<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Қорқыт ата атындағы Қызылорда университетінің ғалымдары облыстық ауыл шаруашылығы басқармасы ұйымдастырған агроөнеркәсіптік кешен саласындағы инновациялық жобалар конкурсына қатысты. Байқау нәтижесінде университеттің екі жобасы 30 миллион теңгеден аса қаржылай қолдау тапты.
<blockquote>
 «Аймақтың негізгі дақылы – күріш екені бәрімізге белгілі. Су тапшылығына байланысты күріш көлемін қысқарту туралы мәселе жиі көтеріліп жүр. Осыған байланысты біздің жас ғалымдар ғылыми зерттеу жүргізуде. Күріш қалдықтарын өңдеу барысында алынған биотыңайтқыш топырақ құнарлығын арттырады. Сол арқылы ауылшаруашылық дақылдарының өнімділігін ұлғайту жобасы өндіріске енгізіледі. Сондықтан ғылыми зерттеу жұмыстары арқылы тың әдістерді іске асыруымыз керек», – деді техника ғылымдарының докторы, агробиологиялық орталықтың бас ғылыми қызметкері Серікбай Өмірзақов.
</blockquote>
Зерттеу жұмысын университеттің инженерлік бейіндегі зертхана жетекшісі, химия ғылымдарының кандидаты Нұрлыбек Ахатаев бастаған ғалымдар тобы жүргізді. Ғалым өсімдіктерді қорғау құралдарын, биотыңайтқыштар әзірлеу, топырақтың құнарлылығы мен сипаттамаларын жақсарту салаларын зерттеп келеді. Қазіргі таңда оның 70-тен аса ғылыми жұмысы бар.
<blockquote>
 «Инновациялық жоба топырақ құнарлығын арттыруда күріш қалдықтарын қайта өңдеу кезінде алынған биотыңайтқышты пайдалану есебінен көкөніс және бақша дақылдарының өнімділігін арттыруға бағытталған. Жобаны Қармақшы ауданы, Тұрмағанбет ауылындағы «Тұрмағанбет» ЖШС-де іске асыру жоспарлануда. Болашақта өңірдің көп тонналы ауыл шаруашылығы қалдықтары биотыңайтқышқа қайта өңделетін болады», – деді Қорқыт ата атындағы Қызылорда университетінің химия ғылымдарының кандидаты Нұрлыбек Ахатаев.
</blockquote>

Қызылордада ғалымдардың жобасы мемлекеттен қолдау тапты

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp;Қазақстанда үйді жалдап тұратын адамдардың шығынын мемлекет есебінен өтеу жүйесі іске қосылды. Ай сайынғы төлемнің жартысы бюджет есебінен жауып отырады. Бүгінде Отбасы банкі өтінімдерді онлайн қабылдайтын арнайы платформаны тестік режимде іске қосты.
Жалдамалы пәтердің ақысын төлеуге арналған ақша кімге беріледі?
Жалдау төлемдері бойынша мемлекеттік қолдау шаралары тек төрт санатқа кіретін және баспана кезегінде тұрған қазақстандықтарға ұсынылады. Олар: I және II топтағы мүгедектер, мүмкіндігі шектеулі балалары бар немесе оларды тәрбиелеп отырған отбасылар, жетім және ата-анасының қамқорлығынан айырылған балалар, сондай-ақ, көпбалалы отбасылар.
Жалға алынған пәтердің барлық ақысы төлене ме?
Жоқ, мемлекет тарапынан жалдамалы пәтерге төленетін ақының 50 проценті, яғни, жартысы өтеледі.
Өтінім беретін адамдардың төлем қабілеттілігі тексеріле ме?
Иә, отбасының соңғы 6 айдағы орташа табысы әрбір мүшесіне шаққанда 1 ең төменгі күнкөріс деңгейінен, яғни, 36 018 теңгеден аспауға тиіс. Мысалы, үйде төрт адам болса, барлық отбасының табысы 144 072 теңгеден (4×36 018) артық болмауы шарт.
Өтінім қабылдау басталды ма?
Жалдамалы тұрғын үйді субсидиялауға өтінім қабылдайтын платформа сынақтан өтіп жатыр. Отбасы банкі 17 000 мың адамға тестілеуге қатысу туралы SMS-шақырту жіберді. Олар сәуір айының ішінде онлайн режимде өтінім беріп, банк мақұлдауын алуы қажет. Ал мамыр айында бағдарлама шарттарына сәйкес келетін барлық қазақстандық өтінім жібере алады.
Өтінім қалай жіберіледі?
Otbasybank.kz порталында (“Баспана маркет” маркетплейсі) “Жалға алу ақысын субсидиялау” бөлімі бар. Сол жерде өтінім онлайн режимде жіберіледі. Оны электронды цифрлық қолтаңба (ЭЦҚ) көмегімен рәсімдейді. Сондықтан ЭЦҚ-ны алдын ала дайындап қою қажет. Сондай-ақ, мамандар қолданыстағы ЭЦҚ-ның мерзімін тексеріп алуға кеңес беріп отыр. Субсидия алуға үміткер адамның Отбасы банкінде депозиті болуы шарт. Оны бейнебанкинг қызметі немесе “Otbasy bank” мобильді қосымшасы арқылы ашуға болады.
Жаңа бағдарламаға қанша адам қатыса алады?
Үкіметтің жоспарына сәйкес, жаңа бағдарламамен, шамамен, 70 000 адам қамтылады. Ол үшін барлығы 50 миллиард теңге қарастырылған. Соның ішінде 40 миллиард республикалық бюджеттен бөлінсе, жергілікті әкімдіктер 10 миллиард береді. Бюджет қаржысы мамыр айында бөлінеді. Сол кезде платформада жаппай өтінім қабылдау басталады.
Отбасының ай сайынғы табысы қалай тексеріледі?
Өтінім берген адам электронды цифрлық қолтаңбасын қойғаннан кейін жеке деректерді жинауға және өңдеуге келісім береді. Ақпараттық жүйе деректерді өңдеп, отбасының құрамын анықтайды. Содан кейін кәмелеттік жасқа толған әрбір отбасы мүшесі otbasybank.kz сайтында “қонақ” ретінде тіркеліп, ЭЦҚ арқылы жеке деректерді жинау және өңдеу келісіміне қол қоюы керек. Содан жүйе деректерді қайтадан тексеріп, өтініш берушіге субсидия алуға келісім береді немесе себебін түсіндіріп, өтінішін кері қайтарады.
Өтінім мақұлданған соң не істеу керек?
Өтініш мақұлданған жағдайда хабарламада жіберіледі. Онда жалға алу аймағы, пәтер ауданы, жалдау ақысының максималды мөлшері мен қатысушыға тиесілі ең жоғары субсидия көлемі көрсетіледі. Сосын “Пәтер иесі туралы деректер” бөлімінде жалға берушінің ЖСН-ін немесе БСН-ін көрсету керек. Содан кейін үйді жалға беретін өз құжаттарын жүктеуі керек.
Үйді жалға беруші қандай құжаттарды жібереді?
Жалға беруші де бәрін онлайн режимде жасайды. Алдымен otbasybank.kz сайтында ЭЦҚ арқылы тіркеліп, “Жалға алу ақысын субсидиялау” бөлімінде жеке деректерін растайды. Ол да жеке деректерін жинау және өңдеу туралы өтінішке қол қояды. Одан кейін жалға берілетін пәтердің кадастрлық нөмірін және қаражат аударылатын 20 сандық шотты көрсету керек. Ақпараттық жүйе жалдау шартын және төлем кестесін жасап шығарды. Оған жалға беруші және жалға алушы ЭЦҚ-мен қол қояды. Отбасы банкі жалдамалы тұрғын үйдің субсидиясын жалға алу шартының мерзімі аяқталғанша ай сайын аударып отырады. Құжаттың күшін мерзімінен бұрын жоюға, сондай-ақ, жаңа үй иесімен келісімшарт құруға рұқсат бар. Бірақ otbasybank.kz порталында қайтадан өтініш беру процесінен өту керек болады.
Жақын туыстардың үйін жалдауға бола ма?
Субсидиямен төленетін баспананы жақын туыстардан және жұбайлардан, соның ішінде бұрынғы жұбайларынан және ерлі-зайыптының туыстарынан жалға алуға тыйым салынған. Жергiлiктi әкiмдiктер жалдамалы үйлер мен онда тұрып жатқан азаматтарды тоқсанына бiр рет тексеріп отырады. Ал Отбасы банкі жыл сайын субсидия алушылардың шарттарға сай келуіне мониторинг жүргізіп, төлем тәртібін ай сайын қадағалайды.
<a href="https://sputnik.kz/20220424/zhalga-alatyn-uy-manyzdy-10-suraq-24422748.html">Sputnik.kz</a>

«Жалға алатын үй төлемінің жартысын мемлекет өтейді»: Маңызды 10 сұрақтың жауабы

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Бүгін ҚР Премьер-Министрі Әлихан Смайыловтың төрағалығымен өткен селекторлық жиында әлеуметтік азық-түлік тауарлары мәселесі қаралды.
Жиынға ведомство басшылары, өңір әкімдері қатысты. Бірқатар министрлер мен облыс әкімдері баяндама жасады. Бүгінгі күні бірқатар азық-түлік өнімдерінде баға өсімі байқалады.
Үкімет басшысы әлеуметтік маңызы бар азық-түлік қорында тапшылықты болдырмау, баға тұрақтылығын сақтау және өнімдерді сатып алу мәселесіне қатысты нақты тапсырмалар жүктеді.
Жиыннан кейін облыс әкімі Нұрлыбек Нәлібаев өңірде азық-түлік тапшылығын туындатпас үшін қажетті қор көлемін ұдайы анықтап, әлеуметтік дүкендерде өнімнің жеткілікті болуын тапсырды. Сондай-ақ, базар мен сауда нүктелеріндегі халық жиі тұтынатын өнім бағасының шекті бағадан аспауын қадағалап, тұрақтандыру қорының жұмысын күшейтуді, халыққа қызмет көрсететін нысандардың тазалығына жете мән беруді жүктеді. Ал, аудан әкімдеріне аймаққа қажетті өнім қорын қамтамасыз ету үшін әрбір ауылда бақша дақылдарын егу жұмыстарын күшейтуді тапсырды.
Қазіргі күні&nbsp;тұрақтандыру қорында 82 тонна картоп, 4,5 тонна пияз,&nbsp;136 тоннасы қант қоры бар. Сондай-ақ,&nbsp;форвардтық келісім арқылыТүркістан облысынан 100 тонна ерте пісетін қырыққабат бір апта ішінде жеткізіле бастайды.

Нұрлыбек Нәлібаев: Бақша өнімдерін егуге басымдық беруіміз керек

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp;Футболдан бірінші лиганың 2-турында қызылордалық «Қайсар» «Яссыға» қонаққа барып, кезекті жеңісіне қол жеткізді.
Қасқырлар ойынның алғашқы бөлігін ширақ бастап, кездесудің 15-минутында есеп ашты. Алаң иелерінің қорғаушысы Аян Құлмағанбетовке қарсы тәртіп бұзып, төреші 11-метрлік айып добын белгіледі. Нүктеге келген Мамаду Диалло мүлт кетпей, «Қайсарды» алға шығарды.
Матчтың екінші жартысында алаң иелері есепті теңестіруге мүмкіндік алды. Алайда ойынға тыңнан қосылған Елжас Алтынбеков 80-минутта гол соғып, «Қайсарға» жеңіс сыйлады.

«Қайсар» кезекті жеңісіне қол жеткізді

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Жаңақорған ауданы аумағындағы «Шалқия» кен орнын­да бірнеше жылдан бері жер асты қазбалары өндіріліп жат­қаны белгілі. Аталмыш кен орнының жұмысын әлемдегі алпауыт елдермен жұмыс жасайтын Қытай компаниясы 4 жыл мердігерлік арқылы үйлестіруде.
Маңыздысы сол, Қытайдың ТОО «Kingka Mining Construction» компаниясының басшылығы бизнестің әлеуметтік жауапкершілігі аясында аудандағы колледж шәкірттерінің біліктілігін арттырумен қатар, жұмыспен қамту мәселелеріне белсене араласып, өз үлестерін қо­суға ниетті. Осы мақсатта 2021 жылдың желтоқсан айында Жаңақорған аграрлық-техникалық колледж директоры Жомарт Шауенов пен аспан асты елі компаниясының директоры Дзянг Хайвен және «Шалқия Цинк LTD» АҚ-ның әлеуметтік мәселелер жөніндегі кеңесшісі Ғабит Ғазизқанұлымен кездесіп, екіжақты меморандумға отырды.
Екіжақты меморандум аясында колледждегі «Пайдалы қазбалардың кен орындарын жер астында өңдеу» мамандығының студенттері «Шалқия» кен орнында өндірістік практикадан өтіп, толықтай жұмыспен қамтылатын болады. Сондай-ақ, түлектер оқуды аяқтаған соң өз қалауы арқылы Қытай мемлекетіне барып жоғары білім алу үшін оқуын әрі қарай жалғастыруларына мүмкіндік беріледі.
<blockquote>
 «Бұл меморандум колледжіміздің түлектерін жұмыспен қамтуға және Қытай мемлекетінде біліктіліктерін арттыруға зор мүмкіндік тудырып отыр. Сондай-ақ, бүгінде біз аталмыш Қытай компаниясының тапсырысымен тігін шеберханасында ақылы түрде жұмыс киімі мен қажетті жабдықтарын да тігуде, – деді колледж директоры Жомарт Абибуллаұлы.
</blockquote>
<img src="https://kyzylorda-news.kz/wp-content/uploads/2022/04/279168075_1518135731915267_7696113269890067682_n.jpg" alt="" />
<img src="https://kyzylorda-news.kz/wp-content/uploads/2022/04/279205760_1518135755248598_6999147619165190165_n.jpg" alt="" />
<img src="https://kyzylorda-news.kz/wp-content/uploads/2022/04/279220831_1518135711915269_4659439043074630933_n.jpg" alt="" />

Жаңақорғандағы кен орны колледж түлектерін жұмыспен қамтиды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp;Білім және ғылым министрлігі еліміздегі колледждерде сырттай оқуға арналған біліктілік тізімін айтарлықтай қысқартты. Енді студенттер 53 біліктілік бойынша білім ала алады, деп хабарлайды&nbsp;<a href="https://stan.kz/">Stan.kz</a>.&nbsp;
Салыстырмалы түрде айтар болсақ, екі жылдан астам уақыт бұрын 595 біліктілік бойынша сырттай білім алуға болатын. Бірақ оқытудың бұл түрі студенттерге сапалы дағдыларды бермейтіндіктен, министрлік оларды қысқарту бойынша кезең-кезеңімен жұмыс жүргізді. Бұл жолы сырттай оқу «Құқық», «Білім беру», «Сервис, экономика және басқару» және басқа да кадрларды даярлау бейіндері бойынша алынып тасталды.
<blockquote>
 «Бүгінгі таңда техникалық және кәсіптік білім беру саласындағы кадрларды даярлауға қойылатын талаптарды еңбек нарығы мен жұмыс берушілер белгілейді. Ол үшін біз сырттай оқу түрінен бас тартып жатырмыз. Сондай-ақ мұндай шешімді қабылдауға түлектердің оқуды бітіргеннен кейін алатын білім мен дағдыларының жеткіліксіз сапасы себеп болды. Колледждер студенттерге жұмыс орнында білім алуға мүмкіндік беретін ірі кәсіпорындармен және бизнеспен тығыз байланыста жұмыс істейді. Яғни бұл оқытудың дуалды формасы. Бұл бүгіннің өзінде білім сапасына оң әсерін тигізіп келеді. Сырттай оқыту тізімінен талап етілмеген біліктіліктер, оның ішінде дайындық сәйкестігін ескере отырып, біреуіне біріктірілгендер алынып тасталды. Жалпы біз қысқарту жұмыстарын әрі қарай жалғастырамыз», – деп атап өтті ҚР БҒМ Техникалық және кәсіптік білім департаментінің директоры Насымжан Оспанова.
</blockquote>

Қазақстандық колледждерде сырттай оқуға болатын мамандықтар тізімі қысқарды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Жаңақорған ауданы, Жайылма ауылындағы №195 мектеп-гимназиясында «Дебат және Біз» тақырыбында облыстық семинар өтті.
Семинар аясында «Ұшқыр ой алаңы» дебат сыныбының ашылу салтанаты өткізіліп, аудандық «Алтын ғасыр» оқушылар дебат клубы құрылды.
Облыстық семинарға аудандық білім бөлімінің басшысы Болат Ибрагимов және аудандық мектептің директорлары мен республикалық, облыстық БАҚ өкілдері қатысты.
Семинар қатысушыларына ең алдымен мектептің домбыра үйірмесі өнерін көрсетіп, оқушылар президенті қонақтарға Балалар жылына орай жасалынған оқушылар көрмесінен таныстырылым жасады. Мұнан соң, аудандық білім бөлімінің басшысы Болат Ибрагимов «Ұшқыр ой алаңы» дебат сыныбы мен аудандық «Алтын ғасыр» оқушылар дебат клубын салтанатты түрде ашып, лентасын қиды.
«Ауданымызда осы кезге дейін түрлі деңгейде оқушылар арасында дебат сайыстары ұйымдастырылып, шәкірттеріміз облыстық, республикалық деңгейлердегі бәсекелерде үздік атануда. Осы тұрғыда бұл жұмыстарды одан әрі жаңғырту үшін «Алтын ғасыр» дебат клубын құрдық. Мұнда әр білім ошақтарында үздік деп танылған оқушылар дебат сайысына дәл осы жаңадан ашылып жатқан кабинетте машықтанып, түрлі сайыстарда аудан абыройын қорғайтын болады», – деді Болат Мақсұтұлы.
Ғылымға негізделген білім ордасының цифрлық әлеуетін таныстыру мақсатында семинарға қатысушыларға робототехника үйірмесінің жұмыстары көрсетілді. Үйірмеде тәлім алатын оқушылар бағдарламалау негізінде жасаған роботтардың жұмыс процесін таныстырды.
Жайылма ауылдық округындағы білімнің қара шаңырағы атанған мектеп бүгінде министрлік бекіткен төрт жобаны тиімді жүзеге асыруда. Соның ішінде шарада оқушылар «Оқуға құштар мектеп» жобасы аясында бук-трейлерден TEDx форматында оқыған кітаптарын талдап, таныстырылым жасады. Мұнан соң, «Мектеп театры» жобасы бойынша 3 сыныптың оқушыларынан құралған «Қуыршақ» театры орыс халқының «Үйшік» қойылымын қойып, қонақтарға ерекше көңіл-күй сыйлады.
Шара соңында аудандық білім бөлімінің басшысы Болат Ибрагимов мектеп басшылары мен ұстаздарын аталмыш төрт жоба бойынша тұрақты түрде жұмыс жасауға шақырып, тәжірибе ретінде басқа білім ошақтарына таратылуы қажеттігін атап өтті.

Жаңақорғанда «Дебат және Біз» облыстық семинары өтті

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Жаңақорған ауданында 3 мектеп пен 1 балабақшаның құрылысы жүргізілуде.
Олар Жаңақорған кентінде МАИ және Ипподром аумағындағы 300 орындық мектеп пен №169 мектептің 600 орындық жаңа ғимараты, Жаңақорған кентінде МАИ және Ипподром аумағындағы 300 орындық мектеп пен №169 мектептің 600 орындық жаңа ғимараты, Бірлік ауылындағы 90 орындық балабақша құрылысы жүруде. Бүгінде құрылыстың қарқыны күшейтіліп, облыс және аудан әкімдігі сапасын жіті бақылауда.
Бір ай уақыт бұрын іргетасы қаланып бастаған Ипподром мөлтек ауданындағы 300 орындық мектептің құрылыс қарқыны бүгінде жақсы жүргізілуде. Мердігер кампанияның айтуынша, 2023 жылы берілуі тиіс нысанды мерзімінен бұрын биыл аяқтауды жоспарлап отыр. Ал МАЙ бекетіндегі 300 орындық мектеп құрылыс барысы бүгінде әкімдіктің қатаң бақылауында. Сондай-ақ, кент орталығындағы 600 орындық №169 орта мектеп құрылысы аяқталуға жақын. Биыл балалар игілігіне пайдалануға беріледі деп күтілуде.
Бүгінде Жаңақорған ауданында бала санының өсімі жоғары. Осы ретте мектепке дейінгі білім беру мәселесі өзекті болып отыр. Қазіргі таңда аудан бойынша 118 балабақшада 6 141 бала тәрбиеленуде. Балабақшаларда орын тапшылығын жою мақсатында бүгінде Бірлік ауылында 90 орындық балабақша құрылысы жүргізілуде. Жаңа балабақша биыл пайдалануға беріледі деп жоспарланып отыр. Мұнымен қоса, биыл Жаманбай батыр ауылында да 90 орындық балабақша құрылыс басталады деп күтілуде.

Жаңақорғанда 3 мектеп пен 1 балабақша салынып жатыр

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Қазақстан аумағында синоптикалық процестердің күшеюімен орталықта, шығыста, оңтүстікте, оңтүстік-шығыста жауын-шашын, оңтүстік пен оңтүстік-шығыстың таулы, тау бөктерлі аудандарында қатты жауын-шашын болады, деп хабарлайды Қазгидромет.
Тек еліміздің батысы, оңтүстік-батысы, солтүстігі, солтүстік-шығысы жоғары қысымды алқабында болатындықтан, жауын-шашынсыз ауа райы сақталады. Республика бойынша тұман, желдің күшеюі, оңтүстік-батыста – шаңды дауыл, оңтүстік өңірлерде-найзағай, бұршақ, дауыл күтіледі.
Түнде Қызылорда облысының орталығында жел 15-20 м/с күшейеді.

25 сәуірге арналған ауа райы болжамы

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp;Тұрғын үй салумен айналысатын компаниялардың кейбірі пәтер бағасын арзандата бастады. Бұл туралы Құрылысшылар қауымдастығының басшысы Виктор Микрюков мәлім етті, деп хабарлайды <a href="https://lenta.inform.kz/kz/aldagy-eki-ayda-baspana-kymbattamaydy-kurylysshylar-kauymdastygy_a3925849">ҚазАқпарат</a>.
<blockquote>
 «Жалпы тұрғын үй нарығында ахуал оңалып келеді. Доллар бағамының төмен де, жоғары да құбылмай, айтарлықтай тұрақты деңгейде сақталуы нарыққа жағымды әсер етіп жатыр. Сондықтан біз дәл қазір баспана бағасы өспейді деп айта аламыз», – деді Виктор Микрюков.
</blockquote>
Оның сөзіне қарағанда, құрылыс материалдарының бағасында да жағымды динамика байқала бастаған.
<blockquote>
 «Көптеген құрлыс материалдарының бағасы төмендей бастады. Бұл әрине қуантарлық жаңалық. Көптеген құрылыс компаниялары баспана бағасын түсіре бастады. Өйткені кейбір болжамдар нақты тәуекелден артық есептеліп, баға қажетті деңгейден тым артық көтеріліп кеткен болатын», – дейді қауымдастық басшысы.
</blockquote>
Сөз соңында Виктор Микрюков алдағы екі айда баспана бағасы қымбаттамайды деген болжамын айтты.
Осы айдың басында ғана Біріккен риэлторлар қауымдастығы президентінің кеңесшісі Нина Лукьяненко баспана нарығында бағаны күрт түсіретіндей себеп көріп тұрмағанын айтқан еді.

Құрылысшылар қауымдастығы: Алдағы екі айда баспана қымбаттамайды￼

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Тіс дәрігеріне бірінші тексеріске келген емделушілердің көпшілігінен емдеу керек тістер табылады. Қазір тісті емдеу ауыртпайды, бірақ өте қымбатқа шығады. Егер балаңыздың сүт тістеріне дұрыс күтім жасасаңыз, емдеуден құтыла аласыз.
Сүт тістер де азу тістер секілді маңызды
«Сүт тістер бәрібір түсіп қалады» деп көпшілік ата-ана оларға аса мән бермейді. Алайда сүт тістерге дұрыс қарамау үлкен қателік. Себебі сүт тістердің дұрыс әрі сау өсуі адамның стоматологиялық болашағына әсер береді. Сүт тістердегі тісжегі оның астынан өсіп келе жатқан жаңа тістерді де зақымдайды. Ал егер уақытында сүт тістерді қаратпай, ол емдеуге де келмей, жұлдырып тастасаңыз, оның да өз қауіптері бар. Ол жақ геометриясының өзгеруіне, шайнаудың бұзылуына әкеліп, болашақта дене мүсіні, тістем және асқорыту проблемаларын тудыруы мүмкін.
Баланың алғашқы тісі шыққан кезден бастап тіс тазалау керек
Көпшілік стоматологтар балаға күніне екі рет ауыз гигиенасы қажет екенін айтады: таңертең және кешке тамақтан кейін тіс тазалау керек. Сондай-ақ, олар баланың тіс тазалауын ең болмағанда ол 8 жасқа толғанша бақылау керегін ескертеді. Бала тісінде ерте тісжегі пайда болуының бір себебі — жиі түнде ему. Егер балаңыз түнде емуін тоқтатпаса, тіс жегінің алдын алу үшін оған әр емізгеннен кейін бөтелкемен су ішкізіп жіберген жөн.
Щетка жұмсақ болуы керек
Баланың тіс щеткасына қойылатын негізгі талаптардың бірі — жұмсақ қылтан. Егер гигиенаға қажетті уақыт (2 минуттан аз емес) бөлсеңіз және дұрыс техниканы (жоғарыдан төмен қарай қозғау) сақтасаңыз, жұмсақ щетканың өңезден арылуға күші жетеді. Мұндай щетканың басты артықшылығы — оның бала тісінің етін зақымдамауы. Стоматологтар саусаққа киетін силикон тіс тазалағыштарды тек жолда пайдалануға кеңес береді. Себебі олар щетка секілді тісті толық тазалай алмайды. 3 жастан асқан балаларға тіс тазалайтын электр щетка алып беруге болады. Жиі мұндай щеткаға қызыққан бала тісін өздігінен тазалағысы келіп тұрады.
Сүт тістерінің сапасы тамақтануға байланысты
Сүт тістерінің минералдануы — бала рационы үлкен рөл атқаратын күрделі әрі ұзақ процесс. Стоматологтардың айтуынша, балаға алғашқы тамақ (шамамен 6 айдан бастап) бергеннен бастап, текстурасы, түсі және құрамындағы қоректік заттар жиынтығы әртүрлі өнімдер ұсыну керек. Әсіресе, балаға сәбіз, тоқаш, алма және басқа да «қиын» өнімдерді мүжуді үйрету керек. Ол жақ бұлшықеттерінің дамуын ынталандырады, эмальді механикалық түрде тазартады және оның минералдануына ықпал етеді. Бала рационында ең болмағанда 2 жасқа дейін тәтті мүлдем болмау керек.
Су баланың негізгі сусыны болуы тиіс
Балаға тіс жегінің ерте пайда болуы — қазіргі заманның нағыз проблемасы. Мамандар оны бала рационында судың жетіспеушілігімен де байланыстырады. Қазір көпшілік әр тамақтану кезінде балаға тәтті сусындар береді, барлық мүмкін тіскебасарлар қолжетімді — мұның барлығы тіс жегіні тудыратын бактериялардың дамуына керемет орта. Бұл микроағзалар қышқыл ортаны жақсы көреді, ал қышқыл орта кез келген тамақтанудан соң және тәтті сусындар ішкеннен кейін пайда болады. Олар сілекеймен ылғалданған және қарапайым сумен шайылған ортаны жақтырмайды. Сондықтан таза су ішу — тіс жегіден қорғанудың керемет әдісі.
Тіс дәрігеріне жүйелі түрде қаралап тұру керек
Баланы тіс дәрігеріне алғаш рет 9-12 айында қарату ұсынылады. Бұл кезде бала бірнеше тісімен мақтана алады. Ал дәрігер сол тістерін қарап, гигиена жайында кеңес беріп, тіс жегінің алдын алу шараларын ұсынады.&nbsp;
massaget.kz

Баланың сүт тістеріне қалай күтім жасау керек?

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Бұл – көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері, мемле­кеттік сыйлықтың лауреаты, әйгілі театр сыншысы Әшірбек СЫҒАЙДЫҢ осыдан отыз жыл шамасы бұрын Қали СӘРСЕН­БАЙҒА берген сұхбатынан алынған үзінділер. Содан бері бірдеңе өзгерді ме екен, енді өзгермесе… Оқып көріңіз.
Билік пен халық екі тілде сөйлейді. Билік өз тілімізде сөйлемей өспейміз.
Билік базар араласын. Базардан бүткіл өмірімізді көруге болады.
***
Қазіргі әндерден тек барабанның дауысынан басқа ештеңе естімейсің. Миың шаршайды, көзің қарауытады. Құрқұлаққа айналдық қой.
***
…Ал енді мына өнердегі біржақтылықты айтайын. Опера театрының негізін салған, Күләш апамызды жетектеп жүріп, опера сахнасына алып шыққан Қанабек Байсейітовтың аты қайда? Осыны министрліктегілер қағазбастылықпен отырып аңғармай қалған болуы керек, әйтпесе Астанадағы опера театрын «Байсейітовтер театры» деп атасақ қандай жарасымды болар еді. Гнесиндер атында институт, ағайынды Абдуллиндер атында көше бар ғой. Осыны кім ойлайды? Қанекеңнің атында Талдықорғанда бір колледж болған, қазір бар ма, жоқ па білмеймін. Сонсоң «Құштар көңіл» деген кітабы қалды. Қанекеңнің қатарластарының бәрінің аты жаңғырып жатыр. Бұл кісі неге жалғыз қалды?
***
Шындық бір түрлі жаңа түскен келін секілді. Бірде ұяң, бірде қылымсиды, бірде долы т.б.
Мәдениет, өнер халықтың көз алдында. Ол сенің жүзің, бетің, бағдаршамың, сенің психологияң, эмоцияң. Мәдениет осындай жүк көтеріп тұр. Ол жұрттың назарында.
***
Менің 20 жыл өмірім Мәдениет министр­лігінде өтті. Екі рет орынбасар болдым. Орталық Комитеттің Мәдениет бөлімінде істедім. Ректор болдым. Өнер баспалдағының бар саласынан өткен адаммын. Тағдырыма ризамын. Мемлекет басшылары мені министрдің орынбасары ретінде таныса, мен оларға қандай кінә қоямын. Ұлттық өнер үшін министр болып бір істеп көруге болар еді, бірақ ондай мүмкіндік болмады. Қызметті өз еркіммен өткізіп кеткен адаммын. Егер артымнан сөз еріп жатса, «Жас Алаш» бірінші болып жазар еді. Бес миллион долларды жұтып қойған Кутовойды білесің. Кейде сондай былыққа батпай, аман-есен кеткеніме шүкіршілік етемін. Әлдекімдердің кепілдемесімен, звондауымен жұмысқа орналасқан емеспін. Бәріне өзімнің қаламым мен қағазымның арқасында жеттім.
…Менің кеткен сабебім, кездейсоқ, кәсіби маман емес адамдардың өнерге араласуы мені қорқытты, үркітті… Мәдениеттің оқуын бітірмегендер мәдениетті түсінбейді деуден аулақпын. Бірақ дәл өзіңдей түсінбейді. Ол жігіттер мүмкіндігін өз саласында байқап көру керек еді. Мәселен мені жұлып алып басқа қызметке қойса, бас тартар едім, жігіттердің бас тартпайтынына қайран қаламын.
Төлегендер жинақы жүру үшін, Бекежандар керек.
***
…Кейде біздің өнер адамдары «кім сойса да, қасапшы сойса екен» деп өтірік жылайды. Олар өнердің басына түсінбейтін адам келсе, соған қуанатын секілді. Әрқайсысы Станиславский, Қуанышбаев тәрізді болғысы келеді де, ал анау соған сеніп қалады. Ал енді ұңғыл-шұңғылының бәрін біліп отырған кісіні бұлар да жақтыра бермейді-ау деп ойлаймын.
***
…Қызметтен кетіп барып атақ алғаныма шүкір деймін.Әйтпесе мынау қызметін пайлаланды деген сөзге де ілініп кетуім ғажап емес еді.
***
Дос дегеннің өзі де кейде шартты ұғым болып көрінеді. Бір қарағанда дос көп секілді. Бірақ олар аз, өте аз. Достықтың өзі құбылмалы жайға айналып барады. Осындайда Сағатты сағынамын.Тірі күнінде ренжіскен кезіміз де болды. Бірақ жаны өте нәзік еді оның. Көңілінде кір сақтай алмайтын. Шамалы уақыт өткен соң «әй, шалдың баласы қой енді» деп жүретін. Осындай досты кейде оңашада етжүрегім елжіреп, сағынып отырамын.
***
Мен алты министрмен қызметтес болдым. Мұның ішінде кісіге жаны ашитын, өнерді өзегімен өртеніп танитын Жексембек Еркінбековтей министрді мен көргенім жоқ. Он екі жыл Мәдениет министрі болу оңай емес. Негізінен таза адам болды. Басқалар «мен жаман болдым ба?» десе, өзі білсін. Көп таланттар Еркінбековтың тұсында танылды. Егер осы дұрыс емес дейтін кісі болса, менімен сайысқа түсе берсін. Өйткені ол кісіге бес жарым жыл орынбасар болдым.
<a href="https://anatili.kazgazeta.kz/news/60318">Anatili.kz</a>

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары

Қызылордада ғалымдардың жобасы мемлекеттен қолдау тапты

«Жалға алатын үй төлемінің жартысын мемлекет өтейді»: Маңызды 10 сұрақтың жауабы

Нұрлыбек Нәлібаев: Бақша өнімдерін егуге басымдық беруіміз керек

«Қайсар» кезекті жеңісіне қол жеткізді

Жаңақорғандағы кен орны колледж түлектерін жұмыспен қамтиды

Қазақстандық колледждерде сырттай оқуға болатын мамандықтар тізімі қысқарды

Жаңақорғанда «Дебат және Біз» облыстық семинары өтті

Жаңақорғанда 3 мектеп пен 1 балабақша салынып жатыр

25 сәуірге арналған ауа райы болжамы

Құрылысшылар қауымдастығы: Алдағы екі айда баспана қымбаттамайды

Баланың сүт тістеріне қалай күтім жасау керек?

Әшірбек Сығай: Төлегендер жинақы жүру үшін, Бекежандар керек

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары

Қызылордада ғалымдардың жобасы мемлекеттен қолдау тапты

«Жалға алатын үй төлемінің жартысын мемлекет өтейді»: Маңызды 10 сұрақтың жауабы

Нұрлыбек Нәлібаев: Бақша өнімдерін егуге басымдық беруіміз керек

«Қайсар» кезекті жеңісіне қол жеткізді

Жаңақорғандағы кен орны колледж түлектерін жұмыспен қамтиды

Қазақстандық колледждерде сырттай оқуға болатын мамандықтар тізімі қысқарды

Жаңақорғанда «Дебат және Біз» облыстық семинары өтті

Жаңақорғанда 3 мектеп пен 1 балабақша салынып жатыр

25 сәуірге арналған ауа райы болжамы

Құрылысшылар қауымдастығы: Алдағы екі айда баспана қымбаттамайды￼

Баланың сүт тістеріне қалай күтім жасау керек?

Әшірбек Сығай: Төлегендер жинақы жүру үшін, Бекежандар керек

Құрылысшылар қауымдастығы: Алдағы екі айда баспана қымбаттамайды