<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Қоян жылын артқа тастап, ұлу жылына қадам басқанымызға 4 ай толды.&nbsp;«Бүгінгі күн – ертеңгі тарих» демекші, кезекті жыл тарих қойнауына кетіп, өлкенің өндіріс алыбының жылнамасы тағы бір томмен толықты. Ендеше артымызға бір қайырылып қаралық, 2023 жыл шиеліліктер үшін несімен есте қалды? Нендей істер тындырылып, қандай жетістіктер қанжығамызды майлады?ӨНІМ КӨЛЕМІ ҚУАНТТЫАуыл шаруашылығы саласы бойынша Шиелі ауданында 42 миллард 54 миллион теңгенің өнімі өндіріліп, 2022 жылдың тиісті кезеңімен салыстырғанда 103,4 пайызға орындалған.&nbsp;Сондай-ақ Шиелі ауданы бойынша 31 702 гектарға егін орналастырылған. Ал негізгі дақыл күріштің үлесі – 13 189 гектар. Күріштің әр гектарынан 56 центнерден өнім алынып, 73 786 тонна Сыр салысы өндірілді. Қоян жылында Шиелі ауданы ауыл шаруашылығы саласы бойынша биіктен көрініп, облыста «Үздік аудан» атанды. Бұл үлкен еңбектің арқасында жеткен жетістік.ҚҰРЫЛЫС ҚАРҚЫН АЛДЫ2022 жылы құрылыс саласының жалпы көлемі 7 млрд 691 млн теңге болса, ал өткен жылы 53 млрд 187 млн теңге болған. Яғни бұл көрсеткіш 2022 жылмен салыстырғанда 6,9 есе өскен.&nbsp;Қоян жылында аудан көлемінде 27 нысанға 2 млрд 808 млн 576 мың теңге қаржы бөлініп, игерілуде. Бұл қаржының 2 млрд 357 млн 914 мың теңгесі республикалық, 450 млн 662 мың теңгесі жергілікті және облыстық бюджеттен бөлінген. Осы мерзімге дейін бірқатар нысандар пайдалануға да берілді. Нақты айтқанда, Шиелі кентіндегі 18 пәтерлік 4 тұрғын үй құрылысы 2020 жылдың мамыр айында басталып, биыл тамыз айында құрылысы толықтай аяқталған. Сонымен бірге облыс әкімі Нұрлыбек Нәлібаевтың тапсырмасына сәйкес Досбол би, Бала би, Бұланбай бауы ауылдарында жобалық құны 1 млрд 178,4 млн теңгені құрайтын 25 орындық 3 дәрігерлік амбулатория пайдалануға берілді. Байсын елді мекеніндегі 250 орындық мектеп ғимаратының құрылысы толықтай аяқталып, нысан ел игілігіне берілгені тағы бар.ҚЫЗАНАҚ ПАСТАСЫ ӨЗІМІЗДЕШиеліліктер өз нарығын тағы бір өніммен толықтырды. «Ауыл аманаты» жобасының игілігін көрген ауыл азаматы Қанат Мұсаев тәулігіне 2 тонна қызанақ пастасын шығаратын цех ашты. Ол жоба аясында 27 млн теңге несие алып, «Barly Bai &amp; K» өндірістік кооперативін құрып, кәсібін кеңейткен. Бағдарлама арқылы алынған қаражатқа көршілес Ресей мемлекетінен құрал-жабдықтар сатып алып, іске қосып өнім түрлерін алуда. Қазір цехта 6 адам жұмыс істейді. Жаз айларында 15 адамға дейін жұмыспен қамтып, өндірісті әлі де кеңейтуді жоспарда бар. Бұл жобаның жалпы құны –48 млн теңгені құрайды.ТЕХНИКА ДА ТОЛЫҚТЫБүгінде ауыл шаруашылық құрылымдары жаңа үлгідегі «Мак-Дон», «Джон Дир», «Класс», «Енисей», «Есіл» маркалы соңғы үлгідегі ауыл шаруашылық технологияларымен толыққан. Сонымен бірге ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілердің қолында күзгі дала жұмыстарына 331 дана трактор, 117 дана комбайн, 63 дана жатка, 52 дана автомашина және 164 дана трактор тіркемесі қатысқан. Жалпы аудан бойынша кейінгі 4 жыл көлемінде отандық және шетелдік техникалармен 63 пайызға ауданның техника паркі жаңарды. Биылғы жылдың ІІІ тоқсанында ауданға ауыл шаруашылығы құрылымдары жаңадан 4 комбайн, 2 жүк тиегіш және 10 трактор алынды. Қазіргі уақытта ауданға 1 млрд 177 млн теңге инвестиция тартылып, өткен жылға қарағанда 2,7 есе артып отыр.ЕКІ АУЫЛҒА ГАЗ КЕЛДІЖаңа жыл қарсаңында қос ауылда газ алауы тұтанып, тұрғындар қуанышында шек болмады.&nbsp;Бұл көптен күткен қуаныш Еңбекші мен Жиделіарық ауылдарында орын алды. Бас мердігер&nbsp;«Гүлнұр МК» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі межелі уақыт бойынша өз жұмыстарын аяқтаған. Жоба құны&nbsp;– 270,3 млн теңге.&nbsp;Қазіргі уақытта кент және Ы.Жақаев, Бидайкөл, Байсын, Н.Бекежанов, Ақмая, Алғабас және Ш.Қодаманов сынды ауыл тұрғындары көмір тасып, пеш жағып, күл шығару секілді күйбең тұрмыстың күнделікті бейнетінен арылды. Сонымен қатар Тартоғай елді мекенінің тұсынан Мұстафа Шоқай автоматтандырылған газ бөлу стансасы құрылысын жүргізуге республикалық бюджеттен 2,1 млрд теңге бөлініп, құрылыс жұмыстары жүріп жатыр. Иә, заман талабына сай халыққа қажеттісі көгілдір отын екені даусыз. Газдандыру жұмысы осы қарқынынан таймаса, алдағы 5 жылда Шиелі ауданы толық газбен қамтылады деген үміттеміз.ЖОЛ ДА ЖӨНДЕЛДІШиелі ауданында жалпы ұзындығы 323,4 км құрайтын автомобиль жолдары бар. Оның 80 км республикалық, 98 км облыстық, 145,4 км аудандық маңыздағы жолдар. Шиелі кенті және елді мекендерді қоса есептегенде ұзындығы 395,38 км құрайтын 401 көше бар. Бұл көшелердің 198,69 км асфальт төселсе, 145,69 км қиыршықтас төселген. Ал 51 км топырақ. Соңғы 5 жыл көлемінде ауданда жол жөндеу жұмыстары бәсеңдеп қалғанын халық жиі айтушы еді. Ал қоян жылында аудан әкімі Н.Ахатов «Ауыл – ел бесігі» бағдарламасы аясында 36 көшеге орташа жөндеу жұмыстарын жүргізуді қолға алды. Ол үшін 565 млн теңге қаржы қаралған. Одан бөлек республикалық бюджеттен «Самара – Шымкент – Сұлутөбе» кіре беріс 3 км автомобиль жолын күрделі жөндеуден өткізу үшін 564 млн теңге бөлінген. Бәрінен бұрын кент ішіндегі 49 көшені орташа жөндеуден өткізетінін естіген кент тұрғындарының қуанышында шек жоқ.Салыстырмалы түрде қарасақ 2022 жылы Шиелі кентінде жол жөндеу жұмыстарына 208 млн 860 мың теңге бөлініп 14,6 км асфальт төселсе, 2023 жылы 59 көшеге жалпы құны 639 млн теңге болатын, ұзындығы 22,9 км-ге асфальт төсеу жұмыстары жүргізілуде. Оған қоса 9 көп қабатты тұрғын үйдің сыртын сырлау үшін 24 млн 500 мың теңге бөлінсе, жеке кәсіпкер Б.Қожасовтың демеушілігімен Тәуелсіздік көшесінің бойына 10 млн теңгеге сквер орнатылды. Шиелі кентіндегі индустриалды аймаққа «Гежуба Шиелі Цемент» зауыты тарапынан 50 млн теңгеге 3,5 мың көшет егу жұмыстары жүргізілді.КӨШЕЛЕР ДЕ ЖАП-ЖАРЫҚКент ішінде 210 көше болса, қазіргі таңда 117 шақырымды құрайтын 165 көше толығымен жарықтандырылып, 3500 дана жарық бағаналары орнатылған. 2022 жылы 24 көшеге 24 млн 950 мың теңгеге түнгі жарық бағаналары орнатылса, қоян жылында 1586 дана жарық бағанасын сырлауға 8 млн 756 мың теңге қаржы қаралған. Ортақ пайдаланудағы аллеялар мен скверлер толық жарық шамдарымен қамтамасыз етілген. Кент басшысы Амангелді Өмірәлі түнгі жарық шамдары үздіксіз қалыпты жану мақсатында күтіп ұстау жұмыстары жыл көлемінде жүргізіліп жатқандығын да тілге тиек етті.

Шиелі: Қоян жылы құт әкелген жыл болды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Бұл орталықтың құрылғанына көп уақыт болмаса да бұрын да «Жұмыспен қамту орталығы» деген аты бар-ды. Кейін оған «Мансап» деген жаңа ат берілді. Мұндағы мамандар әлеуметтің әлеуетін көтеруге саналы ғұмырын сарп етуде. Ғалымжан Телібаев басшылық ететін ұжымда ерлермен етене жүріп, әлеуметтік саланы көтеруге нәзікжандылар да қажырлы еңбек етуде. Орталықтың тыныс-тіршілігімен танысуға барғанымызда қарбалас жұмыстың куәсі болдық.&nbsp;Иә, есіктен енген қарашаның мұнда қай мақсатта келіп жатқаны айтпаса да түсінікті. Бірі жұмыс сұрап келсе, енді бірі басқа да әлеуметтік көмектерге құжат дайындаудың қамымен жүр. Ал мамандар қарапайым халыққа қалт­қысыз қызмет етуде. Орталық құзіре­тіндегі функцияларды уақытында орын­дайды. Басқа да жұмыстармен келген жұртқа бағыт сілтеп, кеңес беруден шаршамайды.&nbsp;Сыртынан қарап баға беру орын­сыз, әрине. Сондықтан келім-кетім адам­дардың саябырсығанын күту­ге ту­ра келді. Мақсат – орталық жұ­мы­сының негізгі бағыты жайында мұн­дағы маман­дармен диалог құру. Бір жағынан қазір мұнда ел қандай қыз­метке жүгініп келуде, жұмыс бары­сында түсініспеушіліктер бола ма, қа­ра­пайым халықтың тұрмыс сапасын жақ­сартуда нендей жобалар қолға алы­нуда? Осындай бірқатар сауалдың түйі­нін тарқату еді.&nbsp;Түске дейін келушілердің қатары көп болды, үзілісте үйіне жинала бастаған ма­мандардың екі сағат уақытын біз алдық. Бір қызығы, 15.00-де қайта келген халыққа қажырлы мамандар қабақ шыт­пай қызмет етуді қайта жалғастырды. «Ма­ман­­дыққа адалдық» деген осы шығар, сірә.Орталық маманы Мәншүк Кенже­бекова қазір әлеуметтің әлеуетін көтеру мақсатында әзірленген түрлі мемлекеттік бағдарламалар барын айтады. Салада 10 жылдан астам тәжірибесі бар білікті маман бұл бір жағынан жұмыссыздық мәселесін ауыздықтауға үлкен сеп болып жатқанын айтады. Оның үстіне биыл еңбек нарығын дамытудың 2024-2029 жылдарға арналған тұжырым­да­масы аясында әлеуметтік қолдау ша­­ралары қолға алынып жатыр екен. Жұ­мыс іздеп жүрген адамдар оның игі­лігін көру үшін осындағы тәжірибелі жұ­мысшылардың көмегіне жүгінеді.<blockquote>– Жұмыс іздеп жүрген адамның жұ­мыссыз ретінде тіркелуі үшін «Мансап» орталығына келіп немесе enbek.kz сайты арқылы тіркелуге мүмкіндігі бар. Бұл оларға лайықты жұмыс та­буға кө­мектеседі және 3 жұмыс күн ішінде лайықты жұмыс болмаған жағ­дайда жұмыссыз мәртебесі беріледі. Жұ­мыссыз мәртебесі бар адамдар суб­сидияланатын жұмыс орындарына қа­­тыса алады. Атап айтқанда, әлеу­мет­тік жұмыс орындарына, жастар прак­тикасына, алғашқы жұмыс орнына және Ұрпақтар келісім-шартына жолда­ма алады, – дейді ол.&nbsp;</blockquote>Әлеуметтік жұмыс орындары – «Ман­­­сап» орталығымен шарт негі­зінде жұ­­мыссыздарды жұмысқа орна­лас­тыру үшін оларды жалақысын субси­диялау арқылы құратын жұмыс орны. Субсидияның бір айдағы мөлшері эко­логиялық үстемақылар бойынша тө­лем­дерді есепке алмағанда, салық­тарды, мін­детті әлеуметтік аударым­дарды, пай­­даланылмаған еңбек дема­лысы үшін өтемақыны ескергенде жұмыс­сыз­­дар үшін жалақының белгіленген мөл­­шерінің 35 пайызын құрайды. Бірақ 24 АЕК-ден аспайды. Оған 16 жас­­тан зейнеткерлік жасқа толғанға де­йінгі жұмыссыз ретінде тіркелген, бір кә­сіпті игергенін растайтын құжаты бар адамдар қатыса алады. Ал Жас­тар практикасы – техникалық және кә­сіп­тік, орта білімнен кейінгі, жоғары және жоғары оқу орнының жұмыссыз түлектері меңгерген кәсібі бойынша бастапқы жұмыс тәжірибесін жинақтау мақсатында жүзеге асырылатын еңбек қызметінің түрі. Қатысу уақыты – 12 ай. Оған жасы 35-тен аспаған, 5 жыл ішінде техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі, жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі бағдарламалар бо­йынша оқу бітірген, меңгерген кәсіп бойынша жұмыс тәжірибесі жоқ, жұ­мыссыз ретінде тіркелген адамдар қа­ты­са алады.Алғашқы жұмыс орнына келсек, аты айтып тұрғандай, бұл – алғаш жұмыс іздеп жүрген жұмыссыздарға жұмыс орнын және қажетті еңбек дағдыларын беруге бағытталған жоба. Қа­тысу ұзақ­тығы – 18 ай. Оған 35 жастан ас­паған, жұмыс тәжі­ри­бесі жоқ, бір кәсіпті игергенін рас­тайтын құжаты бар адамдар қатыса алады. Ал Ұрпақтар келісім-шарты – оқу орындарының жұ­мыс­сыз түлек­терін өздері алған кәсібі бойынша не­месе ұқсас кәсіп бо­йын­ша жұмысқа орна­ластырып, ке­йін бағытталған зей­нет­керлік жасқа тол­ған, жұмыс жасап жүрген жұмыскерді ал­мас­тыруға ар­налған жоба. Қатысу ұзақ­ты­ғы – 6 ай. Оған 35-тен аспаған, 3 жыл ішін­де техникалық және кәсіп­тік, орта бі­лімнен кейінгі, жоғары жә­не жоғары оқу орнынан кейінгі бағ­дар­ламалар бо­йынша оқу бітірген, бір кәсіпті игергенін рас­тайтын құжаты бар, жұмыссыз ретін­де тіркелген адам­дар қатыса алады.Мұнан өзге де әлеуметтік жұмыс орын­дары бар. Олардың жұмыссыз азаматтар көмегін көруі үшін орталық мамандары қалтқысыз қызмет етуде.&nbsp;Салада 8 жылдан астам тәжірибесі бар Индира Құдабаева басқа да қо­ғамдық жұмыстарға ауданда екі қолға бір күрек таппай жүрген азаматтар жолданып жатқанын айтады. Сондай-ақ олардың осындай көмектерді тиімді пайдаланып жатқанына бақылауда да болады екен. Себебі бұған дейін ауданда түрлі мекемелерге, кәсіпорындар мен шаруашылықтарға жолданған адам­дар­­дың жұмыс жасамайтыны анық­тал­­ған. Оның өзі осындай бақылаудың арқа­­сында белгілі болған.&nbsp;Орталық маманы Айгерім Марат биыл да осындай адамдардың анық­талғанын айтады. Сондай-ақ ол мүмкін­дік берілді екен деп үйде жатып қолдауға ие болу орынсыз деп есептейді.&nbsp;<blockquote>– Кез келген салада бақылау болуы керек. Біз тек адамдарды мекемелерге жолдаумен шектелмейміз, расында біз жолдаған адамдар уақытында жұ­мыс­қа барып жүр ме, осы жағын да ба­қылаймыз. Егер заңсыздықтар орын ал­ған жағдайда біз келісім-шартты тоқ­татамыз. Себебі мемлекеттің әлеу­мет­тік салаға бөлген 1 тиынына дейін мақ­­сатты жұмсалуы керек. Бізге кө­біне адамдар қоғамдық жұмыстарға жіберсеңіз деп келеді. Барынша біз олар­дың өтінішін қабылдаймыз. Кейбір ме­кемелерге техникалық жұмыстарды жасауға жолдама беріңіз деп келетіндер де бар. Ол мекемелерде онсыз да ол жұмыстарды үйлестіруге арнайы штат қарастырылған. Сондай-ақ оны жүзеге асыратын адамдар тағы бар. Сондықтан ол жұмысты жүзеге асыруға біз қалай жолдамамен тағы адам жібереміз? Осы жағын да ойлаған дұрыс сияқты. Тағы да қайталап айтамын, мемлекеттен әлеу­­меттік саланы қолдауға бағыттал­ған әрбір қаражат мақсатты және тиім­ді жұмсалуы керек. Осындай жауап­кер­­шілікті негізгі міндет санағасын біз олқылыққа жол бере алмаймыз, – дейді ол.&nbsp;</blockquote>Айекеңнің бұл сөзін әріптестері Гүл­сара Жәнібекова, Гүлнұр Мақсұтова, Гүл­забида Ержанова, Гүлнұр Қалмано­ва мен Мая Алшоразова да құптады. Бі­рақ бұған қатысты басын­да түсініс­пеу­­шіліктер болғанын жасыр­майды. Мей­­лін­ше елге түсіндірме жұмыстарын жүр­гізіп, заңдылықтарын айқындап бе­руі­нің ар­қа­сын­да қазір бұған қатысты мә­селе шеші­мін табуда.&nbsp;Иә, олар халыққа қалтқысыз қызмет ете­ді, мейлінше әлеуетінің артуына, тұр­­­мыс сапасының жақсаруына сана­лы ғұмырын сарп етеді. Әлгіндей мә­се­­­лелердің халықпен ашық байла­ны­суы­ның арқасында шешімін табады. Бү­гінде осындай мәселелермен келуші­лер болды. Бірақ мамандар 10-15 минут тү­сіндірме жұмыстарын жүргізіп, ақыл-кеңес беруінің арқасында олар да сөзге тоқтады.Негізінен кез келген салада мәселе болады. Ал оның алдын алуда, ше­ші­міне жұмыс жасауда тәжірибелі ма­ман­­дар маңызды рөл атқарады. Бүгінгі орталық жұмысымен танысуда осыған көзіміз жетті.&nbsp;

Жалағаш ауданындағы жұмыспен қамту орталығының жұмысы жүйелі 

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp; Ұлт&nbsp;болашағының&nbsp;ең&nbsp;басты&nbsp;тұғыры,&nbsp;ең&nbsp;басты&nbsp;іргетасы –&nbsp;отбасы. «Отан&nbsp;отбасынан&nbsp;басталады»&nbsp;деген&nbsp;сөздің&nbsp;түп-төркіні&nbsp;де&nbsp;осы.&nbsp;Мықты&nbsp;мемлекеттің&nbsp;қалыптасуы&nbsp;үшін&nbsp;әрбір&nbsp;үйдің,&nbsp;шаңырақтың&nbsp;береке-бірлігі&nbsp;жарасымды,&nbsp;ынтымағы&nbsp;ырысты&nbsp;болуы&nbsp;керек.&nbsp;Өздеріңізге&nbsp;белгілі,&nbsp;қазақ&nbsp;халқы&nbsp;үшін&nbsp;қашанда&nbsp;шаңырақ –&nbsp;киелі&nbsp;ұғым.&nbsp;Үлкен&nbsp;үйді «қара&nbsp;шаңырақ»&nbsp;де&nbsp;оны&nbsp;ерекше&nbsp;құрметтеген.&nbsp;Осы&nbsp;ретте&nbsp;Наурызнама&nbsp;онкүндігіндегі 17&nbsp;наурыз «Шаңырақ» күні&nbsp;деп&nbsp;аталды.&nbsp;Салт-дәстүр,&nbsp;әдет-ғұрып&nbsp;қағида­ла­рын&nbsp;ұстана&nbsp;отырып,&nbsp;өнегелі&nbsp;құнды­лықтарды,&nbsp;елжандылық&nbsp;қасиеттерді&nbsp;балаларының&nbsp;бойына&nbsp;дарытып&nbsp;келе&nbsp;жатқан&nbsp;бұл&nbsp;үлгілі&nbsp;отбасы –&nbsp;бүгінде 5&nbsp;баладан 17&nbsp;немере&nbsp;өрбіткен&nbsp;өнегелі&nbsp;әулет.&nbsp;Қоғам&nbsp;ісіне&nbsp;белсене&nbsp;араласып, салиқалы&nbsp;ұрпақ&nbsp;тәрбиелеп&nbsp;отырған,&nbsp;өмір&nbsp;жолы&nbsp;өнегемен&nbsp;өрілген&nbsp;Алда­бергеновтер&nbsp;әулеті&nbsp;көпке&nbsp;үлгі.Ұрпақтарын еңбекке баулып, төзім мен бірлікке үндеген мерейлі отбасының ақсақалы Марат Алда­бер­генов саналы ғұмырында елге елеулі қызмет етті. Ол еңбек жолын механизатордан бастап бригада есепшісі, өндіріс бригадирі, прораб, агроном, гидротехник, директордың орынбасары қызметтерін мінсіз ат­қарған. Ал бұл отбасының асыл анасы Зибаш Кулетова зейнет жасына дейін ауылдағы балабақшада тәрбиеші қыз­­­метін абыроймен атқарған. Одан бө­лек Ақсу совхозында қарапайым жұмысшы болған. Ол 1995 жылдан бастап кәсіпке ден қойды. Бүгінде зейнетке шықса да ұлттық музыканы дәріптеп, ескі әндерді келер ұрпаққа жеткізіп, мәні мен мағынасы терең әндердің ұмытылып қалмай, сахнада шырқалуына өз септігін тигізіп жүр. Ол – бүгінде ақсулық «Асыл әжелер» ансамбльінің белді мүшесі.&nbsp;Наурызнаманың онкүндігін барын­ша сән-салтанатымен атап өтуді көз­деген Алдабергеновтер отбасы Наурызға қызу дайындық үстінде екен. Зибаш анамыз келіні Әйгерім екеуі таңертеңнен қазанға ет салып, дастарқан дайындауда. Айтуынша, ұл-қыздары немерелерін ертіп ке­ліп, арнайы Наурыз мейрамымен құт­тықтап, қара шаңырақта бас қос­пақшы. Балаларының бірі жеке кә­сіп­кер болса, енді бірі – мемлекеттік қызметкерлер. Абыз анамыздың ай­туын­ша, бала тәрбиесіне қазақ құрсақтан мән беруі керек екен.<blockquote>– Бала бойға біткеннен бастап анасы тәлім-тәрбиесі мол кітаптар оқып, ұлттық ән-күйді тыңдап, тек жақсы сөздер айту керек. Яғни ұлтты өзгеден ерекшелеп, оның болмысын сақтауында отбасының рөлі бірінші кезекте болған жөн. Қандай қиын жағдай болса да шаңырақты шай­қалт­пай, балаға жақсы тәлім-тәрбие беру – кез келген отбасының басты міндеті. Жолдасым екеуміз өмірдің ащысын да, тұщысын да бірге көрдік. Аллаға шүкір, балаларымыз ер жетіп, барлығы да жоғары білім алды. Үйдегі ұл мен қыз – ұлтымыздың ертең­гі болашағы, сондықтан бала тәрбиелеген кезде «мен ұлтымның болашағын тәрбиелеп жатырмын» деген жауапкершілік болуы керек, – дейді Зибаш Кулетова.&nbsp;</blockquote>Иә, «ата көрген оқ жонар, шеше көрген тон пішер, ұяда не көрсең, ұшқанда соны ілерсің» деген ма­қал текке айтылмаса керек. Ата-ана­сының жас күнінен еткен еңбек жолын жалғаған балалары да бүгінде ауданда ата жолын жалғауда. Олар кәсіпкерлік саласының өркендеуіне өзіндік үлесін қосып, кәсіптерінің көкжиегін кеңейтуде. Отбасы құнды­лығын ұлықтап, өмір жолын өнегемен өрген отбасы қашанда жастарға үл­гі-өнеге бола бермек. Бүгінгі сапа­рымызда осындай ой түйдік.Үлкенге ізет, кішіге құрмет көрсету қазақ тәрбиесінің алтын діңгегі екенін естен шығармаған Алдабергеновтер отбасы үнемі немерелеріне ақыл айтып, бағдаршам іспетті дұрыс бағыт-бағдар беріп отырады.&nbsp;<blockquote>– 3 ұл, 2 қызым бар. Әрқайсысы өз шаңырағының түтінін түтетіп, әр салада қызмет жасап, еліміздің дамуына өз үлесін қосып жүр. Бақыт байлықта емес, шен мен билікте де емес. Отбасында жайлылық пен махаббатқа бөленбеген адам­ның «бақыттымын» деп айтуы бе­кер. Мен үшін нағыз бақыт – балаларымның амандығы. Олар ержетіп, ел ағасы жасына жетсе де мен үшін әлі бала болып қала береді. Сапарға шықса, қайтып оралғанша тақымымды қысып, алаң­дап отырамын. Балаларымның әр ісі менің көз алдымда. «Бала өс­кенше, немере өлгенше» дейді қа­зақ. Енді балаларыммен қатар не­ме­ре­леріме де алаңдап, аман­дығын тілеп отырамын, – дейді Марат Алда­бергенов.</blockquote>Иә, қариялар шаңырақтың қазы­ғы болса, өсіп-өнген ұрпақ – сол әу­леттің баға жетпес байлығы. Үлкенге құр­ме­тімен, кішіге ізетімен, қайсар мі­нез, қалтқысыз қызметімен туған-туыс, дос-жаранға сыйлы бол­ған Ал­да­бергеновтер әулеті былтыр ыры­сы мен ынтымағы жарасып, бір­лігімен көп­шілікке үлгі болған отба­сыларды дә­ріптеу мақсатында өткен «Ме­­рей­лі от­басы» байқауында ІІІ орын­ды ие­лен­­ген.&nbsp;

Жалағаш ауданындағы береке-бірлігі жарасқан отбасы жұртты сүйсінтті

&nbsp;<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp; Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ұйымдастыруымен өткен «Әл-Фараби 2024» халықаралық олимпиадасында Қызылорда қаласындағы Зияткерлік мектептің 11-сынып оқушысы Арайжан Нартай қазақ тілі мен әдебиеті пәні бойынша ІІ орынды жеңіп алды.Қазақстан және ТМД елдерінің, сонымен қатар таяу және алыс шетел білім беру ұйымдарының 11-сынып оқушылары қатысқан додада дарынды өрендер 3 кезеңде бақ сынасты. Пәндік тест, эссе жазу секілді күрделі тапсырмаларды орындап, қазақ тілі мен әдебиетінен алған білімдерін ортаға салды. Арайжан барлық кезеңдерден сүрінбей өтіп, жеңіс тұғырының 2-ші сатысынан көрінді. Сондай-ақ Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-да тегін білім алу мүмкіндігіне ие болды.Айта кетейік, өткен жылы Арайжан 9-11- сынып оқушылары арасында өткізілген «Мен Қазақстанды не үшін сүйемін?...» атты республикалық шығармашылық байқауында да топ жарып, жеңімпаз атанған болатын.Ол қазақ тілі мен әдебиеті пәніне деген қызығушылығы ұстазы Гаухар Абайқызының ерекше оқыту әдістемесі арқылы туындағанын айтады:<blockquote>– Мұғалімнің күнделікті сабағында әрбір оқушының ана тіліне деген ерекше құрметін қалыптастыруға бағытталған қызықты тапсырмалар орындаймыз. Емтихандарға дайындық кезінде де шығармашылық қабілетіміз шыңдала түседі. Ал «Эссе жазу» элективті курсында әдеби шығармаларға талдау жасау арқылы креативті жазуға машықтандым.</blockquote>

Қызылордалық зияткер халықаралық тіл олимпиадасында ІІ орынды жеңіп алды

&nbsp;<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> &nbsp;«Fingramota Online» мобильдік қосымшаны пайдаланушылардың &nbsp;«Қаржы пирамидалары және қаржылық алаяқтық» бөлімінде жиі қоятын сұрақтарының бірі- «Алаяқтар Wi-Fi арқылы пайдаланушылардың дербес деректерін қалайша ұрлай алады?».Жария сымсыз желінің тәуекелдері туралы&nbsp;Fingramota.kz.&nbsp;айтып береді.&nbsp;Бүгінгі күні көптеген мекемелер, қонақ үйлер қоғамдық Wi-Fi қызметін ұсынады, мұндай қызметті көптеген әуежайларда, цифрландыру тұрғысынан дамыған қалалардың орталық көшелері мен алаңдарында пайдалануға болады. Бұл қала тұрғындары мен туристерге өте ығайды, оларға өз желісін пайдаланбай интернетке қосылуға мүмкіндік беріледі.Fingramota.kz жобасының аясында барлық пайдаланушыларға берілетін жиі ұсыныстардың бірі – тегін Wi-Fi желілерін пайдаланудан сақ болыңыз. Себебі ол арқылы киберқылмыскерлер құрылғыға кіріп, маңызды қосымшаларды бұза алады.Алаяқтар не істейді?Қаскүнемдер ашық және қол жетімді желілер арқылы интернетті пайдаланушылардың кез-келген деректерін, соның ішінде сайт ол &nbsp;арқылы кіру фактілерін есте сақтайтын cookie файлдарын өздеріне сақтап үлгереді. Мәселен, сіз онлайн-банкингтегі жеке кабинетіңізге кірдіңіз делік, демек &nbsp;cookie-де сізді пайдаланушы ретінде сәйкестендіру үшін логин мен құпиясөз сақталып қалады. Сайттар жеке басы куәлігінің деректері, ұялы нөмір, төлем картасының деректемелері сияқты жеке деректерді де сақтай алады. Осылардың барлығы қаскүнемдердің қолына түсуі мүмкін!Жалпыға қолжетімді Wi-Fi арқылы алаяқтар сіздің гаджетіңізге кез келген зиянды бағдарламаны жүктей алады, ол тегін желіден ажыратылғаннан кейін де жұмыс істейді. Өз құрылғыңызды қазір тексеріңіз. Соңғы уақытта сіз оның баяу жұмыс істей бастағанын байқадыңыз ба, ол өздігінен қосылып, өздігінен өшіп қалады, қызып кетеді, терезелер мен жарнамалық хабарлар жиі шығады немесе интернет-трафик әдеттегіден тезірек жұмсалады. Бұл хакерлер «енгізген» вирустың белгілері болуы мүмкін.Кибералаяқтарға не қажет? &nbsp;Қылмыскерлерді әдетте, банктік қосымшаларға, электрондық поштаға, әлеуметтік желілердегі аккаунттарға логиндер мен құпиясөздер, банк карточкасы туралы толық ақпарат, оның жарамдылық мерзімі және әсіресе сыртқы жағындағы құпия код (CVV/CVC) қызықтырады. Сондықтан олар бейқам пайдаланушыларды алдап соғу үшін жалған Wi-Fi-ға қолжетімділік нүктесін орнатады.Оның жалған екеніне көз жеткізу оңай емес, өйткені мұндай желілер қарапайым қосылуларға ұқсайды. Алаяқтар басқа бір белгілі желінің атауын оңай қолдана алады және қызықтыру үшін соңында «FREE» сөзін қосады. Мойындаңызшы, сіз адамдар көп жиналатын жерлерде қоғамдық Wi-Fi желісіне қосылған кезде бұл туралы ойладыңыз ба?Әдетте, жалған желіні қолданар алдында пайдаланушы өз деректерін желінің иесіне беруге келіседі, яғни ол өз әрекеттері үшін толық жауап беретіндігімен автоматты түрде келіседі.Не істеу керек?Біз қоғамдық Wi-Fi желісінен толығымен бас тартуға шақырмаймыз, бұл сайттарға, әлеуметтік желілерге кірмеу және мобильді қосымшаларды пайдаланбаумен бірдей. Қоғамдық Wi-Fi желілері әркез қауіпсіз бола бермейтінін және цифрлық гигиенаны сақтау керек екенін есте ұстаған жөн:Мүмкін болса, WPA/WPA2 шифрлау тетіктері бар Wi-Fi нүктелеріне қосылған дұрыс.Құрылғыңызға антивирустық бағдарламалық қамтылымды орнатпайынша, оны үнемі жаңартып отырмайынша, қоғамдық желілерді пайдаланбаңыз. Телефоныңызға бағдарламалық қамтылымды жаңарту жөнінде келетін хабарламаларды бейқам қалдырмаңыз, себебі телефон шығарушылар пайдаланушылардың киберқауіпсіздікті сақтауларына мүдделі және сіздің жайлылығыңыз үшін телефонда кездесетін түрлі қателер мен дәлсіздіктерді түзетіп отырады.Басқа біреудің желісіне қосылмас бұрын, деректерге қол жеткізу және файлдарды жергілікті желі арқылы қашықтан берудің өшірілгеніне көз жеткізіңіз. Егер Сіздің телефоныңыз айфон болса, AirDrop ажыратып тастау қажет, Android базасындағы телефонда – оның ұқсасын ажыратыңыз. Телефонда Wi-Fi-нүктелеріне автоматты қосылуды ажыратып тастаңыз.Мұны теңшеуде істеу оңай. &nbsp;Сіздің телефоныңыз ішінде қауіпті салдарға әкелуі мүмкін алаяқ желілерге қосылу тәуекелі болуы ықтимал.Жалпыға қолжетімді Wi-Fi-желілерге сенімді VPN немесе басқа қосымшаларды пайдалана отырып қосылған дұрыс, олар сіздің шын IP-мекенжайыңызды және шынайы орналасқан жеріңізді жасыруға мүмкіндік береді.Өз құрылғыңыздың жадысын тазарту үшін ғана емес, сондай-ақ &nbsp;сіздің &nbsp;өзіңіздің жеке ақпаратыңыз алаяқтардың қолына &nbsp;түспеуі үшін &nbsp;cookies файлдарын кезең-кезеңімен тазалап отырыңыз.Тегін вайфайды жақсы көретіндер үшін тұрақты қағида – егер оған бәрібір қосылған болсаңыз, онда қаржылық мобильдік қосымшаны ашпаңыз, қызметтерге тапсырыс берген кезде дербес деректер енгізбеңіз.&nbsp; &nbsp;Finagramota.kz-пен бірге қаржылай сауатты болыңыз!Фото: araratour.com

Алаяқтар Wi-Fi арқылы пайдаланушылардың дербес дерегін қалай ұрлайды?

&nbsp;<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp; Мемлекет басшысы Қ.К. Тоқаевтың 12 өңірдегі су тасуынан зардап шеккендерге көмек көрсету туралы тапсырмасы шеңберінде Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі банктермен және микроқаржы ұйымдарымен бірлесіп зардап шеккен азаматтарды, шағын және орта бизнес субъектілерін қолдау жөніндегі іс-шараларды іске асыруда.Зардап шеккен қарыз алушыларға көмек көрсету шеңберінде банктер мен МҚҰ мынадай шараларды іске асырады:- жергілікті атқарушы органдардың тізімдеріне сәйкес су тасуынан зардап шеккендер санатына жатқызылған барлық азаматтарға кредиттер бойынша төлемдер автоматты түрде 2024 жылғы 1 сәуір мен 30 маусым аралығында&nbsp;3 ай мерзімге кейінге қалдырылады;– зардап шеккен азаматтардың кредиттері бойынша су тасуы салдарының әсеріне байланысты туындаған&nbsp;төлемдерді кешіктіргені үшін айыппұлдар мен өсімпұлдар есептелмейді;- шаруашылық қызметтің бұзылуына әкеп соққан су тасуынан зардап шеккен барлық дара кәсіпкерлерге, шағын және орта бизнес субъектілеріне&nbsp;олар берген өтінішті ескере отырып, кредиттер бойынша төлемдерді кейінге қалдыру мүмкіндігі берілетін болады.Банктер мен МҚҰ әрбір зардап шеккен қарыз алушыға мүлікке және жеке шаруашылыққа, қарыз алушылардың кірістері мен қаржылық жағдайына келтірілген залалдың әсерін бағалау үшін жеке талдау жүргізеді, оның негізінде кредиттер бойынша қосымша дербес қолдау көрсету шаралары айқындалатын болады.Қарыз алушыларға көмек көрсету шаралары туралы зардап шеккен азаматтар мен кәсіпкерлерге хабарлау мақсатында әлеуметтік желілердегі кредиттік ұйымдардың ресми сайттары мен аккаунттарында тиісті өтініштерді берудің нақты алгоритмдері және кредиттерді қайта құрылымдауды жүргізу тәртібі жариялануда.Қарыз алушылармен өзара іс-қимыл процесін жеңілдету үшін банктер мен МҚҰ зардап шеккен қарыз алушылардың өтініштерді қашықтан беру сервисін іске асырады.Фото: freepik.com

Банктер мен МҚҰ-ның су тасуынан зардап шеккен қарыз алушыларға қолдау көрсете ме? 

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Гуманитарлық саланың дамуы – басты назарда. «500 ғалым» жобасы аясында Ұлыбританияда тағылымдамадан өткен жас ғалым, Қорқыт ата атындағы Қызылорда университетінің оқытушысы, гуманитарлық ғылымдар магистрі Жанна Ізтілеуова шетел тәжірибесін зерттеп, оқу процесіне жаңа әдіс-тәсілдерді енгізуде.– «500 ғалым» жобасы аясындағы тәжірибе алмасу қандай нәтиже әкелді? Қай тақырыпта зерттеу жүргіздіңіз?<blockquote>– Ұлыбританияның Уорик университетінде 3 айлық тағылымдамадан өту барысында ғылыми бағытта зерттеумен айналысып қана қоймай, академиялық білім беру процесіндегі ерекшеліктерімен таныстым. Бұл сапар ғылыми және академиялық бағытта тәжірибе жинақтауға мүмкіндік берді.Жоғары оқу орнында ағылшын тілін оқыту, білім алушыларға шетел тілін EMI, STEM және CLIL әдістері бойынша үйрету технологиясын игердік.Университетте болашақ аудармашыларды оқытатын болғандықтан, олардың сабақ кезінде мәтінді аударатын электронды құралдар мен ChatGPT секілді жасанды интеллект қосымшаларын жиі пайдаланатынын байқаймын. Сондықтан шетелдегі алғашқы зерттеуім практика барысында аударма құрылғыларын дұрыс пайдалануға байланысты болды. Аударма жасау кезінде жасанды интеллектке «сену» студенттің сыни ойлау қабілетін төмендетіп, пікірін толық жеткізе алмауына, әдеби тілде көркем аударма жасай білмеуіне әкеледі. Бұл жоба барысында сөздердің баламасын табу, дәлме дәл аудармадан бөлек мәтіннің мағынасына сай ойды орайлы жеткізу жолдарын қарастырдық.Ал екінші зерттеуім көптілділікке арналды. Яғни осы бағытта оқытушы ұстанатын ұстанымдар мен әдіс тәсілдерді зерттедім. Тағылымдама аясында ғылыми жұмысым профессорлар тарапынан жоғары бағаланып, жақсы деген көрсеткішке ие болдым.Бұл сапар шетелдік оқу орнындағы ғылыми базамен жеткілікті түрде танысуға, кітапхана қорындағы әдебиеттерді пайдалануға жол ашты. Профессорлар, ең бастысы, «еуропалық стандарт бойынша зерттеу жүргізу керек» деген талап қойды. Өйткені жоғары рейтингілі журналдарға мақала жариялау үшін жазған материалың еуропалық стандартқа сәйкес болуы қажет. Біздің ел де Болон үдерісіне енгізілгенімен әлі де кеңестік жүйенің ықпалы бары рас. Сондықтан профессорлардың тақырып таңдау, жазу бойынша берген кеңестері көп пайдасын тигізді. Байқағаным, біз инновациялық әдіс, модернизация деген тақырыптарға басымдық береміз. Ал шетелде керісінше қарапайым тақырыптарға мән береді, зерттеу жұмыстарын да өздері сабақ беретін шағын сыныпта жүргізеді. Ғылыми жобалары сонысымен өзекті, қарапайым әрі шынайы. Өзің де сабақ беру барысында сондай жағдайларға кезігетін болғандықтан, ғылыми зерттеулерін айтқан кезде «менде де сондай оқиға болған» деп талқылай аласың. Бейтаныс тақырыптарды зерттеу жауапкершілігін алғаннан гөрі, күнделікті оқу процесінде кезігетін жағдайды сараптап, тиімді оқыту технологиясын қарастырған дұрыс секілді. Маған ұлыбританиялықтардың күрделендірмейтіні, қарапайым әрі шынайы ғылыми зерттеулері ұнады.</blockquote>– Неліктен таңдауыңыз Ұлыбританияға түсті? Бұл елдегі ғылым жүйесінің ерекшелігі неде?<blockquote>– Осыдан 2-3 жыл бұрын Шотландияның Глазго университетіне баруды армандап, оқытушыларымен байланыс орнатқан болатынмын. Дегенмен бағдарлама бойынша уақыты сәйкес келмей, Англияға жол түсті. Мұндағы Уорик университеті әлем бойынша жоғары рейтингке ие. Оның ішінде мен оқыған «Қолданбалы лингвистика» бөлімі мықты профессорларымен, озық зерттеу жұмыстарымен танымал.</blockquote>– Кейбір ғалымдар жоба аясында тағылымдама уақыты тым аз, бұл жұмыстың нәтижелі болуына кері әсер етеді дейді. Сіз қалай ойлайсыз?<blockquote>– Уақыттың жеткілікті болуы таңдаған салаға да байланысты. Себебі 1 жыл бойы тағылымдамадан өткен ғалымдар бар. Біз гуманитарлық сала болғандықтан 3 ай ішінде тәжірибе алмастық. Ал зертханада эксперимент жасайтын, нәтижесін айлар бойы күтетін жаратылыстану бағытындағы ғалымдар үшін бірнеше жыл қажет болуы мүмкін.</blockquote>– 2022 жылы университет ректорының жас ғалымдарға арналған грантын жеңіп алдыңыз. Осы байқауда ұсынған «Бастауыш, орта және жоғары мектеп мұғалімдеріне арналған психологиялық-педагогикалық терминдердің үш тілде глоссарийін әзірлеу» жобасы туралы айтып беріңізші…<blockquote>– Иә, конкурста бұл жоба үздіктер қатарынан көрінді. Елімізде осы кезге дейін оқу процесінде пайдалануға арналған психологиялық-педагогикалық терминдер сөздігі болмағаны рас. Алғашқы болып үш тілдегі жинақты әзірледім. Бұл еңбек шетел тілінде сабақ беретін оқытушыларға да көп көмегін тигізетіні сөзсіз. Диссертациялық жұмысым, зерттеу бағытым да көптілділікк байланысты. Еуропа елдеріне мигранттар, шетелдік студенттер өте жиі келетіндіктен олар көптілді жүйеге бейімделген. Сондықтан біздің де студенттер сабақ процесінде оқу тілі бойынша таңдау жасайтындай деңгейге жетсе, бірнеше тілді меңгерсе деген мақсатым бар.</blockquote>– Қазір балалардың тілі кеш шығуда. «Интернеттен үш тілдегі мультфильмдерді көру балалардың кеш сөйлеуіне, ой жүйесінің шатасуына ықпал етуде» дейді мамандар. Кәсіби маман ретінде айтыңызшы, балалар ағылшын тілін қай кезден бастап үйренген дұрыс?<blockquote>– Баланы ерте жастан шетел тіліне үйрету «дүбәралыққа» әкеледі дейтіндер аз емес. Дегенмен бала кезден бірнеше тілде сөйлеу интеллектінің дамуына, есте сақтау қабілетінің жақсаруына әкеледі. Бүлдіршін шағында ата-ана баламен мықты байланыс орнатып, телефоннан мағынасыз дүниелер көруіне, белгісіз сайттардан ақпарат алуына жол бермеуі керек. Қадағалаусыз интернетті көп пайдалану баланың санасына кері әсер ететіні де рас.Бұрын балабақша, 1 сыныптан бастап ағылшын тілін үйрету керек десе, қазір оқушылар тек 3 сыныптан бастап шет тілін меңгереді. 1-2 сыныптарда «Әліппе», «Ана тілін» оқытып, 3 сыныптан кейін өзге тілдерді үйрету – өте орынды шешім.</blockquote>– Сұхбатыңызға рақмет!

Қызылордалық ғалым Ұлыбританияда тағылымдамадан қалай өткенін айтты

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp; Елімізде жыл басынан бері 391 адам көкжетел болса, оның 7-еуі біздің Қызылорда облысына тиесілі. Әзірге Жалағаш ауданынан аталған дертке шалдыққандар анықталған жоқ. Десе де мамандар сақтану қажеттігін айтады. Оның үстіне күн енді жылынған шақта дерт дендейтін көрінеді. Аталған дерттің алдын алуда қайтпек керек, науқастар қандай ем-шаралар қабылдайды, осы және өзге де бірқатар сауалдарға ауданның бас санитары Гүлзираш Айымбетова кешегі брифингте жауап берді.&nbsp;Жалпы&nbsp;көкжөтел –&nbsp;тыныс&nbsp;алу&nbsp;жол­дарының&nbsp;жұқпалы&nbsp;ауруы.&nbsp;Дерт­тің&nbsp;қоздырғыштары – «Bordetellapertussis»&nbsp;деп&nbsp;аталатын&nbsp;спецификалық&nbsp;бактериялар.&nbsp;Спикер&nbsp;оны&nbsp;адам&nbsp;ағзасына&nbsp;ауа&nbsp;тамшылары&nbsp;арқылы&nbsp;берілетінін&nbsp;айтады.&nbsp;Бұл&nbsp;індет&nbsp;циклды&nbsp;ағыммен&nbsp;өтіп,&nbsp;кеңірдек,&nbsp;көмей,&nbsp;брон­хылардың&nbsp;шырышты&nbsp;қабығын&nbsp;за­қымдайды.&nbsp;Аурудың&nbsp;алғаш&nbsp;жұғу&nbsp;сәті&nbsp;катаральды&nbsp;кезең, оның&nbsp;ұзақ­тығы 3-14&nbsp;күнге&nbsp;дейін&nbsp;созылады.&nbsp;<blockquote>-&nbsp;Басты&nbsp;белгісіне&nbsp;келсек,&nbsp;тоқтаусыз&nbsp;қатты&nbsp;жөтелдің&nbsp;пайда&nbsp;болуы.&nbsp;Мұндай&nbsp;кезде&nbsp;кейбір&nbsp;науқаста&nbsp;дене&nbsp;қызуы&nbsp;мүлдем&nbsp;көтерілмейді, ал&nbsp;кей­біреулерде&nbsp;субфебрильді&nbsp;тем­пература (37-37.5С)&nbsp;сақталып&nbsp;тұ­рады.&nbsp;Бұдан&nbsp;кейін, яғни&nbsp;ұстамалы&nbsp;жөтел&nbsp;кезеңі басталады. Ол 3-8&nbsp;аптаға&nbsp;дейін,&nbsp;кейбір&nbsp;жағдайда&nbsp;одан&nbsp;да&nbsp;көпке&nbsp;созылуы&nbsp;мүмкін.&nbsp;Ұстамалы&nbsp;жөтелдің&nbsp;ерекшелігі&nbsp;катаральді&nbsp;ке­зеңдегі&nbsp;жөтел&nbsp;өзгеріп,&nbsp;күшейіп,&nbsp;ты­ныс&nbsp;алудың&nbsp;қиындауы,&nbsp;булығу&nbsp;пай­да&nbsp;болады. Қатты&nbsp;жөтел&nbsp;кезінде&nbsp;ба­­ланың&nbsp;беті&nbsp;қызарып,&nbsp;тілін&nbsp;сыртқа&nbsp;шы­ғарады.&nbsp;Жөтелден&nbsp;соң&nbsp;құсу,&nbsp;тұтқыр&nbsp;қақырықтың&nbsp;бөлінуі,&nbsp;бет-ауыз­­дың&nbsp;ісінуі&nbsp;сынды&nbsp;белгілер&nbsp;бай­қалады.&nbsp;Тіпті&nbsp;көзге&nbsp;де&nbsp;кері&nbsp;әсерін&nbsp;тигізіп, конъюнктива&nbsp;астына&nbsp;қан&nbsp;құйылулар&nbsp;болуы&nbsp;мүмкін.&nbsp;Ал&nbsp;көк­жөтел&nbsp;көпке&nbsp;созылып&nbsp;асқынып&nbsp;кетсе,&nbsp;қайғылы&nbsp;жағдай&nbsp;орын&nbsp;алуы&nbsp;ықтимал.&nbsp;Әсіресе 1 жасқа дейінгі балалар үшін қауіпті, – дейді ол.</blockquote>Спикердің сөзінше, бала өзінен-өзі ауырмайды. Көп жағдайда көк­жөтел ересектерден жұғады екен. Егер үлкендер ұзақ уақыт жөтелсе, ол көкжөтелмен ауырды деген сөз. Бірақ бұл сырқат оларда жеңіл өтетіндіктен көбі созылмалы жөтелін елемей жүре береді. Салдарынан балалар зардап шегеді екен. Оның үстіне қазір ауа райы да жылы бол­ғандықтан адамдар көп қы­дырады, қоғамдық орындарға жиі барады. Бұл жағдай да ауру таяқшаларының ауа тамшылары арқылы тез таралуына ықпал етеді екен.&nbsp;Соңғы кездері екпе алудан бас тартатындар көбейген. Салдарынан жұқпалы ауруларды жұқтырғандар қатары артқан. Негізі, аурудың алдын алу үшін халықтың 95 пайызы екпе алуы тиіс.&nbsp;Жалпы соңғы рет Қазақстанда көк­жөтелдің көбею жағдайы 2018 жылы, оның алдында 2015 жылы тіркелген. Аурудың алдын алудың ең тиімді жолы – көкжөтелге қарсы екпе алу. Екпе салдырған балалар арасында көкжөтелмен сырқаттану көрсеткіші өте төмен екен. Яғни егілген балалар аталған індетпен сирек ауырады әрі жұқтырған күннің өзінде жеңіл түрде өтеді.&nbsp;Жалағаш ауданының бас санитары керісінше егілмеген балалар арасында көк­жөтел ауруын жұқтыру көрсеткіші жоғары екенін айтады. Сондай-ақ олардың ауруы да созылып, ұзақ уақыт емдеуді қажет етеді. Мұндайға жол бермеу үшін уақытында екпе алу керек. Мәселен, биыл осы дертті жұқтырғандардың дені егілмеген балалар екені белгілі болып отыр. Сонымен қатар көптен бері жөтеліп жүрген адамдардан сақтану қажет. Оларды оқшаулап, көкжөтел таяқшасының бар-жоғын анықтап, ауруын асқындырмай емдеген жөн.ҚР Ұлттық егу күнтізбесіне сәй­кес балаларға екпе егу бір мез­гілде тиісінше 5-6 аурудан, яғни дифте­риядан, сіреспеден, көкжө­телден, по­лиомиелиттен, В типті гемофильді инфекциядан және В гепатитінен қор­­ғайтын құрамында АбКДС бар бес және алты компонентті құрама вакциналарды қолданып жүргі­зіледі. Көкжөтелден барынша қорғау үшін балаларға 5 екпе алу қажет, оның ішінде 2 айдан бастап 1 ай аралығымен 3 екпе, содан кейін бірінші ревакцинация бір жарым жаста, екінші ревакцинация 6 жаста жүргізіледі. Осы ретте спикер де дертті дендетпеудің басты жолы вакцина екенін жасырмады.Фото: Нұрболат Нұржаубай

Жалағаш ауданында көкжөтелден 7 науқас тіркелген

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Өткен аптада Қызылорда облыстық халық шығармашылығын дамыту және мәдени-продюсерлік орталығының бастамасымен, Қонысбек Қазантаев атындағы мәдениет үйінің ұйымдастыруымен аудандық мәдениет үйінде Бозторғай&nbsp;XXVІ облыстық балалар шығармашылығы байқауының аудандық іріктеу кезеңі өтті.&nbsp;Болашақ жұлдыздарды бала күнінен өнерге баулып, үлкен сахнаға дайындайтын «Бозторғай» байқауы талай таланттың шығармашылығын шыңдап, жаңа есімдердің жарыққа шығуына жол ашып келеді. Бұл жолы байқауда өнерпаздар вокал, хореография, халықтық орындау мен ұлттық аспапта ойнау жанры бойынша өнер көрсетті.60-тан аса талапкер қатысқан өнер додасында 24 жас өрен іріктелініп алынды. Жас ерекшеліктеріне қарай талапкерлер&nbsp;baby тобы, кіші, орта және үлкен топтарға бөлініп, сайыс көркін қыздырды.&nbsp;Жас өрендерге облыстық халық шығармашылығын дамыту және мәдени-продюсерлік орталығының музыка және балалар бөлімінің меңгерушісі&nbsp; Бағдагүл Есмұрзаева мен облыстық халық шығармашылығын дамыту және мәдени-продюсерлік орталығының көркемдік жетекшісі Руслан Бурабай төрелік етті.&nbsp;Вокал жанры бойынша байқауға тыңғылықты дайындалып келген 35 талапкер сахнада әсем әнді әуелетіп шырқады. Ал сахнаға екі конкурстық би дайындап келген мың бұралған бишілерден құралған 6 би тобы сахнаның сәнін келтіріп, көрерменнің ыстық ықыласына бөленді. Ұлттық аспапта ойнау жанры бойынша 8 балғын бүлдіршін өнерлерін ортаға салды. Одан әрі сайыс халықтық орындау жанры бойынша жалғасты.&nbsp;Бұл байқауға алғаш рет қатысып тұрған ең жас қатысушылардың бірі – Мұрат Айсұлтан. «Өнерге әркімнің ақ бар таласы» демекші, кішкентай қатысушымыз бұл байқауға тыңғылықты дайындықпен келгенін айтып, облыстық кезеңге жолдама жеңіп алуды көздейтінін жеткізді. Ол ұлттық аспапта ойнау жанры бойынша сахнада халық күйі «Келіншекті» орындап,&nbsp; көрерменнің қошеметіне ие болды.&nbsp;<blockquote>– Аудандық өнер мектебіне былтырдан бері барып, домбыра үйірмесіне қатысамын. Арманым, бұл байқауда жеңімпаз атанып, ұлттық аспаппен шетел сахнасында өнер көрсету. Қазіргі таңда 10-ға жуық күй білемін, – дейді Мұрат Айсұлтан.&nbsp;</blockquote>Осылайша бірнеше сағатқа созылған байқау да өз мәресіне жетті. 60-қа жуық бүлдіршін өнер көрсеткен сайыс соңында облысқа жолдама алған сахна үздіктерінің есімдері аталды. Әділқазылардың шешімімен вокал жанры бойынша 9 қатысушы, аспапта ойнау жанры бойынша 8, жыр терме бойынша 2, хореография жан­ры бойынша 5 топ облыстық кезеңге жолдама ал­ып, 6 сәуір күні облыста аудан намысын қорғайды.

Жалағаштық жас өрендердің жұлдызы жанды

Арал: Қызылжардың қарқыны бөлек

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Бейсенбіде&nbsp;тілсіз жауды тұзақтауда аянбай тер төгетін маман иелерін жазуды жөн көрдік. Байқағанымыз, олар күнделікті өмірде қандай төтенше жағдайлармен бетпе-бет келетінін, қиындықты қалай еңсеретіндерін ашылып, көп айта да бермейді. Қызмет бабында азды-көпті ерліктер жасаса да, олар өз еңбектерін ерлік деп санамайды. Ендеше біз&nbsp;Шиелі ауданы №13 өрт сөндіру бөлімінің жүргізуші-қызметкері,&nbsp;азаматтық қорғау аға сержанты Мұхтар Сатқанбаевпен болған сұхбатты назарларыңызға ұсынамыз.– Құтқарушы десек, тек өрт сөндірушілер еске түседі. Сіздердің құзырларыңызда басқа да қызмет түрлері бар ғой…– Иə, күн сайын қиын да қауіпті жағдайда түрлі сипаттағы қатерлерге қарсы тұрып, батыл əрі адал қызмет көрсету – біздің міндетіміз. Өзіңіз айтқандай, құтқарушы өрт сөндіріп қана қоймайды, батарея мен қуыста қыстырылып қалған ойын баласына да көмекке келеді. Олар далада жоғалып кеткен, қарлы боранда қалып қойған адамдарды да іздестіреді. Су тасқыны мен өрт кезінде адамдар мен мүліктерді тасымалдау жұмысын істейді. Жедел-құтқару жасағының құтқарушылары тек адамға ғана көмек көрсетіп қоймай, су құбырында қалып қойған ит пен мысықты, батпаққа батқан жануарларды да алып шығады. Дегенмен, біздің сала мамандарының алдына қойған басты міндет – халықтың тыныш өмірін, тұрмыстағы, өндірістегі қауіпсіздігін қамтамасыз етіп, апаттық жағдайға жол бермеу.– Өрт неден шығады?– Қазақта «өрт – тілсіз жау» деп жатады. Қызыл жалын тосыннан тұтанады. Өрт көбінесе адамдардың бейқамдығынан, ұқыпсыздығынан шығып жатады. Жер үй болсын, көп қабатты тұрғын үй не басқа да ғимарат болсын, бəрі өрт қауіпсіздігі ережелерінің бұзылуынан шығады. Адамдар темекі шегіп ұйықтап қалады. Жылыту маусымы кезеңінде жылыту пештерін дұрыс қолданбау, сақтық шараларын ескермеу, тағы басқа. Соңғы кездері автокөліктердің жануы көбейіп кетті. Техникалық ережелерді сақтамай, машиналардың ролін ауыстырып жатады. Міне, осындай салғырттықтың салдарынан өкінішті жағдайлар орын алады.– Қандай өртті сөндірген қиын?– Барлық өрт қауіпті. Біздің өрт сөндірушілер шақырту түскенде қандай өртке бара жатқанын, алдында не күтіп тұрғанын білмейді. Жаңа айтқанымдай, газ баллондары болуы мүмкін, газ қондырғысын орнатқан автокөліктердің жануы аса қауіпті болып есептеледі. Бензин, газ сияқты жарылғыш заттары бар нысандарды сөндіру қиын. Ол міндетті түрде газ баллоны болмауы да мүмкін, мəселен тұрғын үйлерде түрлі аэрозольдар, қатты қызғаннан жарылып, қауіп тудырады. Біздің жұмыста минут емес, əр секунд қымбат.&nbsp;– Әңгіме соңында өрт сөндіру кезінде есіңізде қалған естелікпен бөліссеңіз?&nbsp;– Айта кетсем, өткен жылы тамыз айында Шиелі кенті, әл-Фараби көшесі №33 жалпы ауданы 12х14 метр болатын тұрғын үйдің шатыр үсті толығымен және есік алдында тұрған алтын түсті&nbsp;«Volkswagen Passat»&nbsp;автокөлігі (құжаттары) толығымен жанып, басшылық тарапынан берілген тапсырмаларды мүлтіксіз орындап, үлкен көлемге таралуына жол бермегенім есімді. Одан бөлек аудан көлемінде орын алған табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайларды жоюға қатысып, азаматтардың материалдық мүліктерін аман сақтап қалғаным бар.&nbsp;

Мұхтар Сатқанбаев: Минут емес, әр секунд қымбат

&nbsp;<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> &nbsp;Танымал шахматшы Жансая Әбдімәлік мансабын қашан аяқтайтыны&nbsp;және әріптесі Бибісара Асаубаевамен қарым-қатынасы туралы&nbsp;пікір білдірді. Бұл туралы Stan.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.Бұған дейін 20 жастағы блиц бойынша әлем чемпионы Асаубаеваға KazChess Awards марапаттау рәсімінде қомақты сыйақы табысталған еді. Ал оның әріптесі мансабын аяқтауы мүмкін екенін айтты.“Биыл турнирге қатысу жоспарымда жоқ. Маусымды өткізетін шығармын. Бірақ әзірге мансабымды аяқтау туралы нақты шешімге келген жоқпын”, – деді Әбдімәлік Sportplustv-ға берген сұхбатында.Жансая қатысқан кейінгі жарыс 2023 жылғы күзде болды. Сол кезде Әбдімәлік&nbsp;Асаубаевамен бірге Ханчжоудағы (Қытай) Азия ойындарына қатысты. Асаубаева бесінші орын алса, Әбдімәлік&nbsp;сегізінші қатарға тұрақтаған еді.Фото: chess-boom.online

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары