<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Сессияға облыс әкімінің міндетін атқарушы Серік Қожаниязов, облыс әкімінің орынбасары Балмейір Сансызбайұлы, қала әкімі Асылбек Шәменов, облыстық полиция департаментінің басшысы Махсудхан Аблазимов, облыстық әкімдік қызметкерлері, мәслихат аппаратының басшысы, орталық атқарушы мемлекеттік органның облыстық бөлімшелерінің басшылары, тиісті басқарма басшылары, Қызылорда облысы бойынша тексеру комиссиясының және сайлау комиссиясының төрағалары мен БАҚ өкілдері қатысты.&nbsp;<blockquote>&nbsp;«Жақында облыс әкімі Нұрлыбек Нәлібаев Астана қаласындағы Орталық коммуникациялар қызметінде аймағымыздың дамуы жайында өткен брифингте мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес атқарылып жатқан ауқымды жұмыстар мен алдағы жоспарларды баяндады. Аймақ экономикасының оң тенденциясын қалыптастырып, дамуына үлес қосқан облыстық мәслихаттың жұмысымен де тікелей байланысты екенін айтып өтті. Облыс бюджеті жылдың басында 537 млрд теңгені көрсетсе, бүгінде көрсеткіш 593 млрд теңгеге жеткен. Кеше өткен тұрақты комиссиялардың бірлескен отырысында депутаттық корпус тарапынан барлығы 16,5 млрд теңгені құрайтын 62 сауал келіп түсті. Әрбір сауал егжей-тегжейлі талданып, облыстық бюджеттің мүмкіншілігіне қарай бірқатар мәселеге қаржы бөлінді. Ең алдымен кезек күттірмейтін халықтың игілігіне жұмсалатын қажетті әлеуметтік салаларды жетілдіруге, кәсіпкерлікті қолдау, ішкі істер органдары саласына бағытталып отыр» -деді облыс әкімінің міндетін атқарушы Серік Қожаниязов.</blockquote>Күн тәртібіндегі Қызылорда облыстық мәслихатының 2022 жылғы 13 желтоқсандағы №153 шешіміне «2023-2025 жылдарға арналған облыстық бюджетке өзгеріс енгізу туралы» Қызылорда облысының экономика және қаржы басқармасының басшысы Қамбарбек Мүбарәков хабарлама жасап, үнемделген қаржы тұрақты комиссиялардың бірлескен отырысында облыстық мәслихат депутаттары тарапынан көтерілген мәселелер бойынша бағытталғандығын жеткізді.&nbsp;Осы ретте, депутат Нұриддин Әмитовтың сауалына сәйкес, Облыстық мемлекеттік сатып алу басқармасына 10 дана компьютер жиынтығын сатып алуға, депутат Е. Искендердің ұсынысына байланысты 2023 жылға шағын және орта бизнес субъектілерінің несие бойынша сыйақы мөлшерлемесін субсидиялауға, депутат Мұрат Нәлібаевтың сұрағына сәйкес Қызылорда қаласында шағын және орта бизнестің өңдеу өнеркәсібін дамытуға, депутат Аида Абибуллаеваның ұсынысы бойынша Абай атындағы 3 тілде оқытатын орта мектебіне ағымдағы жөндеуге, Тәкей Есетов атындағы №264 мектеп-лицейі ауласының қоршауын ағымдағы жөндеуге, Сейілбек Шаухаманов атындағы №9 дарынды балаларға арналған облыстық «Білім инновация» лицей-интернатының ауласын қоршау үшін ағымдағы жөндеуге, Мемлекеттік жекешелік әріптестік аясында салынған Қызылорда қаласы сол жақ жағалау мекен жайында орналасқан 320 орындық және СПМК-70 тұрғын ауданы, Бәйтерек көшесі №83 ғимарат мекен жайында орналасқан 320 орындық балабақша ғимараттарын жерге орналастыру жұмыстарын жүргізуге қаржы қаралды.&nbsp;Сондай-ақ, депутат Қ. Ерназаровтың сауалына сәйкес, Қызылорда қаласындағы тұрғын үйлердің қасбетін күрделі жөндеуден өткізуге, «Қызылорда қаласында ТК-8-ден ТК-9-ға дейін магистралдық жылу желілерін реконструкциялау» жобасын қоса қаржыландыруға, Арал ауданының Арал ауданаралық ауруханасының перзентханасының, туберкулезге қарсы бөлімінің, Жақсықылыш дәрігерлік амбулаториясының қазандығы ғимаратын реконструкциялауға, депутат Мұхтар Ниязовтың сауалына сәйкес, «Анаға тағзым» орталығының ашылуына орай, қосымша 27 штат бірліктерін ұстап тұру шығындарына, депутат Аманжол Оңғарбаевтың ұсынысы бойынша Кіші Арал теңізіндегі Арал қаяз балығының санын қалпына келтіру үшін оның генофондын сақтау жұмыстарын жүргізуге, депутат Ж.Ембергеновтың сауалы бойынша Сырдария ауданы Жетікөл ауылдық округін сумен қамтамасыз етілуін жақсарту мақсатында «Жыңғылды» көл каналын тазартуға, депутат Әмірбек Шаймағанбетовтің ұсынысына сәйкес Жалағаш ауданы Аққыр ауылдық округінде «Аққыр» каналына су шаруашылығы жұмыстарын жүргізудің жоба-сметалық құжаттамаларын әзірлеуге қаржы бағытталды.&nbsp;Депутат Ж.Нұрымбетовтің депутаттық сауалына сәйкес, «Қызылорда қаласы, Сырдария өзенінің сол жағалауынан автовокзал құрылысы» жобасына жер-кадастрлық жоспарын әзірлеуге, «Қызылорда қаласы, Сұлтан Бейбарыс көшесін орташа жөндеу» жобасына және Қызылорда қаласындағы 11 көшені (Бөкейхан, Сүлейменов, Бектұрғанов, Қонаев, Демесінов, Қазантаев, Әйтеке би, Мұратбаев, Шүкіров, Назарбаев, Бахадүр көшелері) орташа жөндеуден өткізуге, сонымен бірге, «Күзгі үлгілі елді мекен» конкурсын ұйымдастыру үшін техникалар сатып алуға қаржы бөлінді.&nbsp;Облыстық мәслихат депутаттары осы өзгерістерге байланысты облыстық бюджетті барлығы 10,6 млрд. теңгеге нақтылау жүргізу бойынша шешімді бірауыздан қабылдады.&nbsp;Облыстық экономика және қаржы басқармасының басшысы Қамбарбек Мүбарәков тұрақты комиссиялардың бірлескен отырысында көтерілген, бюджет нақтылауына енгізілмеген қалған депутаттардың кейбір мәселелері мен ұсыныстары алдағы уақытта зерттеліп, қаржысы есептеліп, бюджеттік өтінім нақтыланатындығын айтып өтті.&nbsp;Сессия соңында облыстық мәслихат төрағасы Наурызбай Байқадамов облыстық бюджетті нақтылау кезінде әлеуметтік маңызы бар бағытқа бюджеттен қаржы бөлінгенімен жұмыстың атқарылуына кедергі келтіретін техникалық жағдайлардың болатынында ескеріп қойған жөн екендігін және мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша 2025 жылға дейін халықты жүз пайыз ауыз сумен қамтамасыз ету тапсырмасы облыстық мәслихаттың назарында, «Amanat» партиясының сайлауалды бағдарламасында тұр. Сондықтан, айтылған ұсынысқа сәйкес жұмыстардың әкімшілік тарапынан мерзімінде орындалуын қатаң бақылауда болатындығын жеткізді.

Қызылорда облыстық мәслихатының кезектен тыс IV сессиясы өтті

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp;Осы жылдың 1 шілдесінен бастап әлеуметтік төлемдердің мөлшері ұлғаяды. Әсіресе, көп балалы аналар мен «Алтын алқа», «Күміс алқа» алқасымен наградталған және &nbsp;«Батыр ана» атағы бар сондай-ақ, &nbsp;І және ІІ дәрежелі «Ана даңқы» ордендерін иеленген жандарға арналған жәрдемақы мөлшері 7,4 айлық есептік көрсеткішке дейін өсті. Бұл туралы Өңірлік коммуникациялар қызметінде өткен брифингте Қызылорда облысы бойынша Еңбек және әлеуметтік қорғау департаменті басшысының орынбасары Төреахмет Жолымбетов хабарлады.<blockquote>«Үстіміздегі жылдың 20 сәуірінен бастап ҚР Әлеуметтік кодекс қабылданып, 1 шілдеден бастап қолданысқа енгізілетін болады. Осыған сәйкес, бала туғаннан бастап кәмелет жасқа толғанға дейінгі әлеуметтік төлемдер, еңбекке қабілетті жастағы азаматтарды жұмыспен қамту, жасы ұлғайған шақтағы қолдаулардың барлығы осы бір құжат арқылы &nbsp;реттеледі. Мемлекет басшысының тапсырмасымен бала күтімі бойынша берілетін мемлекеттік жәрдемақы бір жастан бір жарым жасқа дейін ұзартылып, төленетін болды. Жалпы облыс бойынша төлем алушылар саны 27 мыңнан асты. Сондай-ақ, мүгедектігі бар адамдарға төленетін әлеуметтік жәрдемақы мөлшері мүгедектік тобына және мүгедектік алуының себебіне қарай арттырылады. Нақтырақ айтқанда, I-ші топтағы мүгедектігі бар адамдарға берілетін жәрдемақы - &nbsp;89 248 теңгеге дейін, II-ші топтағы азаматтар -71 398 теңгеге дейін, &nbsp;III-ші топтағы жандар 48 681 теңге көлемінде жәрдемақы ала алады. Ал мүгедектігі бар баланы тәрбиелеп отырған қамқоршыға төленетін ай сайынғы мемлекеттік көмек мөлшері ең төменгі күнкөріс деңгейінің шамасында беріледі. Бұдан бөлек, өңірімізде 9 мыңнан астам асыраушысынан айырылған адам бар. Оларға төленетін мемлекеттік жәрдемақы арнайы санат бойынша берілетін болады. Сондай-ақ, саяси қуғын-сүргін құбандарына және одан зардап шеккен жандарға, мүгедектігі бар немесе зейнеткер болып табылатын адамдарға арнаулы мемлекеттік жәрдемақы көлемі - 1,23 АЕК дейін өсті», - деді департамент басшысының орынбасары Жолымбет Сайлаубайұлы.</blockquote>

Шілдеден бастап әлеуметтік төлемдердің мөлшері артады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Қасиетті Сырдария өзенімен аттас Сырдария ауданының халқына 34 мәдениет мекемелері қызмет көрсетуде. Оның ішінде 16 мәдениет үйлері мен клубтар, 5 ауылдық мәдениет үйлері, 8 ауылдық клубтар, 1 жылжымалы мәдени – демалыс кешені (автоклуб) бар. Аудан халқының рухани қазынасы – аудандық орталық кітапхана, аудандық балалар кітапханасы, №1 филиал кітапханасы және 14 ауылдық кітапханалар қызмет етеді.Сонымен қатар, 14 Халықтық ұжым жұмыс жасауда. 2 театр, «Құрақтың Досжаны» атындағы ұлт-аспаптар оркестрі, «Садуақасовтар», «Сарыбаевтар» отбасылық ансамбльдері, Ритм ВАА, «Балауса», «Шаттық», «Сыр гүлі» би ансамблдері, &nbsp;«Жадыра», «Жан шуақты», «Ақ дариға» әжелер ансамблдері, «Дала дидары» мәдени-үгіт бригадасы және «Көңіл ашар» ойын-сауық отауының халықтық атағы бар.Ауданның мәдениет саласында 285 қызметкер мен жұмысшылар жұмыс жасайды. Оның 7-і бөлім аппаратында, 41-і аудан кітапханаларында, 237-і аудан мәдениет үйлері мен клубтарында қызмет етеді. &nbsp;Салада 101 үйірме бар, оған 1303 өнерпаз қатысады.&nbsp; Аудан өнерпаздары есепті кезеңде 71 халықаралық, республикалық, облыстық, аудандық байқауға қатысып, 115 жүлделі орындарды, оның ішінде 30 - Бас жүлде, 41 - І орын және 44 - &nbsp;ІІ және ІІІ орындарды жеңіп алды.Аудан бойынша «Сұлу-ай» және «Жадыра» шығармашылық өнер орталықтарының &nbsp;қолдауымен ауданда 10 елді мекенде Айдарлы, Жетікөл, Аманкелді, Бесарық, Қоғалыкөл, Шіркейлі, Н.Ілиясов, Ақжарма, Іңкәрдария, А.Тоқмағамбетов 4-17 жас аралығындағы балалар мен жасөспірімдерге арналған 41 шығармашылықпен айналысатын үйірмелер &nbsp;ашылып, 770-ге жуық бала түрлі бағыттағы үйірмелермен қамтылып отыр. Өнерпаздар эстрадалық вокал, шешендік өнер, прима, бисермен жұмыс, көркем оқу, ұлттық би, сурет салу, домбыра, пернелі аспаптар, оркестр, ансамбль үйірмелерінде шығармашылық қабілеттерін дамытуда.2023 жылдың қорытындысы бойынша ақылы қызметтің жоспары 14750,0 мың теңге болса, 5 айда орындалғаны 5523,9 мың теңге немесе 37,4 пайызға орындалған. Мәдениет үйлері мен клубтар бойынша 5 айда 1135 мәдени-көпшілік шаралар ұйымдастырылып, 107978 көрерменмен қамтылған.&nbsp;Аудандық кітапханада 786339 бет сандық форматқа көшірілдіАудандық орталықтандырылған кітапханалар жүйесіне қарасты кітапханалардың сандық көрсеткіштеріне келетін болсақ, оқырмандар саны 1876, ағымдағы жылдың есепті кезеңіне &nbsp;кітап берілімі – 29780, келушілер саны – 19284.Аудандық орталықтандырылған кітапханалар жүйесіне қарасты 17 кітапханада 434567 кітап қоры бар, барлығы да электронды катологқа енгізілген. Есепті кезеңге кітапханаға 737 дана кітап (мемлекеттік тапсырыспен – 307 дана, аудандық бюджеттен – 191 дана, сыйға тартылған – 239 дана кітап) алынды.«Рабис» бағдарламасы бойынша есепті мерзімге электронды каталогқа 425196 дана кітап түсірілді, аталымы – 211357, бұл кітап қорының 98,9 пайызын құрап отыр. Кітапхана бойынша 3642 дана кітап, 786339 бет сандық форматқа, оның ішінде ағымдағы жылы 69 дана кітап, 18422 бет және «Тіршілік тынысы» газеті бойынша 354 дана газет сандық форматқа енгізілді.Ауданда 58 тарихи-мәдени ескерткіш мәдениет қорғауына алынғанАудан бойынша 58 тарихи-мәдени ескерткіш мемлекет қорғауына алынған. Оның ішінде &nbsp;4-і республикалық маңызы бар – Мүлкалан кесенесі, ХҮІ ғ., Сырлытам кесенесі, ХІІІ ғ. Асанас кесенесі, ХҮІІ ғ. Қожан қожа кесенесі, ХҮІІІ ғ., 14 жергілікті маңызы бар және 40 ескерткіш алдын-ала тізімге алынған. Облыстық комиссия отырысының 14.03.2019 жылғы №1 хаттамасымен 11 ескерткіш тарихи-мәдени мұра объектілерінің алдын-ала тізіміне енгізілді 58 ескерткіштің 15-і археологиялық, 43-і қала құрылысы және сәулет ескерткіші болып бөлінеді. 2023 жылдың мамыр-маусым айында Іңкәрдария ауылында орналасқан Мүлкалан кесенесіне реставрация жұмыстары жүргізілді.Ауданда 134 спорт нысаны барХалықты дене шынықтыру және спортқа тартуға байланысты ауданда – 1-спорт клубы, 2-спорт мектебі, 17-жалпы білім беретін мектеп пен &nbsp;1-аграрлы техникалық колледж, 1 балалар жасөспірімдер клубы жұмыс жасайды. Жастарға спортты жанына серік ету арқылы &nbsp;дені сау ұрпақ қалыптастырып қана қоймай, тәрбиелі әрі саналы жастардың қатарын арттыруға түрлі бағытта жарыстар ұйымдастырып келеді.&nbsp; Жастарымыз спортпен шұғылдануы үшін ең бірінші кезекте 134-дене шынықтыру және спорт нысандары бар. Оның ішінде, 2-стадион, 5-спорт кешен, 30-спорт зал, 22-жапсарлас спорт зал, 1-тир, 74 жазықтық құрылғылар – оның ішінде 2-спорттық ядро, 40-қарапайым спорт алаңы, 22-шағын жасанды синтетикалық төсеніштен жасалған спорт алаңдары және 10 алаң &nbsp;жұмыс жасауда. Аталған спорт нысандары тегін қызмет көрсетеді. Мемлекеттік спорттық тапсырыс аясында «Мансұр» спорт клубында балалар мен жасөспірімдерге арналған ақысыз түрде спорт секциялары жұмыс жасап, онда барлығы &nbsp;5-15 жас аралығында 349 бала жаттығуда. &nbsp;&nbsp;Аудан бойынша 2023 жылдың 5 айында 77 дене шынықтыру және спорттық іс-шаралар өткізіліп, оған 11033 қатысушы тартылды. Аудандық және аудандық ашық деңгейде – &nbsp;67 жарыс. Облыстық және облыстық ашық деңгейде – &nbsp;7 жарыс, республикалық – 3 жарыс өткізілді. 2023 жылы дене шынықтыру және спорттық іс-шараларға аудандық бюджеттен 49 533,0 мың тг қаражат бөлінді. &nbsp; &nbsp;&nbsp; Аудан спортшылары есепті мерзімге облыстық, республикалық, халықаралық жарыстарға қатысып, келесі нәтижелерге қол жеткізді. &nbsp;ҚР чемпионатынан – 22 медаль, Азия чемпионатынан – 2 медаль, Әлем чемпионатынан – 1 медаль. Спортшылар тоғызқұмалақ, гір көтеру, волейбол, панкратион, шахмат, президенттік көп сайыс, жеңіл атлетика, асық атудан жүлделі орындар алды.Шешімін күткен мәселелер&nbsp;Ауылдық мәдениет үйлері мен клубтары бойынша 6 шығармашылық ұжымға ҚР Мәдениет және ақпарат министрінің 07.07.2016 жылғы №204 бұйрығымен «халықтық» атағы берілген. Дегенмен, осы уақытқа дейін 6 халықтық ұжымның 12 штат бірліктерін жергілікті бюджет есебінен қаржыландыру мәселесі бүгінгі күнге дейін шешімін таппаған. Шіркейлі ауылында 3 – «Шаттық» би тобы, «Көңілашар» ойын-сауық отауы, «Ақ Дариға» әжелер ансамбілі, Аманкелді ауылында 1 «Жадыра» әжелер ансамбілі, Бесарық ауылында 1 «Жаншуақты» әжелер ансамбілі, Шаған ауылында 1«Сыр гүлі» би ансамблі.Сонымен қатар аудан орталығындағы мәдениет үйі, Іңкәрдария, А.Тоқмағамбетов, Бесарық ауылдық мәдениет үйлері мен клуб кәсіпорындарының дыбыс күшейткіш аппаратураларын жаңалауды қажет етеді.&nbsp;Тағы бір өзекті мәселе – Тереңөзек кентінде (бұрыңғы О.Мәлібаев ауылы) орналасқан кітапхана ғимаратының қәзіргі жағдайына байланысты, яғни кітапханаға күрделі жөндеу жұмыстарын жүргізу, ғимаратты газбен жылытуға қосу және кітапханаға келушілерге аяқ жол салу мәселесін әлеуметтік желіде жазылып жүр. Ағымдағы жылдың сәуір айында «Қызылдихан» шаруа қожалығынымен және демеушілер есебінен басталған ғимарат құрылысы тоқтап тұр.Кітапхана ғимараты «Қызылдихан» шаруа қожалығының меншігінде. Қәзіргі уақытта ғимараттың нақты құжаттары жоқ. Еліміз тәуелсіздік алған жылдары сол кездегі кеңшар басшылығы тарапынан бос тұрған ғимарат кітапханаға уақытша пайдалануға берілген. Ғимаратты аудандық орталық кітапхананың теңгеріміне алып, күрделі жөндеу жұмыстарын жүргізген тиімсіз. Себебі, ғимарат өткен ғасырдың 60-70 жылдары салынған, ескірген.Сондай-ақ, кент және елді мекендерде орналасқан спорт алаңдарының жағдайы қазіргі таңда сын көтермейді. Сондықтан алдағы уақытта барлығы 20 спорт алаңдарын жергілікті бюджет есебінен немесе демеушілік есебінен жөндеу жұмыстарын жүргізу қажет.Ауданның ономастикасына байланысты шешімін күткен мәселелер де бар. Бүгінгі таңда кент және ауылдық округтердің көшелеріне және объектілеріне Ұлы Отан соғысы мен еңбек ардагерлеріне, білім, мәдениет және басқа да сала ардагерлерінің есімдерін беру жәнінде өтініштер мен жеке қабылдауларда азаматтардың осы мәселені көтеруі – ономастика саласының идеологиялық тұрғыдан қоғамдық-саяси маңызы ерекше екенін көрсетіп отыр. &nbsp;Осыған сәйкес, облыстық ономастика комиссиясымен шешілетін ұсыныстарды кент және ауыл округі әкімдері алдымен халықтың пікірін ескере отырып &nbsp;жергілікті қоғамдастықта, ардагерлер мен Қоғамдық кеңесте қарап ұсынуды және жергілікті тұрғындарға барынша түсіндірме жұмыстарын жүргізу өте маңызды. &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;&nbsp;

Сырдарияда 41 шығармашылық үйірмеге 770 бала қатысады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp;«Бақырауық демесең, бағалы көлік түйе ғой», «Нары бардың малы бар», «Көтерем деп түйеден безбе, салтанатың емес пе» деген мақал-мәтелдерден біздің халықтың түйе түлігін ерекше бағалағанын байқауға болады. Түйе бағып, тіршілігін дөңгелетіп отырған жанның бірі – Ұлжан Аяпбергенова.Ол 22 жасында Еңбекші ауылына ойсылқара төлін өсіріп, қасиетін сезінген әулетке келін болып түседі. Сол кезден бастап енесінен түйе сауу, шұбат ашытудың қыр-сырын меңгерген. Қазір өзі де шаңырағындағы қос келініне білгенін үйретіп, шаруаға баулудан жалыққан емес. &nbsp;Мал шаруашылығы – қазақтың қанында бар, жанына жақын ата кәсіптің бірі. Төрт түліктің бабын ежелден жетік білген дана халқымыз нәсібін дәл осы кәсіптен тапқан. Бүгінде қой, жылқы немесе сиыр бағумен айналысып жүрген шаруаларды жиі кездестірсек те, төрт түліктің төресі – түйе малын бағуды қолға алған жандарды сирек жолықтырамыз. Негізінен түйе сүті жүз ауруға ем. Ол ішек-асқазан аурулары, өкпе ауруларымен күресіп, &nbsp;жүйке-жүйесінің жақсаруына әсер етеді. Балалар мен ересектердің иммундық жүйесін қалыпқа келтіреді. Сүтінен бөлек еті мен жүні қашанда бағалы.<blockquote>«Түйені 3 мезгіл сауамыз. Қазір көбіне келіндер сауады. Күніне 5-6 литр өнім аламыз. Шұбат дайындап, алдымен балаларға, үйге келген меймандарға ұсынамыз. Қалғанын сатамыз. Тапсырыс берушілер көп. Берісі Қызылорда, әрісі Алматы, Астана қалаларына алып кетіп жатады», – дейді Ұлжан Әлтайқызы.</blockquote>Ұлжан апаның шұбатының дәмі шынында да тіл үйіреді. Оның сыры бабын келтіріп дайындағанында болса керек. "Ашытқысын үзбейміз" деген ол, қажетіне қарай бірде түйе сүтін жылыдай құйса, бірде пісіріп құятынын айтады. Содан да болар шұбатқа сұраныс көп. Құны да қымбат емес, 1 литрі – 800 теңге.Бес ұл мен екі қызды дүниеге әкелген Ұлжан Аяпбергенова бүгінде 8 немеренің сүйікті әжесі. Атадан балаға жалғасып келе жатқан кәсіпті алдағы уақытта ұлдары кеңейткісі келеді. Ол үшін мемлекеттік бағдарламаларға жүгінуге ниетті.&nbsp;Иә, «Түйесі бардың, киесі бар» деп бекер айтылмаған. Қазір де шұбаттың мыңда бір дертке шипа екенін ғалымдар да дәлелдеп отыр. Енді Ұлжан апаның ұлдары секілді түйе сүтін нарыққа шығаруды көздейтін шаруаларға мемлекет тарапынан қолдау табылса игі. «Адал еңбегі арқылы табыс тауып, құнарлы тағам, шипалы сусын ішіп, әрі балаларын еңбекке тәрбиелеп отырған отбасыға қарап сүйсіндік. Мақсаты айқын, алға қойған жоспары нық жанның дегеніне жетері сөзсіз.

Түйе шаруашылығын түлетсем дейді

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Әрбір елдің келешегі мектебіне байланысты. Ұстаз – жас ұрпақтың рухани сәулеткері, мектептің жүрегі, оқушылардың бойына жақсы қасиеттерді дарытып, рухани адамгершілікке толы тәрбиеге бағыт-бағдар беруде ұстаздардың еңбегі ерен.&nbsp;Осы орайда кемеңгер жазушы М.Әуезов «Ұстаздық – ұлы іс» деп айтқандай, бұған лайық болу үлкен абырой. Мұғалім – мамандық болса, ұстаздық қасиет, табиғат дарытқан құдірет. Сондықтан да ол әрдайым қадірлі тұлға ретінде ерекшеленеді. Бойыңа қуат, жүрегіңе жігер беріп өрге жетелейтін де, жаныңа азық, өміріңе өзек боп төрге сүйрейтін де осы кәсіп иелері. Бүкіл ұстаздар қауымын әр баланың жан-дүниесін танып білуші, әрі оны жеке тұлға етіп қалыптастырушы, ел болашағының мүсіншісі деуге болады. Осындай қызығы мен қиыншылығы мол мамандық иесі Қазалы ауданындағы Ж.Жабаев атындағы №234 орта мектептің педагог-зерттеуші санатындағы бастауыш сынып мұғалімі Фарида Қожахметованың еткен еңбегі зор.«Ұстазы жақсының – ұстамы жақсы» деген. Фарида Қожахметова ұлы істің игі жолында аянбай қызмет жасап келеді. Мерейлі кәсіпті көңіл қалауымен таңдап, бүгінде оқушыларды білім нәрімен сусындауда. Әріптестерінің айтуынша, абыройлы мұғалімнің жан дүниесі мейірімге толы, тұла бойы тұнып тұрған талант иесі. Бала болмысына өзгеріс енгізуші, бағыт-бағдар беруші, ата-ананың сенімді көмекшісі ретінде бағаланады.Жалпы XXI ғасырдың нағыз ұстазы өз кәсібінің майталманы болуға ұмтылып, рухани күш-жігері мен парасат-қуатын аямай білімді шәкірт қалыптастыруға жұмсайды. Шынайы ұстаз өз шәкірттерінің жүрегінде білімге деген сарқылмас ынта-ықыласты оятады. Осы мақсаттағы жан-жақты іздену мен еселі еңбегінің арқасында Фарида Қожахметованың оқушылары да заманауи көштен қалмай түрлі аудандық, облыстық, республикалық сайыстардан жүлделі орындардан көрініп жүр. Арнайы марапаттарға ие болып, мектеп абыройын асқақтатып келеді.<blockquote>«Мектеп атты қасиетті де, киелі шаңырақ құтты мекеннен адамзат баласының барлығы тәлім-тәрбие алып, өсіп өнеді. Балалардың күлімдеген көздерін, кіршіксіз пәк жүздерін көргенде кеудеме қуаныш сезімі ұялап, жүрегіме нұр құйылғандай болады. Әрбір ашық сабақ өткізген сайын күні бүгінге дейін өзімді жаңа ғана ұстаз болып келіп, жаңадан сабақ өткізіп тұрғандай сезінемін. Өйткені әрбір сабақ – үлкен жауапкершілік, үлкен абырой. Сол себепті де әрбір адам алған асуларын ұстаз еңбегінің жемісі, нәтижесі деп түсінулері керек деп ойлаймын. &nbsp;Қазіргідей шалттықты талап етер мобильді заманда соны технологияларды қолданып, жаңаша еңбек ету – менің ұстанымым. Еңбегімнің бағасын ата-ана, жұртшылық береді. Солардың алғаусыз алғысы мен баланың «Апай, әдемі болып кетіпсіз!» деген сөздері шаршамай алға ұмтылуға септеседі. Өскелең ұрпаққа білім бере отырып, ел ертеңін қолға алар ізбасарларды тәрбиелеу мақсатында барлық күш-мүмкіндікті қолданудамын», – дейді Фарида Қожахметова.</blockquote>Қай заманда болсын, ұстаздарға құрмет жоғары болған. Бүгіннен немесе кешеден ғана ұлы мамандық иелеріне құрмет көрсетіліп келе жатқан жоқ, ықылым заманнан бері ұстаздықтың шоқтығы биік тұр. Ұстазға құрмет көрсету – білімге құрмет көрсету. Білімді құрметтемеген, ұстазын қадір тұтпаған шәкірттің ғылымда нәтижеге қол жеткізе алмайтындығы, қол жеткізсе де, тиісінше кәдеге асыра алмайтындығы қасиетті Құранда да жазылған. Тарихта ақыл-парасаты мол тұлғалардың көпшілігі ұстазына ерекше құрметпен қарап, әрдайым бір ізетпен еске алғаны мәлім. Айталық, Ескендір Зұлқарнайын – Аристотельді, Абылай хан – Төле биді, Шәкәрім – Абайды, Жамбыл – Сүйінбайды өзіне ақылшы әрі ұстаз тұтқан. «Ұстазы жақсының ұстамы жақсы» дегендей, олар өздерінің өмірде бағындырған зор асуларына ұстаздарының сіңірген еңбегі көп екенін жақсы түсінген. Мәселен, Ескендір Зұлқарнайын өз ұстазын «Мен ұстазыма әкемнен кем қарыздар емеспін. Әкемнен өмірді алсам, Аристотельден сол өмірге керектінің бәрін алдым» деп еске алатын болған екен. Сонымен қатар, Әл-Фараби бабамыз «Бір әріп үйреткен ұстазға қырық жыл қызмет қылсаң да артық емес» деп оныншы ғасырда ақ бәрін айтып тастапты. Оған «Мектептің жүрегі - мұғалім» деген Ыбырай ұстаздың айтқанын қосыңыз. Мағжан Жұмабаев: «Алты алаштың баласы бас қосса, төр - мұғалімдікі. Әрбір елдің келешегі мектебіне байланысты» дейді. «Темір канцлер» атанған Отто фон Бисмарк «Мектеп салуға ақша аяған мемлекет - түрме салуға мәжбүр болады» депті. Білімнің нәрі мен ғылымның шыңына жетелейтін, адамгершілік пен патриотизмге баулитын, өнер мен тәрбиені санаға құятын мұғалімдердің еңбегін барлық халықтың мойындайтыны анық.Италия мемлекеті кемінде 12 жыл мұғалім болған азаматтарын «мемлекет пен ұрпақ үшін еңбек етті, психикасына салмақ түсіруге болмайды» деген желеумен өте жауапты шаруалардан босатқан көрінеді. Пенсильвания университетінің ғалымдары 1972 жылы мектеп ұстаздарының еңбегін жоғары күйзеліске алып келетін өрт сөндіруші, ұшақты сынақтан өткізуші сынды манандықтар қатарына қосу керек екенін мәлімдеген. Жапонияның императоры Сёва өзінен кейінгі ең үлкен жалақыны ұстаздарға тағайындаған. Сондықтан да қай заманда да қоғам ұстаз мәртебесіне селқос қарамаған. Өйткені, ұстаз ұлды ғана емес, тұтастай ұлтты тәрбиелеуші.Бүгінгі ұрпақ – бақытты ұрпақ. Себебі технологияның дамыған кезеңінде өмір сүріп жатқан жастарға алаңсыз білім алуға жан-жақты жағдай жасалған. Елдегі білім мекемелерін көбейту және олардың материалдық базасын заманауи қондырғылармен жабдықтау арқылы білім сапасын дамытуға барлық жағдай жасалуда. Осының барлығы кәсіби шеберлікті нығайтуға, мұғалімнің әлеуметтік мәртебесін жоғарылатуға ықпал етеді. Жақсы ұстазға екі ғана нәрсе керек, оның бірі – терең білім болса, екіншісі – үлкен жүрек. Балаға деген шексіз махаббаттың иесі болған ұстаз ғана өз еңбегінің жемісін көре алары сөзсіз. Осындайда Джек Лондонның: «Мұғалімдер қолынан өзге жұмыс келмегені үшін ұстаздық етуге келген жоқ. Керісінше қолынан кез келген жұмыс келетін адамдарды тәрбиелеп шығаруды мақсат еткен» деген сөз орамы көпті ұғындырады.Болашағы баянды, келешегі кемел мемлекеттің осындай жүректеріне махаббат ұялаған, сүйіспеншілігімен баурап алатын рухани бай жандардың өмірі үлгі-өнегеге толы болашақ ұрпаққа тәлім беруші ұлағатты ұстаздар қатары көбейсе, нұр үстіне нұр.

Адамның адамшылығы – жақсы ұстаздан

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp;Шиелінің шіліңгір ыстығынан күні бойы уақытын төрт қабырғада өткізетін балалар кешкі мезгілде бір ауық серуенге асығады. Әсіресе, аудан тұрғындары жалғыз демалатын орын орталық алаңға жиналады. Жанға жайлы, салқын жерде, қызылды-жасылды жарықтардың астында серуен құрады. Демалушылар көптеп баратын бұл орын кәсіпкерлер үшін қызу сауда нүктесі. Орталық алаңды саңырауқұлақтай жайлайтын ойыншық машиналар мен батуттар биыл да жыл құстарындай қайта келді. Көз жауын алатын түрлі-түсті ойын-сауық нысандарының қатары артқанына еш қарсылығымыз жоқ. Бірақ олардың барлығы бірдей санитарлық талапқа сай ма? Шаң-тозаңға «көміліп» тұратын батуттар ауру «ошағы» емес пе? Осыны бір рет болсын ой елегінен өткізіп көрдіңіз бе?Мұстафа Шоқай атындағы орталық алаңға серуендеу үшін келгенімде балалардың дені дәл осы батутта асыр салып секіріп, ойнап жүр. Иә, шынымен де түнгі мезгілде алыстан-ақ жарығымен көз тартатын түрлі бейнедегі батуттар, алаң ішін аралап шығатын велосипедтер, пультпен басқарылатын машиналар, балғындарға арналған «карусельдер» бала түгілі үлкендерді де қызықтырады екен. Орталық алаңға қарай ағылған көптің бірі болып велосипедті айдау үшін ұзын-сонар кезекке тұра қалдым. Бір байқағаным, алаңдағы алыпсатарлардың саудасы «қызып» тұр. Тәтті сусын ба, балмұздақ па, жүгері мен мақта ма – керегіңіздің бәрі бар. Алайда, мұндағы санитарлық талап мүлде сақталмаған десек артық айтқандығымыз болмас. Қауіпсіздік ¬туралы сөз қозғаудың өзі қорқынышты. «Сақтансаң, сақтаймын» деген қағиданы мүлде жадымыздан шығарып алғандаймыз. Қарапайым батуттардың өзінде ешқандай сақтық шаралары жоқ. Оның тазалығына да күмәнданасың. Қысқасы, бір жағынан бала үшін қуанғаныңмен, екінші жағынан етегіңнен тартып тұратын кемшіліктерді көргенде «әттеген-ай» дейсің.Ал нарық заманында өз ісін ашып, шағын бизнесті дамытып отырғандарға кедергі келтіру де – заңсыз. Өйткені, елімізде кәсіпкерлікті дамытуға қолайлы орта қалыптастыру үшін тиімді шарттар ұсынылуда. Ел экономикасын шикізатқа тәуелділіктен арылтып, өндірісті өркендетуге батыл қадам басқан тұста бизнеске мүмкіндік жасау қажет-ақ. Әйткенмен, пайда табамын деп, қарапайым нормаларды сақтамау ақылға сыйымсыз. Жоспарсыз тексерулерге мораторий жариялаған тұста Мемлекет басшысы кәсіп иелеріне кемшілікке бой алдырмай, бәсекелестік арқылы сапаны жақсартуды ескерткен еді. Бірақ, біз бұл мүмкіндікті тиімді пайдаланудың орнына, кемшілікке бой алдыратынымыз өкінішті.&nbsp;Осы сұрақтар аясында жауапты мамандарға байланысқа шықтық. Мәлім қылғандай, кент әкімі мен аудандық Төтенше жағдайлар бөлімі, сондай-ақ, құрылыс пен кәсіпкерлік бөлімімен топ құрылып, олар күн райының қолайсыздығына байланысты тексеру жүргізіп отырады екен. Заңсыз қызмет көрсету нысандарына ескерту беріледі. Сондай-ақ арнайы үнпарақтар таратылып отырады.&nbsp;<blockquote>«Ал олардың санитарлық талапқа сәйкестігін тексеру біздің құзырымызға жатпайды. Себебі, «Кәсіпкерлік туралы» заңдылыққа өзгеріс енгізілгеннен бері бизнесті тоқтатуға болмайды», - дейді аудандық кәсіпкерлік бөлімінің бас маманы Азамат Ерназаров.</blockquote>Санитарлық тазалық дегеннен шығады, аудан орталығында әлі де «жабайы сауданың» дәурені жүріп тұр. Жұрт жеміс-жидекті алыстағы базарға бармай-ақ жақыннан сатып алуға әуес. Қалта қамы үшiн таразыдан тарта жейтін кейбір алыпсатарлардың қулығына қарамайды. Заңсыз жолмен тиыннан теңге құрап отырғандарға өз құқығын өзі бұздырады да, әбден сан соғып қалғанда барып әділдік іздейді. Ондағы көкөністердің ыстыққа еріп, суыққа үсіп, болбырап, қарайып тұрған оғаштығы көп ойландырмайтын секілді.<blockquote>«Осылай орталықтың ішінен орын алып, оған күнделікті төлейтін ақшаңның сыртында айналымға да біраз қаражат қажет. Бізге бала-шағаны асырау керек. Өйтпесек, екі қолға бір күрек болар жұмысымыз жоқ. Тым құрығанда, осылай күн көреміз. Жайма базарымыз болмаса, шиеттей бала-шағаны кім бағысады?» – дейді аты-жөнін атамауды өтінген саудагер.</blockquote>Бұл пікірдің де астарында ащы шындық жатқаны ақиқат. Бірақ солардың қалтасында тауардың не сауда нүктелерiнiң санитарлық талаптарға жауап беретiнi жөнiндегi рұқсат қағазы жоқтығы жасырын емес. Қалай болғанда да, «жабайы сауда» кенттің кез келген тұсында жалғасып жатыр. Дегенмен, жаппай жауып тастауға сұранып тұрған нүктелердің нүктесін уақытында қойған дұрыс емес пе? Осыдан бірнеше уақыт бұрын кәсіпкер, меценат Ербол Жеңсікбаев аудан әкімдігіне, аудандық қоғамдық кеңес мүшелерінің алдында дәл осы тақырыпты көтерген е-тін. Яғни, аудан тұрғындарына жобалық құны жүздеген миллион теңгені құрайтын демалыс паркін соғатыны жөнінде жоспарымен таныстырғаны есімізде. Бірақ ыңғайлы жер табылмағандықтан кәсіпкердің бұл жоба ұсынысы аяқсыз қалды. Жарайды, біз мұны осындай тиімді жобаны ұсынып тұрған кәсіпкерге ыңғайлы орын тауып беру кәсіпкерлік бөлімі, құрылыс пен кент &nbsp;әкімдігінің құзырындағы шаруа деп қарайық. Оның жуық арада болу, болмауы да неғайбыл.

Шағын бизнесті дамытып отырғандарға кедергі келтіру - заңсыз

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp;– Аралкүл ағеден жан, үнемі күліп жүреді. Көшеден кезіктіре қалса, хал-жағдайымды сұрап, апалап тұрады, – деді алпысты алқымдаған ақ жаулықты ана қасындағы замандасына.– Иә, өзі бір жақсы бала. Дәрігер болсаң, осындай бол, –десті қос кейуананың орташа бойлы, белі ауырғандықтан болар сәл бүгіліңкіреп жүретін қара шарқаттысы.Олар айтып келе жатқан басты кейіпкер – қаладағы дәрігер Аралкүл Ашықбаева. Оның мейірімділігі мен өз ісіне деген сүйіспеншілігін сөз етіп келеді. Расында да Қазалы қаласының халқы бұл дәрігерді ақкөңіл, елгезек, жылы шырайлы, нұрлы жүзді, кішіпейл деп жақсы сөздерге теліп отырады.Аралкүл Ашықбайқызы Арал ауданының Қаратерең аулында туған. 1981 жылы орта мектепті бітіріп, дәрігер болсам деген бала күнгі арманын жүзеге асырмақ ниетпен Ақтөбе медициналық институтына оқуға түсті. Дәрігер мамандығын меңгеріп шыққан жас еңбек жолын Қазалы қаласындағы емханадан бастайды. Міне содан бері ақ халатындай ақ көңілімен емделушілердің жүрегінен жол тауып келеді.&nbsp;Отбасында жолдасы Серғазымен өмірге төрт бала әкеліп, өсіріп, тәрбиелеп отырған ата-ана. Ұл-қызынан өрген он немеренің сүйікті әжесі.Көмек сұрағанға қол ұшын созуға әзір тұратын Аралкүл Ашықбайқызы әріптестері ортасында сыйлы басшы. Ұжымды өзінің сыпайлығымен ұйыстыра білген дәрігер үшін ең бастысы – уақытылы әрі жауапты жұмыс істеу. Ол: «Әр адам өзіне ұқыпты болып, дер кезінде орындай білсе, жұмыс жүйелі жүреді» деген ұстанымда.<blockquote>«Емхана болғандықтан күніне қанша адам келеді. Олардың басым көпшілігі науқастанып тұрады. Ауырып тұрған адам белгілі, мазасықашып, мең-зеңболып, кейбіріашушаңкеледі. Дәрігерлік ем өз алдына, адами тұрғыда жақсы сөзбен демеп, жылы қабағыңмен қарсы алып, шығарып салсаң, ауырып тұрған жанға күш сыйлайды», – деген дәрігер жұмыс барысындағы кез келген мәселені сабырлықпен шешуге тырысатындығын жеткізді.</blockquote>Аралкүл дәрігер туралы тұрғындардың да пікірі теріс емес.&nbsp;<blockquote>«Ауыра қалсаң, әуелі Алла содан кейін дәрігерлерден жәрдем сұраймыз. Қаладағы емханаға барсақ, аққұбаша келген Аралкүл күлімдеп қарсы алып, жаныңа жалау болатын сөздерімен жабырқау жаныңды жылытады. Оның отбасында алған тәрбиесі іс-әрекеті мен адамдарға деген қарым-қатынасынан көрініп-ақ тұрады. Емхана іші де жаңаланып, жақсарып келеді. Қызметкерлердің де қызметі көңілден шығады», – дейді қала тұрғыны.</blockquote>Алғыс арқалаған Аралкүл Ашықбайқызы аудандық, облыстық деңгейдегі марапаттардың иегері. Адам жанының арашасына айнала білген ақ халатты абзал жан халыққа қалқысыз қызмет ету – міндетім, мамандығыма деген жауапкершілігім деп біледі. Кейінгі толқын жастарға білгенін айтып, ақыл-кеңесін беруден жалықпайтын жан өзі де үнем ізденіс үстінде жүреді. Адал еңбек – елге сыйлы етеді деген осы болар. Бүгінде қарапайым халық дәрігеріне дән риза.

Алғыс арқалаған мейірбике

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Жалпы, Тереңөзек кентінің Даму жоспарында барлығы 3 индикатор және 14 инвестициялық жобалар енгізілген болатын. Өткен &nbsp;жылы &nbsp;3 индикатор толығымен орындалғаны мәлім. 13 инвестициялық жоба бойынша 11 жоба орындалған болып табылады. Ал 2 жоба орындалмаған. 1 жобаның құрылысы жүргізілуде. 1 жоба қатысушысы көшіп кеткені мәлім болды.Негізінен, Тереңөзек кентінің халық саны – 11484 адамды құрайды. &nbsp;Аудан орталшығында 2701 отбасы тұрады. Экономикалық белсенді халық саны – 4847 адам екенін айта кетейік. Есепті кезеңдегі жұмыссыз халық саны – 671 адам. &nbsp;Тереңөзек кенті бойынша Өткен жылы 671 адам жұмысқа орналасты. Оның ішінде тұрақты жұмысқа-373, ақылы қоғамдық жұмысқа жіберілгендер – 229, жастар тәжірбиесі бойынша жіберілгендер саны &nbsp; – 62, ұрпақтар келісім шарты – 1 болып табылады.&nbsp;<blockquote>– Біз Тереңөзек кентінде жұмыссыз жандардың санын азайтуға барымызды салып келеміз. Аудандық жұмыс қамту орталығымен бірлесіп, біршама жұмыстар атқарылуда. Жастар тәжірибесі арқылы еңбек етіп келе жатқан аудан тұрғындарының кәсіби біліктілігін арттыру жүзеге асырылады. Аудан орталығы кеңейіп, құрылыс қарқынды жүргізіледі. Өз кезегінде халықтың әлеуметтік жағдайын жақсартуға мүмкіндік зор. Тереңөзек кенті – ауданның күретамыры саналады. Осы ретте, ауданды көркейту-көгалдандыруға барымызды саламыз, – деді Тереңөзек Кентінің әкімі Ержан Бақтияров.</blockquote>&nbsp;&nbsp;

Тереңөзек кенті – ауданның күретамыры

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp;Әлемде әрбір үшінші адам көз ауруынан зардап шексе, елімізде жыл сайын бір миллионға жуық тұрғын офтальмологтардың көмегіне жүгінеді. Оған себеп – экологияның бұзылуы, дұрыс тамақтанбау, ұялы телефон мен компьютер деседі.Кейінгі кезде көз аурулары жиі кездесетін сырқаттың біріне айналды. Оның ішінде алыстан және жақыннан көрмеушілік, іштен туа бітті аурулар белең алып отыр. Ал көз ауруларының пайда болуына механикалық, яғни әр түрлі жарақаттар алу, физикалық, химиялық факторлар әсер ететіні белгілі. Өткен бір жыл ішінде Қазалы теміржол емханасына шамамен 900-1000 адам тексерілген. Олардың басым көпшілігі көздің жедел ауруларымен шағымданған. Көпбейінді облыстық ауруханада 2022 жылдың қорытындысы бойынша 85 науқасқа оперативтік ем жасалған.&nbsp;Ауру асқынбасын десеңіз…Қазіргі таңда көз аурулары жасарып барады. Мамандар жастар арасында алыстан көрмеушілік жиі кездеседі дейді. Басты себебі заманауи техниканың дамуына байланысты және сабақ оқу кезіндегі көзге түсетін ауыртпалық. Орта мектепті бітірген әр бес баланың біреуі осы аурумен ауыратын көрінеді. Ауруды тудыратын басты себеп, пәтердегі қарапайым шамның жарығының төмен болуы немесе теледидар мен компьютердің алдында ұзақ отыру болуы да әбден мүмкін. Қала мен ауыл балаларын салыстырғанда қаладағы балаларда көп кездеседі. Соңғы уақытта тым жиілеп кеткен.<blockquote>«Миопия кезінде балаларға қажетті көзілдірік таңдап, ары қарай үдеп кетпеуі үшін қажетті дәрумендермен емдейміз. Сонымен қатар, арнайы апараттармен тексеріп, әр 3 ай сайын бақылап отырамыз. Жалпы ем алушылардың басым көпшілігі жастар. Әрбір ата-ана балаларының болашағына немқұрайлы қарамағаны жөн», –дейді Қазалы теміржол емханасының дәрігер офтальмологы Берік Жадырасын.&nbsp;</blockquote>Бұдан бөлек белең алып отырған көз ауруларының бірі – катаракта. Яғни, көзге ақтың түсуі. Көз бұршағының бұлдырап, қарауытып, ағаруымен сипатталады. Салдары шел басқан кезінде сәуленің көз бұршағына өтуі қиындайды. Көздің көру қабілеті кемиді. Бұл ауру кәрілік, жарақаттану әсерінен, әр түрлі аурулардың асқынуы салдарынан туындайды. Катаракта екі түрлі болып келеді. Туа біткен және жүре пайда болатын. Жүре пайда болған катаракта кейде 40-50 жастан кейін болады, бірте-бірте үдей түсіп, көз бұршағы бұлыңғыр болып, перде жабылып қалады. Бұл аурудың басты белгісі сырқат адамның көзінің алдында бір нәрсе тұрғандай сезіледі. Жалпы қазіргі таңда медицинаның дамығанының арқасында шел басқанды ота арқылы емдеп жазуға болады. Отадан кейін науқасқа қалай күтіну керектігі және де қандай дәрі-дәрмектер қолданылатыны жайында дәрігерлер кеңес береді. Ультракүлгін сәулелер, электр тогы, радиоактивті заттар, т.б. көз нұрына зиян. Өйткені көз бұршағы радиацияға өте сезімтал келетіндіктен, осындай сәулелермен жұмыс істейтін адамдар катарактаға жиі шалдығады.Дәрігердің айтуынша, іштен туа біткен катаракта құрсақтағы ұрықтың дамуы кезінде пайда болады. Бұл аурудың түрі аз кездеседі және пайда болуына көптеген факторлар әсер етеді. Соның ішінде айта кететін болсақ, жүктілік кезінде анасы қандайда бір вирустық инфекциямен ауыратын болса, зиянды әдеттері болатын болса, созылмалы аурулармен ауырған болса, нәрестенің көзінің шел басуына әкеліп соғуы мүмкін. Мұндай жағдайда нәрестеге 3 жастан кейін ғана ота жасап, көз бұршағын ауыстырады. Осы аурумен ауыратын адамдарға кеңес ретінде айта кететін жайт майлы және тұзды тамақ жемей, витаминдерге бай тағамдарды қолданғаны абзал. Еліміз бойынша глаукомамен де есепте тұрғандар саны қаншама. Суқараңғылық –көздің ішкі қысымының жоғары көтерілуінен болатын созылмалы көз ауруы. Бұл ауру түрімен жер шарында 67%-ға жуық адам ауырса, мүгедектік 12-20%-ды құрайды екен. Суқараңғылық көзден сулы ылғалдың шығуының бұзылуы көз іші қысымының жоғарылауымен көру жүйесінің үдемелі төмендеуінің салдарынан жүретін аурулар тобына жатады. Этилогиясына қарай туа пайда болған біріншілік және екіншілік глоукома деп ажыратады. Біріншілік глоукома көзден сұйықтықтың ағып шығуына жауапты құрылғылардың дамуындағы ақауларға байланысты болса ал екінші глоукома көз қабынғанда, жарақаттар алғанда, тағы басқа жағдайларда туындайды. Глоукома ауруы деген диогноз қойылғаннан кейін науқас үнемі дәрігердің бақылауында болу керек.Дәрігер Берік Балдақұлы тұрғындарға глаукома ауруынан сақтану керектігін айтады. Себебі бұл дерттің «құрығына» іліккендердің аурудан айығуы қиындау болады. Адам көзіндегі сұйықтың қалыпты айналу жағдайы бұзылса, көз ішінің қысымы жоғарылайды, содан глаукома ауруы пайда болады. Бұндай кезде көз түбіндегі нерв талшықтары айтарлықтай зақымдалады. Егер ауруды ерте сатысында анықтайтын болса, асқынулардың алдын алуға болады. Дәрігер тағайындаған емдерді уақытылы қабылдайтын болса, яғни көз ішінің қысымын тұрақты ұстап жүретін болса, оперативтік ем қажет болмайды. Егер тағайындалған ем дұрыс жүргізілмей немқұрайлы қарайтын болса ауру асқынып, соның салдарынан толық суқараңғылыққа әкеліп соғады. Егер суқараңғылық болатын болса, оны қалпына келтіру мүмкін емес. Сондықтан, кезеңді түрде дәрігерге қаралып, көзішілік қысымын тексертіп тұру қажет.Көзге қамқорлық керекКөз зақымданғанда көрсетілетін алғашқы жәрдем егер көзге бөгде зат түссе, дереу кайнатылған жылы сумен көзді сыртынан ішіне карай бірнеше рет жуу керек. Көзге қышқыл, сілті сияқты сұйықтықтар тисе, суды ағызып қойып жуған дұрыс. Егер көз қызарып, жасаурап ауырғаны басылмаса дәрігердің көмегіне жүгінгені жөн. Көзді еш уақытта қолмен уқалауға, сүртуге болмайды, тек таза, жұмсақ шүберекпен сүрту керек. Бастысы жаз айларында тікелей түсетін күн сәулесінен және шаң тозаңнан қорғанып көзілдірік киген дұрыс.Мамандар мынадай кеңес береді. Жұмыс орнындағы жарықты реттеп отыру.Ол тым қатты жарық немесе тым көмескі, әлсіз болмауы керек. Үстелге қоятын шамның жарығы сол жақтан түсу керек. Кітапты окығанда, теледидар көріп копьютермен жұмыс жасағандағы қашықтық 30-35 см болу керек. Яғни үстелде дұрыс денені тік ұстау көз ауруының болдырмауының бірден бір себебі. Теледидарды қараңғыда көрмеген жөн. Ой еңбегі мен дене еңбегін алмастырып отыру. Үнемі компьютермен жұмыс жасағанда көзге арналған жаттығуларды жасау тиіс. Кітапты көлікте қозғалыс кезінде, жатып оқымаған дұрыс. Кірпікке арналған косметикалық құрылғыларды жатар уақытта жуып тастау керек. Компьютермен жұмыс жасаған кезде 10-15 минут бөліп, көзге арналған жаттығу жасау тиіс. Көз ұқыптылықты талап етеді, сол себепті жиірек таза ауада серуендеу керек. Сонымен қатар төмендегі көрсетілген жаттығуларды күніне бірнеше рет жасап тұрған жөн. Түзу отырыңыз, назарыңызды алға қарай бағыттап, көзіңізді жұмыңыз да айналмалы қозғалыстар жасаңыз. Мысалы, солға, жоғарыға, оңға және төмен қарай 5-10 рет қайталаңыз.Саусақтардың ұшымен көзді аздап басып тұрыңыз да алып тастаңыз. Бұл тәсілді 5 рет қайталаңыз. Одан соң көзді ашып, жылдам ырғақпен 15 рет жыпылықтатыңыз.Оң қолыңызды алға созып, назарыңызды ортаңғы саусақтың тырнағына аударыңыз. Қолыңызды оң жаққа максимальді бағыттаңыз, бірақ басты бұрмаңыз және назарды саусақтан алмаңыз. Оң жақ қолыңызды қайтарып, енді сол жақ қолыңызбен жасаңыз. Мұны да 5 рет қайталаңыз.Көзіңізді жұмып, оны қатты қысыңыз. Мұны да 5 рет қайталаңыз. Жаттығуды жасап болғаннан кейін 15 рет жыпылықтатыңыз.Бірнеше рет терең дем алыңыз да тынысты ұстап, белді бүгіп, басты алға қарай түсіріңіз. Содан соң 5-ке дейін санап, қайтадан түзу тұрыңыз. Терең дем алып, жаттығуды бірнеше рет қайталаңыз.Талғаммен тамақтану талай дерттен қорғайды. Көз тазалығын сақтаумен қатар дұрыс тамақтануға да мән берген жөн. Көз аурулары тұқым қуалаушылық немесе сыртқы ортаның жағымсыз әсері нәтижесінде пайда болады дедік. Мысалы, құрамында канцерогеннің жоғары мөлшері бар тағамды және басқа да зиянды заттарды қабылдағанда көз ауруы пайда болады. Ал көз үшін ең пайдалы көкөністерге қырыққабат және жүгері жатады. Олардың құрамында дәрумендер мен минералды заттар көп болғандықтан, көздің қалыпты көру қабілетін сақтайды. Көздің жақсы көруі үшін тамақтың құрамында А дәрумені болу қажет. Ол ағзаның түрлі инфекцияларға қарсы тұру қабілетін жоғарылатады. Сонымен қатар көздің сау болуы үшін С, Вi, Be және В12 дәрумендерінің де маңызы зор. Олар қан тамырларын бекітеді, орталық жүйке жүйесін қоректендіреді.Балаңызды бақылаңызКейінгі жылдары балалар арасындағы көз ауруы көбейді. Оның ішінде туабітті аурулардан бөлек, жүре пайда болған сырқат түрлері жиі кездеседі. Мектепте, асыра айтқанда, екі баланың бірі көзілдірік киюге мәжбүр. Дәрігерлердің айтуынша, соңғы кезде технологияның дамуы да көз ауруына жетелейтін бірден-бір себеп болып отыр.<blockquote>«Қазір балалардың көпшілігі ұялы телефон, планшет, гаджет, компьютер пайдаланады. Мәселен, миопия деген көз ауруы бар. Көздің көру қабілетінің нашарлауына қоршаған орта факторлары тікелей әсер етеді. Яғни, жас балалардың көз жанарының бұзылуына ұзақ уақыт компьютер, смартфонды пайдалану, теледидарды жақын ара-қашықтықтан көру көп әсер етеді. Сонымен қатар көру қабілетінің нашарлауы сабақ оқу барсыныда жарықтың дұрыс түспеуі мен кітапты тым жақын, не тым алыс, жатып, еңкейіп, көзге салмақ салып оқығаннан да болады. Қазір мектептегі әрбір үшінші бала көзілдірік тағады. Оны күнделікті жұмыс уақытында, болмаса оқушыларды жаппай медициналық тексеру кезінде көріп отырмыз. Көз қызметі нашарлаған жағдайда көзілдірік кию міндетті. Сабақ оқитын бөлмеге жарықтың мол түсуін қадағалау қажет. Баланың бос уақытында компьютер ойнап, телефонмен ойнауына шектеу қою қажет. Сондықтан көзіңіздің нашарлауын күтіп отырмай, жылына бір рет офтальмолог дәрігерінің тексеруінен өткен дұрыс. Ауруды емдегеннен гөрі оның алдын алудың орынды екені анық», – дейді дәрігер офтальмолог Берік Жадырасын.</blockquote>Адамның ішкі органдары сырқатқа шалдықса да ол көзге әсер етеді. Орталық және шеткі жүйке жүйесі, жүрек-қан тамырының жүйесі ауырса да, ағзадағы зат алмасу бұзылса да, ішкі секреция бездері зақымданса да, көз маңайында ауру процестері басталса да көзді ауыртады. Бір көздің жарақаттануы екінші көзге де әсер етеді. Сондықтан қос жанарға қамқор болу қашанда маңызды екенін естен шығармаған жөн.

Қазалылық дәрігер офтальмолог көз ауруының жасарып кеткендігіне алаңдаулы 

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp; «Білім беру ұйымдарында балаларға психологиялық қолдау көрсету, суицидтің алдын алу, зорлық-зомбылықты анықтау қызметін дамыту мен «Бақытты отбасы» партиялық жобасы аясында өмірлік қиын жағдайға қалған отбасыларға көмек көрсету бойынша атқарылып жатқан жұмыстар барысы бүгін «AMANAT» партиясы Қызылорда облыстық филиалы жанындағы Отбасы және халықты әлеуметтік қорғау мәселелері бойынша кеңес отырысында талқыланды.«Бақытты отбасы» партиялық жобасы аясында өмірлік қиын жағдайға қалған отбасыларға көмек көрсету бойынша жыл басында «Отбасының цифрлық картасы» іске қосылған. Бұл мемлекеттік органдардың қолданыстағы барлық ақпараттық жүйелерінің деректері негізінде қалыптастырылған. Бүгінгі күнге онда Қызылорда облысының 846 мыңнан астам азаматы немесе 214 мың отбасы туралы ақпарат жинақталған.<blockquote>«Отбасының цифрлық картасын енгізудің негізгі мақсаты азаматтардың мемлекеттік қолдау жүйесіне тең қолжетімділігін қамтамасыз ету. Сондай-ақ, цифрлық карта азаматтардың әлеуметтік мәртебесіне байланысты кепілдендірілген мемлекеттік қолдаудың қандай да түрін алуға құқықтары туралы күнделікті «электрондық хабарлама» болып табылады»,-дейді атқарылған жұмыстар туралы есеп берген облыстық жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар басқармасы басшысының орынбасары Сәкен Мырзабек.</blockquote>Қазіргі уақытта ОЦК мемлекеттік қолдау шараларын алуға құқығы бар азаматтарға қандай да бір өтініштерсіз жәрдемақылар мен әлеуметтік төлемдердің 9 түрін рәсімдеуге мүмкіндік береді. Олар, жүктілікке және босануға байланысты табысынан айырылған жағдайда, 1,5 жасқа дейінгі бала күтіміне байланысты, жұмысынан айырылған жағдайда, асыраушысынан айырылу бойынша, мүгедектігі бар баланы тәрбиелеп отырған ата анасына жәрдемақы, мүгедектігі бойынша жәрдемақы, көп балалы отбасыларға, «Алтын алқа», «Күміс алқа» алқаларымен марапатталған көп балалы аналарға берілетін жәрдемақы, атаулы әлеуметтік көмек.<blockquote>Жүйеде көмекке мұқтаж отбасыларға дер кезінде көмек көрсету және отбасының дамуына қолдау көрсету үшін тұрақты мониторинг жүргізіліп отырады. 2023 жылдың 5 айында бөлімдерге 6 мыңнан астам адамға түрлі бағыттағы қолдаулар көрсетілген. Атап айтқанда, 1 781 адамға құқықтық кеңестер беріліп, 691 адамға психологиялық көмек көрсетілген. 58 адамның жоғалған құжаттарын рәсімдеуге, 31 адамды емдеу мекемелеріне жатқызуға, 323 адамға атаулы әлеуметтік көмек тағайындауға жәрдем көрсетілген. Мұнан бөлек 1 809 адам гуманитарлық көмекпен қамтылған. 536 көп балалы ана тұрақты жұмысқа, 1 012 адам уақытша жұмыс орындарымен қамтылған. Өз кәсібін ашуға 217 көпбалалы, 36 мүгедек бала тәрбиелеп отырған аналар, 17 асыраушысынан айырылған отбасы және 54 мүгедектігі бар азаматтар қайтарымсыз грант алды,- дейді Сәкен Мырзабек.</blockquote>2023 жылдың 5 айы бойынша кәмелетке толмағандар арасында Қазалы, Сырдария, Шиелі, Жаңақорған аудандары мен Қызылорда қаласы бойынша 5 зорлық-зомбылық жағдайы тіркелген. Облыстық білім басқармасының мәжілісінде мәселе талқыланып, қорытындысымен 1 мектептің әкімшілігі қызметінен босатылды, 1 мектептің әкімшілігі мен жауапты қызметкерлеріне тәртіптік шара көрілді. 2 жағдай бойынша тергеу амалдары жүргізілуде. Осындай фактілердің алдын алу мен қиын жағдайға тап болған отбасыларды анықтау бойынша білім беру ұйымдарының 387 әлеуметтік педагогі арнайы оқудан өткен. Олар осал топтағы балалардың тұрмыс сапасын және өмір сүруін жақсарту үшін кейс ашып, арнаулы әлеуметтік қызмет көрсетеді.<blockquote>Жалпы білім басқармасы тарапынан «Кәмелетке толмағандар арасында суицид, құқық бұзушылық, зорлық-зомбылық пен ерте жүктіліктің алдын алу бойынша 2023 жылға арналған ведомствоаралық іс-шаралар жоспары жасалып, соған сәйкес кәмелетке толмағандар арасында зорлық-зомбылықтың алдын алу мақсатында білім беру ұйымдарында арнайы кешенді тест жұмыстары жүргізілді,- дейді облыстық білім басқармасының бөлім басшысы Шолпан Жүнісова.</blockquote><blockquote>«Сәуір айында барлық білім беру ұйымдарында 5-11 сынып оқушылары мен 1-2 курс студенттер арасында кешенді тест алынып, нәтижесінде «Психологиялық қолдау» тобына алынған 2873 бала сұхбатқа шақырылды. Сұхбат жүргізу мақсаты зорлық-зомбылық белгілерін анықтау, мектеп, колледж әкімшілігін хабардар ету. Сұхбаттан кейін «тәукел» топқа 103, «Психологиялық қолдау» тобына 367-і алынды»,- дейді бөлім басшысы.</blockquote>Өткен жылы өңірде кәмелетке толмағандар арасында 8 аяқталған суицид, 5 ұмтылыс жағдай тіркелген. Ағымдағы жылдың 5 ай қорытындысымен 1 аяқталған суицид және 1 ұмтылыс тіркелген.Жиында жұмысты жетілдіру бағытында ұсыныстар ортаға салынып, хаттамаға енгізілді.<figure class="image"><img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/354026189_649858200513153_88188171943873481_n_27e499943d.jpg" alt="354026189_649858200513153_88188171943873481_n.jpg"></figure>

Отбасы және халықты әлеуметтік қорғау мәселелері бойынша  кеңес отырысы өтті

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Қызылорда қаласындағы Назарбаев Зияткерлік мектебінде мектеп бітіруші түлектеріне аттестат тапсыру рәсімі өтті.Жиында мектеп директоры Жаңбыржан Сәрсенұлы жас зияткерлерді қорытынды емтихан нәтижелерімен құттықтап, «Алтын белгі» мен «Үздік аттестат» иегерлеріне марапаттарын табыстады. &nbsp;Әрі қарай аттестат тапсыру рәсімін директор орынбасарлары жалғастырып, бітіруші сыныптар өздерінің риясыз көңілдерін әнмен жеткізді. &nbsp;Сонымен қатар мектеп өміріне белсене араласып, спорт пен өнер бағытында жеткен жетістіктері үшін бір топ оқушылар мектеп директорының Алғыс хатымен марапатталды. &nbsp;Білім ордасының дамуына ерекше үлес қосқан &nbsp;ата-аналар да назардан тыс қалмай, мектеп басшысының арнайы құрметіне бөленді.Биыл Сыр бойындағы NIS-тен 75 түлек түлеп ұшты. Олардың әрқайсысы болашақта қажетті ілім мен дағдыларды игергендіктерін айтады. Сонымен қатар, сыртқы жиынтық бағалау қорытындысы бойынша химия, физика, информатика пәндерін тапсырған оқушылардың 50% А* және А ең жоғары бағаларын алып, мектеп абыройын асқақтатты. &nbsp;Сонымен қатар жоғары оқу орындарына түсу көрсеткіштері қуантады. Бүгінде 10 жас өрен АҚШ, Мажарстан, Италия және еліміздің беделді жоғары оқу орындарының 100% білім грантын жеңіп алды. 42 түлек Назарбаев Университетіне құжаттарын тапсырып, нәтижелерін күтуде.<img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/Whats_App_Image_2023_06_14_at_10_58_06_91b5035862.jpeg" alt="WhatsApp Image 2023-06-14 at 10.58.06.jpeg">

NIS түлектеріне аттестат табысталды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp;Соңғы жылдары Шиелі ауданында кәсіпкерлік саласы қарқынды дамып келеді. Оған Үкімет тарапынан халықтың экономикалық ахуалын жақсарту мақсатында «Нәтижелі жұмыс пен қамту және жасппай кәспкерлікті дамыту», «Бастау Бизнес» сияқты мемлекеттік бағдарламалар үлкен шарапатын тигізуде. Жұмыссыз жастар, кәсіп бастауға ниетті жандар мемлекет тарапынан қолдауды сезініп, сан түрлі кәсіпті іске асыруда. Тіпті төрт түліктің санын көбейтіп, отандық өнімдердің қатарын толықтыруды көздеп отырғандар да бар.&nbsp;Бүгінгі мақаламызға арқау болған кейіпкеріміз Зеңгі баба тұқымын көбейтуді көздеп отыр. Мүйізді ірі қара қай кезде де қазақтың берекесін сақтап, ақша орнына жүрді, еті азық болды. Мал басын көбейтуге ниет білдірген &nbsp;кент тұрғыны Ақнұр Мамайқызы аудандық «Атамекен» кәсіпкерлер палатасында білім алып, тиісті сертификатты иемденеді. Бұл – тұрақты табысы болмаған бұрынғы жұмыссыз жанның кәсіп бастауына мол мүмкіндік туғызды. Ал 583400 теңге көлемінде грант ұтып алуы, өзінің бизнес жоспарында көрсеткен мал шаруашылығы кәсібін бастауына септігін тигізді.«Қазақтың негізгі табыс көзі – мал шаруашылығы. «Алма піс аузыма түс» деген заман емес. Ерінбеген адамға жұмыс қашан да табылады. Кәсіппен айналысамын деушілерге арналған түрлі бағдарламалар бар. Мемлекеттен шағын несие де беріледі. Қазір осы мал арқылы күнкөрісімізді айырып отырмыз. Алдағы уақытта ірі қара санын арттырып, кәсібімді кеңейту жолылында барымды салып жұмыс жасай бермекпін. Кейбір жастардың «жұмыс жоқ» деп қол қусырып отырғанына таң қаламын. Мал шаруашылығы ертеден келе жатқан ата кәсібіміз, ешкімді аштан өлтірмейді», – дейді ол.Төрт түлікті өсіру оңай шаруа емес, маңдай терді талап ететін адал кәсіп. Оның жем-шөбінің дайындаудың өзі үлкен мәселе. Кейіпкеріміз болашақта кәсібін одан әрі кеңейтуді жоспарлап отыр. Мал шаруашылығының дамуына өз үлесін қосуды басты міндеті деп есептейтін Ақнұр еңбектің ешкімге тәуелді етпейтінін жақсы түсінеді.

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары