге несие рәсімдегенін жариялады. Осылайша мамандар алаяқтықтың жаңа түрінен сақтануға шақырды.Алаяқтар алдымен әйелге SIM-картасының мерзімі аяқталатыны туралы ескерту жасап, қоңырау шалған. Жаңарту үшін хабарламадан келген кодты айтуын өтінген. Сөйтіп, олар әйелге оңай үш миллион теңге несие рәсімдеген.Мамандар жаңадан пайда болған алаяқтықтың түрінен сақтануға шақырды. Деректерге сай, алаяқтар тұрғындарды SIM-карта бұғатталса, нөмірі жойылып, кейін қалпына келтіре алмай қалатынын айтып, алдайды. Ал адам бұл кодты алаяққа айтса, ол барлығына кіруге мүмкіндік алады.<blockquote>"Әрі қарай алаяқтар қоңыраулар мен SMS-ті басқа нөмірге немесе SIM-картаның виртуалды нұсқасына бағыттайды. Осыдан кейін банктер несие ұйымының жеке кабинетіне кіруді растайтын кодты сұрайды. Хабарлама арқылы келген нөмірді жібереді. Олар көбіне жасырын немесе шетелдік нөмірлерден қоңырау шалады", – деді Павлодар облысы полиция департаменті криминалдық полициясының киберқылмысқа қарсы күрес бөлімінің бастығы Ризабек Жанат.</blockquote>Ведомствоның мәліметінше, жыл басынан бері өңірде 652 алаяқтық тіркелген. Оның ішінде 436-cы интернет-алаяқтық, деп жазады Диана Құрманғалиева.Мұндай жайт Қазалыда тіркелмесе де, Әйтеке би кентінің тұрғыны Нұрай Қайсарбекте орын алған. Оның айтуынша, "Altel" нөмірімен орыс тілінде хабарласқан қызметкер activ нөмірінің қолданылу мерзімін созуды сұрайды. Ұзарту үшін хабарламадан келген кодты айтқан. Кейін қайта басқа нөмірмен ер адам хабарласқанда телефон тұтқасын басып жіберген. Алайда оның сыртынан несие рәсімделгендігі жайлы тексеріп үлгермеген. Ол мұндай былыққа батпаған шығармын деген үмітте.Айнұр ҚАЗМАҒАМБЕТОВАФото: b-56.ru

Қызылорда: Алаяқтан абай бол!

БЕС ЖАҢАЛЫҚ: Апталық шолу

Қызылорда қаласына қарасты Баймұрат батыр ауылы халқының бірлігі жарасқан, берекесі артқан елдімекен. Мың жарымнан аса тұрғыны бар шағын ауыл 1958 жылы құрылған. Социалистік Еңбек ері Амангелді Ахметов туған ауыл. Жалпы Ақжарма ауылдық округінің жетістігі жеткілікті. Ауыл халқы егін, мал шаруашылығымен айналысады.&nbsp; Ауыл жұртына тән тіршілікті серік еткен баймұраттықтардың берекесін кіргізіп отырған мұндағы жұрттың бекем бірлігі. Баймұрат батыр ауыл жасыл желегімен, түзу көшесімен ерекше көзге түседі. Ал қалаға қарасты өзге ауылдарға қарағанда мұндағы тыныштық, құқықбұзушылық пен ұрлық-қарлықтың жоқтығы тіпті керемет. Тәртібі түзу тұрғындарымен де бұл ауылдың айрықша орны бар.&nbsp;Қалаға қарасты ауылдың тірлігі де толымды. Елдімекенді көркейтуде атқарылып жатқан жұмыстар да жетерлік. Ауыл әкімі Саттар Әбдіреевтің айтуынша, былтыр «Ауыл – ел бесігі» жобасы аясында 33,3 миллион теңгеге Баймұрат батыр ауылынан ұзындығы 2,85 шақырым болатын 3 көшеге түнгі көше жарық бағаналарын орнату жұмыстары жүргізілген. Сонымен қатар «Өңірлерді дамыту» бағдарламасы шеңберінде М.Мәметова, А.Құнанбаев көшелерінің аяқ жақ бөлігіне ұзындығы 0,5 шақырым болатын түнгі көше жарығы орнатылған. Оған қоса Баймұрат батыр ауылына жаңадан 3 аялдама орнатылса, ауылға жол белгілері қойылған.<blockquote>&nbsp;– Биылғы басты жаңалық – дәрігерлік амбулатория халық игілігіне табысталды. Бұл тұрғындардың асыға күткен жаңалығы. Осы күні амбулатория жұмысын бастап кетті. Негізі жоспар бойынша ауылда атқарылатын тірлік көп. Ауылдық округ бойынша құны 367,9 миллион теңге болатын 19 көшеге қиыршық тас төсеу үшін жобалық-сметалық құжаты дайындалып, сараптама қорытындысы шықты. Жеңімпазы «Ақнұр-Авто» ЖШС анықталып, жұмыс жүргізілуде. Балалар ойын алаңына жөндеу жұмысын жүргізу қолға алынбақ. Ауылда ауызсудан мәселе жоқ. Ал аяқсуға байланысты Шіркейлі каналынан Баймұрат батыр ауылына аяқсу келетін сағасына жаңадан құбыр салынды. Елді мекендегі 9 шақырым 2 көшеге жаңадан асфальт төсеу үшін және 1,2 шақырым болатын 1 көшеге жолды қайта жаңғырту жұмысы бойынша «ТМ Проект Строй» ЖШС-мен жобалық-сметалық құжаты дайындалуда. Сонымен бірге 5 көшеге жаяу жүргіншілер жолын жүргізу үшін 73,9 миллион теңгеге республикалық бюджетке өтінім ұсынылды. Демеушілік жабық спорт кешенін салуға жобалық-сметалық құжаты әзірленуде. Алдағы уақытта да көшелерді жарықтандыру жұмысы да жалғасады. Сондай-ақ ауылдағы бір мәселе – газдандыру. Бұл жоба да назардан тыс қалмайды. Қазіргі таңда қалалық құрылыс бөлімі арқылы конкурс жарияланды. Құрылыстың басталу мерзімі биыл деп жоспарлануда. &nbsp;Ал жоба құны – 1 миллиард 366 миллион теңгені құрап отыр, – дейді ауыл әкімі. &nbsp; &nbsp; &nbsp;</blockquote>&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;Ауылдың ауасы да ерекше, шеңгел гүлдеп, жасыл желегі жайқалып тұр. Жалпы ауылдың жасыл желекке айналуы тұрақты атқарылған жұмыстың нәтижесі деуге болады. Ал биыл тағы да 500 сыр талы мен терек көшетті отырғызылыпты. Сонымен қатар тазалығы да мұнтаздай. Көркейту-көгалдандыру айлығына ауыл тұрғындары бірауыздан белсене атсалысады. Сондай-ақ қоғамдық жұмысқа тартылған тазалықшылар да бар. &nbsp;Мұның бәрі баймұраттықтардың ел дамуына бей-жай қарамай, өз ауылын өз үйіндей көретін қасиетінен болса керек. Ауылдағы жаңаша салынған, жақында берілген дәрігерлік амбулатория да, білімі, жетістігі жағынан жоғары дейгейде көрініп келе жатқан білім ұясы да, түрлі мәдени шараларды ұйымдастырып жатқан мәдениет үйі де, мешіті де көзге менмұндалап тұр. Ауылдың ажарынан-ақ тұрғындардың бір-бірімен бауырмал екендігін аңғаруға болады. Дамудың даңғыл жолына түскен ауылда №32 маршрут қалаға күніне 7 мәрте қатынайды екен. Қоғамдық көлік мәселесі де осылайша оңтайлы шешім тапқан.<blockquote>&nbsp; – Осы ауылға әкім болып келгеніме бір жылдан асып барады. Негізі Баймұрат батыр ауылы 1958 жылы құрылған. Социалистік Еңбек ері Амангелді Ахметов туған ауыл. Жалпы Ақжарма ауылдық округінің жетістігі жеткілікті. 1500 тұрғыны бар. Ауыл халқы егін, мал шаруашылығымен айналысады. Малы бар үй баршылық. Кем дегенде сауын сиыр ұстап отыр. «Қорадан малымызды ұрлап кетеді» деп ешкім алаңдамайды. Тіпті әлеуметтік дүкен жұмыс істейді. Сенесіз бе, сатушысы дүкенді жәй құлыппен құлыптай салады. Өйткені ауылдағы ағайынға сеніп кеткен. Себебі ауылда ұрлық-қарлық жоқ, – дейді Саттар Әбдіреев.</blockquote>&nbsp; &nbsp;Ауыл әкімі мақтана айтқан тыныштық оңайлықпен келмегені анық. Мұның артында қаншама еңбек тәрбие, тәлім жатыр. &nbsp; &nbsp;Бұл жайында ауылдың байырғы тұрғыны, Ақжарма ауылдық округі бастауыш ардагерлер кеңесінің төрағасы Темірбек Қазыбеков айтып берді.<blockquote>&nbsp; &nbsp; – Тәуелсіздің алғашқы жылдарында бұл ауылда мал ұрлығы көп болған. Бірақ бұл мәселемен ауыл тұрғындары болып күрестік. Шыны керек, сол бір қиын кезде ауылда мал, тіпті картопты қабымен ұрлап кететіндері де кездесті. Мұны ауылдағылар сырттан келіп жасайтынын да білді. Егер ауылдың адамдары болса, білер едік. Өз басым жылқымды ұрлатқанның бірімін. Бірақ малды да, ұрыны да таппадық. Сол кезде ауылдан арнайы бірнеше адам болып, топ құрдық. Сөйтіп, түнгі уақытта кезектесіп, аралайтын болдық. Әрине, учаскелік полицейімен де бірлесіп жұмыс істедік. Нәтиже болды. «Ұрылар малды қалай қолға түсіретінін зерттеп білдік. Жайылымда жүрген малды аңдып, ешкім жоқ кезде атып, тығып қояды екен. Сәлден соң қаладан көлік келіп, соған етін салып жіберіп, терісін сол жерге тастап кететін. Талай малдың терісі табылды. Артынша ет тиеген көлік ұсталып жатты. Қазіргі ауылдың тыныштығына бірнеше себеп бар. Біріншіден, ауылда жұмыс бар. Осы күні ешкім бос жүрмейді. Бәрінің өз тірлігі бар. Бірі қалада жұмыс істесе, енді бірі күріш егуде. Жұмыссыздық жоқтың қасы. Ал жастар жағы спортпен шұғылданады. Тіпті зейнетке шыққандардың арасында жұмыс істеп жатқандары да бар. Бұл ауылдың әжелері де өнерлі, ән салады. Аталары шахмат ойнайды. Қарап тұрсаң, бос жүрген адамды көрмейсің. Учаскелік полицияның жұмысына да көңіліміз толады. Жасұлан Сарбалаев деген өте жақсы жігіт. Қаланың баласы болса да, ауылдың бар адамын танып алған. Бәрімізбен тығыз байланыста. Негізі ауылда ұрлықтың болмауы да полиция қызметкеріне байланысты. Өйткені тәптіп сақшысы күндіз-түні дамыл таппайды Ал кейіннен бірталай қылмыс ашылып, біраз адам ұсталып, сотты болды. Қазір ауылымыз күндіз де, түнде де тыныш. Халқы да ешнәрсені уайымдамай ұйықтайды. Өйткені бұрынғыдай ұрлық жоқ. Ұрлыққа жол бермеу үшін біраз жұмыс істедік, – дейді ардагер.</blockquote>&nbsp; &nbsp; Ауылдың өсіп өркендеуін тәрбиеден бастаған баймұраттықтар мұның нәтижесін де көріп келеді. Ауыл жұртшылығы бүгінде өскелең ұрпақтың тәрбиесіне де мықтап кіріскен. Ал бала тәрбиесінде ата-ана тәлімінен бөлек №218 білім ордасы да үлес қосуда. Мұнда қазіргі таңда 320 оқушы білім алады. Үлкеннің жолын көрген ауыл балалары да бір-бірімен тату көрінеді. Оқушыларының жетістігі, үлгілі тәртібі,білімімен мақтанған мектеп директоры ауылдағы әрбір үйдегі бала тәрбиесінің мықты екенін жеткізді. Бұл өз кезегінде ұстаздардың да сапалы білім беруіне, баланың бұзақылығымен емес білім алып жан-жақты дамуымен айналысуына да үлкен мүмкіндік береді.<blockquote>&nbsp;&nbsp;– Балалар сабақтан тыс уақытта түрлі сайыстарға, спорттық жарыстарға қатысады. Алды республикалық жарыстарға барып, жүлделі орын алып, жеңіспен келіп жатыр. Ол да біздің мақтанашымыз. Білімі, жетістігі жағынан алдыңғы қатардағы мектептің біріміз. &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;Ал жоғары сынып оқушылары ҰБТ-ға дайындық үстінде. Қазір бәрі оқумен жүр. Биыл «Алтын белгіге» үш үміткеріміз бар. Үмітімізді ақтайды деп сенеміз. Өйткені балаларымыз – білімді, тәрбиелі. Шағын ауыл болсақ та, мектеп оқушыларының жетістігі көп. Сонымен қатар бала тәрбиесіне де аса мән беруіміз керек. Қанша жерден тәрбиелі болса да, олардың жүріс-тұрысын назардан тыс қалдырмаймыз. Аптасына үш рет рейд жүргізіп тұрамыз. Арасында ата-анамен дее бірге шығамыз. Ондағы мақсатымыз – түнгі уақытта оқушылардың бей-берекет жүруіне тыйым салу. Түнгі уақыт 22.00-ден асқан кезде көшеде жүрген баланы көрсек, ескерту жасап, үйіне қайтарамыз. Учаскелік полиция да келіп, мектеп жайын сұрап тұрады, – дейді мектеп директорының тәрбие ісі жөніндегі орынбасары Ұлмекен Батырбекова.</blockquote>&nbsp;Даму жолына бағыт алған ауылдың бүгінгі тыныс-тіршілігі толымды. «Бірлігі жарасқан ел озады» деп бекер айтылмаса керек. Ауыл халқының 60 пайызы мал шаруашылығымен айналысады. Жұмыссыздық мәселесі де шешілген. Қолы бос, уақытын текке өткізіп жүрген жанды көрмейсің. Ауылдың еңбектеген баласынан, еңкейген қартына дейін өз тірлігі бар. Бұл бүгінгі Баймұрат батыр ауылының көрінісі.А.Сейіл

Қызылорда: Бірлігі мықты Баймұрат батыр ауылы

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Қызылорда қаласы бойынша білім бөлімінің басшысы Жанат Мылтықбайқызы шәкірт тәрбиесі жолында талмай еңбек етіп, білім саласына өлшеусіз үлесін қосып жүрген бірқатар мұғалімдерді «Ы.Алтынсарин төсбелгісімен» марапаттады. Бұл туралы Қызылорда қалалық білім бөлімінің баспасөз қызметі хабарлады.&nbsp;<blockquote>Ұлағатты ұрпақ тәрбиелеу – аса жауапты әрі күрделі міндет екенін айтқан бөлім басшысы әрбір ұстаз құрмет пен мемлекеттік наградаға лайықты екенін жеткізді. &nbsp;Ұрпақ тәрбиелеу мен білім беруде ұстаздардың еңбегі зор. Сондықтан да мәртебелі мамандық иелерінің қызметін өлшеусіз дер едім. Болашаққа жол сілтейтін мұғалімнің еңбегін лайықты бағалау өте маңызды міндет, – деді Жанат Мылтықбайқызы.</blockquote>Жиында Қ.Мұхамеджанов атындағы №1 мектеп-гимназиясының мұғалімі Сәуле Альденова, С.Әлжіков атындағы №144 орта мектебінің мұғалімі Сағатбек Қарапаев &nbsp;және Жәлел Қизатов атындағы №23 мектеп-лицейдін мұғалімі Айгүл Қиясова «Ыбырай Алтынсарин төсбелгісімен» марапатталды.&nbsp;&nbsp;

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары