<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Шамамен 5-6 жыл бұрын есепті оймен, саусақтарын ашып-жұмып отырып, әп-сәтте шығаратын балаларды телеарнадан көретінбіз. Минут емес, секундқа жеткізбей калькулятордан жылдам есептеген талай бүлдіршін таңдай қаққызғаны рас. Енді, міне 2-3 жылдың аясында біздің ауданда да ментальды арифметика әдісі кеңінен танымал әрі сұранысқа ие болып отыр. Жаңақорғандық оқушылар да әрдайым үздіктер қатарынан көрініп, халықаралық, облыстық жарыстардан үнемі жүлделі орындарды иеленіп келеді.Ментальды арифметика деген не? 4-16 жастағы балалардың ақылой қабілетін ойда санақ жүргізу арқылы дамытатын әдістеме. Яғни, математика ғылымының бір бөлігі ретінде қарастыруға болады. Осы әдістеменің көмегімен бала күрделі арифметикалық амалдарды (қосу, азайту, көбейту, бөлу, санның түбірін табу) бірнеше секундта ойда немесе арнайы «абакус» деп аталатын шоттың көмегімен есептеп шығара алады екен. Біздің миымыз 2 жартышардан құралады.Атап айтсақ, оң жақ және сол жақ. Ұшқыр қиялға мидың оң жақ бөлігі жауап берсе, сол жақ бөлігі логикаға жауапты екен. Мидың оң жақ бөлігінің потенциалы айтарлықтай жоғары. Мидың екі жартышарын дамыту үшін менталды арифметиканы жаңа үйреніп келе жатқан балалар шотпен есептеген кезде екі қолының саусақтарын бірдей пайдаланады. Сөйтіп, арифметикалық амалдарды есептеп үйренеді. Бұл кезеңнен сәтті өткен бала амалдарды ойда есептеп үйренеді. Ойда әр есеп жүргізген сайын баланың шоттан тәуелсіздігі қалыптасып, біраз уақыттан кейін ол шотты тек ойында елестету арқылы үлкен разрядты сандарды бірнеше секунд ішінде есептейді екен. Өткенге көз жүгіртсек, бірнеше мың жыл бұрын қытайлықтар «абакус» есепшотын ойлап тапқаны жайында айтылып та, жазылып та жүр. Бұл құрал арифметика саласына көп өзгеріс әкелді дегенді алға тартады. Аталмыш есепшоттың ерекшелігі, мәні кез келген есепті ойша тез шығаруға үйретеді. Бүгінгінің калькуляторы уақыт жағынан одан қалыс қалып қояды деседі. Әйтеуір, бұл әдісті үйренген баланың санаулы секундта бірнеше сандарды оңай алып қосып, көбейіп не бөліп жатқанын көзіміз шалып жүргені ақиқат. Содан болар, «Абакус» бүгінде АҚШ-та, Кореяда, Оңтүстік Азияда кең танымал.Ендігі кезек бізде…Аудандағы ахуал қандай? Қазіргі кезде ата-аналар балаларының бос уақытын түрлі үйірмелермен толтырып тастауды жөн көреді. Солардың бірі – менталды арифметика. Оның шынымен де пайдасы бар ма? Әлде жай ғана оқу жүйесінде сәнге айналған ағын ба? Өздеріңізге де белгілі, кент орталығында жеке мектептер ашылып жатыр. Қайсы білім ордасына бас сұқсаңызда алдымен «Бізде ментальды арифметика бар» дегенді алға тартады. Тіпті, редакциямызға кемінде айына 1-2 рет ұстаздар келіп, оқушылардың республикалық, халықаралық ментальды арифметикадан өткен жарысқа қатысып, жүлделі орын алғандарынан хабардар етіп жатады. Тіпті, менталды арифметика мектептері кең етек жайып келеді. Көптеген орталықтар – әлемдегі үздік менталды арифметика мектептерінің филиалы.Бірақ, жалпы жұрттың пікірі екіге бөлінгенін аңғарып жүрміз. Біреулері бұл оқу әдістемесі баланың есте сақтау, креативті ойлауын, шығармашылық ойын дамытуға көмектеседі десе, басқалары механикалық есептеудің жағымсыз жақтарын байқап қалып жүрміз дегенді алға тартады. Расымен де, бізде кейбір ата-аналар шетелге шығып келген балаларға қызыға қарап, өз баласының да солардан кем болмауын ойлайды да, баласы қаласын қаламасын, баласы тұрмақ өзі де түсінбейтін атаулы үйірменің есігін қағады.Осы ретте, белгілі математик Асқар Жұмаділдаевтың ментальды арифметикаға қатысты айтқанын тілге тиек еткенді жөн көрдік. Математика ғылымы – теңіз. Ментальді арифметика сол теңіздің бір тамшысы ғана. Мұны игерген адам сандарды тез көбейтуді біледі. Одан өзге артық-шылығы жоқ. Бір есепті біреу 5 секундта, екінші біреу 1 минутта шығаруы мүмкін. Меніңше, нәтиже дұрыс болса, болды. «Дүниеде пайдасыз нәрсе көп қой. Мысалы темекі. Ол пайдалы ма? Жоқ, бірақ бәрі тартады. Менталды арифметика пайдалы ма? Жоқ. Ол да темекі сияқты керек емес өнердің біреуі. Дәлірек айтсақ, бұрын болған өнер. Бұдан жүз жыл бұрын ешқандай компьютер, калькулятор болмаған. Сол кезде жапондар мен қытайлардың ойлап тапқан өнері. Онда екі таңбалы санды екі таңбалы санға көбейтеді. Сіз оны бір минут көбейтесіз, ол отыз секунд. Ал не болыпты? Оны калькулятормен есептей салған оңай емес пе? Бас сол ақымақ есепті шығару үшін керек пе? Бас тірлік жасау үшін керек. Ал мұндай есеппен кім тірлік жасай алады?» деген сөзі есті адамға еселі ой салары сөзсіз. Әлбетте, ментальды арифметика дұрыс емес, оның білім жүйесінен алып таста демейміз. Тек, соңғы уақыттары қандай жарыс болсын, байқау болсын, барлығында өздері де жетік біле бермейтін ментальды арифметикадан балаларды апарып қатыстырып жатқаны көңілге кірбің салады. Енді осы орайда, ауданымыздағы атаулы пәнге қатысты ұстаздардың ойын ортаға салып көрейікші. Әуелі ментальды арифметикадан балаларды баптап жүрген Айнаш Абсаттарованың ойын білдік. – Ментальды арифметика баланың ойын дамытатын ерекше әдіске айналды. Бұл баланың есеп шығаруын ғана жақсартып қоймайды, баланы көшбасшылыққа баулиды. Өз-өзіне деген сенімділігін арттырып, ақпаратты жылдам қабылдау мүмкіндігін арттырады. Балалар математикалық тапсырмаларды есепшотпен орындайды. Ол абакус деп аталады. Абакусты бас бармақ пен сұқ саусақ арқылы есептейміз. Бас бармақ пен сұқ саусақ баланың екі жақ миын дамытып, жұмысын жақсартады. Бала жылдамдықта есеп шығарып, тез ойлауды, тез әрекет жасауға, тез шешім шығаруға дағдыланады.Бұл пән баланың ақыл-ойының барынша тез дамуына әсер етеді. Сол үшін ментальды арифметика пәні керек. Бұл халықаралық деңгейде расталған бағдарлама. Ментальды арифметика мамандардың айтуынша, ғылым емес, математикалық тәсіл. Жаңа әдістеме ойды дамытады. қалыптасқанын көрсетеді. Бала ментальды арифметикадан есте сақтау қасиеті ерекше артады. Көз алдына есептерді елестету арқылы есеп шығарады. Десе де, баланың қоғамға қажетті ментальды арифметикадан қалдырмаймын десеңіз, таңдау құқығы өзіңізде. Ең бастысы, менталды арифметика балаға санды сезінуге мүмкіндік береді. Ата-аналар балаларын менталды арифметикаға жиі беретін болды. Оның көмегімен балалар шапшаңдыққа бейімделіп келеді – дейді үйірме жетекшісі. Дұрыс екен. Әйткенмен, мемлекеттік мектептердегі ұстаздардың да ойын білгенді құр көрдік. Сол себепті де, кенттегі №286 мектептің математика пәнінің мұғалімі Мадияр Әбенұлының да сөзі орамды.– Меніңше, ойда тез санау математиканы жақсы игергеннің көрсеткіші емес. Әлбетте, бұл жерде ментальды арифметика дұрыс емес деген сөз емес. Бірақ, баланың жылдам алып қосқанын ғана емес, логикасын да қоса дамыту керек. Ол жәй ғана математиканың бір тармағы. Оған мүлде баланы баулуға болмайды деуден аулақпын. Әлбетте, пайдасы да бар. Бірақ, байқасам көп атааналар қол оның мән-маңызын жете түсіне бермейді. Мысалы, өзім №286 мектепте сабақ беремін. Сабақтан тыс уақытта баланың логикасын дамытуға бағытталған үйірме аштық. Ол жерде балаға ата-ана ешқандай қаражат төлемейді. Қазіргі уақытта 1-3, 4-5, 6-7 сыныптар аралығындағы балдармен жұмыс жасап жатырмын. Баланы бір жақты емес, жан-жақты дамытқан жөн. Сонда бала математиканың мәнін түсініп, кез келген есепті қиындықсыз шығаратын болады, – дейді ұстаз.Ата-аналар не дейді? Жаңа әдіс жөнінде жұрттың пікірі әралуан. Бірі балаға қажет десе, бірі бүлдіршіннің жүйкесіне салмақ салатынын алға тартады. Шындығында балалар күні бойы компьютердің алдында отырады. Ұялы телефоны тағы бар. Одан қалса, теледидар көріп, сабақ оқиды. Мәселе, аудан тұрғыны баласын бірнеше жылдан бер атаулы үйірмеге беріп жүрген ана Элмира Әбсәләмованың ойы біздің таң қалдырды.– Үлкен ұлым жай есептерді тез шығарғанымен, мысал есептерге келгенде қиналып қалады. Ол үшін әдеттегі математиканы да терең оқытамыз деген жоспар бар. Тез есептеудің салдарынан жазуы да нашарлап кетті. Менің ойымша, физика мен математикаға ерекше мән беру керек. Сол арқылы біз баламыздың болашақта сәтті маман болуын қамтамасыз етеміз. Математикаға деген құштарлығы сөнбесе, арнайы физмат мектебіне аударамыз деген ой бар, – дейді.Ал, тағы бір тұрғын Әлия Темірқызы бала түгілі бұл пәнді өзі де түсінбейтінін, жәй қызығушылықпен бергенін жасырмады.– Баламды 1 жылдан бері ментальды арифметикаға беріп жүрмін. Несін жасырайын, өзім жетік түсіне бермеймін. Қатарластарының барлығы да атаулы үйірмеге барып, жарыстарға қатысып келіп жатқасын бердім. Оның әзірге пайдалы не зиян екенін білмеймін. Бірақ, жарыстарға өзіміз қалтамыздан ақша шығарып апарып жатырмыз, – дейді ана. Сондай-ақ, менталды арифметиканы үйренуге қанша уақыт кетеді десеңіз, аптасына бір рет екі сағаттан баратын болса, 3-4 жыл қажет. Егер бала 7 жаста болса, қажетті 10 деңгейді 3-4 айда, немесе 12 деңгейді сол уақытта игереді.Айталық, Жаңақорғандық төрт бірдей жас түлек Түркияның Алания қаласында ментальды арифметикадан өткен сайыстан жүлделі орындарды алып қайтты.Халықаралық деңгейде өткен жарысқа түрлі мемлекеттен келген сайыскерлер арасында аудан түлектерінің бағының жануы біздің де мерейімізді өсірді. Бейсенбі күні туған жер топырағына табаны тиген жеткіншектерімізді аудан әкімінің орынбасары Бектас Нуридинов бастаған топ арнайы күтіп алды. Ата-аналары қоршаған балауса түлектер жұзі бал-бұл жайнап, өздерінің қазақ елі атынан барған қасиетті сапардан жеңіспен оралғандарына мақтаныш сезімдерін де бүгіп қала алмады.Олар кімдер? Нұридин Асылан, 1-орын иегері, 11 жаста. Аудан орталығындағы №51 мектептің оқушысы, Ясин Жандосұлы, 2-орын иегері 8 жаста, №110 мектептің оқушысы, Тәңірберген Кәмила 7 жаста, «Жұмаділла Өскенбай атындағы жеке мектептің 1-сынып оқушысы және Асылхан Нұрасыл 12 жаста, аудан орталығындағы №163 орта мектептің оқушысы. Екеуі де жүлделі 3-орынды жеңіп оралды.Біз үш ай жаз каникулда жұмыс жасап, бүлдіошіндерді баулыған Жаңақорған арифметика мектебінің директоры Айнаш Әбсаттарованы әңгімеге тарттық.– Біздің оқушыларымыз бұдан бұрын республиекалық байқауға да барып топ жарып оралған болатын. Оған еліміз бойынша 160-тан астам бала жиналса, жаңақорғандықтар 40 үздік орынға шықты.Түйін. Балаңызды ментальді арифметикаға бересіз бе, бермейсіз бе өзіңіз шешіңіз. Қаржыға қараңыз, неге бейім екенін анықтаңыз. Бұл, меніңше, ең дұрыс қорытынды. Бірақ жан-жақты ақпаратпен қаруланып алғаныңыз жөн.

Жаңақорғандық оқушылар ментальды арифметикадан үздік

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Жаңақорған ауданда ауылшаруашылығы өркен жайып келеді. Әсіресе, мал шаруасына тым ширақпыз. Өнім өндіру мен егіншіліктен де кенде емеспіз. Дегенмен балық шаруасына сәл кешеуілдеп келеміз. Оған себеп көп, негізгі кедергі көлдерге келетін аяқ судың тапшылығы. Бірақ биыл су жеткілікті мөлшерде келді. Сондықтан биылғы жылы жоспар көп, меже айқын. Ең бастысы, тауарлы балық бағытына көшіп, мемлекет қолдауын сезіну керек. Бұл бағытта атқарылар шаруа шаш етектен.Өткен жылдың соңында Сыр өңіріне арнайы сапармен келген Премьер-министр Әлихан Смайылов осы мәселе төңірегінде нақты меже жүктеді. Одан кейін Үкімет отырысында балық шаруашылығын дамыту және жекешелендірудің 2021-2025 жылдарға арналған кешенді жоспарына нақты тоқтады. Балық саласын дамыту бағдарламасын іске асырудың нәтижесінде 2030 жылға қарай 270 мың тоннаға дейін балық өсіру, балық өнімдерін ішкі тұтынуды жылына 134 мың тоннаға дейін ұлғайту және импорт көлемін 45 мың тоннадан 25 мың тоннаға дейін азайту жоспарланғанын көрдік.Демек, біз сырттан балық тасымалдауды азайтып, қайта экспорт көлемін ұлғайту керекпіз. Сондықтан Үкімет басшысы балық шаруашылығы саласына инвестициялар тарту жұмысын күшейту қажет екенін атап өтті.Аудандағы ахуалЖаңақорған ауданында балық шаруашылығымен айналысатын 23 су айдыны болса, соның 8-і тауарлы балық өсірумен, 15 кәсіпшілік балық аулау шаруашылығымен айналысады. «Балық шаруашылығын дамытудың 2021-2030 жылдарға арналған бағдарламасына» ауданымыздан 6 су айдыны, 1 тоған, 2 шарбақтық балық шаруашылығы енгізілген.– 2023 жылы Жаманбала-Қамбаркөл және Қалғандария-1 көлдері тауарлы балық өсіру шаруашылықтарының қатарына қосылды. Келінтөбе ауылдық округіндегі «Ислам» тауарлы балық өсіру тоған шаруашылығы ұзындығы 100-120 метрді құрайтын 12 тоған құрылысын салып, тауарлы балық шабақтарын салған. Осы жылдан бастап межелі өнім алу жоспарлануда. Бұдан өзге Жаңақорған кенті, Жаңауыл елді мекенінен «Сарбасов Сейдахмет» ДК, Жаңарық ауылдық округінен «Перуза» ш/қ және «Ғафур» ДК, Төменарық ауылдық округінен «QYZYL BALYQ» ДК, Көктөбе ауылдық округінен «Мұратбек» ДК, Жайылма ауылдық округінен «Томирис» ш/қ тоған балық шаруашылығымен айналысуда, – деді ауылшаруашылығы бөлімінің бас маманы Жасұлан Тұрапов.Жауаптың маманның сөзінше, биыл «Қазсушар» РМК Қызылорда филиалы теңгеріміндегі Жайылма ауылдық округінде орналасқан «Жиделі» су қоймасы және Жаманбай батыр ауылдық округіндегі «Бесарық» су қоймасында шарбақтық балық шаруашылығын құру жұмыстары жоспарлануда. Бұл да жақсы жаңалық.– «Балық шаруашылығын дамытудың 2021-2030 жылдарға арналған бағдарламасы» бойынша жұмыстарды жүргізу барысында мәселелер туындап отыр. Біріншіден, су айдындарында инфрақұрылым саласы, оның ішінде электр сымдарын тарту, бағаналар орнату жұмыстары кедергі келтіруде. Екіншіден, балық шаруашылығын дамыту үшін су айдынына су кіретін және шығатын бөліктеріне шлюз орнату да күн тәртібіндегі өзекті мәселе. Осы мәселелер шешілсе, үлке олжа болғалы тұр, – деді ол.Субсидияға қандай құжат қажет?Аудандық тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімінің жауапты маманы Асылбай Дәулетханұлы инфрақұрылымдарын дамытуға байланысты электр желілерін жүргізу және трансформатор орнату үшін жобасметалық құжаттарын жасап ұсынған жағдайда, облыстық басқармаларға бюджеттік өтінім өткізіп, қолдау тапса, қаржы қаралатындығын атап өтті. Яғни, кез келген шаруашылық иесі бөлімге жоба-сметалық құжатын өткізуі тиіс.Аудандық кәсіпкерлік, өнеркәсіп және туризм бөлімінің басшысы Қаржыбек Тәжібайұлы су айдындары иелеріне бизнес жоспар, жоба-сметалық құжаттарын жасап, «Бизнестің жол картасы-2025» бизнесті қолдау мен дамытудың мемлекеттік бағдарламасына ұсыну арқылы мәселені шешуге болатындығын жеткізді. Сонымен қатар «Байқоңыр» ӘКҚ арқылы бірлескен өндіріс құру арқылы 51/49 проценттік үлеспен белгіленген мерзімге дейін төмендетілген пайызбен қажетті несие ала алады. Жақсы жобалар болған жағдайда гранттарға ұсынуға жәрдемдесетіндігін сөз етті.Бір сөзбен айтқанда, қос бөлім арқылы да, жоба-сметалық құжатты (ЖСҚ/ПСД) әзірлеп, өткізуге болады. Бірінде субсидия алсаңыз, енді бірінде қайтарымсыз қаржыға қол жеткізесіз. Екеуі де тиімді жол, қолдау тапса қос тараптан да кәсібіңізге инвестиция құйылады. Сөйтіп бабын тауып, балықтан да үлкен бизнеске қадам басуға мүмкіндік бар.Иә, біз неге бұл тақырыпты қозғап отырмыз? Өйткені, соңғы жылдары балық бизнесі толайым табыс көзіне айналды. Қазір дарияның өзінде балық қалмай бара жатыр. Қарап отырсаңыз, балықтың келісі еттің бағасына жетті. Көп тұтынатын сазан балығының келісі 1600 теңгеден асып жығылады. Сондықтан қолда тұрған алтынды қадірлеп, балық шаруасын ширату керекпіз. Бастысы, мемлекет тарапынан жеңілдік бар.Сонымен қатар, Жаңақорғанда еке көл тауарлы балық өсіру бағытында жұмыс жасауда. Осыған қарап аудандағы балық шаруашылығы жайын аңғаруға болады. Жалпы, біздегі бұл саланың бүгінгі бет алысы қалай? Балық шаруашылығымен айналысамын деушілерге қандай жеңілдіктер бар? Біз осы сауалға жауап іздедік.Алдымен, аймақ бойынша 2022 жылы атқарылған жұмыстарға тоқталайық. Статистикалық мәліметке сүейенсек, 2022 жылы облыс бойынша 8740 тонна балық ауланып, республикалық бюджетке 140 млн. теңге қаржы түсірген. Бүгінде облыста жылдық қуаттылығы 11 мың тоннадан астам 8 балық өңдеу зауыты жұмыс жасайды. Оның ішінде, 6 кәсіпорын балық өнімдерін экспортқа шығаруда. Ал, 2023 жылдың 6 айында облыс аумағынан 925 тонна балық өнімдері экспортталған. Яғни, Сыр өңірінде балық шаруашылығы табыс табудың көзіне айналған.&nbsp;Біз нәпақасын балық сатудан тауып отырған кент тұрғыны Іскендір Пауленовтан мән-жайды сұрағанымызда: – Шыны керек, Түркістанда бізге қарағанда балыққа сұраныс жоғары. Мәселен, бізде күніне 70-80 келі өтетін болса, түркістандық сатушылар 500-600 келіге дейін балықты өткізеді. Тіпті, Шиелінің сатушылары тәулігіне 300-400 келіге дейін балық сатады. Осыдан-ақ балық өндейтін цехтардың тиімсіздігін ұғасыз, – деп жауап қатты.Хош. Енді балық шаруашылығымен айналысатын кәсіпкерлерге мемлекеттен қандай қолдау көрсетіледі? Бұл жөнінде жауапты сала мамандарынан білген едік.– Агроөнеркәсіп кешенін дамытудың 2017-2023 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасында тауарлы балық өсіретін шаруашылықтарға мемлекеттік қолдау қарастырылған. Мәселен, құнды балық (тұқы тектес және өсімдік қоректі балықтарға) түрлерін өсіруші тауарлы шаруашылықтардың балық жеміне жұмсалатын шығындардың 30 пайызы мемлекет есебінен өтеледі. Сонымен қатар, тауарлы балық өсіруші шаруашылықтарға арналған техника мен жабдық сатып алынған шығыстардың 50 пайызын мемлекет тарапынан өтеуге болады, – деді облыстық табиғи ресурстар басқарамасының бөлім басшысы Жалғас Ахметов.Енді Жаңақорғандағы ахуалға қайта оралсақ. Басқарма басшысы ғылыми ұйымның ұсынысына сәйкес Жаңақорған ауданында 18 көл тауарлы балық өсіру шаруашылығын ұйымдастыруға қолайлы деп танылғанын айтты. Алайда, бүгінде олардың екеуінде ғана тауарлы балық өсіру шаруашылығы ұйымдастырылған. Атап айтқанда, «Жыңғылдысай» көлін пайдаланушы «Ислам» шаруа қожалығы және «Айдархан» көлін пайдаланушы жеке кәсіпкер «Тұматаев». Оларға тауарлы балық өсіру шаруашылығы статусы берілген.Жуырда өткен жеті көл бойынша ұйымдастырылған төрт конкурста үш көлдің жеңімпазы анықталыпты. Олар – кенттегі «Борықты» көлі, Қожакент пен «Қалғандария» көлі. Аумағы 60 гектарды құрайтын «Борықты» көлін келешекте демалыс орнын жасауды көздеп отырған Амантай Сарбасов балық бағытында сапалы өнім алуды жоспарлап отырғанын жасырмады.– Расында, ауданда балық шаруашылығы кенде қалып отырған кәсіптің бірі. Сондықтан, қолға алуды жөн көрдім. Бір жағынан демалыс алаңын салу да жоспарда бар. Ал, балыққа келсек, африкалық лақа тұқымын өсіріп, сапалы өнім алуға ниеттімін. Себебі, бұл балықтың пайдасы көп, – деді ол.Иә, жалпы балық өнімінің құнарлығы мен сұранысы жоғары. Жүрек – қан тамырлары, иммунитетке жақсы әсер ететін көптеген пайдалы заттардың қайнар көзі. Бір сөзбен айтқанда, балық өнімі көптеген ауруға ем. Мұны медицина саласының қызметкерлері де растап отыр. Содан болса керек-ті, Кеңестік кезеңде бейсенбі – балық тағамдары күні ретінде белгілен еді.Орайы келгенде әлемдік тәжірибеге сүйеніп көрейік. Біз бір ғана су қоймасы бар Израильді мысалға алсақ. Жергілікті ғалымдар мен халықтың бар назары Кинера көлінің су қоймасындағы су деңгейіне аударылған. Осы себепті де Израильде балықты көбейту және өсіру үшін тұйық жүйе құрылысы ендіріліпті. Ел үкіметі тұйық жүйелі балық фермасын салу үшін қажетті барлық шығындардың 70 пайызына дейін субсидиялайды. Осындай қамқорлықтың арқасында Израиль бекіре өсіру және экспорттаушы озық елге айналды.Түйіндей айтқанда, балықтан түсетін табыс көл-көсір, тек ұтымды ұйымдастыра білу қажет-ақ...

Жаңақорғанда балық шаруашылығы жолға қойылып келеді

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Бүгін Қызылорда қаласы әкімінің орынбасары Жанмұрат Сейіловтың төрағалығымен «Әлеуметтік әріптестік пен әлеуметтік және еңбек қатынастарын реттеу жөніндегі қалалық үшжақты комиссияның кезекті отырысы өтті.&nbsp;Бұған дейін Қызылорда облысының бақылау жөніндегі басқармасы тарапынан қалалық үш жақты комиссияның қарауына «ҚТЖ-Жүк тасымалы» ЖШС «Батыс» Қызылорда филиалы жұмысшыларының жазған өтініші түсіп, экологиялық коэффициенттің дұрыс төленбей отырғандығы туралы мәселе қозғалған болатын. Соған сәйкес аталған жайт бүгінгі отырыстың күн тәртібіне енгізілген.Аталған мәселе бойынша комиссия төрағасы Жанмұрат Жақсымұратұлы «ҚТЖ-Жүк тасымалы» ЖШС «Батыс» Қызылорда қосалқы бөлімінің «Локомотив пайдалану депосы» бөлімшесінің басшысы Нұртай Байғазыға жұмысшылармен кездесу өткізіп, мәселелерін қарауды тапсырды. Сондай-ақ, кездесу нәтижесін жұмысшы органға жолдауды жүктеді.&nbsp;Сонымен қатар, қалалық жұмыспен қамту, әлеуметтік бағдарламалар және азаматтық хал актілерін тіркеу бөліміне осы берілген тапсырманың сапалы және мерзімінде орындалуы мен ұйымдастырылуын қамтамасыз ету міндеттелді.

Қызылордадағы кәсіпорындардың еңбек қатынастарының жағдайы қаралды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> 2023 жылдың 1-мамырдағы мәлімет бойынша ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы шығарылымы 4 750,6 млн теңгені (100,5%) құраса, оның ішінде мал шаруашылығы 4732,4 млн-ды, егін шаруашылығы 6,6 млн теңгені құрады. Бұл дегеніміз межеленген жүйе, енді егінжайдың ахуалын анықтап, әртараптандыру бағытындағы жұмыстарды жүйелесек.Жалпы ауданда ауыл шаруашылығы өндірісімен айналысатын 781 шаруашылық құрылымдарының 460-ы егінмен айналысады. Оның ішінде 234 шаруашылық күріш өсіріп отыр. Күріштің көлемі белгілі болды, биыл мал азықтары мен бақша дақылдарына басымдық берілуде. Сондықтан күріштен бұрын әртараптандыру бағытындағы атқарылатын жұмыстардан бастасақ.Ол үшін аудандық ауылшаруашылығы және жер қатынастары бөлімінің бас аграномы Дәурен Абибуллаевпен байланысып, мән-жайды бағамдадық.– Азық-түлік қауіпсіздігін сақтау мақсатында қосымша жерлер ашылып ұжымдық түрде 295 гектарға картоп, көкөніс, бақша дақылдарын орналастыру бағытында жұмыстар атқарылуда. Нақтырақ айтқанда, 845 адам отбасылық егістікпен айналысып, нәтижесінде әлеуметтік маңызы бар азық- түліктермен өзін-өзі қамтитын болады. Бүгінгі таңға шаруашылық жетекшілерінің демеуімен 295 гектарға жуық егістік алқаптары шеңгел, жусандардан тазартылып, қоршалануда. Бұл жұмыстар мамыр айының аяғына дейін жалғасатын болады.Қазіргі таңда дайындалған жерлерге 260 гектар картоп, бақша, көкөніс дақылдары егілуде, 31 гектары картоп, 95 гектар көкөніс, 134 гектар бақша бар. Талап ауылдық округінде тамшылатып суару әдісімен, «Қызылорда Агроплюс» ЖШС-де 5 гектар қызанақ, жаңбырлатқыш суару технологиясымен, Қожакент ауылдық округіне қарасты «Береке» шаруа қожалығында 30 гектар алқапқа жүгері, жоңышқа дақылдарды егілді.– Минералдық тыңайтқыштар мен гербицидтер дайындау қалай жүзеге асуда?– 2023 жылдың егісіне қажетті минералдық тыңайтқыштардың көлемі 4462 тонна, оның ішінде 4226 тоннасы азотты, &nbsp;236 тоннасы фосфорлы тыңайтқыштар болса, қажетті гербицидтердің көлемі 3113 литрді құрайды. Қазіргі таңда шаруашылықтар тарапынан минералдық тыңайтқыштардың 4465 тоннасы және 2846 кг/л гербицид сатып алынды. Яғни, жоба 82 пайызға орындалды.– Техника және жанар- жағар майдың мәселесі қалай шешілуде?– Аудан бойынша көктемгі дала жұмыстарына 1 422 тонна дизель отыны бөлінді. «Жібек Жолы LTD и К»ЖШС – 524 тонна, «Жаңақорған ОiI» ЖШС – 898 тонна. Қазіргі таңда аудан бойынша 87 шаруашылық құрылымы бойынша 609 тоннаға арзандатылған дизель отыны алынуда. Көктемгі дала жұмыстарына 207 трактор, 38 соқа, 28 дән сепкіш, 21 автомашина, 52 трактор тіркемесі толығымен қатыстырылды. Енді күріш бағытына бір сәт тоқталсақ. Бекітілген күріш егу және суға бастырудың 5 күндік графигіне сәйкес бүгінгі таңда межеленген 8346 гектар күріштің 7428 гектары егіліп, 7151 гектар суға бастырылған.– Қазіргі таңда аудан бойынша барлығы 35 насос қондырғылары бар. Ауданда әртараптандыру бағытындағы күздік бидай, мақсары, жоңышқа, картоп, көкөніс, бақша дақылдарын орналастыру көлемдері өткен жылмен салыстырғанда біршама жоғары. Мал азықтық дақылдарының егіс көлемдерін су үнемдеу технологиясын қолдану жүзеге асырылуда. Жаңбырлатып суару әдісімен жоңышқа, жүгері, мақсары дақылдарының егіс көлемдері суарылуда, – деді бас аграном.Мемлекет басшысы ауылшаруашылығы саласын дамытуға баса көңіл бөліп отыр. Әсіресе, серіктестіктерді дамыту жөніндегі ауқымды жобаны іске асыруды биыл тапсырған болатын. Оған 1 триллион теңге бөлінсе, бұл жоба 1 миллион ауыл тұрғынын қамтуы тиістігі де айтылды. Сондықтан, егін көлемін көбейтіп, мал шаруасын ширату маңызды мәселе. Биылғы егістік көлемі мен меже айқын болды. Енді тек аяқ су мәселесі мазаны қашырмаса болды. Мақсат – өнім көлемін көбейту. Бұл нарық бағасын тұрақтандыратын ең басты құрал. Қалғанын уақыт көрсете жатады, ең бастысы диқандар еңбегі еш кетпесе екен.Аталған шаруақожалықтың ішінде 201 шаруашылық күріш өсіруге маманданған.– 2023 жылға аудан бойынша ауыл шаруашылығы дақылдарының көлемі индикативтік жоспар бойынша 36246 гектарға межеленіп, өткен жылмен салыстырғанда1447 гектарға артық жер игеріледі, – дейді Дәурен Абибуллаев.Барлық дәнді дақылдар 13075 гектарды құраса, оның ішінде 9500 гектары күріш, 2400 гектары бидай, 125 гектар арпа, 500 гектар тары, 1050 гектар дәндік жүгері егу жоспарда бар. Сонымен қоса, 4326 гектар мақсары, 20 гектар күнбағыс, 605 гектар картоп, 1720 гектар бақша, 1000 гектар көкөніс, 4000 гектар жаңа жоңышқа егіліп, 11500 гектар ескі жоңышқа күтімге алынады. Қазіргі таңда ауыл шаруашылығы құрылымдарында 2300 гектар ескі жоңышқа тырмаланып, 388 гектар жаңа жоңышқа (оның ішінде 80 га жаздық бидаймен, 100 га мақсарымен бүркемеленген), 100 гектар мақсары және 110 гектар жаздық бидай егіліп отыр. Сонымен қатар, күздік бидай дақылының 157 га тырмаланып, 67 га үстеп қоректендірілді.Бөлім басшысының айтуынша, осы жылдың егісі үшін өткен жылы 2300 гектар күздік бидай егіліп, 128 пайызға артық орындалған. Бүгінгі таңда себілген күздік бидайдың шығысы жақсы деп бағалануда.– Бүгінгі таңда тұқымның сапасы көңілдегідей. Өткен жылы құйылған 2375 тонна тұқымның 1560 тоннасы тексеруден өткізіліп, оның 1054 тоннасы себу дәрежесіне жеткізілген. Аудан бойынша биылғы көктемгі егіске құйылған 2375 тонна күріш тұқымының 856 тоннасы Лидер, 38 тоннасы Фаворит, 15 тоннасы Айкерім, 10 тоннасы Анаид, 1504 тоннасы Маржан сорттары, – дейді сала басшысы.Сондай-ақ, қазір қолда бар 29,3 тонна жоңышқа, 7,4 тонна мақсары тұқымдары тексеріліп, 21,1 тонна (72 пайызы) жоңышқа мен 7,4 тонна (100 пайызы) мақсары тұқымы себу дәрежесіне жеткізілген.Минералдық тыңайтқыштар мен гербицидтер дайындау жұмыстары да қарқынды жүріп жатыр. 2023 жылдың егісіне қажетті барлық минералдық тыңайтқыштың көлемі 3700 тоннаны құрап отыр. Оның 3365 тоннасы азотты тыңайтқыштар болса, қалған 335 тоннасы фосфорлы тыңайтқыштар. Қазіргі таңда шаруашылықтар тарапынан минералдық тыңайтқыштардың 1880 тоннасы (51 пайыз) алынған. Сонымен қоса, арамшөптерге қарсы қолданатын гербицидтердің көлемі 1940 л/кг. Бүгінгі таңда 15 келі гербецидттер сатып алынды.– Суармалы сумен қамтамасыз ету жұмыстарына тоқталсақ, 2018 жылға аудан бойынша орналастырылатын ауыл шаруашылығы дақылдарын суармалы сумен қамтамасыз етуі үшін Сырдария өзенінен 650 млн. текше метр су алу межеленіп, оның 100 млн. текше метрі экологиялық ахуалды жақсартуға, көлдерді толықтыру, шабындықтар мен жайылымдықтарды суландыру мақсатына жұмсалады. Қазір барлық магистралды каналдар су алуға дайын, – дейді бөлім басшысы.Сонымен қатар, жанармай және техникаға тоқталса, аудан бойынша көктемгі егін және дала жұмыстарына 2285 тонна жанармай бөлініп отыр. Оның 800 тоннасы наурыз айында, 800 тоннасы сәуір айында, қалған 685 тоннасы мамыр айында пайдалануға беріледі. Арзандатылған дизель отынын таратушы-операторы болып «Нефть-Транс Қызылорда» ЖШС-гі белгіленді. Қазіргі таңда аудан орталығына 1000 тонна жанармай бар. Оның әр литрі 142 теңгеден босатылуда.Ауылшаруашылығы техникаларының көбі жұмыс жасауға дайын тұр. Мәселен, 201 трактордың 89 пайызы, 82 соқаның 87 пайызы, 45 дәнсепкіштің 93 пайызы және 101 трактор тіркемесінің 95 пайызы сақадай сай. Ал, қалғандарына жөндеу жұмыстары жалғасуда.

Жаңақорғанда 460 шаруа қожалық егінмен айналысуда

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Қызылорда қаласында 2023 жылдың 1 мамырындағы жағдай бойынша статистикалық мәліметке сәйкес 351 246 адам тіркелген. Соның ішінде 32004-іы зейнеткер, 11060-ы мүгедектігі бар адамдар мен 5331-і атаулы әлеуметтік көмек алушылар. Бұл туралы Қызылорда қалалық жұмыспен қамту, әлеуметтік бағдарламалар және АХАТ бөлімі басшысы Кенжегүл Құрақбаева қалалық қоғамдық кеңесте айтты. Одан бөлек бөлім басшысы шаһар тұрғындарына көрсетіліп жатқан қызметтер туралы баяндама жасады.Жалпы Қызылорда қалалық жұмыспен қамту, әлеуметтік бағдарламалар және АХАТ бөлімі өзінің қызметін Қазақстан Республикасының Конституциясына, Заңдарына, Қазақстан Республикасының Президенті мен Үкіметінің актілеріне, облыс, қала әкімдігінің қаулыларына, ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің бұйрықтары мен нұсқауларына және өзге де нормативтік құқықтық актілерге сәйкес жүзеге асырады. Соның ішінде бөлім тарапынан көрсетілетін мемлекеттік қызметтер негізінен халықты жұмыспен қамту және әлеуметтік қолдауға бағытталған. &nbsp;<blockquote>«Бүгінде бөлімде 28 мемлекеттік қызмет түрлері көрсетілуде, оның 13-і әлеуметтік төлемдер, 8-і азаматтық хал актілерін тіркеу, 6-ы жұмыспен қамту және 1-і көші-қон бағытында. Жыл басынан бері барлығы 53 104 мемлекеттік қызмет,оның ішінде 46 174-і «Электронды үкімет порталы» арқылы, 5026-ы «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы арқылы, 1904-і бөлім арқылы жүзеге асырылды. Яғни, көрсетілген қызметтердің 92,5 пайызы «Электронды үкімет порталы» арқылы көрсетілуде. Бөлімде мемлекеттік қызмет көрсетудің сапасын, қолжетімділігін арттыру және Электронды Үкімет Порталының (egov.kz) арқылы тиімділігін насихаттау мақсатында «Электронды қызмет көрсету бұрышы» жұмыс істеуде. Барлық көрсетілетін мемлекеттік қызметтердің стандарттары мен қағидалары қағаз түрінде осы аталған бұрышта ілінген және халыққа қолайлы жағдай жасалынып, әсіресе мүгедектігі бар адамдарға ХҚКО-ның келісімі бойынша жауапты маманы қызмет көрсетуде», − дейді бөлім басшысы Кенжегүл Құрақбайқызы.</blockquote>Көрсетілетін мемлекеттік қызметтер бойынша қаладағы 32004 зейнеткердің ішінде 1828 Ұлы Отан Соғысы және оларға теңестірілген ардагерлерге бір жолғы әлеуметтік көмекке қалалық және облыстық бюджеттен әлеуметтік көмек тағайындалып төленеді екен. Жалпы мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмекке 2 397 074,0 мың теңге қаржы бөлініп, 5 331 отбасына, яғни 26775 адамға 1 169 356,2 мың теңге атаулы әлеуметтік көмек тағайындалып, 4941 отбасы немесе 24847 адамға 951 115,2 мың теңге төленген.Осы мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек алушы отбасыларының бір жастан алты жасты қоса алғанға дейінгі 5499 баласына қосымша төлемге 1,5 айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде 341 599,0 мың теңге бөлініп, 7517 балаға 113115,2 мың теңге игерілген. Сондай-ақ, орта білім беру ұйымдарында оқитын алтыдан он сегіз жасқа дейінгі балалары бар мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек алушылар қатарындағы табысы аз отбасылардың 6800 баласына жолда жүру ақысына 187 680,0 мың теңге бөлініп, 6970 балаға 63107,8 мың теңге төленген.Ал тұрғын үй көмегін көрсетуге 2023 жылға жергілікті бюджет есебінен 65 146,0 мың теңге бөлініп, 01.05.2023 жылға 1412 отбасына 20 294,2 мың теңге тағайындалып, 1005 отбасына 15856,8 мың теңге төленді.<blockquote>«Құрмет» атағы бар 5 азаматқа 393,0 мың теңге қаралып, 98,4 мың теңге игерілді. Үйі өртенген азаматтарға материалдық көмекке 20 отбасына 10 350,0 мың теңге қаралып, 6 отбасына 3105,0 мың теңгесі игерілді. Ал туберкулезден емделудің сүйемелдеу сатысындағы азаматтарға қосымша тамақтануға берілген әлеуметтік көмекке 320 адамға 132 480,0 мың теңге қаралып, 399 адамға &nbsp;41745,0 мың теңге төленді. Лейкоз ауруымен ауыратын балаларға әлеуметтік көмек ретінде 23 адамға 7 552,0 мың теңге қаралып, 23 адамға 2412,1 мың теңге төленді. АИТВ-инфекция диагнозы бар диспансерлік есепте тұрған балалардың ата-аналарына берілетін әлеуметтік төлем 1 балаға 974,0 мың теңге деп қаралып, 324,9 мың теңгесі төленді», − дейді бөлім басшысы.</blockquote>Қызылорда қаласы бойынша жалпы мүгедектігі бар адамдар саны 11 060 адам болса, соның ішінде 1 топ - 1 255, 2 топ – 3 301, 3 топ - 3300 және 3204-і мүгедектігі бар балалар екен. Мүгедектігі бар адамдардың құқықтарын қамтамасыз ету және өмір сүру сапасын жақсартуға, қоғамдық-экономикалық өміріне толыққанды интеграциялу үшін 2025 жылға дейінгі бекітілген Ұлттық жоспар негізінде «Әлеуметтік қызметтер» порталы арқылы өтінім берген 8781 адамның жеке оңалту бағдарламасына сәйкес жыл басынан бері гигиеналық және арнаулы жүріп-тұру құралдармен қала және қалаға қарасты ауылдық округтерде тұратын мүгедектігі бар адамдардың 6470-і қамтылып, орындалуы 73,7 пайызды құраған.Нақты айтқанда, жүріп-тұруы қиын бірінші топ мүгедектерін 930 жеке көмекшілердің қызметімен қамтуға 1 305 657,0 мың теңге бөлініп, 1005 жеке көмекшіге 265 896,3 мың теңге игерілген. Ал 160 есту кемістігі бар мүгедектігі бар азаматтарға 17 ымдау тілі маманының қызметімен қамтуға 69 485,0 мың теңге бөлініп, 182 есту кемістігі бар мүгедектігі бар адамдарға 17 ымдау тілі маманының қызметіне 16 928,0 мың теңге төленген.Облыстық статистика департаментінің мәліметі бойынша 2022 жылдың қорытындысымен Қызылорда қаласында экономикалық белсенді халық саны 147886 адамды құрап, жұмыссыздық деңгейі &nbsp;қалада 4,7 пайыз, облыста 4,9 пайыз болып тіркелген. 2023 жылы қала бойынша 11624 жаңа жұмыс орындарын құру жоспарланып, 01 мамырдың өзінде 5577 жаңа жұмыс орны құрылған. Оның 1456-ы тұрақты жұмыс орны.&nbsp;2023 жылдың 1 мамырына қалалық жұмыспен қамту орталығына жұмыс іздеуші ретінде хабарласқан азаматтардың саны 10916, оның ішінде жұмысқа орналасқан азаматтар – 8820, тұрақты жұмысқа орналасқаны – 1282, яғни жұмысқа орналасқандар қатарынан тұрақты жұмысқа орналасқандар үлесі 14,5 пайызды құраған екен. Есепті кезеңнің соңына тіркелген жұмыссыздар саны – 7416, уәкілетті органға тіркелген жұмыссыздық деңгейі 5,0 пайыз болып тіркелген.Биыл Қызылорда қаласында қысқа мерзімді кәсіптік оқыту үшін 541 адамға 150 203,0 мың теңге қаражат бөлінген. Ал кәсіби біліктіліктерін тануға 16 адамға 828,0 мың теңге қаражат бөлінсе, жаңа бизнес идеяларды іске асыруға мемлекеттік гранттар беруге 380 адамға &nbsp;524 400,0 мың теңге қаражат бөлінген.Сонымен қатар жастарға жеңілдетілген 2,5 пайыздық микрокредит беру бойынша комиссия отырысында сенімді өкілдің іріктеуінен өткен, Қызылорда қаласынан кепілдік мүлікпен қамтамасыз етілген құны 110,1 млн. теңгені құрайтын 23 өтінім мақұлданған. 2023 жылғы 1-лек бойынша 94 адамның мемлекеттік грант алуға бизнес жобасы комиссиямен құпталып, оның ішінде 1 адам өз еркімен бас тартып, 129720,0 мың теңге игерілген.Қаладағы қоғамдық жұмыстарға 2185 адамға 1 808 837,0 мың теңге бөлініп, мекемемен (344-і жеке сектор) келісім шарт жасалынып, қызметке 2687 адам жолданған. Оның ішінде 113 адам жұмысын аяқтаса, 32-і тұрақты жұмысқа орналасқан. Ал әлеуметтік жұмыс орындарына 289 адамға 239 292,0 мың теңге қаржы бөлініп, 75 мекемемен келісім шарт жасалынып, 165 адам жолданып, 9 адам жұмысын аяқтап, 5-і тұрақты жұмысқа орналасқан.&nbsp;«Жастар тәжірибесіне» 1543 адамға 1 916 406,0 мың теңге бөлініп, 232 мекемеменкелісім шарт жасалынып, 358 жас маман жолданып, мерзімінен бұрын 14 адам жұмысын аяқтап, екі адам тұрақты жұмыспен қамтылған. Ал «Алғашқы жұмыс орны» жобасына 234 жас маманға 290819,0 мың теңге бөлініп, 25 мекемемен келісім шарт жасалынып, 29 адам жолданған.Сонымен қатар «Ұрпақтар келісімшарты» жобасына жергілікті бюджеттен 4 адамға 2 484,0 мың теңге бөлінсе, «Күміс жас» жобасына облыстық бюджеттен 281 адамға 244 052,0 мың теңге бөлінген. Оған 656 мекемемен &nbsp;келісім шарт жасалынып, 699 адам жолданған. Қазіргі таңда 17 адам жұмысын аяқтап, 74183,0 мың теңге игерілген.<blockquote>«Жұмысқа тартудың белсенді түрлерінің бірі – бос орындар жәрмеңкесі. Қалада ай сайын бос жұмыс орындары жәрмеңкесін өткізу жұмыссыздарға жұмыс берушілермен кездесуге мүмкіндік береді. Ағымдағы жылы 6 рет «Бос жұмыс орындары» жәрмеңкесі ұйымдастырылып, 162 мекемеден жұмыс берушілері мен қадр қызметкерлері қатысып, 2454 бос жұмыс орындарына сұраныстар ұсынды. Өткізілген «Бос жұмыс орындары» жәрмеңке нәтижесімен 78 адам тұрақты жұмысқа тұрып, 491-і кеңес алды», - дейді Кенжегүл Құрақбаева.</blockquote>Бөлімде азаматтық хал актілерін тіркеудің 8 түрі бойынша мемлекеттік қызмет көрсетіледі. Нәтижесінде &nbsp;2023 жылдың 1 мамырына 6026 акт тіркелген. Сонымен қатар, есепті мерзім аралығында «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы Қызылорда қаласы бойынша ХҚКО департаменті арқылы &nbsp;– 1051, «Электронды үкімет» веб-порталы арқылы – 4692, АХАТ секторы арқылы – 283 азаматтық хал актілерін тіркеуге байланысты өтініштер түсіп, олар өз мерзімдерінде орындалған.Мемлекет басшысының нұсқауына сәйкес цифрлық мемлекетке көшу бойынша бір қатар жұмыстар жүргізуде, оның ішінде мемлекеттік қызметтерді электрондық нұсқада көрсету сапасын жақсарту бағытындағы іс-шаралар жоспары бекітілген. Жоспарды орындау мақсатында «Азаматтарға арналған үкімет» Мемлекеттік корпорациясы» (ХҚКО) коммерциялық емес акционерлік қоғамы мен бөлім қызметкерлері арасында көрсетілетін мемлекеттік қызметтер бойынша дөңгелек үстелдер мен ашық есік күндері ай сайын өткізілуде. Өткізілген шарада жүгінген халықтың цифрлық &nbsp;сауаттылығын арттыру мақсатында тұрақты түрде мемлекеттік қызметтерді электрондық цифрлік қолтаңбамен алу тәсілдері түсіндірілуде.&nbsp;<blockquote>«Бөлімдегі өзін-өзіне қызмет көрсету бұрышы да техникалық құралдармен толық қамтамасыз етіліп, баннерлер орналастырылып, барлық қызметтер бойынша брошюралар қойылған. Сонымен қатар бекітілген жоспар бойынша &nbsp;көрсетілетін мемлекеттік қызметтер бағытында облыстық телеарнада тікелей эфирде – 2 рет, әлеуметтік желілер арқылы тікелей эфирде, мемлекеттік қызмет істері агентігімен бірлесіп «Aray City Mall» сауда ойын-сауық орталығында, сыбайлас жемқорлық қарсы іс-қимыл агентігімен ХҚКО-да, «AMANAT» партиясының облыстық және қалалық филиалында, Кәсіпкерлерге қызмет көрсету орталығында, Жастар ресурстық орталығында және бөлімнің күту залдарында ашық есік күндерін өткізіп, тұрғындар сұрағына жауаптар беріліп, кері байланыс орнатылуда. Бөлім тарапынан халыққа мемлекеттік қызмет көрсету бағытында атқарылатын жұмыстар өз жалғасын табатын болады», − дейді бөлім басшысы. &nbsp;</blockquote>

Қызылорда қаласында қандай мемлекеттік қызметтер көрсетілуде?

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Соңғы қоңырау салтанаты қашан да толқынысты сәтке толы. Әсіресе бұл – мектеп түлектерінің мәңгі жадында сақталатын сәт. «Тарыдай болып кіріп, таудай болып шыққан» мектеппен қоштасу қашанда тебіреніске толы. Бейсенбі күні ауданға қарасты барлық мектепте соңғы қоңырау соғылып, 959 түлек қияға қанат қақты. Еңбекшідегі №159 орта мектебінің соңғы қоңырау салтанатына біз де қатысып, тамаша шараның куәсі болдық.Тағы бір оқу жылын аяқтадық. Ақ бантик таққан арулар мен ақ жейделі ұлдар салтанатты шараның шырайын ашты. Мектеп ауласында мерекелік көңіл-күй сезілгенімен, түлектер мен ұстаздардың, ата-аналардың жүзінен әлдебір қимастықтың лебі ескені байқалады. Бұл жолғы қоңыраудың қоңыр үні олардың есінде мәңгі сақталары сөзсіз.№159 орта мектебін тәмамдағалы отырған түлектердің соңғы қоңырау салтанатында мектеп директоры Ерсаид Жүсіп құттықтау сөз сөйледі.<blockquote>«Құрметті мектеп бітіруші түлектер, ата-аналар, ұлағатты ұстаздар! Бүгін барлығымыз үшін ең бір аяулы күн, ерекше мереке. Қазір ауданымыздың 37 мектебінде соңғы қоңырау соғылып, түлектер оқуын аяқтап, баянды болашаққа қадам басқалы тұр. Бұл – әрбір түлек және оның ата-анасы мен 11 жыл бойы көз майын тауысып тәрбиелеген ұстаздар үшін ерекше толқулы сәт. Осындай керемет сәтте біз сол ұстаздар қауымына мың да бір алғыс айтсақ артық емес. Нағыз ұстаз қиындыққа мойымай, әр баланы оқытып, тоқытып, «сол білсін, өссін, өнсін» деп тыным таппайды. Сондықтан да бүгінгі мектеп бітіріп отырған аяулы жас түлек, сендер сол ұстаздардың еңбегін ақтауға тиіссіздер. Жақсы мамандық иесі атанып, өңіріміздің, республикамыздың дамуына үлестерін қосса екен дейміз. Ұстаздар мен ата-аналардың үмітін, мемлекеттің жас ұрпаққа құйған инвестициясын ақтау – парыз. Сондықтан қымбатты жас түлек, Қазақстанның болашағы – өздеріңіздің қолдарыңызда. Жаңа Қазақстанға жаңа буын, жаңа көшбасшылар керек. Сол жаңа буын – сіздерсіздер», – деді мектеп директоры.</blockquote>2022-2023 жылғы оқу жылын барлығы 327 оқушы аяқтап отыр. 43 оқушы 9-сыныпты, 14 оқушы 11-сыныпты бітірген. 9-сыныпта 9 оқушы үздік аттестатқа үміткер. Жалпы облыс бойынша биылғы оқу жылында 8210 түлек мектеп бітірген. Ал 15 546 оқушы 9-сыныпты тәмамдаған. Білім ұясымен қоштасқан түлектердің 537-сі «Алтын белгіге» үміткер болса, үздіс аттестатқа 915-і үміткер.<blockquote>«Шынымды айтсам, ерекше толқып тұрмын. Бүгін сүт кенжем мектеп бітіріп жатыр. Кеше ғана тұлымшағы желбіреп, жүгіріп жүрген кішкентайым еді. Уақыт деген қандай жүйрік! Көзді ашып-жұмғанша 11 жыл өте шықты. Алдағы сынақтан сүрінбей өтіп, қайда жүрсе де, жолы болса екен», – дейді ата-ана Гүлбану Айдарова.</blockquote>Әрине, біз де іштей ана тілегі қабыл болсын дедік. Соңғы қоңырау салтанаты мектеп оқушыларының концерттік бағдарламасына ұласып, қоңырау соғу рәсімімен және мектеп түлектерінің вальсімен аяқталды.Мектеп бітірушілер бұдан кейін қоңырау олар үшін соғылмайтынын, мектеп партасына қайтып отырмайтынын білсе де, соның бәрін көкірегінің бір түкпіріне түйілген сырлы сағынышқа айналдырып кете бармақ. Ұстаздар он бір жыл бойы тәрбиесін шыңдаған, білімін жетілдіріп, қанаттандырған өрендерінің өздерін ешқашан ұмытпайтынына бек сенімді. Өйткені бұл қайта айналып қайырыла бергің келетін, жыл сайын соңғы қоңырау соғылар күні жүрегің шымырлап, мектеп партасына жаңа отырған бала шәкірттей тебіренетін күн болып қала бермек. Сәт сапар, жас түлек!

Шиеліде 959 түлек мектеп бітірді

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Жыр – қазақтың төл өнері. Бұл – ғасырлар асуынан асып, күні бүгінге дейін өз жалғасын тауып келеді. «Сыр елі – жыр елі» демекші, сыр жұртшылығы да жыршылық өнерден кен де емес. Оған талай додада бәйге алған жыршылармен әр жыл сайын өткізіліп отыратын байқаулар дәлел. Соны бір парасы жуырда Жақаев ауылдық мәдениет үйінде көрініс тапты.Жақаев ауылдық мәдениет үйінде аты аңызға айналған ақын-жырау, дәулескер күйші Жәнібек ханның кеңесшісі болған Асан қайғының есімін ұлықтау, өнегелі өмір жолын кейінгі ұрпаққа кеңінен насихаттау және де «Дала данышпаны» атанған тарихи тұлғаның рухани мұраларын Сыр сүлейлерінің мақам-саздары арқылы кейінгі ұрпаққа паш ету, жас жыршылардың жыр қорын байыту, сондай-ақ талантты жастардың танылуына жол ашу мақсатында «Тарихта жыры қалған Асан қайғы» атты облыстық жыршылар байқауы өтті.Аталған байқауға сөз маржанын жырмен жеткізе білетін әр өңірден келген он өнерпаз қатысты. Жыр додасына облыстық халық шығармашылығын дамыту және мәдени-продюсерлік орталығының «Дәстүрлі өнер» бөлімінің меңгерушісі, жыршы-жырау Майра Сәрсенбаева, «Мәдениет саласының үздігі» төсбелгісінің иегері Ақмарал Ноғайбаева және әнші-жыршы Нұртілек Ақтаев қазылық етті. Дүбірлі дода екі кезеңнен тұрды. Бірінші кезеңде жыршылар Асан қайғының кез келген шығармасы немесе арнау жырын орындаса, екінші кезеңде тарихи, батырлық дастандардан үзінді орындады.&nbsp;Байқауды бірінші болып Шиелі ауданының өнерпазы Мұхамедәлі Бекпейісов бастады. Сайысты одан әрі Қызылордалық жыршы Бексұлтан Орынбасар жалғастырды. Осылайша, байқауға қатысушы барлық өнерпаз төл өнердің туын көтеріп, өзара додаға түсті. Тартысқа толы байқауда жүзден жүйрік, мыңнан тұлпар атқанғандар сайыс алаңын қыздарды. Нәтижесінде, қазылар алқасының шешімімен бас жүлдені қызылорда қаласынан келген Бексұлтан Орынбасар жеңіп алса, І орынды қызылордалық Болатбек Әлижан мен жаңақорғандық Әсем Мәжит иемденді. Ал ІІ орынға Шиелі ауданының атынан қатысқан Мұхамедәлі Бекпейіс пен қызылордалық Аяулым Абдумажит жайғасты. ІІІ орын Аңсаған Ділдәбекқызы мен Қарақат Әпдікәрімге бұйырды.&nbsp;Байқауға қатысқан барлық өнерпаздарға арнайы сый-сияпат пен дипломдар табыс етілді.

Шиеліде дала данышпаны ұлықталды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp; Мемлекет басшысы Қасым Жомарт Кемелұлы Тоқаевтың 2022 жылғы «Әділетті мемлекет. Біртұтас ұлт. Берекелі қоғам» атты жолдауында балалардың заманауи оқу ордаларында білім алуы үшін «Жайлы мектеп» ұлттық жобасы қолға алынғанын айтып, өңірлерде 2025 жылға дейін жаңа мектептер салу туралы тапсырған болатын.&nbsp;Осы орайда, бүгін Ұлттық жобаны іске асыру және өңірлік даму жөніндегі Басқарма төрағасының орынбасары А. Саттаров, департаменттің Құрылыс бөлімінің өңірлік жоба жетекшісі Е. Қонақбаев және департаменттің Жобалау бөлімінің топ жетекшісі Ә. Хами Арал ауданында іссапармен болып, аталған жоба аясында салынатын мектептертің құрылысы жоспарланған аймақпен танысты.Аудан әкімі Серік Сермағамбетов басқарма өкілдеріне биылғы жылы құрылысы жүргізілетін мектептердің жер учаскелерін көрсетіп, белгіленген аумаққа инфрақұрылым тарту бойынша жасалып жатқан жұмыстарды баяндады.&nbsp;Айта кетейік, ауданымызда 2023-2024 жылдары аралығында «Жайлы мектеп» бағдарламасы шеңберінде Арал қаласында – 2 мектеп, Сексеуіл кентінде – 1, Жақсықылыш кентінде – 1 мектеп салынатын болады. Бұдан өзге, 2025 жылға дейін өңірімізде 10 жаңа оқу ордасы пайдаланылуға беріледі деп жоспарлануда.Жайлы мектептің басқа мектептерден ерекшелігі – бірыңғай құрылыс стандартын сақтай отырып балалардың қауіпсіздігін қамтамасыз ете алатын, пәндік бөлмелер мен зертханалары толық жабдықталған, 1-4 және 5-11 сынып оқушылары үшін бөлек оқу аумағы мен спорт залы бар, ерекше білім беру қажеттілігі бар балалар үшін тиісті жағдай жасалған оқу орны болмақ.

«Жайлы мектептің» жайы таныстырылды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Елімізде көлеңкелі экономиканы қысқарту, әлеуметтік саясатты жетілдіру, Мемлекеттік кірістер органдарының қызметін ақпараттандыру мақсатында 2023 жылдың І жартыжылдығына арналған Жол картасы аясында Салық саласындағы өзгерістер мен жаңашылдықтарға байланысты Басқарманың бөлім басшылары А.Кайрбаев, Ж.Табынбай Кәукей ауылының тұрғындарымен кездесті.Басқарма басшысымен 2023 жылдың 23 мамырында бекітілген ауданның елді мекендерін аралау кестесі аясында өткізілген кездесу барысында ауыл тұрғындарына жалпы салық түсінігі, салық саясаты, салық мәдениеті тақырыптарында, оның ішінде Жалпыға бірдей декларациялау, Жеке тұлғаның банкроттығы, Мемлекеттік кірістер саласындағы жобалар мен акциялар, қолданысқа енгізіліп жатқан мобильді қосымшалар және сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес тақырыбында ақпараттандыру жүргізілді.Сонымен қатар, белсенділік танытқан ауыл тұрғындарының толғандырған сұрақтарына, толыққанды жауаптар берілді.Аталған жұмыстар жалғасын тауып, ауданда орналасқан барлық елді мекендер қамтылатындығын және мәжіліс аудан орталығында қорытындыланатындығын назарлыңызға жеткізеді.

Жол картасы аясындағы кездесу шалғайдағы Қызылқұмда басталды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> 2019 жылдан бастап жыл сайын 7 маусымда Дүниежүзілік азық-түлік қауіпсіздігі күні атап өтіледі.&nbsp;Мақсаты – әлемдегі кейбір жерлердегі аштық мәселесі ғана емес сонымен қатар салауатты өмір салты қағидаттарына қол жеткізу, оның ішінде тамақ өнімдерінің қауіпсіздігін қамтамасыз ету.Тамақтан тарайтын аурулар ғаламдық сипатқа ие, олардан барлық жастағы адамдар, әсіресе 5 жасқа дейінгі балалар және табысы төмен елдерде тұратын адамдар зардап шегеді.<blockquote>«Қызылорда облысының санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаменті және оның аумақтық бөлімшелері өз кезегінде Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасы шеңберінде облыс аумағында өткізілетін тамақ өнімдерінің қауіпсіздігін бақылауды және қадағалауды жүзеге асырады. 1-10 маусым аралығында республика көлемінде дүниежүзілік азық-түлік қауіпсіздігі күніне орай онкүндік өткізіледі. Біздің облыста алғашқы іс-шара қаладағы «Сыбаға» базарында ұйымдастырылды. Тамақтан уланудың алдын алу, қауіпсіз тағам таңдау бойынша түсіндірме жұмыстары жүргізіліп, үнпарақтар таратылды.Бұдан бөлек, кез-келген тұрғын акция аясында өзі сатып алған көкөніс пен жеміс-жидектерді нитратқа тегін түрде тексерте алады. Дәл осындай іс-шара алдағы 01-08 маусым аралығында қаладағы бірқатар сауда орындарында жүргізілетін болады», − дейді Қызылорда облыстық санитарлық-эпидемиологиялық бақылау департаментінің басшысы Динара Жанабергенова.</blockquote>Халықтың тамақтану жағдайы, азық-түлік шикізаты мен тамақ өнімдерінің сапасы мен қауіпсіздігі халық денсаулығын сақтау және нығайту үшін аса маңызды факторлар болып табылады.Қазіргі қоғам дұрыс тамақтануға ерекше назар аудара бастады, оның құрамдас бөлігі азық-түлік қауіпсіздігі – биологиялық, химиялық және радиациялық. Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі – бұл адамға және болашақ ұрпаққа зиянды әсер етумен байланысты жол берілмейтін қатердің жоқ екендігін куәландыратын тамақ өнімдерінің жай-күйі.Тамақ өнімдерінде ластаушы заттардың болу факторларына байланысты адамға зиянды әсер етеді, олар: радионуклидтер, токсиндер, адам өмірі мен денсаулығына қауіп төндіретін патогендік микроорганизмдер болуы мүмкін.Департамент басшысының айтуынша, қазіргі уақытта тамақ контаминанттарына химиялық (уытты элементтер, пестицидтер, нитрозоаминдер, полихлорланған бифенилдер және т. б.), биологиялық (зеңді микроскопиялық саңырауқұлақтар мен микотоксиндер, бактериялар мен бактериялық уыттар, ашытқы, теңіз өнімдерінің уыттары және т. б.) және физикалық сипаттағы заттардың жеткілікті үлкен спектрі жатады, бұл ретте микробиологиялық тәуекелдер бірінші орындардың біріне шығады екен.Сонымен қатар тамақ өнеркәсібінде жаңа технологияларды әзірлеу және енгізу тамақтанумен байланысты жаңа қауіптерді тудыруы мүмкін екенін есте ұстаған жөн.Осылайша, тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі оның өмірлік циклінің бүкіл тізбегі бойынша қамтамасыз етілуі керек. Яғни азық-түлік шикізатын өсіру, өндіру, тасымалдау, сақтау және сату.<blockquote>«Қазіргі уақытта тамақ өнімдерінің сапасы мен қауіпсіздігіне түпкілікті өнімнің ластануының ықтимал қатерлерін айқындай отырып, тамақ өнімдерін өндіруші жүзеге асыратын қатаң өндірістік бақылау да, сондай-ақ оның қауіпсіздігін мемлекеттік қадағалау да жүзеге асырылуы тиіс. Алайда халықтан да тамақ өнімдерін таңдау, өңдеу, сақтау және пайдалану кезінде жауапты болуды сұраймыз», − дейді аймақтың бас санитары.</blockquote>

Қызылордалық эпидемиологтар тұрғындарға қауіпсіз тағам таңдауда түсіндірме жүргізді

<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru">Kyzylorda-news.kz.</a> «Достық үйі» ғимаратында Қызылорда облыстық ардагерлер Кеңесінің кезекті Алқа мәжілісі өтті.&nbsp;Алқаға облыс әкімінің орынбасары Нұрымбет Сақтағанов, облыстық қоғамдық даму, денсаулық сақтау, білім, жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар, мәдениет және спорт, экономика және қаржыбасқармаларының басшылары, Қызылорда қаласы мен аудан әкімдерінің орынбасарлары, облыстық ардагерлер Кеңесінің Алқа мүшелері, тұрақты комиссиялардың, салалық ардагерлер кеңестерінің төрағалары және бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері қатысты.Алқа мәжілісін облыстық ардагерлер кеңесінің төрағасы Серік Дүсенбаев жүргізіп, облыс әкімінің орынбасары Н.А. Сақтағанов сөз сөйледі.&nbsp;Нұрымбет Аманұлы өз сөзінде өңірде жүзеге асырылып жатқан инвестициялық жобаларға тоқталып, ардагерлерді әлеуметтік тұрғыдан қолдау шаралары әрі одан әрі жалғасын табатынын атап өтті.&nbsp;Одан бөлек, Қызылорда облыстық ардагерлер Кеңесінің жұмыс жоспарына сәйкес тоқсанына бір рет өтетін кезекті Алқа мәжілісінде Арал аудандық ардагерлер ұйымының төраға орынбасары Әділхан Танымбетов, облыстық денсаулық сақтау саласы ардагерлер кеңесінің төрайымы Раиса Көзденова, Шиелі ауданы Бәйгеқұм ауылы бастауыш ардагерлер ұйымының төрайымы Зағира Мұхамедова бірқатар атқарылған жұмыстар бойынша баяндамаларын жасады.Сонымен қатар, өңірімізде болып жатқан оқушылар мен жасөспірімдер арасындағы келеңсіз оқиғаларға сәйкес, «Мектеп оқушылары арасындағы құқық бұзушылықты болдырмаудағы білім беру мекемелері, құқық қорғау органдары мен ата-аналардың міндеттері»туралы облыстық білім басқармасының бөлім басшысы Бектұр Қали, облыстық полиция департаментінің Жергілікті полиция қызметі басқармасы басшысының орынбасары Д. Маирихов хабарлама жасады.Алқа мәжілісінің соңында облыстық ардагерлер кеңесінің мүшелері өз ойларын ортаға салып, бірқатар ұсыныстар айтылды.Облыстық ардагерлер Кеңесінің кезекті Алқа мәжілісінде қаралған мәселелер бойынша тиісті қаулылар қабылданып, хаттамаланды.

Қызылордада ардагерлер кеңесінің кезекті алқа мәжілісі өтті 

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> 31 мамыр – саяси қуғын-сүргін және ашаршылық құрбандарын еске алу күні. Бұл – күллі қазақ жұртының көкірегін қарс айырып, бір сәт күрсінетін күн. ХХ ғасырдағы саяси қуғын-сүргін – мыңдаған жазықсыз жандардың қаны мен көз жасына жуылған тарихтың шерлі беттерінің бірі. Осы жылдары жазықсыз құрбан болған азаматтардың есімін ұмытпау және оларды мәңгі есте сақтау – бүгінгі ұрпақтың борышы. Осындай мақсатта сәрсенбі күні аудандық қоғамдық даму бөлімінің тапсырысы аясында және облыстық «Жастар Одақтары» қоғамдық бірлестігінің ұйымдастыруымен 31 мамыр – Саяси қуғын-сүргін және ашаршылық құрбандарын еске алуға арналған арнайы іс-шара өтті.Шараға аудан әкімі Нұржан Ахатов, аудандық ардагерлер кеңесінің төрағасы Өркен Исмаил, сондай-ақ бірқатар сала мамандары қатысты. Ең әуелі өңір басшысы аудан халқының атынан бірқатар зиялы қауым өкілдерімен бірге зұлмат құрбандарын еске алып, олардың рухына тағзым етіп, гүл шоқтарын қойды. Мұнан соң Шиелі жұрты саяси қуғын-сүргін құрбандарын бір минут үнсіздікпен еске алды. Артынша аудан әкімі Нұржан Ахатов, аудандық ардагерлер кеңесінің төрағасы Өркен Исмаил, сондай-ақ нәубетті жылдарда қазақ жеріне қоныс аударылған шешен ұлтының өкілі Мума Закаев сөз алды.<blockquote>«Кеңестік қызыл империя қазақтың қасіретіне айналды. Жазықсыз атылғандардың басым көпшілігі қазақтың бетке ұстар, көш бастаушы ағартушы, ұлт көсемі болуға лайықты Алаштың арда азаматтары еді. Қаншама нәубет жылдарды бастан кешірген мықтылардың айтқан зары мен кешкен мұңы, жүріп өткен жолдары – бүгінгі ұрпақтың мәңгі есінде сақталмақ. Қазақ халқы сол жылдарда орасан шығынға ұшырағанына қарамастан, өзінің бірегей ұлттық болмысы мен асыл қасиеттерін сақтап қалды. Қатыгездікке бой алдырмай, қанша ғасырлық даналығын да, пайымы мен парасатын жоғалтпады. Ал мұндай ұлттың тәуелісіздіктің шынайы бағасын білмеуі, жүрекпен сезінбеуі мүмкін емес. Сондықтан кейінгі жастар мына бейбіт күннің қандай шығынмен, қанмен келгенін ұмытпауы тиіс», – деді аудан әкімі.</blockquote>Аудан әкімінің сөзінен кейін қуғын-сүргін және ашаршылық құрбандарының рухына арналып құран бағышталды. Айта кетейік, саяси қуғын-сүргін кезінде Шиелі ауданында мыңнан аса адамның басым бөлігі жазықсыз атылып кетті. Ал 1944 жылы 95 адам жер аударылса, 1945 жылы олардың саны 681 азаматқа жеткен. Иә, қанша жасырып, бүркегеніңмен, ақиқаттың аты өшпейді. Оған осы жолы да көзіміз тағы бір мәрте жетті.

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары