<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Жаһандану заманының ең күрделі мәселесі – қоқыс қалдығы. Бұл тек біздің елімізде ғана емес, дүниежүзін дүр сілкіндіріп отыр. Себебі тұрмыстық және өнеркәсіптік қалдықтар адам өміріне орасан зиян келтіреді. Тіпті оны өртесе де, жерге көмсе де, сорттаса да әлі күнге дейін адам баласына төндіретін қаупі азайған жоқ. Деректерге сүйенсек, дүниежүзінде әр тұрғын шамамен жылына 300 кг жуық қоқыс шығарады. Ал бұл есепке зауыттар мен фабрикалардан шығатын қоқысты және қоғамдық жерлерде пайда болатын қалдықтарды қосып, есептей беріңіз. Жә, дүниежүзіндегі деректі қозғап болсақ, өзіміздің елде жылына қанша қоқыс шығатынын талқылап көрелік. Ақпараттық агенттіктердің мәліметтеріне сенсек, Қазақстанда жыл сайын 5 миллион тоннадан аса тұрмыстық қалдықтар жиналып, соның ішінде қағаз, картон өнімдері, металл, пластик, тамақ қалдықтары, ағаш өнімдері, шыны сынықтары сияқты қалдықтар, тұрмыстық техника, бояғыштар, медициналық қалдықтар, пестицидтер, тыңайтқыштар, химиялық және басқа да күнделікті өмірде қолданатын заттардың қалдығы шығады. Бұлардың әрқайсысы топыраққа және ауаға, су мен адамның тыныс алуына зардабын тигізері мәлім. Бұдан бөлек, буып-түю секілді заттардың сыртқы орама қаптары да тау болып үйіліп жатқан қоқыстың бір бөлшегін қүрап отыр. Сол себепті тұрмыстық қалдықтарды қайта өңдеуді бүгінгі күннің басты тақырыбы ретінде жазсақ айып болмас.Жалпы тұрмыстық өмірде біз қанша зат қолдансақ, сонша қоқыс шығатыны белгілі. Қоқыс шығармау үшін өмір бойы ештеңе пайдаланбай да жүре алмаймыз. Өмір сүрген соң міндетті түрде шығын шығады. Алайда сол қоқысты да тиімді пайдаланып, қоршаған ортаны ластамаудың амалын қарастырған жөн. Осы уақытқа дейін тұрмыстық қалдықтар өртеліп я болмаса жерге көміліп келгенін жоғарыда айттық. Алайда мұндай зиянды қалдықтарды бұлай тастаудың екі жолы да тиімсіз екеніне ғалымдардың көзі жетіп отыр. Сондықтан 2019 жылы елімізде пластмасса, қағаз бен әйнекті алдын ала сұрыптаусыз салуға тыйым салынды. Осы жылғы дерек бойынша елімізде қоқыс өңдеу ісі 3 пайызға артқан екен. Алайда республика аумағындағы 20-дан астам қоқыс полигоны 125 млн тонна коммуналдық қалдыққа толып қалған. Оның үстіне қарапайым тұрғындар да қоқысты сұрыптап салуға немқұрайлы қарап жатады. Кейде қағаз бен әйнекті, пластмасса мен тамақ қалдығын бір жәшікке тастап жатқанын көзіміз де көрген кездер болған. Сондықтан бүгінгі күні қалдықтардан құтылудың бірден бірі жолы – оны қайтадан өңдеу.Әрине, құлаққа түрпідей тисе де бұл кәсіп бірталай адамға пайдасын тигізері сөзсіз. Ең біріншіден, адамдарды жұмыспен қамтып, жаңа кәсіпорындардың ашылуына мұрындық болса, екіншіден, бейберекет шашылған қалдықтармен қоршаған ортаны ластаудың алдын алады. Еуропаның Германия, Аустрия, Швеция және Нидерланд сияқты алдыңғы қатарлы елдердің тәжірибесіндегі негізгі үш бағытына сүйенсек, аталған өнімнің құнды компоненттерін қайталама шикізат ретінде қолдануға және қайта өңдеуге болады. Себебі бір рет қолданылған кейбір заттар қайтадан өңдеуге жарап жатады. Мысалы, қағаз қалдықтары, консервіленген және алюминий құтылары, пластмасса мен шыны бөтелкелерді қайталама энергетикалық ресурстар ретінде пайдалануға болады. Оның барлығын алдын ала залалсыздандырып, белгіленген табиғатты қорғау нормалары мен ережелерге сәйкес қалдықтарды полигонға жеткізеді. Нәтижесінде, біріншіден, қалдықтың 40-60 пайызы қайталама материалдық ресурстар ретінде қолданылса, екіншіден, 25-35 пайызы энергияны кәдеге жарату арқылы жағылып, оның 20 пайыздан астамы көміледі. Яғни тұрмыстық қалдықтардың кем дегенде 50 пайызы қайталама материал ретінде іске асырылып келеді. Өкінішке қарай, мұндай қайта өңдеу нәтижелері біздің елімізде кездеспейді. Әңгіменің әлқиссасында айтып кеткендей біздің елде тіпті қалдықтар сұрыпталмайды. Еуропа елдерінде тұрмыстық қалдықтардың әр жәшікке салынуы қатаң қадағаланады. Тіпті бұл туралы сарапшы Ерлан Каримов «Egemen Qazaqstan» газетіне берген сұқбатында былай деп пікір білдіреді: «Бүгінгі таңда елімізде қатты тұрмыстық қалдықтардың 3005 полигоны бар, оның ішінде экологиялық және санитарлық нормаларға сәйкес келетіні тек – 635 полигон. Бұл жерлерде 125 млн тонна қатты-тұрмыстық және қауіпті қалдықтар жинақталған. Оларды қайта өңдеу де, жою да мүмкін емес, өйткені аймақтарда қоқысты қайта өңдеу инфрақұрылымы әлі де дұрыс жолға қойылмаған. Жыл сайын өткізілетін ғарыштық мониторингтің нәтижесінде мыңдаған заңсыз полигон анықталды». Осындай мәліметтерге қарап, мүмкін қалдықтан пайда табуды ең бірінші өзімізден бастау керек па деген ойға да қаламыз. Себебі сұрыпталып салынған қоқыс жұмысты жеңілдетеді. Бұдан бөлек, жасыл экономикаға қатысты жастарды ынталандыратын бірнеше жобалар ұйымдастырылса да артық етпейді. Осыдан бірнеше жыл бұрын ауданымызда «Zhas project» бағдарламасының негізінде өңір жастары «Green plastic» жобасы арқылы тың дүниелерді іске асырған болатын. Мәселен, Бақытжан Ыбрашев пластмасса бөтелкелерді қайта өңдеу жұмысын қолға алып, нәтижесінде еден мен қабырғаға төсеуге болатын арнайы плиткаларды шығарған. Ол үшін арнайы бөтелке пішініне ұқсас қоқыс жәшігін орнатып, қоқыс арасынан тіпті пластмасса бөтелкелерді жинауына тура келген. Осындай тынымсыз еңбегінің арқасында тұрмыстық қалдықты өңдеп, қарапайым ғана бөтелкеге екінші өмір сыйлады. Ал ол оған шабыт берген «Zhas project» бағдарламасы. Осы сияқты ауданда білікті жастар жетерлік. Тек оларға қаржылай қолдау білдіретін жобалар керек-ақ. «Жақсыдан үйрен, жаманнан жирен» дейтін халықпыз. Осындайда әлемдік деңгейге шығып, дамудың даңғыл жолына түскен алпауыт мемлекеттерді айтпай кетпесек болмас. Мәселен, Жапонияда аралды кеңейту және әуежайлар сияқты ірі нысандарды, тіпті Осака қаласындағы EXPO-2025 нысандарын салу үшін қалдықтардан брикеттер шығарған. Швеция өз зауыттарының жұмысын қамтамасыз ету үшін көрші елдерден қоқыс иморттауға мәжбүр. Аустрияда жергілікті тұрғындар қоқыс жағу зауыттарының жанынан тұрғын үй сатып алуға тырысады, өйткені үй жеңілдетілген негізде жылу мен энергиямен қамтамасыз етіледі. Германияда Ганновер қоқыс электр стансасы 280 мың тонна қалдықтары жағып, 53 мың үй шаруашылығын электрмен қамтамасыз ету үшін 170 000 МВт сағат электр энергиясын өндіреді. «Айта, айта Алтайды. Жамал апам қартайды» демекші, қоқыс қалдықтарын кәдеге жарату мәселесі бүгін ғана басталған жоқ. Ол жылдар бойы газет бетінде де, әлеуметтік маңызы бар басқосуларда да талқыланып келеді. Алайда, аузын айға білеген басқа мемлекеттермен салыстырғанда біздің еліміз көштің соңында келе жатқанын кімнен жасырамыз? Хош, бірекі жылда қалдықты қайта өңдеп, жапырып теңге таппай-ақ қоялық. Тым болмаса қоқысты сұрыптау салуды санамызға сіңірейікші. «Тамшы тама-тама тас жарады» дегендей, біз де барабара қалдықтарға жаңа өмір сыйлап, сол арқылы экономиканы да, экологияны да гүлдендірерміз.Фото: Нұрболат Нұржаубай

Қалдықтан теңге таппасқа

Жаңақорғандық кәсіпкер қоқысты кәсіп көзіне айналдырып отыр

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Егер жұмыс іздеп солтүстікке көшкіңіз келсе, тұрғылықты жердегі Жұмыспен қамту орталығына барып, кеңес ала аласыз. Мекеме мамандары сізге кеңес беріп, көшіп барғыңыз келетін солтүстік өңірден жұмыс қарастырады. Өңірмен танысу сапары, көшіп-қону шығыны, жұмыс беру және баспанамен қамту мәселесін түгелдей көшіп баратын өңір өз мойнына алады. Сізден тек өміріңізді өзгертуге деген батылдық қана талап етіледі.Осы ретте біздің ауданның үлесі қаншалықты? Бұл жөнінде аудандық жұмыспен қамту бөлімінің маманы Ханзада Ахметовадан «Солтүстікке көш» бағдарламасының орындалу барысын сұрап білген едік.<blockquote>– Осы уақытқа дейін біздің ауданнан 13 отбасы ниет білдіріп, солтүстікке көшкен болатын. Бірақ өткен жылы бірде-бір қозғалыс болмады. Былтыр «Ордакент» жастар мен ардагерлер ресурстық орталығында «Қуатты өңірлер – ел дамуының драйвері ұлттық жобасының қоныс аудару бағдарламасы бойынша солтүстік өңірлерден келген жұмысшы тобының бос жұмыс орындары жәрмеңкесі өткізілді. Отырысқа өз ауданымыздағы жауапты мамандардан бөлек, Успен ауданы, Ольгино ауылдық округінің әкімі Айнаш Егімбайқызы, Ұлытау ауданының жұмыспен қамту орталығының директоры Баянкүл Құрманғалиұлы, Семей қаласының жұмыспен қамту орталығының маманы Ерасыл Тоқтасынұлы және Жаңақорған кентінің тұрғындары және солтүстік өңірлерге ерікті түрде қоныс аударуға ниетті аудан тұрғындары, соның ішінде жұмыссыз, өзін-өзі нәтижесіз жұмыспен қамтығын азаматтар қатысты. Аудан аймағында бір емес бірнеше мәрте тиісті мамандармен кездесулер өткізіп, жан-жақты кеңес берілген болатын. Осындай кездесулерде 675 адам қамтылып, ақпаратқа қанықса да бірде-бір адам көшуге ниет білдірмей отыр. Бірақ осы уақытқа дейін көшкен 13 отбасы жұмыспен қамтылып, тиісті көмектерін алды, – дейді жауапты маман.</blockquote>Иа, ұсыныс көп. Бірақ өтініш білдірушілер тым аз. Әлеуметтанушылар оның себебін әлеуметтік пакет¬тер тиімділігімен, өзектілігімен байланыстырады. Неге десеңіз, оңтүстіктің жылымық ауа-райына бейімделген азаматтар қысы алты айға созылатын аймаққа жерсінуі қиын. Сондықтан жылы жақтан барған азаматтарды буын аурулары жиі мазалайды. Көш бағдарламасының әлеуметтік пакеттеріне денсаулығына қосымша сыйақы төлеуді қарастырған дұрыс. Бастысы, онда көшіп барушылардың жалақысы мен жәрдемақы көлемін арттыру маңызды. Бүгінде Қандөз, Көктөбе, Қаратөбе ауылдық округінің жастары Ресейде жұмыс істейді. Тіпті ауыл жастары тұтастай көрші елге көшіп кеткендей әсер қалдырады. Олар сырт елде неге жұмыс істейді? Себебі біреу ғана – жалақы жоғары. Онда айына теңгеге айналдырғанда 500-700 мыңға дейін табыс табады. Егер Қостанай, Солтүстік Қазақстан облысы, Павлодар, Шығыс Қазақстан облысында сондай көлемде жалақы төленсе, жастар тұрақтап, өз елінде қызмет етер еді. Бұдан аңғаратынымыз, көш-қон бағдарламасында біздің азаматтарды нақты қызықтыратын ұсыныс аз.Жұмыс күші тапшы, халық саны аз теріскейдегі тұрғын санын ішкі көші-қон арқылы реттеу Қазақ¬станның территориялық тұтастығын сақтауға, ұлттық салт-санадан ажырамауға, тіл мәселесінің оң шешілуіне ықпал ететіні белгілі. Осы ретте ауданымыздан қо¬ныс аударған отбасылардың бірқатарымен сөйлесіп, жағдайларын білуге тырыстық. Қоныс аударған Шалқия кентінің тұрғыны Азамат Әбдіқадыровтың жайы төмендегідей.– Солтүстікке көшіп, жұмыс істеп, нәпақа табуға болады. Осы бағдарламаны естіп, білген соң тәуекел еттім де жолға жиналдым. Павлодар қаласына қоныс аударып, үш жылға жуық жұмыс жасадым. Мен қоныс аударған уақытта үй беру болмады, бірақ қаржылай ақша берді, жұмысқа орналастырды. Жақында ғана жұмыс барысымен Астана қаласына көшіп келіп жатырмын, – дейді бүгінде солтүстік қазақстандық азамат.Ал, кент тұрғыны Жалғас Байдолла Өскемен қаласына қоныс аударып, жеті жылға жуық уақыттан бері сонда қызмет етіп келеді.<blockquote>– Мен Өскемен қаласына оқуға түсіп, осында жұмысқа қалып қойдым. Қазіргі уақытта үлкен кәсіпорында энергетик маманы болып қызмет етіп жүрмін. Ауылға барғанда маған жұмыс көзі табыла қоймайды. Үйде қол қусырып, ата-анама масыл болғаннан гөрі, жұмыс көзі табылған жерде еңбек еткен дұрыс деп есептеймін. Өскеменде жұмыс көзі өте көп, ауданның азаматтары да баршылық. Соңғы уақыттары жастар көптеп келіп жатыр. Өйткені ауданда жұмыс аз, бар болғанымен ақшасы мардымсыз ғой. Сондықтан да түрлі сылтауды желеу етпей, мүмкіндік бар жерде жұмыс жасаған дұрыс, – дейді.</blockquote>Көші-қон дәстүрі ата-бабамыздан жалғасып келе жатқаны ақиқат. Бүгін осынау үрдісіміз жаңаша сипат алып, құлашын кеңге жаюы уақыт талабы. Нақ қазіргі таңда оңтүстік өңірлерге көшу үдерісіне үлкен қолдау қажет. Өйткені демографтардың сөзіне сенсек, 2050 жылға қарай солтүстіктегі халықтың саны миллион адамға қысқарып, тұтас ауылдар жойылып, иесіз қалу қаупі бар. Статистиканы сөйлетер болсақ, бір ғана Солтүстік Қазақстан облысының 38 ауылы санаттан шеттеп қалған. Осы қарқынмен жалғаса берсе 118 ауылдың болашағы бұлыңғыр. Оңтүстік өңірлерде керісінше халық санының тым көптігі әлеуметтік өткір мәселелерге алып келуде. Яғни, тұрғын үй салатын жер кезегінің жылжымауы, жайылымды жерлердің азаюы және өзге мәселелер алдымыздан шықты. Енді не істемек керек? Әрине, солтүстікті игеру керек. Үкімет осы бағытта «Еңбек» мемлекеттік бағдарламасын қабылдап, қоныс аударған азаматтарға әлеуметтік жеңілдіктер қарастыруда. Осындай болжамға сүйенген Үкімет табиғи көшті оңтүстіктен солтүстікке бұрып отыр.Әлемдік тәжірибеге сүйенсек экономикалық өсім халықтың шоғырлануы жоғары аудандарда ғана орын алады екен. Бұның астарында геосаяси бағыт жатыр. Ел астанасын Алатаудан Арқаға ауыстыруда осындай мүдде жатыр. 1989 жылғы санақ нәтижесі бойынша, Қазақстанның солтүстік және шығыс облыстарында славян ұлтының үлес салмағы 70-80 пайызды құраған болса, 1999 жылы олардың үлес салмағы 50 пайыздан аспайтын¬дай дәрежеге жетті. Бұл жетістікте Елорданың үлесі айқын. Енді солтүстік облыстарда еңбекке қабілетті адамдардың үлесін арттыру міндеті тұр. Себебі индустриялық аймақтар құрылып жатқан солтүстік облыстарда жұмыс жасайтын еңбек ресурсының тапшылығы қазірдің өзінде байқалуда. Әлбетте, бұл жергілікті тұрғындар санының азайып бара жатқанының салдарынан болып отыр. Себебі солтүстікте шағын ауылдар біртіндеп қаңырап, жұмыс күшінің азайғаны қазірдің өзінде сезілуде. Сондықтан солтүстік облыстарға қоныс аударған ағайынға мемлекеттік қолдау түрлері арттырылуда. Теріскейдегі демографиялық ахуалды ішкі көші-қон арқылы реттеу Қазақстанның территориялық тұтастығын сақтауға, ұлттық салт-санадан ажырамауға, тіл мәселесінің оң шешілуіне ықпал ететіні белгілі. Осы мақсатта, алғаш «Жұмыспен қамту – 2020» бағдарламасы аясында тұрғылықты халқы сиреп, жұмыс күші азайған солтүстік өңірлерге ел-жұрты тығыз орналасқан оңтүстік аймақтардан тұрғындарды көшіріп, қажетті жағдай жасау жұмыстары басталды. Иә, Қазақстанның жері бар қазаққа ортақ. Отанымыздың әр азаматы туған жердің топырағын түлетіп, ата-бабаның қара күшімен иеленген жерді жатсынбауы керек. Еңбек ресурсы мол өңірдің халқын ел саясатына сәйкес, солтүстікке көшіру осы идеямен үндеседі. Осыны түсінген жаңақорғандық жастар да Солтүстікке көшуді құптап, қоныс аударуға ниетті екендерін жеткізді. Соның бірі – кент тұрғыны Маржан Құдайбергенова. Мамандығы – жерге орналастыру. Қазір ақылы қоғамдық негізде жұмыс жасайды. Мамандығына сәйкес жұмыс табылып, лайықты қолдау болса, солтүстікке сапар шегуге ниетті. Ол өз ойын айтып, мамандардан кеңес алды.<blockquote>– Егер менің мамандығыма сай жұмыс табылса, отбасымызбен Уәлиханов ауданына көшуге райымыз бар. Дегенмен, әлі де саралап, отбасыммен кеңесіп көремін. Негізі, мемлекеттің бұл бастамасы жас отбасыларға өте қолайлы деп ойлаймын. Өйткені, жұмыс тапшы аумақта бос жүргенше, мүмкіндік мол берілген аймақта кәсібіңді өркендеткенге не жетсін? – дейді Маржан Құдайбергенова.</blockquote>Жәрмеңкеде 600-ден аса бос жұмыс орындары ұсынылды. Оның ішінде мемлекеттік қызметтен бастап, құрылыс мамандықтары бар. Әсіресе, дәрігерлер мен ұстаздарға, жүк көлігін жүргізушілерге сұраныс жоғары. Мәселен, Уәлиханов ауданына педиатр, фармацевт, терапевт т.б. мамандар аса қажет болса, Павлодар облысына мұғалімдер жетіспейді.Солтүстіктен келген делегация мүшелері оңтүстіктегі іске епті, нарықтық қатынастарға бейімделген ағайынға бар жағдайды жасауға дайын екенін айтты. Оған себеп те жоқ емес. Бүгінде солтүстіктегі ауылдар бірінен кейін бірі картадан жойыла бастады. Ата-бабаның қанымен келген киелі жерлерді қараусыз қалдыруға, әсте болмайды!Қазір оңтүстік өңірлерде бала туу көрсеткіші жоғары. Халық саны артуда. Соның салдырынан жұмыссыздар қатары артты. Мектеп пен балабақшаларда болмашы жүктемемен уақытын өткізіп, өзін-өзі алдап жүргендер қаншама? Сондай азаматтар солтүстікке бет алып, қазақтың дамуына үлес қосса ғой! Иә, бұған дейін де солтүстіктен шақырулар келген еді. Мүмкіндікті пайдаланып, солтүстік пен шығысты бетке алған жерлестер бүгінде табысты еңбек етуде. Мәселен, өңірден өткен жылы Петропавлға қоныс аударған Жайна Шерниязова солтүстікте журналистика саласында табысты еңбек етіп, берілген мүмкіндіктің арқасында жылдам сатылап өсуде. Ондай мысал көп…Байқасақ, солтүстікке көшіп барған отбасылар¬дың жағдайы жақсы. Оларды сөзге тартқанымыз¬да, әлеуметтік жағдайларының толық шешілгенін және жұмыспен қамтылғанын алға тартады. Демек, солтүстіктегі шұрайлы жерлерді игеріп, елдігімізді, тұтастығымызды сақтау жолында атаулы бағдарламаның маңызы зор деуге болады. Мұның астарында үлкен идеологиялық мән жатыр.

   Жаңақорғанда 13 отбасы солтүстікке көшкен

Аудандық мәcлихаттың кезектен тыс сессиясында 136 мәселе қаралып оң шешім тапты

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Әлиакбар Монтаев 1923 жылдың сәуір айында Сырдың бойында орта шаруаның үйінде дүниеге келген. Небәрі он жасында анасы Патаннан айырылған ол, тұрмыстың тауқыметін аз көрмейді. Әкесі Сағындық азын-аулақ малын бағып, сыртта жүргенде Әлиакбар туыстарының үйін паналап, орта мектепті аяқтайды.Кейіннен жүрегі алып-ұшып, жалындап тұрған жас жігіт соғысқа әскер қатарына шақырту алады. Ол жақта арнайы сеферлық курсты аяқтаған соң мина тазалау бөлімшесінің жетекшісі болып тағайындалады. Әскерге барған адам біледі, минадан соғыс даласын тазарту деген өлімге бірінші жақын болу деген сөз. Бұл соғыстағы ең қауіпті тапсырма. Әлиакбар майдан даласында жүргенде аяқ астынан қазір шабуылға шығасыңдар деген бұйрықпен барлығы пырдай болып шабуылға шығады. Даланың орта кезіне барған кезде немістің взводы бұларға қарай оқты қарша боратады. Баудай түсіп қырыла бастайды. Жұртпен бірге басын сауғалап Әлиакбар да қаша жөнеледі. Жүгіріп келе жатса екі-үш жауынгер кішкенен шұңқырға бастарын тығып құлап жатқанын көреді де өзі соларға қарай құлай кетеді.Бір кезде арқам дыз етті. Атыс тоқтаған соң аман қалған жауынгерлер қашып штабқа келдік. Алдымыздан шыққан комбатальон маған келіп «сатқын екенсін» деп пистолетімен бір ұрды. Жағым сынып кетті. «Ертең атыласың» деп&nbsp;гупбақтыға&nbsp;қамап тастады. Таңертең ажал күтіп тұрғанын ойлап жылай бердім. Сөйтіп жатып ұйқыға кетіппін. Есіктің тарсылынан шошып ояндым. Келіп тұрған солдат «марш, штабқа!» деді. «Жазған құлда шаршау жоқ» деп штабқа қарай асықтым. Барсам&nbsp;дивизия командирі&nbsp;мен Ракасовский екеуі отыр екен. Қолымды шекемен қойып, сіздің бұйрығыңызбен келіп тұрмын дедім. Мені меңзеп, «он» деп Рокосвскийге қарады. Ол маған «марш, Москваға!&nbsp; Офицерлік оқуға барасың деді. қуанышым қойныма сыймай Москва қайдасың деп тарттым, – деп өзі айтып отырушы еді.Москвада алты ай оқып, офицерлік дәреже алған Әлиакбар&nbsp; Сағындықұлы қайтадан соғыс даласына аттанады.Әлекеңнің қанша қалада, қанша ауылда мина іздеп жүрген екі аяғының ізі қалды десеңші. Неше жыл, неше ай, неше күн жүргеніе бір Алла білсін. Сол жүрістен танбай Берлинге де жетті. Жеңіс тойын да тойлады. Осылайша Берлинге жаяу барған қазақ 1946 жылы күзде аман-сау елге оралды. Германия мен Англияның ортасындағы застованың бастығы болып тұрған жерінен демалысқа келген Ә.Монтаевты кейіннен қайта шақырды. Алайда, ауылдағы кемпір-шалға қарайлап шақыртудан бас тартты. Елге келген соң Гигант колхозындағы мектепке денешынықтыру пәнінің мұғалімі болып &nbsp;жұмысқа орналасты. Кейіннен 1 мамыр, одан соң Қызыл ту колхоздарындағы мектепте қызмет етті. 1959 жылы Қызыл ту ауылдық мектебі директорының орынбасары, 1964 жылдан зейнет жасына дейін осы мктепті директоры болып жұмыс жасады. Осы жылдар ішінде Әлиакбар Монтаев елдің қадірлі қариясы, абыройлы ұстаз бола білді. Бүгінде қанша жыл жасаған еңбегі ескеріліп, Ы.Жақаев ауылындағы №149 мектепке осы кісінің аты берілген.

Берлинге жаяу барған шиелілік қазақ

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Шымкентте 18-20 жас шамасындағы жігіт абайсызда пойыз астына түсіп, мерт болды, деп хабарлайды <a href="https://el.kz/shymkentte-er-adamdy-poyyz-basyp-ketti_110233/">El.kz</a> ақпарат агенттігі.Жүк пойызы оқыс оқиғадан кейін 20-30 метр жүрген соң ғана тоқтаған.Қозғалыс қауіпсіздігінің ережесін өрескел бұзу және теміржол көлігін жүргізу кезінде соңы кісі өліміне әкелген жағдай бойынша соталды тергеу жұмыстары басталды.Фото: Видеодан кадр

Шымкентте ер адамды пойыз басып кетті

&nbsp;<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>. Жаңақорған ауданының білім ордасында Қызылорда облысы білім басқармасының &nbsp;«Біртұтас тәрбие бағдарламасы» аясында оқушылармен «ТÄRBIE TALQY» алаңы болып өтті. Әр ұлт өзінің ұлттық құндылықтарымен ерекшеленеді. Бүгінгі таңдағы ғаламдану үдерісінде, Еуропалық өмір салтына еліктеу басым болып тұрған қоғамда ұлттық құндылықтарды сақтау, ұлттық сананы сақтаумен егіз ұғым іспетті болып отыр. Оның ішінде ер бала тәрбиесіне, әкенің қоғамдағы орны ерекше.&nbsp;Атаулы жиынды Аудандық білімі бөлімі басшысының міндетін атқарушы Бекжан Шахизатұлы ашып, жалпыадамзаттық құндылықтарды санасына сіңірген өскелең ұрпақты тәрбиелеуге бағытталады.&nbsp;Кездесуге аудан бойынша орта білім беру ұйымдарының 9-11 сынып оқушылары қатысты. &nbsp;Шараның &nbsp;негізгі &nbsp;мақсаты - тұлға дамуы қамтамасыз етілетін және оқу-тәрбие үдерісін басқарудың, оқу үдерісінің, сабақтан тыс тәрбие жұмысының, қосымша білім берудің, сыртқы әлеуметтік институттармен қарым-қатынастың құндылық әлеуетін күшейту арқылы рухани-адамгершілік. Әке деген ұлы есім. Әке – әркімнің сүйенер тіреуі. Әке әркімге қымбат. Қай қоғамда да педагог ұрпақ тәрбиесіне жауапты тұлға екенін ескерсек, қазіргі қоғамдағы педагогтардың міндеті –өскелең ұрпақтың бойында ұлттық сананы қалыптастыру. Осы орайда кездесуге келген ағаларымен ер балалармен сұхбаттасып, еркін форматта ой бөлісті. Мақсатымыз -тұлға дамуы қамтамасыз етілетін және оқу-тәрбие үдерісін басқарудың, оқу үдерісінің, сабақтан тыс тәрбие жұмысының, қосымша білім берудің, сыртқы әлеуметтік институттармен қарым-қатынастың құндылық әлеуетін күшейту арқылы рухани-адамгершілік, жалпыадамзаттық құндылықтарды санасына сіңірген өскелең ұрпақты тәрбиелеу.Еркін форматтағы кездесу барысында отбасы құндылықтары, қазақ халқының салт-дәстүрлерінің мәні, қыз бала мен ер бала тәрбиесіндегі негізгі өзекті мәселелер, "Қазіргі таңдағы қыз бала бейнесі", "Бүгінгі ер бала бейнесі" тақырыбында жан-жақты мәселе қозғалды.Кездесу алаңының соңғы бөлімінде мазмұнды әлеуметтік бейнеролик көрсетіліп, оқушылардың ой-пікірлері тыңдалды. Оқушылар өз кезегінде модераторларға сұрақтар қойып, тұшымды жауаптар алды. Ұйымдастырушылар алқасына алғыстарын білдіріп, осындай игі шаралар көбірек болса деген тілектерін білдірді.

«ТÄRBIE TALQY» алаңы Жаңақорған    ауданында

&nbsp;<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>. Барлық саланың өзегі оның ғылыми жүйесінен бастау алады. Қазір мектеп оқушыларын ғылымға баулу жан-жақты қолға алынды. Осы бағытта заманауи технологиялар мектеп қабырғасына еніп, оқушылар өз бетінше әрекет ете бастады. Мұндай жобаға №286 мектепте терең қанығып, шәкірттердің еңбегін көзбен көріп қайттық. Біздің нысанаға 11 сынып оқушысы, жас ғалым атанып үлгерген Ерзат Мадияр ілікті.&nbsp;Ғылыми бағыт десек бірден ойымызға күншығыс елі елестейді. Әлем елдерінің озық технологиясын меңгерген бірден-бір ел – жапондар. Олар барлық салаға, оның ішінде ғылымға аса көңіл бөледі. Жаңа технологияларды жетік меңгеріп, мүмкіндігінше өздері ғылыми жүйеге өзгеріс енгізіп отырады.Тіпті оқушылар мектепте жүрген кезінен шағын кәсіп ашуға дағдыланады. Тың идеялар ойлап тауып, айналымға енгізу үшін жобаларын өндіріс орындарына ұсынады. Жапон педагогикасының не¬гізгі мақсаты – ұжымда бірлесе жұмыс жасай алатын еңбек адамын тәрбиелеу, өйткені тек тынымсыз еңбек қана қоғамда жақсы орын табу мүмкіндігін береді деп есептейді жапондар. Мі¬не, жапон халқы ғылымға, болашақ мамандыққа осылай жақындай түседі.Бүгінгі біз сөз еткелі отырған білім беру ордасының тыныс-тіршілігімен танысу барысында заманауи құрыл¬ғыларға көбірек ден қойдық. Мәселен, арнайы көзілдірік арқылы сабақ өту үлгісі, екі түрлі құрылғы арқылы түрлі-түсті заттар өндіру процесін тамашалап, дрон, робототехника және басқа да техника түрлерімен таныстық.«STEАM» жобасы аясында былтыр ғылыми бағытқа ынтасы ауған Ерзаттың алғашқы жобасы лайланған, лас сулар¬ды тазартып, өндіріске қайта пайдала¬ну болыпты. Яғни, көл-тоғандардағы аяқ суды сүзгіден өткізіп, егін мен мал шаруасына дұрыс пайдалануды үйлестіру сынды үлкен мақсат қойыпты алдына.<blockquote>– Жобамның мақсаты – өзен-көлдердегі ластанған суларды арнайы құрылғылар арқылы алдымен тазартып, содан соң қолданысқа ұсыну. Қазір аудан бойынша аяқсу мәселесі өте күрделі болып тұрғаны рас. Бұл түсінікті жағдай, менің мақсатым керексіз, пайдаланусыз қалған көлдер жүйесін қайта қалыпқа келтіріп, шаруаларға беру болатын. Бұл жоба біздің елде саусақпен санарлықтай ғана. Мен мұның негізін Астана қаласынан қарап көрдім. Бұйырса, алдағы уақытта қайта жасақтап, ұсынатын боламын, – дейді жас ғалым.</blockquote>Жоба бойынша су тазарту құрылғысы екі бағытта жұмыс жасайды екен. Екеуінің де қызметі бір, біріншісі, су құбырлар арқылы алынып, арнайы сүзгіге жеткізіледі, онда өзінің тазалау функциясы бар. Ал, екінші бағытта да су арнайы фильтрге жиналып, тазартылады. Фильтр құрамында тас, көміртегі және басқа да қоспалары бар. Жалпы жобаны болашақта жүзеге асырса шаруаларға тиімді болмақ. Өйткені бұл егіннен бұрын төрт түлікке аса қажетті болмақ.Ерзат Бекзатұлының екінші жобасы адам организмінің ішкі құрылысына бағытталыпты. Зәр шығару жүйесінің қалыпты жұмысын қалай қадағалауға болады? Келешекте гемодиолиз деп аталатын жобасын қорғауға ниетті. Бұл арқылы бүйрек ауруынан зәр шық¬пай қалғанда құрылғы арқылы реттеу көзделген.<blockquote>– Бұл жобаны әзірге зерттеу үстін¬демін. Құдай қаласа, жоғары оқу орнында адам ағзаларының нәзік талшықтарына жан-жақты таным қалыптастыра отырып нақты жүйесін келтіремін деген сенімдемін. Осы ретте, жобаларды жасауға жетекшілік етіп жүрген Данагүл апайыма үлкен алғыс білдіремін, – деді жас өнертапқыш.</blockquote>Бекзат үйдің тұңғышы, болашақ мамандығы ІТ саласы екен. Жаңа технологияларды меңгеріп, өндіріске бет бұруды көздейтін ол ғылыми жобадан қол үзбеуді мақсат етіп отыр. Тағы бір жобасында мектеп ауласын толық жарықтандыра алатын құрылғының нобайы бітуге таяу. Тоқтала кетейік, аталмыш мектептің оқушылары 6 сыныптап бастап ғылыми жобамен жұмыс жасауда. Биогомус, биогаз өндіру, газдалған сусындардың зияндылығы, қоқысты қайта өңдеу сынды жобаларды жүйелеу үстінде. Білімгерлердің бұл талпынысын көріп, қуандық. Ең бастысы, басталған іс аяқсыз қалмаса болғаны.

Жаңақорғандық өнертапқыш өреннің жетістігі

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Арман Қырықбаев Президент әкімшілігінің коммуникациялар бөлімінің меңгерушісі болып тағайындалды. Бұл туралы Ақордаға сілтеме жасай отырып El.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.<blockquote>Мемлекет басшысының өкімімен Арман Оразбайұлы Қырықбаев Қазақстан Республикасы Президенті әкімшілігінің коммуникациялар бөлімінің меңгерушісі лауазымына тағайындалды, - делінген мәліметте.</blockquote>Фото: gov.kz

Президент әкімшілігінің коммуникациялар бөлімінің меңгерушісі тағайындалды

Арал ауданы халқының 25 пайызын жастар құрайды

&nbsp;<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Шындығында, архив саласында еңбек ететін мамандардың қызметі басқа сала мамандарының қызметінен күрделі. Әрбір құжаттың бағыт-бағдарын зерделеп, қорда жинақталуына асқан жауапкершілік танытатын Гүлзат Мейрамбекова мақтаулы маман екенін жақсы білеміз. Осыдан 11 жыл бұрын «Сырдария аудандық архиві» филиалына жұмысқа орналасқан ол өз ісінің білгірі ретінде көпшілік алғысын алып келеді.&nbsp; &nbsp; &nbsp;Кәсіби маман Гүлзат Мейрамбекова негізінен архив саласына қатысты құжаттарды түгендеп, ұлттық қордағы құнды мәліметті толықтырумен айналысады. Ең алғаш тарих пәнінің мұғалімі ретінде №131 Талғат Қозыбаев атындағы орта мектепте қызмет жолын бастаған Гүлзат Мейрамбекқызы Тереңөзек кентінің тумасы. Ол Шымкент қаласындағы М.Әуезов атындағы мемлекеттік университетінде «Тарих және география» мамандығы бойынша білім алады. Бүгінде сан түрлі қызметті үйлестіретін тәжірибелі маманға жылдар бойы жинақталған құжаттардың қаз-қалпында сақталуын қадағалау міндеттеледі.&nbsp; &nbsp; &nbsp;– Ең алғаш архив саласына келгенімде аға буын өкілдерінен мол тәжірибе жинақтай алдым. Әрине, ұстаздық еткен жылдары баламен жұмыс жасаудың өзіндік ерекшелігі де болатын. Ал қазіргі қызметім тікелей заңды және жеке тұлғалардың, көптеген мекемелердің құжаттарын жинақтаумен айнылысуға бағытталған. Әрбір құжатты нөмірлеп, арнайы бағдарламаға енгізу арқылы электронды қор жасақтаймыз. Сонымен қатар жеке тектік қордың құрамына енген ауданға белгілі азаматтармен кездесу, олардың құнды құжаттарынан көрме ұйымдастыру – ұдайы жүзеге асырылады. Өткен мен бүгінді байланыстыратын кез келген тарихи құжаттың түбірінде маңызды мәселе мен елеулі оқиға табылатынын анық білеміз. Құнды мәліметтерді аудан жұртшылығына кеңінен насихаттауға дайынбыз, – дейді архив саласының білікті маманы.&nbsp; &nbsp; &nbsp;Қазіргі кезде Гүлзат Мейрамбекқызы отбасында 4 перзент тәрбиелеп отырған аяулы ана, сүйікті жар. Әрдайым үй мен жұмысты қатар алып жүруге тырысатын отанасы өз саласы бойынша бірнеше жоғарғы марапатқа қол жеткізген. Аудан бойынша 100-ге жуық мекемемен тығыз байланыс орнатып, жыл сайын салалық құжаттарды сараптама орталығына жолдайтын кәсіби маман өз жұмысына салғырт қарамайды.

Гүлзат Мейрамбекова: Құжаттың сақталуы маңызды

&nbsp;<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>Мемлекеттің басты байлығы – адам. Елімізде балаларға қамқорлық көрсетуге бағытталған кешенді ойластырылған ауқымды жоба жетерлік. Жалпы білім беретін барлық мекемеде ерекше балаға жан-жақты қолдау көрсетуге көптеген мүмкіндік қарастырылған. Яғни, жасөспірімді әлеуметтендіру бағытында ұлағат ұясы атанған әрбір білім ошағында «Психологиялық-педагогикалық қолдау көрсету» кабинеті ашылған. Осы бағытта жүйелі қызмет етіп келе жатқан Сырдария ауданы №35 Иса Тоқтыбаев атындағы мектеп-лицейдің арнайы педагогы Айнұр Нұржакиева күрделі сала жөнінде бізге кеңінен тарқатып айтып берді.Негізінен, білімнің қарашаңырағы саналатын №35 Иса Тоқтыбаев атындағы мектеп-лицейде ерекше білім беру қажеттілігі бар оқушы саны – 18. Оның ішінде, үйден оқытылатын балалар да бар. Денсаулығында кінәраты бар және оқу үлгерімі төмен білім алушыны жан-жақты тәрбиелеу асқан ыждағаттылықты қажет етеді. Арнайы кабинет базасы жасақталған мектеп-лицейде инклюзияны қолдау мақсатында жоспар бойынша бекітілген сабақ өткізіледі. Тақырыптық сабақтың мазмұнын аша түсетін кез келген көрнекілік құрал-жабдық бала зейінін дамытуға септігін тигізеді. Олардың ойын анық жеткізуіне, түсінікті тілде сөйлеуіне дағдылау – арнайы педагогтың тікелей міндеті.– Шын мәнінде, ерекше бала және ата-анамен тығыз қарым-қатынаста болу үлкен жауапкершілікті жүктейді. Баланы түзету-дамыту бойынша жасалатын оқу бағдары арнайы бекітіліп, кезең-кезеңімен жүзеге асырылады. Жалпы, арнайы педагогтың мақсаты – ПМПК қорытындысы мен ұсыныстарына және мектеп кеңесінің шешіміне сәйкес, білім алуда ерекше қажеттілігі бар мектеп оқушысына арнайы педагогикалық қолдау көрсету. Сонымен қатар ЕББҚ бар оқушыларды мектепішілік жекелеген іс-шараға қатыстырып, барынша ашылуына ортаға бейімделуіне ықпал жасау екенін айта кетейін. Қашанда ұяңдығы басым көпшіліктің ішкі сырына үңіліп, баласына қамқорлық жасауға құқылымыз. Әрқашан келешек елдің тұтқасын ұстайтын жастарды тәрбиелеуге ерік-жігерімізді арнаймыз, – дейді Айнұр Серуенбекқызы.Күнделікті арнайы педагогтың қызметі қауырт келеді.&nbsp;Ата-ана мен бала арасында берік байланыс орнатып, сан түрлі іс-шара ұйымдастырылады. Жас жеткіншекті өнерге, спортқа, шығармашылық бағытқа баулып, олардың қабілетін ашу мақсатында арнайы педагогтың біліктілігі сараланады. Әрине, баланың тілін таба біліп, білімге құштар ету – ұстаздың өлшеусіз еңбегі.– Кей жағдайда тілінде мүкістігі бар балалар көпшілік ортада сөйлеуге зерттеп-зерделеп, оларға көмекке келеміз. Семинар-тренинг барысында арнайы бағалау қымсынады және қысылады. Сонымен қатар әрбір ойлаған дүниесін анық жеткізуге тырысатын балалар өзгелерден жасқанады. Осындайда баланың барлық психологиялық тұрғыдан даму жүйесін жүйесімен баланы ынталандырамыз. Оның денсаулығына кері әсер ететін оғаш айла-амалды анықтап, оның күн сайын дамуына ықпал етеміз, – дейді арнайы педагог.

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары