<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp;Әлемнің қай елін алсаңыз да қыз баласын сұлулықтың символына балап жатады. Тіпті «Сұлулық әлемді құтқарады» деген сөздің өзі әйелдерге әжептәуір жүк болып тұр. Табиғатынан тартымды қыз-келіншектер мұндай сөздерді естісе, бойын түзеп, маңғазданып қалатыны өтірік емес. Ал кереметтей келбеті жоқ арулар көштен қалмайын деп түр-әлпеті мен дене пішіміне әртүрлі өзгерістер жасап әлек. «Сұлулық құрбандықты талап етеді» дегенді басқаша түсінген кейбір бұрымдылар бет-әлпетін өзгерту үшін қаражатын құрбан етіп жатады.Табиғат бермегенді ақшаға жасатып алып, өзгеріп шыға келгенде қайран қалмау мүмкін емес. Біздің елімізде де жасанды сұлулыққа қол жеткізу қиын емес. Тіпті қазір көшеде қасы мен ернін, қабағы мен мұрнын жасатып алған қызды көрсе ешкім таң қалмайды. Керісінше жыл өткен сайын жасөспірімдер де көңілі толмайтын жерін өзгертуге құштар болып отырады. Соның нәтижесінде алдымыздан сұлу қыз шықса, табиғи ма әлде жасанды жапсырма ма деп бажайлап қарайтын халге жеттік. Бірақ қазіргі кезде қасты қайта өсіру, ерінді үлкейту, қабақты көтеру, мұрынды кішірейту сынды оталарға көпшіліктің көзі үйреніп кеткені сонша, ешкім таң қалмайтын да, қорықпайтын да болған. Оның орнында сатып алатын сұлулықтың қазіргі шыңында арықтататын дәрілер көш бастап тұр. Атына қызыққан қауым препараттың қайдан келгеніне, құрамында қандай заттар барына да мән беріп жатқаны шамалы. Тек арықтатып, денедегі артық салмақтан оңай құтылудың жолын іздейді. Бірақ медицина мамандарының айтуынша, осы арықтататын препараттар денедегі майды сылып тастайтын - отадан да қауіпті дейді. Олай болса саудасы қызып, жарнамасы жер жаһанды жайлап тұрған аздыратын дәрілердің адам ағзасына қаншалықты зиян екенін талқылап көрелік.&nbsp;Жаһандану заманында жарнаманың алатын орны ерекше. Арықтататын дәрілерді алып, денсаулығына зиян келтіріп жатқандар да осындай жарнаманың құрбанына айналғандар. Тауар сатушылар саудасын жүргізу үшін оқырманы көп блогерге ақылы жарнама жасатады. Әрине, қомақты қаржы алған соң блогер де өтірікті шындай, шындықты Құдай ұрғандай айтып, барынша тауарды өткізуге тырысады. Бірақ оның зиян не пайдалы екенін тексеріп жатқан ешкім жоқ. Ең бастысы арықтатады деп сенеді халық. Бірақ 4-5 жылда елімізге келетін мұндай өнімдердің 70 проценті жалған сертификатталған, ал басқа мемлекеттерде арықтататын препараттарды сатуға тіптен тыйым салынған. Өкініштісі бізде бұл өнімдер ашықтан-ашық сатыла береді. Тіпті екінің бірі көтерме бағада сатып алып, саудагер болып алған. Ал сол өнімнен адам өміріне қауіп төніп, я болмаса денсаулығына зиян келсе ешкім жауап берген емес, бермейді де. Осындай кері әсерін білетін дәрігерлер мен жаттықтырушылар және диетолог мамандар «Арықтатын дәрі ішпеңіздер» деп дабыл қағуда.<blockquote>«Арықтауға арналған препараттар қазіргі таңда сауда нарығында өте көп. Олардың барлығы БАД, яғни биологиялық белсенді қоспалар. Бірақ оның ішінде пайдалысы да, зияндысы да көп. Мысалы, көбі сұрайды «арықтататын дәрілерді ішуге бола ма?» деп. Мұндай кезде үзілді-кесілді жоқ деп айтамын. Себебі ол адамның метаболизмін бұзуы мүмкін. Ағзаға кедергі келтіреді немесе асқазаныңызда ойық жара, қабыну, өт жолдарыңызда тас, тұз болатын болса оларды асқындырып жіберуі ықтмал. Өйткені, осындай арықтататын дәрілердің барлығы өт жолын айдау, я болмаса үлкен дәретке жиі шығару арқылы іске асады. Ол ағзаға керекті аминқышқылдарын, дәрумендерді жуып-шайып жібереді. Сонымен қатар асқазан-ішек жолдарының бүрлерін бұзады. Ең дұрысы, арнайы денсаулыққа қажет дәрумендер ішіп, дұрыс тамақтанып, спортпен шұғылдану керек. Өйткені сіз бірден арықтап кетсеңіз тері салбырайды, бұлшықет босаңсиды. Бәрібір оларды қалпына келтіру үшін спорт керек. Сондықтан әу бастан жаманға жүгірмей, спортпен айналысып арықтау қажет», – дейді гинеколог, нутрициолог Гүлназ Сәбитова.&nbsp;</blockquote>Тек бұл ғана емес, тик-ток, инстаграм сынды әлеуметтік желіде де диетологтар арықтауға арналған дәрінің зиянын айтып, көрсетіп видео жүктеуде. Соның бірі – диетолог Гүлмира Қобландиева. Ол дұрыс тамақтану арқылы салмақ тастауға 1000-нан астам қыздарға көмектескен. Өзі арнайы ас мәзірін беріп, марафонға қатысушы қыздарды күнделікті қадағалап отырады. Қосымша дене жаттығуының да түр-түрін ұсынады. Диеотолог Гүлмира Қобландиева да «Молекула», «Кайен», «Фатзорб» сынды препараттардың пайдасынан зияны көп дейді.&nbsp;<blockquote>«Аздыратын неше түрлі дәрілерді қолданатын адамдар соңында өкінішті жағдайға тап болып жатыр. Соның бірі жақында ғана орын алды. Қазір менің марафоныма қатысып, денсаулығын қалыпқа келтіріп жатыр. Ол аздыратын дәрі ішіп, бауырына зақым келтірген. Бетінің барлығын дақ басып, сәл тамақ ішсе алқынып, өзін жағымсыз сезінеді. Ондай өнімдерді сатушылар түпнұсқа немесе сертификаты бар деп сендіреді. Бірақ адам өміріне қауіпсіз екеніне кепіл бола алмайды. Мысалы бір адам соны ішіп, о дүниелік болып кетсе де ешкім жауап бермейді. Сондықтан жарнамадан жалт-жұлт етіп көрінген әр тауарға еліктей беруге болмайды. Шын мәнінде бірден арықтау мүмкін емес. Тіпті дұрыс тамақтануда да бірден салмақ тастау – зиян. Біртіндеп, жаймендеп артық салмақтан арылу керек. Асқазанға күш түсіруге болмайды», – деп ағынан жарылды диеотолог.&nbsp;</blockquote>Тарих қойнауын ақтаратын болсақ, арықтауға арналған дәрілер сонау 1800 жылдары қолданысқа енген. Ал артық майды кетіретін жақпа майлар 1930 жылы Францияда жасалған. Құрамында хлор мен бром бар радиоактивті бұл майлардың адам баласына тигізген пайдасы зор болғанымен, денені қызартып, түрлі ауруларға алып келген. Кейіннен Германия мемлекеті де сұлулықтың жолында түрлі қадамдар жасаған. Сылқымдар жүзі нұрланып, әдемі болу үшін, күшәләны «мыщьяк» да ішкен. Бірақ бұл да бір есірткінің түрі болғандықтан, оны мүлде қою мүмкін емес. Германия елінің сұлулары осы күшәләні ішіп, айтарлықтай арықтаған. Алайда мұны қолданғандардың дені 35 пен 40 жас аралығына дейін ғана өмір сүрген. Себебі күшәләның құрамындағы заттар ерте өлімнің ¬басты себебіне айналған.Елімізде соңғы жылдары арықтауға арналған дәрілерден бөлек, түрлі кофелер сатылымға енген. Олар адам салмағын тұрақты етіп, арықтатады мыс. Керек десеңіз, денсаулығыңызға пайдасы бар дейді сатушылар. Бірақ бұл жай ғана сауданың көзі секілді. Себебі тұтынушылардың көбі шынайы пікір қалдырып, шағымданған. Кейбіреулері аты жер жаратын аздыратын өнімді ішіп, дене қысымы көтерілген, жүрек қағысы жиілеп, түнде ұйқысыздыққа тап болған. Ал бәзбіреулерінің аяқ-қолы ұйып, көз алдына неше түрлі бейнелер елестейтін болған. Бұл дәрілердің осындай кері әсерін айта берсек таусылмайды. Бірақ қайтсем де, артық салмақ тастаймын деушілер мұндай дәрінің зиянын көргісі де, тыңдағысы да келмейді.&nbsp;«Сұлу сұлу емес, сүйген сұлу» демекші, жер бетіндегі адам баласының барлығы өз бетінше әдемі. Бірінің көзі ерекше болса, енді бірі қайталанбас бет пішінімен есте қалады, кейбіреулердің шашы, басқаларының қасы деген сияқты әрқайсысының өзіндік көз тартар келбеті бар. Әлемде «Сұлулық деген осындай болу керек» деген қағида я болмаса ереже жоқ. Сол сияқты «Сен арық болмасаң әдемі емессің, яки артық салмақ болса жетістікке жете алмайсың» деген шектеулер де болмау керек. Шын мәнінде, ондай шектеулердің барлығы – біздің миымызда. Егер расымен артық салмақтан арылып, азуға талпыныс жасайтын болсаңыз, дұрыс тамақтану мен салауатты өмір салтын серік ету керек. Арнайы диеотологтардан кеңес алып, күнделікті дәруменге бай тамақты тұтынып, дене қозғалысын арттырса кез келген адам артық салмақтан дұрыс және тез құтылады. Ең бастысы арықтаудың оңай жолына жүгіріп, азып емес, тозып кетпейік.

Гүлназ Сәбитова: Салауатты өмір салтын серік ету керек 

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp; Сырдария ауданындағы А.Тоқмағамбетов ауылында тұрғындар тарапынан фельдшерлік-акушерлік пуктіне күрделі жөндеу жұмыстары жүргізілсе деген талап-тілегінің негізінде биыл қажетті қаржы бөлінді. Осы күні мердігер мекеме «АХАТ – ГС» ЖШС күрделі жөндеу жұмыстарын бастап кетті.Тозығы жеткен фельдшерлік акушерлік пункті күрделі жөндеуден өткізу жұмысы осы жылдың аяғында аяқталып, пайдалануға берілмек. Осы орайда ауыл халқына медициналық қызмет көрсетіп келе жатқан дәрігерлік амбулаторияның бас дәрігері Гүлжан Орысбайқызы:<blockquote>&nbsp;Ауыл дәрігері ретінде 27 жылдан бері қызмет етіп келемін. Соңғы 21 жылдан бері Асқар ауылында жалпы тәжірибелік дәрігермін. Негізнен осы ғимаратта ауылдың 1415 тұрғынына медициналық көмек көрсетеміз. Ауылдағы бір ғана дәрігер болған соң кейде тәулік бойы жұмыс істеуге тура келеді. Медбикелермен бірге ауыл тұрғындарының денсаулығын қадағалап, қызметімізді аса жауапкершілікпен атқарып келеміз. Сондықтан көнерген ғимараттың жағдайында сапалы медициналық қызмет көрсету қиынның қиыны. Дегенмен бұл мәселе де оң шешімін тауып, биыл күрделі жөндеу басталды. Мердігер мекеме басшылығының айтуынша жыл соңына дейін жұмысы аяқталады, – дейді бас дәрігер.</blockquote>Ауылдағы басталған күрделі жөндеу жұмыстарының барысы жайын көзімен көріп, білу үшін жақында аудандық мәслихат депутаты Еркебұлан Жақып арнайы барып, жұмысымен танысты. Мердігер мекеменің өкілі атқарылатын жұмыстың жәй-жапсарымен таныстырып, құрылыстың уақытылы, әрі сапалы жүргізілетінін айтты. Өз кезегінде халық қалаулысы ел игілігіне жасалып жатқан жұмыста ешқандай ақау немесе кемшіліктің болмауы тиіс екенін ескертті. &nbsp;

Асқар Тоқмағамбетов ауылындағы дәрігерлік амбулаторияға күрделі жөндеу жүргізілуде

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp;Қызылорда облысы денсаулық сақтау басқармасының басшысы Олжас Искаков жұмыс сапарымен Қазалы ауданында болды.&nbsp;Аймақтың бас дәрігері аудан әкімінің орынбасары Дәурен Тілеумбетовпен бірге ең алдымен Бозкөл ауылдық округіне барып, жаңадан бой көтеретін амбулаторияның орнын көрді. Сондай-ақ, Қазалы қаласындағы «Шипагер» дәрігерлік амбулаториясының жұмысымен танысты.&nbsp;Мұнан соң «Жетес би» дәрігерлік амбулатория ғимаратының күрделі жөндеу жұмыстарын көрген Олжас Ермекұлы аудандық емхананың жұмысына да қанығып, ақ халатты абзал жандармен кездесті.&nbsp;Өңірдің бас дәрігері бұдан бөлек аудандық көп бейінді орталық аурухана, орталық жедел жәрдем көмек көрсету стансасы және теміржол ауруханасына да аялдады. Сонымен қатар облыстық денсаулық сақтау басқармасының басшысы Олжас Искаков пен аудан әкімінің орынбасары Дәурен Тілеумбетов тұрғындарды жеке мәселелері бойынша қабылдап, талап-тілектерін тыңдады.&nbsp;Айта кетейік, өңірдің бас дәрігерінің ауданға сапары барысында Қазалы ауданаралық ауруханасының бас дәрігері Бақыткүл Әлішева да бірге жүрді.Аудандағы медицина саласының хал-ахуалымен танысқан аймақтың бас дәрігері әріптестерінің жұмысына сәттілік тіледі.

Аймақтың бас дәрігері Қазалы ауданына іссапармен келді

Медициналық-әлеуметтік сараптаманың өзекті мәселелесі

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp;Онкологиялық ауруларды жаңаша тәсілдермен емдеп, радиацияны медицинаның игілігіне пайдаланып жүрген жас физик. Шетелде білімі мен біліктілігін шыңдап, Ресейдің белгілі ядролық физигі, құрметіне химиялық элементтер кестесінен аты аталған әйгілі ғалым Юрий Оганесяннан тәлім алған маман. Бүгінде томотерапия бөлімінде қызмет етіп, ондағы күрделі математикалық есептеуден тұратын жұмыспен айналысып, өз кезегінде физиканың медицинаға беретін әлеуетін арттырып, адамзат пайдасы үшін адал еңбек етуді мақсат тұтатын жас ісмер, тарихы терең Қазалының тумасы Ернар Орда жайлы әңгіме өрбітпекпіз.– Ернар Мақсұтұлы, ең алдымен өзіңіз жайлы әңгіме өрбітсек…– Отбасында анам, екі әпкем, бір қарындасым және келіншегім екеуіміз тұрамыз. Марқұм әкем Мақсут Ерімбетов деген кісі. Ол өз заманында ауданға танымал тұлға, интеллекті жоғары, өте сауатты әрі бала тәрбиесінде ұстанымы мен бағыт-бағдар бере білді. Сегізінші сыныпта облыстық дарынды балалар мектеп-интернатына оқуға аттандым. Отбасында жалғыз ұл болдым. Әкем қимастығына қарамастан сонда білім нәрін сусындауға жіберген. Әрине, оның барлығы менің болашағым үшін жасалған әкемнің батыл қадамы деп білемін. Марқұм әжем оған «жалғыз ұлды неге жібересің» деп ұрысып та алатын. Сөйтіп, мектепті тәмамдап, жоғары оқу орнына тапсырдым. Студенттік өмірді сүріп жүріп, Ресейге әлемдік үздік зерттеу орталықтарының бірі болып саналатын «Біріккен ядролық зерртеулер институтына» оқуға тапсырып, Дубна қаласында білім алдым. Сол жақтан көп бағдарламалар жайлы біліп АҚШ-қа да барып қайтуды көздедім. Айта кетейін, отбасымызда шетелде дәріс алған жалғыз мен емес. 2007 жылы әпкем де АҚШ-қа барып, сонда мол тәжірибе жинап келген.Мектеп қабырғасынан физика саласына, яғни ядролық физика бағытына барғым келді. Онда мені еліткені шексіз энергия және оны алудың жолдары сутегі энергиясы. Сол уақытта бала қиялым болды. Осы энергияға қол жеткізсем, термоядролық синтезді жасай алсам деген. Әрине оның барлығы фундаменталды ғылым, бірақ солардың барлығын қорыта келе, оның практикалық қолдану жөнін, басқа да қырларын уйренуге тырыстым. Ал соның бірі – медициналық физика болып табылады. Діттегеніме жетіп, бүгінде сол салада қызмет етіп келемін.Қазіргі таңда Нұр-Сұлтан қаласында орналасқан «ҮМІТ» халықаралық онкологиялық томотерапия орталығында жұмыс істеймін. Алғашында магистратураны тәмамдаған соң, сан түрлі іріктеуден өтіп, орталыққа жұмысқа тұрдым. Жалпы ядро мен медициналық физика аз ғана ұқсастығы болғанымен, екі түрлі сала. Сондықтан білімімді жетілдіру үшін халықаралық екінші тәжірибем ретінде Индия елінің Дели қаласында орналасқан «Меданта» халықаралық клиникасында екі апта тәлім алдым. Онан соң, тиісті аппаратпен жұмыс жасау үшін, екінші мәрте АҚШ-қа томотерапия құрылғысын өндіруші «Аккюрей» компаниясының зауытына барып, құрылғының жасалу жолымен танысып қайттым. Білімнің ешқашан шегіне жету мүмкін емес. Сол себепті әлі күнге дейін, жер жаһанның түкпір-түкпіріне барып, арнайы курстар мен ғылыми конференцияларға қатысып, тәжірибе алмасып, маңызды ақпаратты түйіп келеміз. Жуырда ғана Венгрия астанасы Будапешт қаласында болған, ауқымды конференцияда да болдым.Бүгінде онкологиялық ауруға шалдыққан жандарды емдеуге дәрігерлер доза тағайындаса, мен сол дозаның жеткізу жолдарымен айналысамын. Негізі дәрігер науқасқа доза тағайындау барысында кішкене ғана мөлшерде артық немесе кем болса, ол науқастың өміріне қауіп төндіреді. Сондай олқылықтың алдын-алу мақсатында физиктер, яғни біз жеткізу ісімен айналысамыз. Олар күрделі математикалық есептеу жолдары мен томотерапия аппараты арқылы жүзеге асырылады. Сол арқылы тиісті дозаны жеткіземіз десек те болады.– Шетелде дәріс алу барысында болған қызықты да қиын сәтіңізді бөліссеңіз…– Онда ең бірінші өзге елден келген азаматтар үшін қиыны, әрине ол – тіл. Мен де тіл білу мәселесімен бетпе-бет келдім. Қазақта «адам баласы үш күннен соң тозаққа да үйренісіп кетеді» деген сөз бар ғой. Расымен, кейін келе сол елдің тыныс-тіршілігі мен ағымына ілестік. Мені бір таңғалдырғаны американдықтардың менталитеті мен қарым-қатынасы. Олар еркін, әрі ессіз десек болады. Яғни, алдына қандай мақсат қойса, оған жету жолында бәрін құрбан етуге дайын.Ал қызықты сәтімді айтар болсам, сонда жұмыс жасап жүріп, жалға пәтер алғанбыз. Сөйтіп, бір аптадан соң, пәтерімізді өрт шалды. Тілсіз жаумен арпалысамын деп жүріп, қолымды күйдіріп алдым. Тиісінше жедел-жәрдем шақырып, мені ауруханаға алып бара жатқанда, ауруды сезбес үшін морфин салған. Оның әсерінен діттеген жерге жеткенге дейін неше түрліні айтыппын. Жеткен соң, бір күндік ем-домын алып, ауруханадан шықтым. Осы орайда айта кететіні, АҚШ-тың ең үлкен бір олқылығы десем де болады. Ондағы медициналық көмек пен ауруханада ем алу ақысы өте қымбат. Мен ауруханадан шыққаннан кейін, бір күндік емге арнайы түбіртек келді. Оның ішінде емделу ақысы жазылған екен. Сондағы бір күн ем мен морфиннің құны 10 мың АҚШ доллары болып шықты. Алайда мен онда студент болып барғаннан кейін, жеңілдікпен 700-800 долларға арзандады. Ол да сол уақыттағы нарықпен аз ақша емес еді. Қуанышқа орай сонда мекендеген қазақ бауырларымыз көмек етіп, емнің тиісті соммасын төлеп тастадық. Жалпы қазақтың бауырластығы бір төбе. Сол сәтте қол ұшын созған жандарға алғысым шексіз. Сөйтіп, АҚШ-тағы 4 ай уақытым қызықты сәттерге толы өтті. Елге оралғаннан кейін, мен тек қалта жайынан ғана емес, рухтық, мотивациялық жағынан да байып келдім десем болады. Жас буынға айтарым, шетелге бару мүмкіндігі туса қалыс қалмаңыздар. Ол жақта сіз бен біздің үйренеріміз көп.– Ернардың осындай дәрежеге жетуіне кім немесе не себеп болды?– Кейбір қазақ отбасында, бала мен әке арасындағы қарым-қатынас өте суық деп айтсақ қателеспейміз. Ал, менде бәрі керісінше. Уақытында әкеммен етене араласып, кез келген мәселені ашық түрде талқылай беретінбіз. Яғни, ол менің өмірімдегі ең алғашқы да, адал да досым болды десем артық айтқандық емес. Жалпы әкелік міндеті ретінде, қайсы біріміздің болмасын, жоғары дәрежелі білім алып, жақсы маман атануымыз жолында аянбай тер төкті. Әлі күнге дейін есімде, алғашқы сұрағыңызда айтқандай 2007 жылы әпкемнің АҚШ-қа барып, ел мен жерді көріп, сондағы ілім-білімді бойына сіңіру үшін несие алып, барлық мүмкіндікті жасаған. Сол жылдары әпкем аудан бойынша ең алғашқылардың бірі болып сапарлап қайтқан. Ол кезде әлеуметтік желі дамымаған. Әжем қаршадай қыздың шетелге жалғыз кеткенін құптамай, оны үнемі сұрап отыратын. Қуанышымызға орай Қазалы қаласында тұратын әкемнің досының үйінде мейл поштасы арқылы хат жолдап, келген хатты қағазға басып алатын мүмкіндік болды. Шетелден хат келісімен оны шығарып, ең бірінші әжеме оқытатынбыз. Сол кісінің көңілі орнығып, жаны тынышталсын деп. Кейін келе мағанда шетелге сапарлаудың сәті түскен. Менің өмірімдегі тағы бір өзіндік ойып тұрып орны бар бір кісі ол марқұм Абдулла Сапар деген ұстазым болды. Ол кісі менен бір ерекшелікті байқады ма, әйтеуір өзіне жақын тартты. Ағалық ақылын, ұстаздық тәлімін берді. Түрлі олимпиадаларға қатыстырып, географиялық бағытқа зейінімді ашқан бірден бір жан болатын.– Жалпы елде көптеген жас буын мұхит асып, жер жаһанды көруді армандайды. Сол арманға жетіп, қажетті білімді бойға сіңіріп жатады. Бірақ, батыстың сұлулығына тамсанып, сонда біржола қалуды мақсат ететіндерге не айтасыз?– Әрине, батыстың сұлулығы елітері сөзсіз. Осы орайда жас буынның мұхит асуды армандауы дұрыс және оны іске асыруға тырысқаны да дұрыс. Елде болашақ және стипендиялық бағдарламалар өте көп. Оны ізденген жан табады.Діттегеніне жеткен соң, еліп, қалып қоятындары бар келісемін. Бірақ сол үшін бізде өкініш болмауы керек. Себебі ол адам ертелі-кеш туған жерді сағынып болса да келеді. Біз қазақ болып туғаннан кейін, ел, жер, ағайын-туыспен қарым-қатынасты ешқашан үзбегенбіз және үзбеймізде.– Егер сізге тұтастай бір елдің оқу жүйесін ауыстыру, яғни өзгерту мүмкіндігі туса, не істер едіңіз?– Әлемге әйгілі ойшыл, пәлсапашы, математик Әбу Насыр әл Фараби айтып кеткен ғой «Тәрбиесіз берілген білім, адамзаттың қас-жауы» деп. Бұған мысал Ресей ғалымы Сахаровтың ойлап тапқан сутегі бомбасы. Ол өзінің көптеген жылдар бойы ізденіп тапқан туындысын, яғни сутегі бомбасының әлемге әкелген зардабына куә болғанда, қыруар сызбасы мен жобаларын жойып тастағысы келді. Алайда, ол үшін өте кеш болды. Бұл жерде не айтқым келді. Тәрибесіз, негізсіз білімнің екі ұшы болады. Біреуі пайдасы болса, екіншісі зияны. Жалпы сутегі энергиясы дегеніміз ол сутегін энергия. Өйткені бұл өте арзан деңгейдегі энергия. Бірақ оның технологиясы өте күрделі және қиын.Негізі бізге ең алдымен керегі менталитет, көзқарас, сауаттану мен интелектуал жетіспейді деп ойлаймын. Жалпы алғанда біз де әлі де қараңғылық бар. Ал, кереметтей оқу системасын ойлап табу мүмкін емес. Яғни кез келген мемлекеттің өзіндік білім-ғылымды дамыту системасы бар. Оның әрқайсысының орны ерек және әрқайсысының өзіндік нәтижесі бар. Сондықтан өзгеріс заман ағымына байланысты жайлап, тамырын жаймаса, оны аяқ асты ешкім өзгерте алмайды.– Уақыт бөліп, әңгімелескеніңіз үшін алғысымыз шексіз.

Ернар Мақсұтұлы, медициналық физик: Маған жүктелген міндет қателікті кешірмейді

Айгүл Үсейінқызы: Ұлттың сапасын көтереміз десек, тәрбиенің негізін дұрыс қалау керек

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp; Әлеуметтік медициналық сақтандыру қорының сарапшылары тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемі және міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру аясында жеткізушілер көрсеткен қызметтердің сапасы мен көлеміне тұрақты түрде мониторинг жүргізеді.&nbsp;Әлеуметтік медициналық сақтандыру қорының Қызылорда облысы бойынша филиалының директоры Бақыт Исмаханбетов хабарлағандай, 2023 жылдың 1 тоқсанда мониторинг нәтижелері бойынша сарапшылар 37 мыңнан астам ақауларды анықтады. Оның ішінде 15 млн теңгеге 3 501 көрсетілмеген қызмет көрсетілді деп жазылған. Салыстырар болсақ, 2022 жылдың 1 тоқсанында 6,5 мың ақау анықталды.&nbsp; Медициналық көмек түрлеріне жіктеп айтсақ, 8 медициналық мекмелер бойынша жалған жазбалардың барлығы жан басына шаққандағы кешенді нормативтен тыс консультациялық-диагностикалық қызметтерге тиесілі (100%). Оның 7-і (87,5%) – мемлекеттік, 1-і (12,5%) – жекеменшік.«Құқық бұзған» денсаулық сақтау субъектілеріне қатысты айыппұл санкциялары қолданылды.Көрсетілетін қызметтердің қолжетімділігі мен сапасы тұрғысынан медициналық ұйымдардың міндеттемелері шарттық қатынастардың маңызды бөлігі болып саналады және Қор олардың орындалуын талап етуге құқылы.&nbsp;Сондай-ақ Қор жеткізушілері тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемі және міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру пакеттері аясында көрсетілген медициналық қызметтерге ақы төлеу аталған қызметтердің сапасы мен көлеміне мониторинг жүргізілгеннен кейін ғана жүзеге асырылатынын атап өткен жөн. Яғни, медициналық көмек көрсетудің стандарттары мен ережелерін, сондай-ақ клиникалық хаттамалардың ұсынымдарын сақтай отырып, құжатпен расталған ақылы қызметтер ғана төленеді.Егер пациент жалған жазбаны өздігінен анықтаса, бұл туралы медициналық сақтандыру қорына хабарлауы қажет. Қордың fms.kz ресми сайтына, Qoldau 24/7 мобильді қосымшасы арқылы немесе 1414 телефонына хабарласып, шағым немесе өтініш қалдыруға болады.<figure class="image"><img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/Pripiski_kaz_5b90dcc13f.jpg" alt="Приписки каз.jpg"></figure>

МӘМС: Қызылордалық сарапшылар 3 мыңнан астам көрсетілмеген медициналық қызметті анықтады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp; Бүгінде облыстық жедел медициналық жәрдем орталығының құрамында 4 қалалық, 9 аудандық бөлімше мен оперативті бөлім және медициналық авиация бөлімшесі қызмет етеді. Сәйкесінше, жедел жәрдем орталығында жалпы саны 50 шақырыс тобы, 18 дәрігерлік топ, 10 желілік дәрігерлік бригадасы сондай-ақ, 32 фельдшерлік топ қамтылған. Өңірде соңғы 5 ай көлемінде 103 қызметіне түскен шақыртулар саны былтырғы жылмен салыстырғанда 0,1 пайызға өсіп, 191 584 қоңырауды құрады. Бұл туралы Қызылорда облысының Өңірлік коммуникациялар қызметінің ақпарат алаңында өткен брифингте облыстық денсаулық сақтау басқармасы басшысының орынбасары Жангелді Шайымбетов хабарлады.&nbsp;<blockquote>«Қазіргі таңда облыстық жедел жәрдем орталығы медициналық құрал-жабдықтармен және санитарлық автокөліктермен толықтай жабдықталған. Жедел жәрдем көмегіне жүгіну үшін азаматтар 103 байланыс нөміріне немесе мобильдік қосымшаларды пайдалана отырып тиісті мекенжайға шақырта алады. Орталық шақырту алған сәттен бастап жедел іріктеу жүргізіп, науқастың ауру белгілеріне қарай дәрігер мамандарды дереу жібереді. Ал ауылдық елді мекендерде жедел жәрдем шақырту қажеттілігі туындаса оны аудандық кіші жедел жәрдем станциясы ұйымдастыруы керек. Яғни, олар жақын жердегі медициналық ұйымдардың мамандары мен санитариялық автокөліктерді уақытында шақырған жерге жеткізуі тиіс. Жалпы жедел жәрдем орталығы шақыртуды қабылдаған сәттен бастап науқасқа 10-60 минут аралығында жетуі тиіс», – деді басқарма басшысының орынбасары Жангелді Мырзагелдіұлы.&nbsp;</blockquote>2016 жылдан бері жедел жәрдем қызметін оңтайландыру мақсатында пилоттық жоба сәтті жүзеге асып келеді.&nbsp;<blockquote>«Біздің орталықта жалпы саны мыңға жуық медицина саласының маманы жұмыс істейді. Осы жылдың 5 айында жедел жәрдем қызметіне жүгінгендер саны 1,0 пайызға өскен. Дегенмен, медициналық авиация көмегіне жүгінушілер саны 14,8 пайызға азайып отыр. Бүгінде жедел медициналық жәрдем қызметі облыс халқына сапалы медициналық көмек көрсету үшін озық тәжірибелерді ұтымды пайдаланып келеді», – деді облыстық медициналық жедел жәрдем стансасы бас дәрігерінің медицина ісі жөніндегі орынбасары Ғалия Нұрсейітова.</blockquote>&nbsp;&nbsp;

Жедел жәрдем қызметі оңтайландырылып келеді

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> «Денсаулықтың қадірін ауырғанда білерсің» деп бекер айтпаған. Расында, қай адамға да денінің саулығынан артық бақыт пен байлық, қазына мен құндылық жоқ. Ал, «басың ауырып, балтырың сыздаған» сәтте ақ халатты абзал жандардың алар орны ерекше екенін түсінесің.&nbsp;Өз мамандығы бойынша жүйелі жұмыс істеп, шеберлігі шыңдалған, халыққа қалтқысыз қызметімен, адамгершілігі, асқақ парасатымен танылған, ел сенімін ақтай білген ардагер дәрігер – Рыскүл Нұрманқызы Исаева жұртшылық ерекше құрметтейді.Рыскүл Нұрманқызы 10 жылдық мектепті үздік бітірген соң, Алматы мемлекеттік медициналық институтының «Емдеу ісі» факультетіне оқуға түседі. Алғашқы еңбек жолын 1971 жылы Қызылорда облыстық туберкулезге қарсы диспансеріне дәрігер-фтизиатр мамандығы бойынша жұмысқа қабылданған. Ұжымда біліктілігімен, іскерлігімен көзге түсіп, 1977 жылы осы ұжымның бас дәрігерінің емдеу ісі жөніндегі орынбасары, 1985 жылы №2 өкпе-терапия бөлімінің меңгерушісі, 2005 жылы орталықтандырылған дәрігерлік бақылау комиссиясының төрайымы, 2007 жылы облыстық клиникалық үйлестіруші, 2014 жылы қалалық туберкулезге қарсы диспансерінің аймақтық фтизиатры болып жұмыс жасайды.&nbsp;Өзі таңдаған сүйікті мамандығы бойынша бір ұжымда 47 жыл тұрғындар денсаулығын сақтауда тынбай еңбек еткен ардагер дәрігердің облыстың медицина саласын дамытуға, оның ішінде қауіпті де, қатерлі ауру – туберкулезден қорғауға өзінің &nbsp;саналы ғұмырын арнаған.&nbsp; Осы еңбек жолында Рыскүл Нұрманқызы қаншама қиындықтан өтті, науқастар үшін қаншама күндерін ұйқысыз өткізді. Соның нәтижесінде мыңдаған науқастың алғысына бөленді. Туберкулезбен ауырып келген әрбір науқаспен сөйлесу, ортақ тіл табысу, оны емдеу, жылы сөзбен сүйеу болу оңай емес. Науқастарды емдей отырып, өз өмірін қатерге тігіп, осынша жыл халыққа қызмет еткен дәрігер-фтизиатрдың жұмысын нағыз ерлікке теңеседе болады.Дәрігерлікке тән жоғары жауапкершілік пен терең білімді, үздіксіз ізденісті қажет деп білген , соның арқасында зор абыройға ие болған Рыскүл Нұрманқызы әрқашан үлкен құрметке лайықты жан.&nbsp;Денсаулық саласында атқарған еңбектері жеміссіз емес. Ол «Денсаулық сақтау ісінің үздігі» белгісімен және облыстық денсаулық сақтау басқармасының алғыс хаттарымен марапатталды. Отбасында 1 ұл, 2қыз өсіріп, тәрбиелеген аяулы ана. Еңбекпен шыңдалған ардагер дәрігер Рыскүл Нұрманқызы қазіргі таңда зейнеткерлікте.

Ел сенімін ақтай білген ардагер дәрігер 

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Осы бір аты жаман дерт туралы соңғы жылдары жиі еститін болдық. Еңбектеген баладан еңкейген қартқа дейін осы кеселдің құрығына ілігіп жатады. Байқасақ, бұл – әлем елдерін толғандырған түйінді мәселе. Аурудың батпандап кіріп, мысқалдап шығатынын ескерсек, қатерлі дерттің де ағзаға орныққанын әуелден-ақ аңғару қиын. Сондықтан кеселдің кесірі ауыр тиіп жатады. Айтуға ауыз бармайды, дегенмен, еліміз қатерлі ісік ауру дендеген 50 елдің қатарында екен. Оған шалдыққандарды емдеуге жыл сайын бюджеттен қыруар қаржы қаралады. Қымбат дәрі-дәрмектер әкелінеді. Ал нәтижесі көңіл көншітпейді. Адамзат дәуірінің шарықтап дамыған тұсында оны емдеп жазудың амалы табылмағаны ма?Облыстық онкологиялық орталықтың дәрігер-онкогинекологы, тәжірибелі маман Алма Бапанова қатерлі ісіктің пайда болуын былай түсіндіреді.&nbsp;<blockquote>«Медицина саласында атипиялық клетка деген ұғым бар. Адам ағзасы жалпы өздігінен зат алмасу процесін жасайтын, қалыптасып, дамитын түрлі клеткалардан тұрады емес пе? Осы клетка сыртқы факторлардың әсерінен өзгеріске ұшырайды. Мәселен, күйзеліс, дұрыс тамақтанбау, темекі, алкагольді жиі тұтыну – олардың бақылаусыз бөлініп, өсіп, тарауына себеп болады. Салдарынан атипиялық клеткалар пайда болады. Ол қан арқылы басқа органдарға тарап, орналаса бастайды. Сөйтіп шоғырланған жерінен қатерлі дерт тудырады», – дейді маман.&nbsp;</blockquote>Кез келген ауру өздігінен туындамайтыны белгілі. Қатерлі ісік те солай. Жылдар бойы мазалаған түрлі дерттер уақытында ем қабылдамаудың, денсаулыққа атүсті қараудың салдары жақсылық әкелмейді. Мәселен, өкпеге – бронхит, асқазанға – гастрит, жатырға – эндометрит, бүйрекке – пиелонефрит сынды диагноз қойылады. Көбіміз бұған қалыпты жағдай сияқты қараймыз. Екінің бірінде бар, экология, тамақ дұрыс емес деген сылтау айтамыз. Ал олардың асқынуы түбінде кеселге шалдықтырады-мыс. Сол себепті адам ауруды түбірімен емдегені жөн. Осы орайда онкогинеколог маман «обыр үндемейді, метастаз айқайлайды» дейді. Бұл аурудың алғашқы белгілері білінбей, ісіктің ағзаны тез дендейтінін білдіреді. Өкінішке орай науқастардың көбі солай дерті асқынғанда келеді. Қазір онкологиялық орталықта 5 мыңнан аса адам тіркеуде тұр. Олардың ішінде асқазанның қатерлі ісігі басым. Одан кейінгі сатыда сүт безі, өңеш, өкпе, жатыр мойны обыры орналасқан.&nbsp;<blockquote>«Бүгінде қатерлі ісік ауруы туралы бүкіл әлем дабыл қағуда. Ғаламдық мәселеге айналған дерттің дауасын табудың жолы әлі де зерттелуде. Десе де оны түбегейлі жою әзірге мүмкін болмай отыр. Бірақ бұл қатерлі кесел жазылмайды деген сөз емес. Арамызда онымен күресіп, ауруын жеңген қаншама жан бар. Мамандар тарапынан тұрғындар өз денсаулығына жауапкершілікпен қараса екен дейміз. Себебі көпшілік жыл сайын өтуі тиіс скринигтік тексеруге де келмейді. Ауру асқынғанда сан соғып қалады», – дейді маман.</blockquote>Өкініштісі сол, қазіргі таңда ауру жасарып барады. Соңғы жылдары онкологиялық ауруды интеграцияланған басқару моделін енгізуде «Жол картасы» әзірленді. Сол бойынша медициналық мекемелерде онкология кабинеті, паллиативтік көмек бөлімдері ашылды. &nbsp;Мамандар шет елде білімі мен біліктілігін арттырды. Қазір барлық аудан мен қаладағы емханаларда тексеру кабинеті ашылған. Оны онкологиялық орталықтың бөлімшесі деуге негіз бар. Емханаға келген науқастардың сол жерде тексеруден өтуі міндетті саналады. Онда мамандар басынан-бақайшағына дейін қатерлі дерт туындатуы мүмкін жараларды, сүт, қолтық асты бездерін басқа да ішкі құрылысты қарайды. Бұл өз кезегінде қатерлі ауруды алдын ала анықтауға мүмкіндік береді.&nbsp;<blockquote>«Обыр дерті 4 сатыға бөлінеді. Оның алғашқы екі сатысы жеңіл, асқынуы ІІІ-IV сатыға жатады. Егер жеңіл түрі анықталса оны емдеп-жазу әлдеқайда тиімді, нәтижелі болмақ. &nbsp;Негізінен операциялық жолмен немесе сәулелі терапиямен ем жасалады. Жалпы сәулелі терапия 98 процент жағдайда оң нәтиже береді. Сондай-ақ емдеу процесі операциялық, сәулелі, сәулелі-химиялық, химиялық терапия негізінде жүргізіледі. Егер дертке шалдыққан науқас сәулелі терапияны да, операцияны да көтере алмайтын халде болса, оған химиялық жол таңдалады. Мұның ешқайсысынан ем қонбайтын, өте ауыр халдегі жандар тек дәрі-дәрмектің күшіне сүйенеді. Бұл жағдайда аурудан айығуы жайында сөз қозғау артық шығар», – деді онкогинеколог дәрігер Алма Бапанова.&nbsp;</blockquote>Дәрігерлер орталықта тіркеуде тұрған науқастарды 4 клиникалық топ бойынша қабылдайды. Мәселен, 2 топтағы науқас айыға алады. Үшінші топта – дертті жеңгендер, олардың тұрақты бақылауында болады. Ал 4 топқа ем қонбайтын ауыр науқастар жатады екен. Оларға паллиативтік бөлімде көмек &nbsp;беріледі. Бұдан бөлек үй жағдайында ем алатындары да бар. Оған мобильді жедел-жәрдем қызметі ем-дом жасайды.&nbsp;<blockquote>«Осындай қиын жағдайға ұшырамас үшін денсаулықты ерте жастан күткен абзалырақ. Бұл – физикалық, психикалық тұрғыда өте қиын жағдай. Дертке шалдыққандар диагнозын естігенде есеңгіреп, ауыр қабылдайды. Санасында осымен болды, бітті деген ой тұрады. Ол дұрыс емес. Біз әуелі психологиялық көмек беруге тырысамыз. Адам аурумен күресуі тиіс. Кеселдің ағзаны игеруіне жол бермеу керек. Кез келген аурудан құлан таза айығуға мүмкіндік бар. Тек уақытылы дәрігерге қаралып, нұсқамасын орындау шарт. Сондай-ақ салауатты өмір салтын ұстану – әрбір адамның басты қағидасына айналса екен деймін. Дұрыс тамақтанып, темекі, насыбай, ішімдікке әуестенбей, спортты серік етіңіз. Жеміс-жидек, көкөністі жиі тұтыныңыз. Болмашы нәрсеге ашуланып, күйзеліске берілудің де салдары осы жағдайға әкеледі. Сондықтан өмірдің өз қолыңда екенін жіті сезініп, салауаттылыққа бет бұрған дұрыс. Барлық кеселдің алдын алу осындай қарапайым дүниеден басталады», – дейді білікті дәрігер бізбен әңгімесінде.</blockquote>Бүгінде денсаулық сақтау басқармасымен бірлесіп орталық мамандары онкологиялық көмек көрсетуді ұйымдастыру бойынша қаладағы барлық емдеу орындарында тұрақты түсіндірме жұмыстарын жүргізуді қолға алған. Онда онкологиялық қызметте туындайтын мәселелер талқыланып, жұмысты жақсарту мақсатында тапсырмалар беріледі. Сонымен қатар жалпы тәжірибелі дәрігерлер, онколог, акушер-гинекологтармен кездесіп «Қатерлі ісікті ерте анықтау», «Онколог дәрігердің жұмысын ұйымдастыру тәртібі», «Д» есепке қою, диспансерлеу мәселелері», «Ауырсынуға қарсы терапия» тақырыптарында дәрістер оқылуда. Бұдан бөлек жоспарға сәйкес «әйелдер мен ерлерді қарау кабинеті және оның жұмыс жасау алгоритмі», «Онкоқырағылық» тақырыбында оқыту жұмыстары жүргізіледі.Ал маман тұрғындарға денсаулығына немқұрайлы қарамауды ескертеді. Ол үшін уақытылы скринингтік тексеруден өтіп, қандай да бір ауру белгісі анықталса, дәрігерге қаралып, уақытылы ем қабылдау керегін айтады.

Алма Бапанова, дәрігер-онкогинеколог: Қатерлі дерт  жасарып барады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Тағдыры сынап, жарымжандықтың тақсіретін тартып, тауқыметі мойнына ілінген балалар біздің елде де бар. Олардың жалпы саны 2017 жылғы дерек бойынша 144 783. Оның ішінде 96 555-і 6-18 жас аралығын қамтыса, 40 943-і алты жасқа дейінгі балалар. Ал Шиелі ауданында 2019 жылғы сәуір айындағы мәлімет 2321 жанның мүмкіндігі шектеулі екенін көрсетіп отыр. Бұл сандардың арасында І топқа жататын мүгедектер – 168, ІІ топтағы мүмкіндігі шектеулілер саны – 755 болса, ІІІ топтағылардың жалпы саны – 931. Оның ішіндегі 467-і 16 жасқа дейінгі балалар. Осы сандардан кейін мүмкіндігі шектеулі балалардың білім алуы және қоғам өміріне араласуы алаңдатады. Әрине, заң бойынша балалардың ғана емес кез келген азаматтың орта білім алуына құқы бар. Десек те, арқасына сөмке асынып, өздігінен мектеп табалдырығын аттай алмайтын бүлдіршіндер қалай және қайдан білім алады?&nbsp;Инклюзивті білім беру. Әуелі біздің ойымызға осы оралады. Себебі, бұл тек білім берумен ғана емес, денсаулығында кінәраты, ойында шектеуі бар бүлдіршінді қалыпты өмір сүру дағдысына баулиды. Инклюзия ең алғаш ХХ ғасырдың 70 жылдарынан бастау алған. Ал инклюзивті оқыту жайлы ереже 2006 жылдың 13 желтоқсанында БҰҰ-ның бас ассемблеясымен мақұлданып, «Мүгедектердің құқықтары туралы» ұйымның конвенциясына енгізілген. Бүгінгі таңда білім алуға деген мүмкіндікті кеңейтіп, мүгедек баланың ой-өрісін дамыту үшін өзге мемлекеттер әу бастан білек сыбана кіріскен. Мәселен, Ресей Федерациясы 1980-1990 жылдар шебінде-ақ инклюзивті білім беру мекемелерін аша бастаған. Ал Швецияда айрықша балалардың көбі оларға қолдау көрсететін қарапайым сыныптарға біріктірілген. Азуын айға білеген АҚШ-та мүмкіндігі шектеулі балаларға бар мүмкіндікті жасаған. Оның бірі – 1990 жылы қабылданған «Кемтарлығы бар тұлғалардың білім алуы туралы акт» заңы. Бұл бала қажеттіліктеріне жауап беретін халықтың білім беру жүйесіндегі тегін оқуға кепілдік береді. Аталған заң арнайы білім алуға құқық беріп қана қоймай, сондай-ақ қосымша қызметке ие етеді. Хорватия болса осы тектес заңды 1992 жылы қабылдаған. Бірақ мұндағы білім беру науқастың диагноз деңгейіне байланысты. Ауытқушылығы бар оқушылар жалпы немесе бейімделген бағдарлама бойынша &nbsp;білім алады. &nbsp;Алғашқы төрт сыныпта дамуы тежелген оқушылар қайта оқуға қала алмайды да, бір сыныптан келесісіне көшеді. Онда олар жекелей оқу бағдарламасы бойынша білім алуын жалғастырады. Бесіншіден бастап, сегізінші сыныпқа дейін арнайы білім беру мамандары және мұғалімдер баламен жұмыс істейді. Тағы айта кететін жайт, Хорватияда мүмкіндігі шектеулі мектеп түлектері ЖОО-ға түсуде басымдыққа ие. Олар өту балынан төмен көрсеткіш жинаса да, факультетке қабылдана береді. Мемлекет мұндай студенттің оқуын төлейді.&nbsp;Хош. Дүние жүзі бойынша инклюзияға сүйеніп, балалардың мүмкіндігін шектемеген біраз елді електен өткіздік. Енді Қазақстанда мүгедек балалардың білім алуы қандай деңгейде екенін саралап көрелік. Әлгінде қоғам өміріне етене араласа алмайтын балалардың жалпы санын сөйлеттік. Ал республикада сондай бүлдіршіндерге қызмет ететін 13 сауықтыру орталығы, 146 арнайы кабинет, 57 психологиялық-медициналық-педагогикалық кеңес мекемесі бар. Ал арнайы оқу бағдарламасымен мектепте 88 899, мектепке дейінгі білімді 28 849 бала алып жатыр. &nbsp;Сонымен қатар коррекциялық-педагогикалық көмек ерте жастан 4 360 бүлдіршінге көрсетілуде. Осындай қызметтердің арасында Шиелі ауданындағы ПМПК мекемесінің де үлесі бар. Бұл мекеме балалардың тиісті деңгейде білім алуын қамтамасыз етіп, арнайы мектептер мен мектепалды дайындыққа жолдама береді. Бүгінгі таңда аудандық кеңес мекемесі қараша айынан бастап 874 мүмкіндігі шектеулі баланы тіркеген. Олардың ішінде тірек-қимыл қызмет аппараты бұзылғандардың саны – 241, ал ақыл-ойы бұзылған балалар – 69, бұдан бөлек есту, көру қабілетін жоғалтқандар да осы мекеме қарауында. Сонымен қатар өзге де ауру түрлері бойынша тіркелгендер 206-ға жетеғабыл. Бүгінде ПМПК тіркеуінен өткен 155 балаға үйден оқытуға жағдай жасалған, ал әлеуметтік қызметті 110 бала көріп отыр. 874 баланың 93-і оңалту орталығында. &nbsp;Орайы келгенде айта кеткен жөн, кейбір ата-аналар баласын кеңес мекемесіне тіркеуге асықпайды. Ата-ананың алаңсыз жүруінен баланың болашағына балта шабылып, сабақ оқу үрдісі төмендей беретінін ескерткіміз келеді.&nbsp;Жыл басында аудандағы мектептерге арнайы маман бөлінді. Бұл әрине, қуанарлық жайт. Себебі бұдан былай тілінің мүкістігі мен сөйлеу қабілеті нашар балалар білім ошағында жүріп-ақ қосымша сабақ алалады. Оларға арнайы логопед-дефектологтар көмектеседі. Сондай маманның бірі – Арайлым Бекмұханбетова. Ол қазіргі таңда №47 М.Ломоносов атындағы мектеп-лицейінде жұмыс істейді. Өзінің айтуынша, сабақтан тыс уақытта 25-ке жуық оқушыны қабылдап, оларға әртүрлі жаттығулар жасатады. Сондай-ақ баланың ой-өрісін дамытып, есте сақтау қабілетін жақсарту үшін жаңылтпаштар жаттатуды да қолға алған.&nbsp;<blockquote>«Біз баланы 4 кезең бойынша оқытамыз. Оның біріншісі – дайындық уақыты, одан кейін дыбыстардың қойылуы. Осы екі кезеңнен соң дыбыстарды ажырату бойынша және машықтандыру тұрғысында жұмыс істейміз. Көбінесе балалардың «р», «қ», «ң» сияқты әріптерге тілі келмейді. Осыған орай әртүрлі жаттығу жасаймыз. Әр баланы кемінде жарты сағат қабылдап отырамыз. Егер кезең-кезеңнен өте алмаған балалар болса, оларды қайталап оқытамыз», – дейді логопед маман. &nbsp;</blockquote>Бүгінгі таңда баланың былдырлап шыққан тілі сол қалпында дамымай қалуы үлкен қауіпке айналып отыр. Бұрындары бір-екі әріпті айта алмау қалыпты жағдай саналса, қазір бұл бес қайнаса сорпасы қосылмайтын сөздердің бір-бірімен араласып кетуіне кесірін тигізеді. Сондықтан бала тілінің сауатты шығуын балабақшадан бастап қолға алу керек. Осы орайда аудандағы «Айналайын» және «Жадыра» балабақшалары да логопед-дефектолог маманмен қамтылған.&nbsp;Елімізде мүмкіндігі шектеулі балаларға арналған арнайы 97 мектеп бар, ал балабақшаның саны – 42. Десек те, бұл балалар үшін барлық жағдай жасалғанын көрсетпейді. Өйткені, қарапайым мектептерде мүгедектерге ыңғайлы пандус пен әжетхананың жайы сын көтермейді. Ал кабинетте арнайы жабдық жоқтың қасы. Сөз арасында дамыған мемлекеттерде инклюзивті білім берудің қаншалықты қолға алынғанын мысал еткенбіз. Ал бізде инклюзия әлі теория жүзінен аса алмай тұрғаны өкінішті.

Шиелі ауданында мүмкіндігі шектеулі 2321 азамат бар

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> ХХ ғасыр обасының ең көп дерегі аудандар арасында Шиеліде тіркеліп тұр. Мәселен, өткен жылы көршілес Жаңақорған ауданында 18, Аралда 15, Қармақшыда 12, Қазалыда 16 адамнан сырқат анықталса, Қызылорда қаласының өзінен 125 адам індет жұқтырған. «Адам қорқатын бұл статистика жыл сайын артпаса кемімей тұр» деп дабыл қағуда мамандар. ЖИТС-тің алдын алу және оған қарсы күрес жөніндегі облыстық орталықтың Шиелі ауданындағы филиал меңгерушісі А.Сәдуақастың мәліметіне сүйенсек, ауданда тіркелген 21 адамның 5-уі жұмысшы, 1-уі әскери қызметкер, 9-ы жұмыссыз, 1-уі зейнеткер, 4-уі жүкті әйел, 1-уі бір жасқа дейінгі сәби. Бұл ауру жасқа да, әлеуметтік статусқа да қарамайды дейді ол.Бүкіл дүниежүзілік дерт ЖИТС індетіне қарсы күрес вакцинасын іздестіру үстінде. Дегенмен, әзірше сырқаттың белгілерімен ғана күресуге тура келеді. Дәрігерлер бәрінен бұрын тәуекелді топқа 15-49 жас аралығындағы жастарды енгізіп отыр. ЖИТС-қандай да бір белгілері бар сезілмейтін науқас. Сонда да осы мәселемен айналысып жүрген мамандардың айтуынша, тыныс алу жолдары: асқазан, орталық жүйке жүйесі барынша осал келеді. Көз бен құлақтың зақымдалатыны да байқалады. Орталық жүйке жүйесінің зақымдануының салдарынан ақыл-ес кемістігі бой алдыруы ықтимал. Соңы азапты өлімге ұласады дейді олар.Бізде өз кезегінде ғасыр дерті жайлы толығырақ зерттеу мақсатында ЖИТС-тің алдын алу және оған қарсы күрес жөніндегі облыстық орталықтың Шиелі аудандық филиалының меңгерушісі Анафия Сәдуақасты сөзге тарттық. Маманнның айтуынша, АИТВ жұқпасы – қоздырғышы АИТВ болып табылатын антропоноздық созылмалы жұқпалы ауру. АИТВ жұқпасы кезінде иммундық жүйе біртіндеп бұзылып, оппортунистік жұқпалар бас көтеріп, ақырында ЖИТС пайда болады. Ал, ЖИТС дегеніміз – 1 немесе бірнеше СПИД индикаторлық аурулар пайда болған АИТВ жұқпасының ең соңғы терминалдық сатысы.<blockquote>«Негізінен АИТВ – инфекциясы білінбей өтетін дерттің түрі. Вирус адам ағзасына ауыз қуысы сілекелейлері, тері арқылы, инфекция жұқтырған адамдармен жеке гигиена заттарын бірге пайдаланған жағдайда жұғады. Бұдан бөлек жұғудың бірнеше түрі бар. Олар; қорғаныссыз жыныстық қатынас арқылы, АИТВ жұқтырған нашақормен бірге тамыр арқылы есірткі тұтыну кезінде. АИТВ жұқтырған жүкті әйелдің ішіндегі ұрыққа не жүктілік кезінде сәбиге жұғуы мүмкін. Одан бөлек, бүгінгі таңда сән салоны көптеп ашылуда. Мұнда татуировка, пирсинг, маникюр, педикюр жасату кезінде стерилденбеген құралдар пайдалану кезінде жұғу ықтималдығы жоғары», – деді меңгеруші.&nbsp;</blockquote>Сондай-ақ, ғасыр індеті саналатын дерттен сақтанудың, алдын-алу жолдарын түсіндіру мақсатында түрлі іс-шаралар мен ақпараттық насихат жұмыстарын жүргізіп жатқандығын тілге тиек етті.Хош. Енді АИТВ – инфекциясының індеттік ахуалы мен аймақта таралу көлемі мен ерекшелігіне тоқталсақ. Ресми статистикалық мәліметке сүйенсек, 2021 жылдың 31-қазанына дейін елімізде 45887 АИТВ жұқпасы тіркелсе, оның 2497-сі шетел азаматтары. Ал, Қызылорда облысы бойынша 244 адам тіркелсе, оның 34-і шетел азаматтары екен. Енді осы жылғы дерекке зер салайықшы. Биыл республика көлемінде 49839 АИТВ жұқпасы тіркеліпті. Ал Сыр елінде 286 дауасыз дерттің дерегі анықталып отыр. Яғни былтырғы дерекпен салыстырғанда 11 жағдайға өсіп отыр.Індеттен сақтанудың жолыАИТВ жұқпасы немесе ЖИТС синдромы туралы талай айтылып, жазылып жүр. Соған қарамастан осы сырқатқа шалдыққандардың қатары көбейе түскен. Не себепті? Мамандардың пікірінше, мұндай ақпаратқа көпшілік: «маған қатысы жоқ» деген көзқараспен қарайды екен. Осындай немқұрайлылық ауру­дың тара­луына бірден-бір себеп болып отыр.&nbsp;<blockquote>«Біз әлі күнге «АИТВ жұқ­пасы есірткіқұмарлар мен жезөкшелерде ғана болады» деген жаң­сақ ойдан арыла алмай келеміз. Статистикаға көз жүгіртсек, керісінше, осы топтағы адамдарда АИТВ жұқпасы көп таралмаған. Өйткені, есірткіқұмарлар, жезөкшелер дерттен сақтанудың жолын жақсы меңгерген. Ал, басқалар қарапайым сақтанудың жолын есіне ала бермейді. Сондықтан әр адам өзін, жақын адамдарын ғасыр індетінен қорғағысы келсе, АИТВ туралы біле жүргені артық болмайды», – дейді А.Сәдуақас.</blockquote>Сонымен дерттен сақтанудың жолы қандай? Бірінші, өзіңізге жете таныс емес, кездейсоқ біреумен жыныстық қатынас жасаудан аулақ болыңыз. Біреудің қолданған шприцін, қырынуға арналған заттарын қолданбаңыз. Татуировка, персинг, маникюр, педикюр жасатқан кезде инелердің залалсыздандырылуына айрықша мән беріңіз. Тіс емдетуге барған кезде де құрал-саймандардың тазалығын қадағалауды ұмытпаңыз.Айта кетейік АИТВ жұқпасы жәндіктер шаққанда, қол алысып құшақтасқанда, монша, ванна, бассейн, дәретхананы бірге қолданғанда, төсек-орын, ыдыс-аяқ сынды тұрмыстық заттарды бірге пайдаланғанда және түшкіріп жөтелгенде жұқпайды екен.Талай тағдырды шарпыған тажал дертіХХ ғасырдың індеті атанған Вич/Спид, яки, адамның иммунитет тапшылығының вирусы және жұқтырылған иммунитет тапшылығының синдромы төңірегіндегі қорқыныш уақыт өткен сайын үдей түсуде. Емі табылу былай тұрсын, жыл сайын оның шырмауына миллиондар шырмалуда. Өрімдей жастар, сан мыңдаған тағдырлар тажал құрбанына айналу үстінде. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының деректеріне сүйенсек, 40 млн-нан астам адам ЖИТС ауруын жұқтырған. Көбінесе бұл дертке 19 бен 49 жас аралығындағы жандар шалдығады екен. Ендеше, жоғарыда айтып өткендей атынан адам үркетін тажал тарихы қайдан басталғанын, жалпы, емі жоқ дерттен сақтану жолдарын біле жүріңіздер.Бір кездері Рашид Нұғымановтың «Ине» киносы қазақ көрермені арасында біраз талас-тартыс туғызған еді. Дегенмен, режиссердің негізгі ойы қоғам дерті – нашақорлықты көрсету еді. Сондай бір көркем шығармаға сұранып тұрған тағы бір проблема – СПИД. Уақытында «Қара құрлық» – Африка мен шеткері аралдарда ғана таралған бұл дерт қазақ арасын да жайылып кетті.Тақырыпты түйіндей айтқанда, аты жаман ауру қаладан далаға да келді. Яғни, ауыл-аймақтарда тіркелу дерегі орын алуда. Бұл салауатты өмір салтын серік етіп, сақтық шараларына барынша қырағылық таныту керектігін айғақтайды.

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары: Денсаулық