<h4 style="margin-left:0px;text-align:justify;"><a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Сырдария ауданына Қызылорда облысының дене шынықтыру, спорт және туризм басқармасының мамандары Сырдария ауданына арнайы іс-сапармен келді. Іс-сапар барысында сала мамандары аудан бойынша туризм саласында белгіленген нысаналы индикаторлардың орындалу бойынша төмендегідей түсіндірме жұмыстарын жүргізді. Арнайы жиынға дербес бөлім, басқарма, мекеме басшылары мен сала мамандары қатысты.</h4>Жиында сала мамандары туризм саласын аудан көлемінде дамытуға қатысты маңызды мәселелерді талқыға салды. Өз кезегінде сыртқы туристердің саның арттыру, &nbsp;нөмірлік қор санын ұлғайту бойынша нақты көрсеткіштер таразылау барысы, Салаға инвестициялар көлемін өсіру бағыты нақтыланды. Бүгінде аудан көлеміндегі туристік бағыттағы жұмыстарды кешенді түрде жүзеге асыру басты назарға алынды.<blockquote>&nbsp; &nbsp;– Аудан көлемінде туриз бағытында кешенді жоспарға сәйкес, жұмыстар жүргізіледі. Басқар мамандары жүйелі жұмыстарға иек арт\у керектігін алға тартты. Әрине, алдағы сала мамандарымен бірлесіп жұмыс атқаратын боламыз. Ағымдағы жылдың I, II, III IV тоқсан бойынша атқарылатын іс-шаралар жобасы жасалынды. Аудан көлемінде туристер санын арттырып, аудандың айшықты жерлерін таныстыруға дайынбыз, – деді аудандық дене тәрбиесі, спорт және туризм бөлімінің басшысы Бағдат Есенов.&nbsp;</blockquote>

Сырдария ауданына басқарма басшылары іс-сапармен барды

<h4 style="margin-left:0px;text-align:justify;"><a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Биыл елімізде жалпыға бірдей декларациялаудың тағы бір кезеңі бастал-ды. Жалпыға ортақ декларациялаудың мақсаты – жеке &nbsp;тұлғалардың кірістері мен мүлкін бақылаудың тиімді жүйесін құру. Әділ салық салуды қамтамасыз ету және әлеуметтік саясатты жетілдіру, сыбайлас жемқорлық пен көлеңкелі экономика деңгейін төмендету.</h4><h4 style="margin-left:0px;text-align:justify;">Еске салсақ, Қазақстанда жалпыға бірдей декларация 2021 жылы енгізіл-ді. Ол төрт кезеңнен тұрады. Бірінші кезеңде лауазымды мемлекеттік қызметкерлер мен олардың жұбайлары тапсырды. Еліміз бойынша бұл кезеңдегі декларациялаудан шамамен 580 мың жеке тұлға өткен.</h4><h4 style="margin-left:0px;text-align:justify;">Екінші кезеңде квазимемлекеттік сектордың мемлекеттік мекемелерінің қызметкерлері, сондай-ақ олардың жұбайлары тапсырды. Бұлардың саны &nbsp;шамамен 2,1 миллион адамды құрады.</h4><h4 style="margin-left:0px;text-align:justify;">Үшінші кезең биыл 1 қаңтардан басталды. Оны заңды тұлғалардың басшылары, құрылтайшылары (қатысушылары), жеке кәсіпкерлердің басшылары, сондай-ақ олардың жұбайлары тапсырады. Шамамен 3,9 миллион адам тапсыру керек.</h4><h4 style="margin-left:0px;text-align:justify;">Ал төртінші кезең 2025 жылғы 1 қаңтарынан бастап жүзеге аспақ. Бұл ретте азаматтардың басқа санаттары (мысалы, жеке құрылымдардың қызметкерлері, зейнеткерлер, үй шаруасындағы әйелдер, студенттер және т.б.) тапсыратын болады. Осы кезеңде еліміз бойынша &nbsp;6,9 миллион адам декларациялаудан өтеді деп күтілуде.</h4><h4 style="margin-left:0px;text-align:justify;">&nbsp;Жалпы &nbsp; 2025 жылы 13 миллионнан астам жеке тұлғаны қамту жоспарлануда. Айта кету керек, келесі жылы бизнесмендер жеке мүліктерін жариялауы керек. Бұл жеке кәсіпкерлер, бірінші басшылар, құрылтайшылар, заңды тұлғалардың қатысушылары. Жұмыс істемей тұрған және жұмысын тоқтатқан кәсіпкерлер де декларация тапсыруы тиіс. Ал филиалдар мен өкілдіктердің басшылары заңды тұлға болып табылмайтындықтан декларация тапсыруға міндетті емес.</h4>Қандай мүлік жария етіледі?Декларациялау басталады дегеннен көпшілік арасында түрлі әңгімелер тарады, тіпті қорқыныш туындады. Әсіресе, әлеуметтік желілерде қызу талқыланды. &nbsp;Негізі декларация тапсыру аса қатты &nbsp;үрей тудыратындай мәселе емес. Бұл – ең алдымен көлеңкелі экономиканы жарыққа шығару. Енді бұрынғыдай табыс тауып, мемлекетке салық төлемеу деген болмайды. Екіншіден халықтың қанша бөлігінің әлеуметтік жағдайы төмен екендігін анықтау үшін керек. Ал үшінші себеп – қазір қолданыстағы сан алуан түрлі декларацияларды біреуіне біріктіру. Осы ретте айта кететін жайт жалпыға бірдей декларация екен деп ешкім бар мүлкін жариялауға міндетті емес. Демек, кез келген ұсақ-түйекке декларация тапсырудың қажеті жоқ. Бар болғаны өзіңізде бар мүлікті тіркейсіз. Оның өзінде &nbsp;бір дүниеңіздің құны 1000 АЕК-дан асатын болса. Ал бірнешеуі осы құнды құрайтын болса оны декларациялаудың қажеті жоқ. &nbsp;Сондай-ақ, мемлекеттік базада тұрған жылжымайтын мүлік, көлікті көрсету қажет емес. Сонымен бірге қазақстандық банктердің есепшоттарында жатқан қаражатыңызды да тіркеп жүрмейсіз. Өйткені ол ақпараттың бәрі салық органдарында онсыз да бар.Декларациялану керек меншікке шет мемлекетте тіркелген барлық жылжымалы және жылжымайтын мүлік жазылады. Оның ішінде жер учаскелері мен жер үлестері, көлік, арнайы техника, ұшақ пен кеме, шетел банктерінде ашқан шотында сақталған 1000 АЕК-тан астам қаражат, шетелде құрылған заңды тұлғаның жарғы капиталына қатысу үлесі. Сондай-ақ бағалы қағаздар, тұрғын үй ғимаратындағы үлес, инвестициялық алтын, зияткерлік меншік, авторлық құқық объектілері, айлық есептік көрсеткіштің 10000 еселенген шегіндегі қолма-қол ақша дебиторлық/кредиторлық берешегі, құны 1000 есе айлық есептік көрсеткіштің мөлшерінен асып кететін басқа да мүлік болса декларация тапсыру міндетті.Бұл декларацияда Қазақстанда тіркелген жылжымалы және жылжымайтын мүлік, оның ішінде гараждар, жер учаскелері, саяжайлар, үйлер, автокөліктер көрсетілмейді.<blockquote>− Декларацияны екі түрлі тәсіл арқылы тапсыруға болады. Қағаз&nbsp;жүзінде және электронды нұсқада. Қағаз жүзіндегі декларацияны ХҚКО арқылы немесе жергілікті мемлекеттік кірістер департаментіне хабарламасы бар тапсырыс хатпен пошта арқылы жіберуге болады. Электронды түрде салық төлеушінің кабинеті, eGov порталы, esalyq azamat және eGov mobile мобильді қосымшалары арқылы жолдауға болады. Сондай-ақ халыққа ыңғайлы болу үшін Каспий, &nbsp;Центркредит Банкі (БЦК) мобильді қосымшалары арқылы да тапсыру мүмкіндігі бар.Қазір декларацияны қабылдау жүріп жатыр. Бұл ретте қағаз жүзіндегі декларацияны биылғы жыл¬дың 15 шілдесінен, электронды түрде 15 қыркүйектен кешіктірмей тапсыру керек. Барлық азаматтарды уақытылы тапсыруға шақырамын, − дейді Қызылорда облысы бойынша мемлекеттік кірістер департаментінің басқарма басшысы Гүлмира Ертанова. Қателікті түзетуге бола ма? Декларацияны ұсынбау қандай жазаға әкеледі?</blockquote>Көптің көкейінде жүрген сұраққа жауап – декларация &nbsp;тапсыру барысында азаматтар кез келген қателер мен дәлсіздіктерді қосымша декларация беру арқылы өз бетінше түзетуге құқылы.&nbsp;Қосымша декларация – осы өзгерістер немесе толықтыруларға қатысты болатын салықтық кезең үшін бұрын ұсынылған декларацияға өзгерістер немесе толықтырулар енгізілген кезде ұсынылатын декларация. Онда сомалары өзгертілген кезде – салықтық кезеңдегі бұрын ұсынылған декларацияда көрсетілген сома мен іс жүзіндегі салықтық міндеттеме арасындағы айырма және қалған деректер өзгертілген кезде жаңа мән тиісті жолдар бойынша көрсетіледі. Егер декларацияда міндетті деректемелер дұрыс көрсетілмесе немесе мүлдем көрсетілмесе, оны кері қайтарып алуға болады.Ал декларацияны уақытылы тапсырмаған жағдайда немесе &nbsp;ақпаратты анық емес көрсеткенде бірінші ескерту түріндегі әкімшілік жауаптылыққа тартылады. Бір жыл ішінде заңбұзушылықтар қайталанған жағдайда, уақытылы тапсырмағаны үшін – 55380 &nbsp;теңге (15 АЕК), мәліметті анық емес көрсеткені үшін – 11076 теңге (3 АЕК) мөлшерінде айыппұл салынады.Салықтардың төленбеуіне әкеп соқтырған заңбұзушылықтар үшін айыппұл төленбеген салық сомасының 200 пайыз, заңбұзушылық қайталанған жағдайда 300 пайыз болады (салық салу объектісін жасырған кезде).Өңір статистикасыҚай мемлекеттің болсын экономикалық әлеуетінің басты тірегінің бірі – салық екені белгілі. Мемлекеттің материалдық мүддесі мен қоғамдық өмірі де осы салада тоғысады.&nbsp; Осы ретте Қызылорда облысы бойынша мемлекеттік кірістер департаменті көлеңкелі экономика деңгейін төмендету мақсатында салық базасын ұлғайту және түсімді арттыру, салықтық және кедендік әкімшілендіру бағытындағы &nbsp;жұмыстарды үлейстіру бағытында бірқатар жұмыстар атқарып келеді. Сондай жүйелі жүргізіліп жатқан жұмыстардың бірі – декларация жұмысының орындалуы.Бүгінде облыс бойынша І,ІІ кезеңде активтер мен міндеттемелер туралы декларацияны мемлекеттік қызметшілер және оларға теңестірілген адамдар, квазимемлекеттік сектор субъектілері сондай-ақ олардың жұбайлары тапсырды. Барлығы 145 991 жеке тұлға тапсырған.&nbsp; Үшінші кезең бойынша аймақта 1 қаңтардан бастап &nbsp;декларацияны 80 мынан астам тұлға табыстауы тиіс. Қазіргі танда 33 463 &nbsp;жеке тұлға тапсырған. Бұл 41,4 % құрайды, қалғаны 47201 тұлға.<blockquote>− Декларация тапсыру кезең-кезеңімен жүзеге асып келеді. Кейін жыл сайын кірістер мен мүлік туралы декларация (270.00-нысан) ұсынылады. Жалпыға бірдей декларациялаудың негізгі міндеті − әділ салық салуды қамтамасыз ету және әлеуметтік саясатты жетілдіру, жеке тұлғалардың кірістерін бақылаудың тиімді тетігін құру, сыбайлас жемқорлық пен көлеңкелі экономика деңгейін төмендету. Егер декларациялауға қатысты сауалдар болса бізге келіп кез келген адам толық ақпарат ала алады. Бұл үшін қызметкерлер жауап беруге дайын, − дейді Гүлмира Ертанова.</blockquote>Жалпы декларация тапсыру &nbsp;кешелі-бүгінді шыққан дүние емес. Мұндай жүйе АҚШ, Канада, Германия, Франция елдерінде бұрыннан бар. Айта кету керек, жалпыға ортақ декларация тапсырған кез келген тұлғаның аты-жөні оның рұқсатынсыз еш жерде жарияланбайды. Сондықтан мемлекетке есеп беруден қорықпағаныңыз абзал.Мейрамгүл ДАУЫЛБАЙҚЫЗЫФото: Сыр бойы

Декларация – үрей тудыратын мәселе емес

<h4 style="margin-left:0px;text-align:justify;"><a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Көпке мүмкіндік берген «Ауыл аманаты» жобасы бүгінде тағы бір адамның кәсіп бастауына ықпал етті. Ауыл тұрғындарының табысын арттыруға арналған «Ауыл аманаты» жобасы аясында өз кәсібін ашқан азаматтардың саны артуда.&nbsp;</h4>Жобаны ұтымды пайдаланған Сырдария ауданы, Қалжан ахун ауылының тұрғыны жеке кәсіпкер Серік Абжалиев мемлекеттік қолдаумен 2,5 пайыздық жеңілдетілген несие алып, бүгінде жаңа жылыжайды іске қосты. Кәсіпкердің айтуынша қазіргі таңда ондағы жерге қияр егіп, 3 азаматты жұмыспен қамтып отыр. Сонымен қатар алдағы уақытта қосымша қызанақ және тағы басқа да көкөністер егу жоспарлауда.Аталған жоба барысында көптеген кәсіпкерлік нысандар ел игілігіне берілуде.&nbsp;<blockquote>– Бірнеше жылдан бері ауыл шаруашылығы саласында еңбек етіп келемін. Мемлекеттік бағдарламаның игелігін көру мақсатында көлемді несие алып, кәсібімді дөңгелетудемін. Қазіргі уақытта жылыжай жолға қойылған. Көкөністі баптап, &nbsp;жергілікті халыққа ұсыну жоспарда бар. Бұл ретте, мемлекет тарапынан көрсетілген қолдауды айрықша сезініп келеміз. Алдағы уақытта ауыл шаруашылығы бағытындағы жұмыстарға серпін береміз. Қашанда кәсіптің берекесін көріп, бизнесімізді дамытуға ұмтылыс жасаймыз, – дейді &nbsp;Серік Абжалиев.</blockquote>

Сырдарияда жаңа жылыжай ашылды

<h4 style="margin-left:0px;text-align:justify;"><a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> &nbsp;Бүгінде елімізде елді мекендердің инфрақұрылымы дамып, өндіріс орындары ашылып, көркейту-абаттандыру жұмыстары қарқынды жүргізілуде.</h4>Бұл бағыттағы жұмыстар Ел Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың «Қазақстан Республикасының ауылдық аумақтарын дамытудың 2023-2027 жылдарға арналған тұжырымдамасын бекіту туралы» Жарлығына сәйкес жүргізілуде.Оның ішінде, кәсіпкерлікті дамыту бойынша «Ауыл Аманаты» жобасы аясында 2023 жылы Сырдария ауданы бойынша 234,7 млн. теңгені құрайтын 23 жоба қаржыландырылды.Жаңа жобаның игілігін көрген кәсіпкер азаматтардың бірі Тереңөзек кентінің тұрғыны жеке кәсіпкер Назым Алтынбаева мемлекеттік қолдауымен «Ауыл Аманаты» бағдарламасы бойынша 2,5 пайызбен жеңілдетілген несие қаражатын алып, ассенизатор камаз автокөлігін сатып алды. Қазіргі таңда кәсіпкер ассенизатор камаз автокөлігіне 1 жүргізіші адамды жұмыспен қамтып, аудан тұрғындарына қызметі көрсетуде.<blockquote>– &nbsp;Қазіргі уақытта аудан тұрғындары жеңілдетілген несие алып, мемлекеттік бағдарламаның шапағатын көруде. Өз кезегінде кәсіпкерлік бағытына бет бұрып, ассенизатор камаз автокөлігін алған болатын. Осы сәтте жергілікті халыққа тиімді жұмыс сапасын ұсынуға барымызды саламыз, – деді жеке кәсіпкер.&nbsp;</blockquote>Фото: baq.kz

«Ауыл аманаты» жобасымен жеңілдетілген несие алған кәсіпкер 

<h4 style="margin-left:0px;text-align:justify;"><a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Өткен жылы ауданға қарасты Шаған ауылының электр желісін жаңғырту жобасын іске асыру жұмыстары бастау алған болатын. Жоба 2024 жылға өтпелі түрде өтіп, биыл жұмыстар жалғасын тапты. Қазіргі таңда Шаған ауылының электр желісін жаңғырту жобасын толық аяқталуға жақын. 2023 жылы аудандық партия филиалы тарапынан жобаның іске асырылу барысын партиялық бақылауға ұдайы алу мақсатында партиялық бақылау бекеті орнатылған болатын.&nbsp;</h4>Аталмыш бекет жобаның іске асырылу барысына тұрақты түрде бақылау жұмыстарын жүргізіп келді. Осы орайда «Аманатә партиясының бақылау бекетінің мүшелері жобаның іске асырылу барысына партиялық бақылау жұмыстарын жасады. Іс-шараға бекет төрағасы, аудандық мәслихат депутаты Ә.Серікбаев қатысып, мердігер мекеме өкіліне жұмыстарды уақытылы және сапалы орындауды тапсырды.<blockquote>– Шаған ауылында ауқымды жоба жүзеге асуда. Электр желілері жаңартылып, тұрғындар қуанышында шек жоқ. Расында, тосын мінезінің салдарынан жарық жиі өшуі байқалатын. Өз кезегінде ауылымызда электр желісі толықтай жаңартылғаннан кейін жарық жиі өшпейтіне сенім мол. Өз кезегінде сала мамандарымен ортақ пікір алмасып, сапалы жұмыс жасау керектігін айтқан болатын, – аудандық мәслихат депутаты. &nbsp;&nbsp;</blockquote>

Шағанда ауқымды жоба жүзеге асуда 

<h4 style="margin-left:0px;text-align:justify;"><a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> &nbsp;Сырдарияда "Адал адам" мәдени-тәрбие орталығы "Жанұя жылуы" тұжырымдамасы аясында отбасылық құндылықтарды насихаттау мақсатында "Аталы үй – баталы үй" тақырыбында онлайн челленджін өткізді. Челленджге мәдениет және білім саласының ардагері Сансызбай Сәдуақасов, білім саласының ардагері Батырхан Бимырзаев, орман шаруашылығының ардагері Рыстай Андабаев және Қалжан ахун ауылының ардагері Сейітхан Нұрманов немерелерімен қатысып, балаларына, немерелеріне бата берді.</h4><blockquote>– Дана халқымызда «Жаңбырмен жер көгереді, батамен ер көгереді», – деп айтқан мақалы мағыналы әрі орынды қолданған. Жердің құнарланып, көркеюіне жаңбырдың қаншалықты пайдасы тиетін болса, алып тұлғалы ердің де өсіп-өніп, көркеюіне батаның да соншалықты пайдасы тиетіні шындық. Жаңбыр жер бетіне жан бітіретін болса, бата ердің бойына қан жүгіртіп, қуаттандырады. Сондықтан да халқымыз «баталы құл арымас, батасыз құл жарымас», «баталы құлға бақ қонар» деп барлық жақсылық атаулының түп-тамырын батамен ұштастырып келген.</blockquote>Міне, біздің отбасымызда бата беру дәстүрі сақталған. Дастархан батасынан бастап, балаларымыз жақсы іс бастағанда, жолға шыққанда мінедтті түрде келіп бата сұрайды. Бүгінгі өткен челленжде өсіп келе жатқан ұрпаққа, немерелеріме қадамдарына нұр жаусын деп ақ батамды бердім, – дейді ардагер-ұстаз Сансызбай Сәдуақасов.Халқымызда кішілері үлкендерін сыйлап, әрдайым бір істі бастар сәтінде немесе тәмамдау кезінде бата сұрауды дәстүрге айналдырғаны белгілі. Сонымен қатар ұлтымызға тән бата түрлері жайлы батагөй ақсақал Рыстай Андабаев айтып берді:<blockquote>– Қазақта батаның түрлері көп. Дастархан батасы: «Басына амандық бер, асына адалдық бер...» деп басталса, жас жұбайларға арналған бата:&nbsp;«Отбасыларының отын сөндіре көрме, жанұяларына жамандық төндіре көрме...» деп басталады. Шілдехана батасы: «Нәрестенің бауы берік болсын, ата-анасына серік болсын...» деп басталса, тұсау кесер батасы: «тұсауың кесілді, құлама, тізеңді жаралап жылама...» деп басталады. Сүндет тойға бата: «Мұсылман болдың қарағым, кәне бері қарағын....», сарбазға бата: «Отан қорғау ісіңде, отты болсын жанарың...» деп басталатын баталар, «діни баталар», «Жорық батасы», т.б. сол сияқты баталардың көптеп кездесетіні соншалық қазақ халқы тек батамен ғана өмір сүріп келген бе дейсің.</blockquote>Шын мәнінде бата сөзі – дұға, тілек, жалынып-жалбарыну дегенді білдіреді. Сондықтан халқымызда үлкендер батаны аузынан тастамай айтып отыруы жақсылықтың нышаны болып саналады.Тәрбиелік мәнін арттыру мен салт-дәстүрді насихаттау мақсатында &nbsp;ұйымдастырылған челленджге қатысушыларға арнайы сыйлық пен Алғыс хат тапсырылды.

Сырдарияда бата беруден челлендж ұйымдастырылды

<h4 style="margin-left:0px;text-align:justify;"><a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Сырдария ауданы әкімі Берік Сәрменбаев Бесарық ауылында салынып жатқан спорт кешені құрылысының барысын көрді.</h4>Ауыл халқының спортпен тұрақты шұғылдануына мол мүмкіндік жасайтын спорт нысанының құрылысын «SCS Инжиниринг» ЖШС атқаруда. Қазіргі таңда спорт кешенінің ішкі құрылыс жұмыстары жүргізілуде. Сондай-ақ, спорттық құрылғылар орнатылуда.Аудан әкімі спорт нысанының елді мекен тұрғындары үшін маңызы зор екенін атап, оның сапалы салынуы басты шарт екенін ескертті. Құрылыс барысында орын алған кемшіліктерді жылдам қалпына келтіруді айтты. Салалық орынбасарына осы жұмыстарды үнемі бақылауда ұстауды тапсырды.<blockquote>– Байрақты бәсекелерде ел намысын қорғайтын даңқты спортшылар ауылдан көптеп шығатыны мәлім. Өз кезегінде Бесарық ауылында жаңа спорт кешені салынуда. Әрине, құрылыс жұмыстары жүргізілгенде сапаға аса мән берген абзал. Қашанда ауыл балаларына спортпен шұғылдануға жайлы орта қалыптастыру маңызды. Алдағы уақытта Бесарық ауылына даңқты спортшылар шығатына сенеміз. Бапкерлер білекті, жүрек спортшылар шығарытына сенеміз.&nbsp;Қай кезде де, жастарға үміт арта береміз. Алдағы спорт кешені чемпиондар ордасын айналады деп білемін, – деді аудан басшысы. &nbsp;&nbsp;</blockquote>

Аудан әкімі спорт кешені құрылысының барысын көрді

<h4 style="margin-left:0px;text-align:justify;"><a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Қазақ музыкасын зерттеуші атақты сазгер, дирижер Ахмет Жұбанов «Музыка адамның ішкі жан дүниесін байытып, әр дәуірдегі қоғамдық өмірдің түрлі құбылыстарын дұрыс түсінуге көмектеседі» деген екен. Бұл пікірді «Ел іші – өнер кеніші» деп қуаттай түсуге болатыны рас. Бұл орайда Шаған ауылдық өнер мектебінің өрісі кеңейгенін, Ақжарма ауылында филиалының ашылғанын оқырман қауымға сүйіншілеп хабарлауды жөн көрдік.</h4>Бірден айта кетейік, Шаған ауы­лындағы өнер мектебінің Ақжар­мадағы филиалын ашуға ұлағатты ұстаз Қынаш Әуелбекова себепкерп атанған. Ардагер облыс әкімі Н.Нәлі­баев­тың қабылдауында болып, өз ұсынысын жеткізген. «Мақсатым – өнерге құштар ауыл балаларына қолдау көрсету еді» дейді білім сала­сының ардагері.<blockquote>– Аймақ басшысы өңірдің өнер, мәдениет, білім саласына ерекше мән беруде. Биылғы жылдың «Руханият жылы» деп жарияланғаны да терең ізденістің, жанашыр көз­­қарас­тың жемісі. Осы ретте, Нұрлыбек Машбекұлының қабыл­дауында болып, ауылымыздан өнер мектебінің филиа­лы ашылса деп ұсынысымды айттым. Аймақ басшысы өз қажет­тілігім­ді емес, қоғам мүддесін көтер­геніме назар аударып, қолдау білді­ретінін, ұсыныс орындалатынын айтты. Бұл өнерге құштар, талапты, талантты ауыл балалары үшін ерекше сый болды, – дейді Қынаш Әуелбекова.</blockquote>Жақында өнер мектебінің Ақжарма ауылдық филиалының өнер­­паздары көрермен қауымға ар­найы концерттік бағдарламасын ұсынды. «Өнерге қанат қаққандар» атты іс-шараға аудандық білім бөлі­мінің әдіскері Ғ.Бақтиярова, Шаған өнер мектебінің директоры Д.Әлиев және ауыл тұрғындары қатысқан болатын. Іс-шарада ауыл өнер­паздары әуе­лете ән шырқап, мың бұрала биледі. Өнерлі өрендер сондай-ақ түрлі аспаптарда ойнап, көрермен қауымға көтеріңкі көңіл-күй сыйлады. Концертте Өнер мектебінің Ақжарма ауылдық филиалының ашы­луына ұйытқы болған Қынаш Әуелбековаға аудандық білім бөлімі бас­шысының, кәсіподақ комитеті төрағасының Алғыс хаты беріліп, сый-құрмет көрсетілді. Сәні мен салтанаты жарасқан іс-шарада ардагерлер сөз сөйлеп, тілектестігін білдірді.Айта кету керек, жаңадан ашыл­ған филиалда домбыра, би, баян үйірмелері жұмыс істеуде. Онда 50-ге жуық бала білікті ұстаздардан өнердің қыр-сырын меңгеруде.

Ақжармада өнер мектебінің филиалы ашылды 

<h4 style="margin-left:0px;text-align:justify;"><a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Классик жазушы Ғабит Мүсірепов «Біреулерді қызмет көріктендірсе, енді біреулер қызметке көрік береді» демекші, Құндызай Бажиева – ауыл мәдениетінің дамуы мен өсіп-өркендеуіне өз үлесін қосып жүрген білікті маман саналады. Жауапкершілігі мол саланың 10 жыл қазанында қайнаған қызметкер Жетікөл ауылдық клубында мәдени ұйымдастырушы қызметін атқару үстінде.</h4>Қызметте сан алуан бағытты үйлестіре білген Құндызай Мұқанбетқалиқызы Қызылорда қаласына қарасты Маханбет ауылының тумасы. Өз ауылындағы №143 қазақ орта мектебінде біліп алып, кішкентай кезінен өнерге әуес болғаны елге белгілі. Мектепті бітірген соң «Болашақ» колледжінде оқып, қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі мамандығын игеріп шыққан. Қазіргі таңда өнерге жаны жақын жан «Болашақ» университетінен «музыкалық білім» мамандығы бойынша білімін шыңдау үстінде.<blockquote>– 2014 жылы ауылдық клубқа мәдени ұйымдастырушы қызметіне орналасқан болатынмын. Әр мамандықтың өз қиыншылығы болады демекші, ұйымдастырушылық қызметтің жауапкершілігі басымырақ саналады. Мәдени көпшілік іс-шараларды үйлестіру тың идеяларды, әсемдікті, жан-жақтылықты, ең бастысы жауапкершілікті талап етеді. Себебі өткізілетін әрбір іс-шараға қатысатын өнерпаздармен тығыз байланыста болу, олардың сахналық киімін әзірлеу, реттілігін қалыптастыру, сахнаның безендірілуін ұйымдастыру, көрермен көңілінен шыға білу өте маңызды жауапкершілік жүктейді. Әрине көрермен көңілінен шығу оңай емес. Осындай сәттерде үлкен буынның айтқан ақылына, тәжірибесіне сүйенеміз, Сахна өнерпаздарымен жұмыс жасағандықтан қызықты жағдайлар көп болады, – дейді білікті маман.</blockquote>Қашан да үлкен мен кішінің көңілін таба алатын жан «Көркем сөз» үйірмесінің жетекшісі. Аудандық, облыстық, республикалық байқауларда жоғары деңгейде шәкірт дайындап, жас дарындардың өнерін шыңдауда жеткен жетістіктері жетерлік. Атап айтқанда, халықаралық «Ақ көгершін» конкурсының «Үздік ұстаз» дипломымен, облыстық «Бозторғай» балалар шығармашылық байқауына көркем сөз жанры бойынша жоғары деңгейде шәкірт тәрбиелеу жолында қосқан үлесі үшін арнайы алғыс хатпен марапатталды.<blockquote>– Алғаш жұмысқа орналасқан сәт­тен бастап «Көркемсөз» үйірмесін ашып оқушылармен жұмыс жасадым. Үйір­менің басты мақсаты – балаларды өлеңді мәнерлеп оқуға, көпшілік алдында ойын еркін жеткізуге, сахнамен жұмыс жасауға үйрету. Оқу­шылар аудандық, облыстық, республикалық байқауларға қаты­сып, жүлделі орындардан көрініп жүр. Баланың көңілі өте нәзік. Сондықтан баламен бала болып, олардың көңілін табуға тырысамыз, – дейді Құндызай Бажиева.</blockquote>Мәдениет саласында қа­жырлы еңбек етіп келе жатқан маман бүгінде қызметімен қатар отбасын алып жүрген сүйікті жар, аяулы ана. Өсіп- өнген әулетке келін болған Құндызай жұбайы Шаттық Камаловпен 1 ұл, 1 қыз тәрбиелеп отыр.«Қай елдің мәдениеті дамыса, сол елдің еңсесі де биік болады» демекші, осындай білік­ті мамандардың арқасында ауыл мәдениеті өркендей бермек.Таңшолпан ШАНЖАРХАНОВА

Құндызай Мұқанбетқалиқызы: Әр мамандықтың өз қиыншылығы болады

<h4 style="margin-left:0px;text-align:justify;"><a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Сырдария ауданынан шалғайда орналасқан Жетікөл ауылының тарихы тереңде жатыр. 1945 жылы соғыс аяқталғаннан кейін 1946 жылдың күз айын­да Маңабай көлінің жағасына №10 еңбекпен түзеу колониясы көшіп келген болатын. Ал 1949 жылы құрылыс қарқын алып, көктем шыға жаңа үйлер бой көтеріп, клуб, монша салынып халыққа қызметін бастаған екен. Негізінен, 1957 жылдың күзінде колония Қызылорда қаласына көшіріліп, желтоқсан айынан бастап облыстық атқару комитетінің сауын фермасы болып ашылғаны белгілі. Колониядан қалған клуб ғимараты тозығы жетіп, 1992 жылдары бұзылып кетеді.</h4><blockquote>– Бала күнімізде ауылдағы клубтан Дахир Наурызбаев дыбыс күшейт­кішпен «Бүгін совхоздың клубында екі сериялы үнді фильмі болады, келіп, тамашалаңыздар» деп хабарландыру айтып жататын. Ауылдың тіршілігі белгілі сол кезде кешке дейін шаруашылықтың жұмысында жүрсе де, кешке киноға барып апаларымыз ағыл-тегіл жылап отырып, кино көріп, түрлі мәдени іс-шараларға қатысуға уақыт табатын. Жастайымыздан өнерге құштар болып, 1996 жылы №174 орта мектебін бітіріп, сол жылы Қызылорда қаласындағы Қорқыт ата атындағы мемлекеттік университетінде «Музыка және ән айту» мамандығы бойынша білім алып, 2000 жылы тәмамдадым. 2000 жылы Отан алдындағы борышымды өтеуге әскерге кеттім. 2001 жылы сол кездегі облыс әкімінің қолдауымен 1982 жылы салынған шаруашылықтың балабақша ғимаратын ауылдық клубқа лайықтандырып, жөндеу жұмысын жүр­­гізіп, ашып берді. Ауыл­дық клуб­­тың меңгерушісі Нұржамал Сәрсенбаева болды. Ауыл көркемөнерпаздарынан ойын-сауық концертін ұйымдастырып, көрші ауылдарға гастрольдік сапармен өнер көрсетті, – дейді ауылдық клуб меңгерушісі, жыршы-термеші Алмат Өтеуов.</blockquote>Жетікөл ауылдық клубында 7 штат бірлікпен 9 қызметкер жұмыс істейді екен. Олардың қатарында әдіскер Ерлан Білманов, мәдени ұйымдастырушы, көркемсөз оқу үйірмесінің шебері Құндызай Бажиева халыққа мәдени қызмет көрсетіп келе жатқаны мәлім.Биыл ақын, халықаралық «Алаш» әдеби сыйлығының иегері Ибрагим Исаевтың туғанына 75 жыл толуына орай «Елге сапар» атты аудандық әншілер байқауы өткізілген. Байқауға 9 талапкер қатысып, қазылар алқасының төрайымы, сазгер, облыс­тық халық шығармашылығын дамыту продюсерлік орталығының мәдени қызмет­кері, мәдениет қайрат­кері Алтын Бекенова бастаған қазылар алқасы бас жүлдені Қоғалыкөл ауылынан қатысқан Қайрат Сәтбаевқа берсе, бірінші орынға жетікөлдік Дана Райқанқызын лайық деп таныды. Айту керек, әншілер ақын әндерін халыққа кеңінен насихаттады.<blockquote>– Мүмкіндігінше осы елге еңбегі сіңген ел ағаларының еңбек жолын жас ұрпаққа насихаттау мақсатында дәстүрлі түрде «Еңбегі елге сіңген ел ағалары» атты еңбек ардагерлермен кездесу кешін өткізіп келеміз. Іс-шараға тыл ардагері Ералы Бұрханов, ардагер-ұстаз Әзімхан Жүнісов, Зұлыпһар Бердібеков, Отан Сағындықов, совхоз директоры қызме­тін атқарған Жарылқасын Камалов шақырылды. Ардагерлердің еңбек жо­лы насихатталып, құрмет көрсетілді.</blockquote>Сонымен қатар Сыр сүлейі Омар Шораяқұлының туғанына 145 жыл толуы­на орай «Сөйле, тілім жосылып» атты аудандық термешілер бай­қауы болып өтті. Байқауда Омар Шораяқұлының шығармасынан бір шы­ғар­­ма орындау және Сыр сүлей­лерінің бір шығармасын орындау шарты қойылды. Қатысушы талап­керлердің арасында өзім де болып, Омар Шораяқұлының бай мұрасын көрер­менге ұсына білдік. Бұл жұмысты алдағы уақытта да жалғастырамыз, – дейді ауылдық клубтың меңгерушісі.Ауылдық клубта ән, көркем сөз, жыр-терме үйірмесі жұмыс жасаса, 2022 жылдан бері «Сұлу-ай» шы­ғар­­машылық өнер орталығының қол­­дауымен «Эстрадалық вокал» және «Ұлттық би» үйірмесі ауыл бала­­лары­ның өнерге бет бұруына өз үлесін қосып жұмыс атқаруда. Үйірме өнерпаздары халықаралық, республикалық, облыстық, аудандық байқауларда топ жаруда.Биыл ақпан айынан бастап «Адал адам» мәдени-тәрбие орталығы тұжы­рым­да­масы аясында 7 бағыт бойынша түрлі мәдени іс-шаралар өткізуді қолға алған. «Менің атым – Қожа», «Балуан Шолақ», «Тақиялы періште», «Қыз Жібек» секілді қазақтың құнды дүниелері көрсетіліп, насихатталған.<blockquote>– Алға қойған мақсатымыз – ха­лық­қа мәдени қызмет көрсету. «Сыр-сұхбат» бағдарламасы аясында ауыл­­дан түлеп ұшқан, елге белгілі тұлға­лар, ақын, журналист «Жыр жау­һарындай Жетікөл» кітабының авторы жерлесіміз Кенжалы Ерімбетов ағамыз­бен кездесу кешін өткізуді жос­парлап отырмыз, – дейді А.Өтеуов.</blockquote>Ауыл мәдениетін, өнерін алға сүйреп келе жатқан клубтың жетіс­тік­теріне тоқталсақ, «Сұлу-ай» шы­ғар­машылық өнер орталығының қол­­дауымен ашылған «Ұлттық би» үйірмесі – жетекшісі Шапағат Жарқынбек «Нұр-Шапағат» би тобын құрып, бірқатар байқауға қатыс­қан. Үйірме жетекшісінің тынымсыз ең­бе­­гі­нің арқасында биыл облыстық «Бозторғай» балалар шығармашылығы байқауынан ІІІ орынды иеленген. «Эстрадалық вокал» үйірмесінің мүше­лері Дарын Дахир, Тахмина Жиенбай, Раяна Жиенбай, ӘбуДәуіт Мырзахмет, Бағдәулет Нақыпбек республикалық, облыстық, аудандық байқауларда топ жарып жүр.Жетікөл ауылдық клубы жанынан ашылған көркемсөз үйірмесі 2014 жылдан бастап жұмыс істеп келеді. Осы уақыт аралығында үйірме өнерпаздары көптеген жетістікке қол жеткізді. Атап айтар болсақ, үйірме өнерпазы Сандуғаш Нұрланқызы «Абай, Мұқағали және Махамбет» оқу­лары атты республикалық байқауға қатысып, бас жүлдемен марапатталды. Сандуғаш «Бозторғай» балалар шығармашылық байқауында да көркемсөз жанры бойынша қатысып, бас жүлдемен марапатталды. Үйірме өнерпазы Жарылқасын Шариф те республикалық М.Мақатаев жырларын жатқа оқудан «Мұқағали жырлары» атты балалар мен жасөспірімдер арасындағы байқауда бірінші орын алды. Өнерпаз XXIII облыстық «Боз­тор­ғай» балалар шығармашылық бай­қауында «Актерлық шеберлік» жанры бойынша өнер көрсетіп, бас жүл­­дені иеленді. Өткен жылы Алматы қаласында өткен Мұқағали Мақатаев­тың өлеңдерін мәнерлеп орындаудан «Жапырақ жүрек» атты балалар мен жасөпірімдерге арнал­ған өнер байқауында «Көркем сөз» үйірмесінің өнер­паздары Аяулым Уалихан, Нұрасыл Уалихан көркемсөз жанры бойынша өнер көрсетіп, І орынмен мара­пат­талған болатын.Таланттардың түлеп ұшқан алтын бесігіне айналған ауылдық клуб – қазақ мәдениеті мен өнерін насихаттап келеді. Мәдениет ошағында түрлі іс-шара­лар тұрақты ұйымдастырылып, ұлттық құндылықтарымыздың негізі осылайша қалану үстінде.

Жетікөлде «Адал адам» мәдени-тәрбие орталығы тұжырымдамасы аясында 7 бағыт жүзеге асырылуда

<h4 style="margin-left:0px;text-align:justify;"><a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Жалпы Сырдария ауданы бойынша қоғамдық-саяси ахуал тұрақты. 2023 жылдың басынан есепті мерзімге дейінгі аралықта наразылық тудыратын немесе көңіл толмаушылық танытуға ниет білдірген митинг, пикет аудан көлемінде өткізу туралы өтініштер тіркелген емес.</h4>Сырдария ауданында жалпы саны 463 әртүрлі этнос өкілдері бар және олардың 16 түрі мекен етеді. Өз кезегінде бұған дейін ауданда ұлтаралық қақтығыстық жағдайлары орын алмады. Бүгінде халық пен жалпыұлттық бірлікті нығайту мақсатында аудандық ассамблея ұйымы жүйелі жұмыстар атқаруда. Өзге ұлт өкілдерімен аудандық ассамблеяның құрамы – этномәдени бағыттағы бірлестік өкілдерінен, қоғамда өзіндік орны, абырой-беделі бар тұлғалардан тұрады. Ассамблея қазіргі таңда, &nbsp;«Аналар кеңесі», «Қоғамдық келісім кеңесі» және «медиация» сынды жұмыстар атқаруда.Қазіргі уақытта мемлекеттік рәміздерді насихаттау, сонымен қоса халықтың рәміздерге деген құрмет сезімін қалыптастыру мақсатында мемлекеттік рәміздер жөніндегі аудандық комиссия тұрақты түрде өз жұмыстарын атқарып келеді. Мемлекеттік рәміздер жөніндегі аудандық комиссияның отырысы бекітілген жылдық жұмыс жоспарға сәйкес 1 рет өткізіліп, және ол жерде 3 мәселе қаралған болатын. Одан бөлек аймақ әкімдігі тарапынан аудан көлеміндегі 75 мекемеге мемлекеттік мекемелердегі рәміздердің жай-күйі күнделікті қатаң бақылауға алынып, жыл басынан бері 4 мәрте тиісті зерделеу жұмыстары жүргізілді.Сырдария ауданы бойынша 2023 жылға арналған қоғамдық-саяси маңызды шаралардың күнтізбелік жоспарына сәйкес 103 шара енгізілген болатын. Ұлттық мерекелер мен мемлекеттік мерекелер, кәсіби және өзге де мерекелер бойынша – жалпы 41 іс-шара, негізгі өткізілетін іс-шара – 28, мерейтойлық іс-шара – 24, еске алу шаралары – 10 шара енгізілді. Жоспарға енгізілген шаралар кең көлемде аталып, насихатталуда. Жоспарға сәйкес, 11 айдың қорытындысы бойынша –93 іс-шара өткізіліп, қалған іс-шара жыл соңына дейін өткізілуі тиіс. Мемлекеттік әлеуметтік тапсырыс шеңберінде 2023 жылы жергілікті бюджеттен қоғамдық даму бөлімі арқылы 10 жобаға 19,245 мың теңге. бөлініп, &nbsp;100 ден аса іс-шара өткізіліп, 2000 аса адам қамтылды.Сырдария ауданы бойынша діни ахуал тұрақты. Аудандық теолог мамандар дін мәселелері бойынша &nbsp;аудан халқымен тұрақты түрде арнайы жұмыстар атқарып, назардан тыс қалдырған емес. Атқарылған ауқымды жұмыстардың нәтижесінде ауданда қоғамдық-саяси, діни шиеленіс тудыратын проблемалық мәселелер тіркелмеді. Қазіргі таңда, аудан бойынша 15 мешіт, 1 өзге діни бірлестік тіркеліп, жұмыс жасауда. Оның ішінде 4 мешіт бейне кармералармен қамтамасыз етілген. 2023 жылғы аудандық қоғамдық даму бөлімінің дін мәселелері жөніндегі ақпаратты насихаттау бойынша сәйкес, «Зайырлы қоғам мен жоғары руханиятты ел құру мемлекетіміздің басты бағыты», «Дәстүрлі емес шетелдік діни оқу орындарынан сақ &nbsp;бол», «Жат ағымдардың зардабы», «Тәртіпті елдің, татулығы тұрақты», «Өскелең ұрпақтың рухани-адамгершілік тәрбиесін нығайту», «Деструктивті діни ағымдардың кері әсері» тақырыбында 3-акция, 38-кездесу өткізіліп, 2849 адам қамтылды. Әлеуметтік желілерде, интернет сайттарда деструктивті ағымдардың алдын алу мақсатында 230, аудандық «Тіршілік тынысы» газетінде 15 материал жарияланды.Сырдария ауданы бойынша 14-35 жас аралығындағы 11727 жас бар. Сырдария ауданында мемлекеттік жастар саясатын жүзеге асыру бойынша ұйымдастырылатын іс-шаралар жоспарына сәйкес, жалпы 82 шара ұйымдастырылып, оған 4274 жас қамтылды. Сонымен қатар, жастар арасындағы жұмыссыздық деңгейін төмендету, кәсіпкерлікті дамыту мақсатында кеңес беру және мәдени, спорттық шаралар өткізіліп отырады. Мәселен «Мүмкіндіктер алаңы» кеңес беру жобасы, аясында «Tulga bol» жылжымалы жәрмеңкесі мен еңбек лагері ұйымдастырылып, денсаулықты сақтау және көтермелеу, салауатты өмір салтын қалыптастыру мақсатында «Сырдария барысы», көкпар, «Жеңімпаз бол» денсаулық фестивалі ұйымдастырылып, оған барлығы 350 жас қамтылды.Жастар орталығы жанынан «Еркежан» қыздар клубы мен «Әкелер мектебі» клубы жұмыс жасауда. 6 ауылдық округте, яғни, Айдарлы, Аманкелді, Бесарық, Жетікөл, Шіркейлі, А.Тоқмағанбетов &nbsp;«Жастар бригадалары» құрылып, бригада қатарына 150 жас жұмыссыз азаматтар қамтылды. Биыл республикада жастардың өңірлік базасы, яғни, отбасылық цифрлық картасы іске қосылып, аудан бойынша NEET санатындағы 245 жастың тізімі анықталып отыр. Бүгінгі күнге өзектендірілген жастардың ара жігі 56,33 % құрайды. Әлі де өзектендіруді қажет ететін 138 жас бар.Аудан бойынша «Жасыл ел» еңбек жасағы аясында 220 жас уақытша жұмыспен қамтылып, кент орталығындағы көшелерде тазалық жұмыстары жүргізілді.Аудандағы 38 мыңға жуық халықтың 48 пайызын әйел-аналар, қыз-келіншектер құрайды. Олардың басым көпшілігі білім, денсаулық, мәдениет салаларында қызмет жасайды. Осыған байланысты «Сырдария ауданының әйелдері» қоғамдық бірлестігінің жанынан &nbsp;құрылған «Жас отау» клубы, «Әжелер мектебі» жұмыс жасауда. «Жас отау» клубында &nbsp;жаңадан бас қосқан жас жұбайлардың аяқтарынан нық тұрып кетуіне байланысты кездесетін қиыншылықтарды шешуге ақыл кеңес айтылса, «Әжелер мектебінде» келін мен ене арасындағы туындайтын мәселелер туралы, әулеттің үлкендерінің жақсы дәстүрлері үлгі ретінде айтылып, насихатталып отырады.

Сырдария ауданында  қоғамдық-саяси ахуал тұрақты 

<h4 style="margin-left:0px;text-align:justify;"><a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Дархан даланың төсінде түйесіне жүк артып, сән-салтанатымен көшіп қонған халқымыз бар керегін Табиғат-Ананың тартуынан тапқан. Қара жерден нәр алып, өсіп-өнгеннің бәрін тұрмысына жаратып, кәдеге асырған. Мақаламыздың арқауы көнеден бізге жеткен ши тоқу өнеріне арнап отырмыз. Бұрынғы қазақтың үй шаруашылығында үнемі тұтанған бұйымы сөз жоқ бүгінгі ұрпаққа таңсық дүние. Ендеше, бұл өнердің қыры мен сырына, жасалу жолына үңіліп көрейік. Бұл істің әлқиссасы далада өсіп тұрған шиді жұлып әкелуден басталады. Ал оның оны қашан тартуымыз керек? Шиді қалай тоқимыз? Осы сынды сауалдарға Шиелі іргесіндегі Жиделіарық ауылының тұрғыны, ши тоқу саласында 20 жылдай тәжірибесі бар Зылиха Қалендар түсіндіріп береді.&nbsp;</h4>Шағын ғана елді мекенде аталған кәсіптің арқасында көптің алғысына бөленіп жүр. Оны ауылдастары "Он саусағынан өнер тамған шебер иесі" деп таниды. Тартоғай ауылында дүниеге келген ол мектеп қабырғасында жүргенде-ақ бейнелеу өнерін жақсы меңгерді.&nbsp;– Бала күнімде сурет салғанды ерекше ұнататын едім. Кейіннен ши тоқуды үйрене бастадым. Бұл өнер бұрын көшпелі және жартылай отырықшылдықта тіршілік еткен Орта Азия халықтарына көне заманнан белгілі. Оны киіз үйдің құрамдас бір бөлігі ретінде кереге сыртына тұтуға, үйдің ішіндегі аяқ-табақ, ошақ басын қоршап қою үшін де қолданады. Тоқылған шиді киіз үйдің есігінде ұстауға да пайдаланады.Көпшілігі шиді қамыспен шатастырып жатады. Піскен шиді алдымен жинап, кептіреміз, кейін тазартамыз. Мәселен, шым шиді тоқу үшін ұнаған бейненің немесе өрнектің сызбасын жасап, содан соң оған сәйкес жүнді бояймыз. Үйге төселген киіздің ылғал тартып бүлінбеуі, тез тозып қалмауы үшін төсеніш ретінде киіз астына төсейді. Оны құрт жайып, тары сүзу үшін де қолданғаны белгілі. Тығыз тоқылған шиді күннің суық кезінде киіз үйдің керегесіне тұтқан. Оның үйдің жылы болуына әсері тиген. Жаймашуақ күндерде туырлықты жоғары түріп қойып, үй ішін салқындатуға да жақсы, – деді Зылиха Амануллақызы.Сонымен шебер өзіне ұнаған бейнені қалай жүзеге асырады? Әуелі сызбасын жасап алып, содан соң оған сәйкес жүнді бояйды. Жасаған бұйым көлемі жағынан үлкен немесе кіші болса да, оған кететін бір уақыт. Бастысы, ол нағыз еңбекқорлықты қажет етеді. Ши бұйымының жалпы сырт көрінісіне қарай ақ ши, ораулы ши, шым ши болып үш топқа бөлінеді. Мұндай ши түрлері қазақ арасында әрқайсысы өз орнымен түрлі мақсатқа пайдаланылады. Айталық, қабығынан тазартылған ақ шиді ірімшік, құрт жаю үшін, сондай-ақ, үйдің төбесін біртегіс сылауға ыңғайлы болуға қолданса, ал ұзына бойы түсті жүнмен немесе жібекпен оралған шым ши – киіз үйдің сәнді жиһазының бірі. Әр жерінен аралатып оралатын шиді орама ши немесе ораулы ши деп атайды.– Шиді жаңа өрнек суретімен тоқудың айтарлықтай өзгешелігі болады. Алдымен оны орайтын үлгі жасалуы тиіс. Орайтын жіптердің түсі осы үлгідегі өрнектер суретте сәйкес болуы керек. Шидің бір шеті жұқа, екінші жағы қалың болып кетпеуі үшін орайтын шидің түп жағымен шашақ жағын үнемі кезектестіріп, алмастырып салып отыру қажет, – дейді шебер.&nbsp;Бір қызығы кейіпкеріміз 35 жасынан бастап ши тоқумен айналыса бастаған. Кеш бастаса да осы кәсіпті нәсіп етіп отырған бейнеткер жан. Ол –Қазақстан шеберлер одағының мүшесі. Оның шығармашылығы елімізде жоғары бағалануда. Облыстық мәдениет басқармасы Зылиха Амануллақызының да кәсіпкерлікпен шұғылдануына жол ашып берді. Соның нәтижесінде басқарма мамандарының жолбасышылығымен шебердің дәстүрлі өнері аудан, облыстық, республикаға дейін белгілі болды. Айталық, Астана қаласының 10 жылдығы мен Алматыда өткен халықаралық саяхат көрмесінің, «Гагарин көктемі» сынды шаралардың төрінен Зылиха апаның туындылары орын алды. Сондай-ақ ол елордада өткен ЭКСПО-2017 халықаралық мамандандырылған көрмесіндегі Қызылорда облысының мәдениет күндері кезінде ұлттық өнерді насихаттауға атсалысты.2005 жылы Алматыда болған «Ұлттық өнер – ұлттық байлық» көрмесінде, 2008 жылы Астанада ашылған қолөнер шеберлерінің байқауында ұйымдастырылған көрмеде өзін жақсы жағынан көрсетті. Түркістан облысындағы «Ұлы Жібек жолы бойындағы тоқыма және зергерлік өнер» атты Халықаралық қолөнер шеберлерінің жәрмеңкесіне қатысып, қазылар алқасының шешімімен «Тұран» номинациясымен де марапатталған.Өрнектелген өнерімен өз отбасын бақытқа бөлеп отырған ақжаулықты ана 5 бала тәрбиелеуде. Оған қоса шәкірт тәрбиелеп, ұлттық дәстүрді дәріптеп жүр. Арасында тапсырыс қабылдап, халық игілігі үшін еңбек етіп келеді. Бүгінде ши тоқымаға деген сұраныс жоғары екенін де айтып қалды. Олай болса, көнеден қалған ұлттық өнерді заманауи үлгіде тоқып, келер ұрпаққа насихаттап отырған кейіпкеріміздің бары бізді қуантты.&nbsp;

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары