Әлемдік және дәстүрлі діндер лидерлері Съезін дамытудың 2023-2033 жылдарға арналған тұжырымдамасының маңызы мен оны іске асырудың кейбір тетіктері

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> «Білім берудегі өзгерістің 1000 көшбасшысы» кадр резервін қалыптастыру республикалық жобасы аясында Қызылорда қаласындағы Назарбаев Зияткерлік мектебінде аймақтағы 30 педагог тағылымдамадан өтуде.Болашақ менеджерлер кәсіби білімдерін арттырып, дағдыларын жетілдіруде. Алғашқы күні Қызылордадағы NIS директоры Жаңбыржан Бекболатов мектептің миссиясы, құндылықтары мен негізгі қағидаттары туралы шолу жасап, даму стратегиясын айқындау және іске асыру бойынша бірлескен іс-әрекеттер жүргізді.Бүгін тағылымдамашылар «мектепті басқару жүйесі мен критериалды бағалау ерекшеліктерімен танысып, күн тәртібі мен тиімді сабақ кестесін құру, сабақты бақылау мен кері байланыс берут туралы білімдерін толықтырды.Алдағы екі күнде болашақ көшбасшылар тәрбие жобаларын іске асыру, ата-аналармен жұмысты тиімді ұйымдастыру, педагогтерді аттестау, зерттеу жұмыстары мен олимпиадалық қозғалысты ұйымдастыру тәжірибесімен танысатын болады.Айта кетейік, «Білім берудегі өзгерістің 1000 көшбасшысы» жобасы негізінде ел бойынша 283 педагог оқыту курстарына қатысып, басқарушылық және педагогикалық қабілеттерін дамытуда.

Болашақ мектеп көшбасшылары тағылымдамадан өтуде

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp; Бүгін ҚР Президенті жанындағы Орталық коммуникациялар қызметінде 5-ші Дүниежүзілік көшпенділер ойындарының дайындық барысына арналған &nbsp;баспасөз мәслихаты өтті.&nbsp;Жиынға ҚР Туризм және спорт вице-министрі Серік Маратұлы Жарасбаев, 5-ші Дүниежүзілік көшпенділер ойындарын дайындау және өткізу дирекциясының басшысы Наиль Фаридұлы Нұров, Ұлттық спорт түрлері қауымдастығының вице-президенті Тастанбек Құтжанұлы Есентаев қатысып, журналистер сұрағына тұшымды жауап берді.&nbsp;Туризм және спорт вице-министрі Серік Жарасбаев сөзін көшпенділер ойындарына дайындықтың аралық қорытындысынан бастады.&nbsp;<blockquote>«Ең алдымен, 5-ші Дүниежүзілік көшпенділер ойындарын ұйымдастырушылар құрамына Қазақстан Республикасының Үкіметі, Дүниежүзілік этникалық спорт түрлері конфедерациясы, Түркі мемлекеттерінің ұйымы және Ұлттық спорт түрлері қауымдастығы кіргенін айтқым келеді. 20 маусымда ЮНИСЕФ (БҰҰ Балалар қоры) пен 5-ші Дүниежүзілік көшпенділер ойындарын дайындау және өткізу жөніндегі дирекция арасында ынтымақтастық туралы келісімге қол қойылды. ЮНИСЕФ 5-ші Дүниежүзілік көшпенділер ойындарының ресми серіктесі мәртебесіне ие болды»,- деді Серік Жарасбаев.</blockquote>Туризм және спорт вице-министрінің айтуынша, спорт ғимараттарының басым бөлігі жарыстарды өткізуге дайын. «Алау» мұз сарайы мен «Астана Арена» стадионында күрделі жөндеу жұмыстары жүргізіліп жатыр, олар 15 тамызда аяқталады деп күтілуде. «Қазанат» ипподромындағы құрылыс жұмыстары шілде айында аяқталады деп жоспарланған. Көктемгі ауқымды су тасқынына байланысты Мемлекет басшысының, 5-ші Дүниежүзілік көшпенділер ойындарын ұйымдастыруға жұмсалатын шығындарды қысқарту &nbsp;қажеттігі туралы тапсырмасын орындау мақсатында Ойындар бағдарламасына бірқатар өзгерістер енгізілді. Ойындардың ұзақтығы бір күнге қысқарып, 8-13 қыркүйек аралығында өтетін болды. Қатысушылар мен елдер саны да азайды.Еске сала кетейік, бұған дейін әлемнің 100-ден астам елінен 4000 қатысушы қатысады делінген болса, енді қатысушылардың саны 2000-нан асады деген жоспар бар. Бүгінге дейін 89 мемлекет Ойындарға қатысатынын растады. Бруней-Даруссалам, Либерия, Венесуэла, Ирландия, Доминикан Республикасы, Гамбия сияқты елдер Дүниежүзілік көшпенділер ойындарына алғаш рет қатысқалы отыр.&nbsp;Корей күресі Ссирым спорттық бағдарламадан шығарылды. Бірқатар спорт түрлері бойынша салмақ категориялары да азайтылды. «Ұлы дала жорығын» қоспағанда, спорттың 10 түрінен тұратын арнайы қойылымдар ойындар бағдарламасынан толығымен алынды.Сонымен қатар, Қырғызстан мен Татарстан Республикаларының басшылықтарының өтініштері бойынша, ойын бағдарламасына Көк бөрі және «Көрәш» енгізілді. &nbsp;«Шығындарды оңтайландыру бойынша барлық шараларды жүзеге асыра отырып, бастапқы бюджеттен 1,7 млрд үнемдедік. Осыған қарамастан, 5-ші Дүниежүзілік көшпенділер ойындарын Астанада жоғары деңгейде өткізу үшін демеуші ретінде қазақстандық және шетелдік компанияларды тарту бойынша белсенді жұмыс жүргізіп жатырмыз», - деп мәлімдеді ҚР Туризм және спорт вице-министрі.5-ші Дүниежүзілік көшпенділер ойындарын дайындау және өткізу дирекциясының басшысы Наиль Нұров 5-ші Дүниежүзілік көшпенділер ойындарының бас серіктесі - «Қазақстан Халық банкі» АҚ, ALAGEUM ELECTRIC электротехника компаниясы 5-ші Дүниежүзілік көшпенділер ойындарының бас демеушісі атанғанын мәлімдеді.&nbsp;<blockquote>«Серіктестер мен демеушілер бөлген жалпы құны 253 250 002 теңгені құрайтын қаражат жарыс жеңімпаздары мен жүлдегерлеріне ақшалай сыйлық ретінде үлестіруге, &nbsp;сондай-ақ Ойындарға қатысушылардың әуе билеттеріне, марапаттау салтанаты өткізілетін алаңдарды дайындауға, естелік медальдар мен &nbsp;сертификаттарды дайындауға жұмсалады», - деді дирекция басшысы.</blockquote>Дирекция жетекшісі көшпенділер ойындарының жеңімпаздары мен жүлдегерлеріне табысталатын медальдарды да таныстырды.&nbsp;<blockquote>«Медальдің ортасында көшпелілер өркениетінің белгісі - ат үстіндегі Күн басты адамның таңбасы бар. Медальда спорт, мәдениет, ғылым салаларын қамтитын негізгі 3 символ бедерленген. Осының барлығын Қазақстан халқының бірлігін білдіретін Шаңырақ көмкеріп тұр», - деп сөзін қорытындылады Наиль Нұров.&nbsp;</blockquote>Ұлттық спорт түрлері қауымдастығының вице-президенті Тастанбек Есентаев спорттық бағытта атқарылған маңызды жұмыстарға тоқталды.&nbsp;<blockquote>«Дүниежүзілік көшпенділер ойындары алаңында 370 төреші 21 спорт түрі бойынша төрешілік қызмет атқарады. Сондай-ақ, 5-ші Дүниежүзілік көшпенділер ойындарында ел құрамасы сапында өнер көрсететін спортшылар мен спорттық жылқылардың функционалдық және психологиялық жағдайын бақылау үшін ветеринар, биолог, генетик, спорттық психология және медицина мамандарының жетекші ғалымдарынан тұратын екі кешенді ғылыми топ құрылды».</blockquote>

5-ші Дүниежүзілік көшпенділер ойындарында төрелік ететін төрешілердің халықаралық семинары өтеді

БЕС ЖАҢАЛЫҚ: Апталық шолу

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Бүгінде уролог дәрігерге ер азаматтармен қатар, жүгінетін әйелдер &nbsp;саны да жыл өткен сайын артып келеді. Урологиялық аурулардың себебі қандай және қалай оның алдын алуға болады? Осы және өзге де сұрақтарға жауап алу үшін Қызылорда қаласындағы «Medium» урология және андрология орталығының директоры Олжас Байтөреевті аз-кем әңгімеге тарттық.-&nbsp;Уролог ерлерді ғана емдейді деп ойлайтындар бар. Ал шын мәнінде урология саласына не жатады әрі қандай ауру түрлерін емдейді?- Урология зәр шығару жүйесі ауруларымен және репродуктивті денсаулық мәселесімен айналысады. Уролог көп адам ойлап жүргендей ерлерді ғана емес, әйелді де емдейді. Өйткені бүйрек, зәрағар, қуық жынысына қарамастан бәрінде бар. Жұрттың шатасатын себебі, урология сонымен қатар простатит (қуықасты безінің қабынуы), везикулит, уретрит, потенция және фертильдік сияқты ер адамның кіші жамбасына тән проблемаларды шешеді. Әйелдердің репродуктивті денсаулығымен гинекология айнасылады ғой, бұл да сол сияқты. Әйтсе де, әйелге де, ерге де ортақ аурулар бар. Мысалы, жыныстық жолмен таралатын бүйректің, қуықтың қабынуы, несеп тас ауруы, несеп-жыныстық инфекция және тағы басқалар. Олардың шешімімен осы урология айналысады.- Олжас Сапарбекұлы, қызылордалықтар арасында қандай урологиялық ауру түрлері жиі кездеседі?- Урологиялық аурулар барлық жастағы адамдарға тән. Туабітті патологиялар бар. Крипторхизм (іш қуысында тоқтап қалуына байланысты бір не екі еннің ұмада болмауы), гипоспадия (зәр шығару жүйесінің дамымай қалуы), гидроцеле (қабаттардың арасына сарысулы сұйықтыктың жиналуы себепті туындайтын аталық без шемені) және тағы сол сияқты. Ересек ер адамдар арасында қуықасты безінің қатерлі емес гиперплазиясы, яғни простат аденомасы, әйел адамдарда&nbsp;инконтиненция, яғни зәр ұстай алмау дерті кең таралған.Алаңдатарлық жайт, 20 жастан асқан жігіттерде эректильді дисфункция, былайша айтқанда импотенция анықталады. Оның ішінде аурудың бұл түріне негізінен мұнай кеніштерінде, уран өндіріс орындарында, сонымен қатар Байқоңыр ғарыш айлағында жұмыс істейтіндер көбірек шалдығады.- Медициналық орталық тарапынан қандай медициналық көмек көрсетілуде?- Біздің орталық он жылдан бері жұмыс істейді. Мұнда тәулік бойы және күндізгі стационарлар, екі операциялық бөлме, сондай-ақ МРТ, цифрлы рентген аппараты бар.Мамандар қатарында кардиолог, гинеколог та еңбек етеді. Емханадан бізге пациенттерді СМАД (артериалды қысымның тәуліктік мониторингі) пен Холтерге (ЭКГ-ның тәуліктік мониторингі) жолдайды.Қызылорданың урологиялық қызметі Астана қаласынан еш кем емес. «Medium» орталығында соңғы үлгідегі жабдықтар көмегімен МӘМС аясында аз инвазивті оталар жасалады. &nbsp;- Сонда сақтандырылған пациенттер үшін қымбат оталар қолжетімді ғой?-Иә, пациенттер бізге Емдеуге жатқызу бюросы арқылы емханадан жолдамамен келеді. Басты шарт олар МӘМС аясында сақтандырылған болуы керек. Диагностика жасау, ем тағайындау, ота жасау барлығы тегін. Мысалы, біз ай сайын простат аденомасын алып тастау бойынша шамамен 25 ота жасаймыз. Оның құны — 333 мың теңгеден жоғары. Ең қымбат оталардың бірі — бүйректегі ісікті алып тастау құны 727 мың теңгеден асып түседі. Жыл сайын бұл мақсатқа Әлеуметтік медициналық сақтандыру қорынан біздің орталыққа 170 млн теңге көлемінде қаржы бөлінеді. Осы жерде МӘМС жүйесі денсаулығыңа инвестиция құю екенін атап өткім келеді. Пациенттер өз құқығын біліп, пайдалана алуы керек. &nbsp;-Урологиялық аурулардың алдын алу үшін нені назарда ұстау керек?-Басты және ең негізгі ереже — аурудың кез келген белгісінде дәрігерге көріну. Салқын тигізіп алмаған жөн. Денені қысып тұратын тар іш киім кимеу керек. Бұл жыныс &nbsp;органдарындағы қан айналымын бұзуы мүмкін. Гигиена талаптарын сақтау. Орынсыз жыныстық қатынасқа түсуден қашу. Темекі шегу, ішімдік ішу әдеттерінен арылып, белсенді қозғалыста өмір сүруге талпыну керек. &nbsp;

Қызылордалықтар арасында қандай урологиялық ауру түрлері жиі кездеседі?

Білім мен сенімге негізделген оқу ордасы

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp;&nbsp; Қазақ елінің бастамасымен ұйымдастырылған бұл іс-шараның маңызы әлемдік деңгейде жоғары бағаланады. Бұл – халықаралық аренада танылған маңызды алаң. Саяси және діни қайраткерлер бас қосатын жер. Түрлі дін өкілдеріне осындай зор мүмкіндікті беріп отырған Қазақстанның басшыларына өркениеттердің басын қосқаны үшін алғыс айтамыз.Біз Қазақстанның бұдан әрі де дінаралық және өркениетара­лық диалогті дамытуға үлесін қоса беретініне сенеміз. Қазір әлем бұрын-соңды болмаған қиындықты бастан кешіп жатыр. Мұнда ең басты міндет – Алла берген адам өмірін қорғау. Еуропада қасиетті Құран кітаптарының өртелуі алаң­дауымызға себеп болды. Бұл –сөз бостандығы деген желеу­мен жа­са­лып отырған жағдай. БҰҰ бұл әрекеттерді сынға алып, наразылығын білдірді. Біз бәріміз осындай арандатушылық істеріне қарсы бірауыздан өз үнімізді біл­діруіміз керек. Мен саяси көшбас­шылардан әлемді дінаралық қақ­тығыстардан, қатерлерден құтқару­ды сұраймын.Шейх-уль Ислам Аллахшүкір ПАШАЗАДЕ,Кавказ мұсылмандары басқармасының төрағасы

Өркениеттер бас қосқан алаң

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Бүгін облыс әкімі Нұрлыбек Нәлібаевтың төрағалығымен «Ауыл аманаты» жобасын іске асыру бойынша мәжіліс өтті. Басқосуға ҚР Премьер-министрінің кеңесшісі Ералы Тоғжанов арнайы қатысты. Сондай-ақ, жиында «AMANAT» партиясы Қызылорда облыстық филиалы, басқарма басшылары, қала, аудан әкімдері мен ауыл шаруашылығы мекемелерінің басшылары, ауылдық округ әкімдері болды.Аймақ басшысы жоба аясында атқарылған жұмыстарға тоқталып, сала жетекшілеріне тапсырма жүктеді.«Құрметті Ералы Лұқпанұлы, Сыр еліне қош келдіңіз! Жаңа қызметіңіздегі алғашқы жұмыс сапарыңызды біздің аймақтан бастағаныңыз үшін шынайы алғысымызды білдіреміз.<blockquote>«Ауыл аманаты» жобасы ауыл халқының әл-ауқатын жақсартуға және әлеуметтік мәселелерін шешуге бағытталған. Жылдық 2,5 пайызбен жеңілдетілген несиелеу азаматтарға идеяларын жүзеге асыруға, өз ісін ашуға және жұмыссыздықты азайтуға мүмкіндік береді. Бағдарламаның оң нәтижесі көз алдымызда. Өткен жылы республикалық бюджеттен 3 млрд. теңге қаралып, 406 жоба несиелендірілді, 713 жұмыс орны ашылды. Биыл 4 млрд. 600 млн. теңге қаржы бөлінуде.Қала және аудан әкімдері, бағдарламаны тиімді және мақсатты пайдаланып, ауыл халқының табысын арттыруда жоғары көрсеткіштерге жетуіміз қажет. Бұл ретте ауыл әкімдеріне зор жауапкершілік жүктеледі. Әр ауданда құрылған жұмыс топтары белсенділік танытып, барынша сапалы және толыққанды жұмыс атқаруы тиіс», – деді Нұрлыбек Нәлібаев.</blockquote><img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/448925604_770344215286825_3895442667401873486_n_756a111563.jpg" alt="448925604_770344215286825_3895442667401873486_n.jpg">Жиында Ералы Тоғжанов бағдарлама ауыл тұрғындарының табысын арттыратынын, өндірумен қатар өткізу мәселесі шешілетінін, азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етуге мүмкіндік туатынын айтып, нақты міндеттер белгіледі. Басымдық өңірдің ерекшелігіне қарай өндірістік жобаларға беріледі.Сондай-ақ, мал шаруашылығына қатысты несиелендірілген жобаларға асылтұқымды мал сатып алу талабы қойылды. Бұл өз кезегінде төрт түлік малды түрлендіруге жол ашып, жақындарының малын тіркеп қоюға кедергі болмақ. Нәтижесінде қаржы нақты мақсатына жұмсалады.«Ауыл аманаты» жобасын іске асыруда 1 томат пастасы цехы, 34 жылыжай ашылып, 671 асылтұқымды төрт түлік алынды. Сонымен бірге, 21 сүт және ет өнімдері өндірісі ашылып, 66 ауыл шаруашылығы техникасы әкелінді. Оған қоса 14 балық шаруашылығы, 18 құс шаруашылығы өркен жайды. Жоба қатысушыларының арасынан 38 адам кондитер және нан өнімдерін пісірумен айналысып, 3 гидропоника, 7 жиhаз, 34 пластикалық өнімдер мен кұрылыс материалдары өндірісі, 98 қызмет көрсету орны ашылды.Қалған жобалар бойынша мониторинг жалғасуда. «Ауыл аманаты» жобасымен қамтылған 106 елді мекенде 51 ауыл шаруашылығы өндірістік кооперативі құрылып, 33 кооператив 716 млн.теңгеге қаржыландырылды.Биылға орта есеппен 8 млн. теңгеден алғанда, 575 жоба жүзеге асып, сәйкесінше 610 жұмыс орнын ашу көзделуде.<img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/448864426_770344738620106_7342351479725997174_n_15e1fd01c6.jpg" alt="448864426_770344738620106_7342351479725997174_n.jpg">

Сыр өңірі «Ауыл аманаты» жобасының игілігін көруде

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp; Есепшілер мен басшылар таныстары мен туыстарының картасына ақша аударып отырған, деп хабарлайды <a href="https://kyn.kz/35360/zhetisayda-a-sha-rlady-degen-k-dikpen-bilim-b-limini-41-sheneunigi-tergelip-zhatyr">kyn.kz</a>.Түркістан облысында білім бөлімінің басшылары мен есепшілердің мемлекет ақшасын жымқыру фактісі бойынша қылмыстық іс тергеп жатыр.Облыс прокуратурасы Жетісай ауданының білім бөлімінің қызметкерлеріне қатысты мемлекет қаражатын аса ірі мөлшерде жымқыру фактісі бойынша сотқа дейінгі тергеп-тексеруді жүргізуде.<blockquote>– Тергеу барысында аудандық білім бөлімінің басшылығы мен есепшілері өздерінің, сондай-ақ туыстары мен таныстарының есеп шоттарына белгіленген жалақыдан жоғары ақша аудару арқылы бюджет қаражатын жымқырудың қылмыстық схемасын жасағаны анықталды. 2021-2023 жылдар аралығында мемлекетке 4 млрд теңгеден астам залал келтірілген, –&nbsp;делінген хабарламада.</blockquote>Облыс прокуратурасының арнайы прокурорлары 41 қызметкерді, оның ішінде 2 білім бөлімінің басшысын, 1 бас есепші, 2 орынбасарын және 36 есепшіні күдікті ретінде таныды.&nbsp;Ауданның бұрынғы және қазіргі білім бөлімінің басшылары ұстау изоляторына жабылып, соттың санкциясымен қамауға алынды.Қазір қылмыстық жолмен алынған ақшаны және өзге де мүлікті заңдастырудың барлық мән-жайлары мен фактісін анықтауға бағытталған тергеу әрекеттері жүргізіліп жатыр.

Ақша ұрлады деген күдікпен білім бөлімінің 41 қызметкері тергеліп жатыр

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> 2024 жылдың басынан бастап деңгейі қайта көтеріле бастады және бүгінде 21,4 млрд текше метрге жетті.Солтүстік Аралдың су көлемі ұлғайды. Бүгінде Солтүстік Аралдағы су көлемі 21,4 миллиард текше метрге жеткен, деп хабарлайды KYN.KZ Су ресурстары және ирригация министрлігіне сілтеме жасап.Құрамына Қазақстан, Қырғызстан, Тәжікстан, Түрікменстан және Өзбекстан кіретін Мемлекетаралық су шаруашылығы комиссиясының 86-отырысында тараптар суару маусымында Солтүстік Аралға ағын секундына кемінде 30 текше метр болады және 997 миллион текше метр су жіберіледі деп келісті. Қазір теңізге секундына 50 текше метр су келеді. Бір жыл бұрын ағын секундына 6 текше метр болатын. Теңізге 1,1 миллиард текше метр су келді.Осыған дейін Солтүстік Аралды оңтүстіктен бөліп тұрған Көкарал бөгетінің құрылысы аяқталған болатын. Бөгет Солтүстік Аралда су деңгейін көтеруге мүмкіндік берді.<blockquote>"Бөгет пайдалануға берілгеннен бүгінгі күнге дейін Сырдария өзенінен Солтүстік Арал теңізіне 46,6 млрд текше метр су келді. Ал соңғы 7 жылда теңізге 13,3 млрд текше метр су түсті. Соңғы жылдары Солтүстік Аралдың су көлемі азайды, алайда 2024 жылдың басынан бастап деңгейі қайта көтеріле бастады және бүгінде 21,4 млрд текше метрге жетті", - деді Су ресурстары және ирригация министрлігінің ресми өкілі Мөлдір Әбдуалиева.</blockquote>

Арал теңізінде су көлемі ұлғайып келеді

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Цифрлық әлемде ұдайы орындап отыруды талап ететін өзіндік гигиена қағидалары бар. Тек оларды бұлжытпай орындаған жағдайда ғана олар сіздің киберкеңістігіңізді қорғауға көмектеседі, ал егер сіз оларға немқұрайлықпен қарасаңыз, қаржылық алаяқтардың тұзағына түсіңіз әбден ықтимал.Желіде&nbsp;киберқауіпсіздікті қамтамасыз етуге көмектесетін дұрыс әдеттерді қалыптастырыңыз№1 қағида.&nbsp;Ешқашан және ешкімге, әсіресе, бейтаныс адамдарға, өзіңіздің жеке басыңызды куәландыратын құжаттың көшірмесін жібермеңіз, картаның толық деректемелерін, әсіресе, артқы жағындағы үш таңбалы кодты, SMS-пен келетін кодты және өзге де жеке ақпаратты айтпаңыз. Күмәнді сілтемелер бойынша өтпеңіз, белгісіз дереккөздерден лицензияланбаған қосымшаларды жүктемеңіз.&nbsp;Конфиденциалды деректерді жоғалту көп жағдайда оларды үшінші тұлғалардың заңсыз пайдалануына &nbsp;әкеледі. Алаяқтар сіз және сіздің қаржы шоттарыңыз туралы мәліметтерді алу үшін алдаудың түрлі тәсілдерін, оның ішінде &nbsp;фишингтің көмегімен алдау тәсілдерін ойлап табады.Конкурстардың, түрлі ойындардың, ақша ұтатын сауалнамалардың әуесқойлары олардың &nbsp;құрығына жиі түседі. Фишинг беттерде олар өзі, кейбір жағдайларда өзінің төлем картасы туралы деректерді оп-оңай жария етеді. Әлеуметтік желілерде және мессенджерлерде кейбір пайдаланушылар өз нөмірлерін жариялайды немесе өзінің ЖСН көрсетеді, әлеуметтік желілерге суреттерін қойып қояды, тұрған жерін көрсетеді, гаджеттерден ақпаратты оқитын пираттық қосымшаларды жүктеп алады, ойланбастан, почтамен өзінің таныстарына электрондық-цифрлық қолтаңбасын (ЭЦҚ) жібереді және тағы да сол сияқты әрекеттер жасайды. &nbsp;Осылайша, адамдар алаяқтардың арбауына түсіп, өзі және өзінің банктік шоттары жөнінде нақты ақпаратты бергенін білмей де қалады.№2 қағида.&nbsp;Өзініңіздің цифрлық кеңістігіңізде кезеңмен «толық тазалау» жүргізіп отыруды әдетке айналдырыңыз, антивирусты пайдаланыңызТолассыз ақпарат легінде алаяқтардан келген хатты, сондай-ақ сіздің почта жәшігіңізді немесе әлеуметтік желідегі аккаунтыңызды бұзу туралы хабарды байқамай қалуыңыз да мүмкін, сол себепті өзіңіздің гаджетіңізді жиі тазалап, ретке келтіріп отыруды ұсынамыз. Атап айтқанда, почтаны қарап, спам және күмәнді хаттарды жою, оларды жіберушілерді бұғаттай отырып, әлеуметтік желілердегі керек емес пошталық жіберілімдер мен қызықты жазылымдардан шығу қажет, уақыт өткен сайын қажетсіз деректерді жоюға арналған кэшті тазалап отыру қажет.Егер сіз кейбір пошта жәшіктері мен интернет-сервистерді ұзақ уақыт пайдаланбасаңыз, оларды жойған дұрыс. Біріншіден, онда сіздің жеке деректеріңіз, мүмкін банк карталарының нөмірлері болуы мүмкін, олар бұзылған жағдайда, қаскүнемдер сіздің шоттарыңызға қол жеткізе алады. Екіншіден, егер сіз барлық сервистерге бірдей құпия сөзді қолданған болсаңыз, онда кибералаяқтар қолданыстағы есептік аккаунттарға кіре алады.Сіздің гаджетіңізге алаяқтық шабуылдар жасалған жағдайда оларды сенімді бұғаттайтын антивирустық бағдарламаны жаңартуды ұмытпаңыз. &nbsp;Сондай-ақ, банктік шоттарға кіру үшін жалпыға ортақ wi-fi кіру нүктелерін пайдаланбау қажет. Кіру үшін онда қауіпсіздік сертификаттары пайдаланылуы мүмкін, оларды байқамай, қаскүнемдердің мобильді банкингке және басқа да маңызды сервистерге қол жеткізуіне мүмкіндік бересіз.№3 қағида.&nbsp;Күрделі және әртүрлі парольдерді қолданыңызЦифрлық гигиена сіздің аккаунттарыңызға және әлеуметтік желілердегі жеке кабинеттеріңізге, поштадағы және әртүрлі, оның ішінде қаржылық қосымшалардағы қолданыстағы парольдердің қауіпсіздігіне әкеледі.Парольдің күрделілігі – оны табуға немесе қандай да бір әдіспен, мысалы, барлық болжамды нұсқаларын қойып шығу арқылы біліп алуға жұмсалатын уақытты бағалау өлшемі.Егер Сіздің пароліңіз атыңыздан, тегіңізден, туған күніңіз немесе басқа күндерден тұрса, мысалы, November2021, онда оның сенімділігі өте төмен. Осал парольдерде, әдетте, мағыналы комбинациялар қолданылады, оларда да &nbsp;белгілі бір заңдылық байқалады. Мұндай парольдердің мысалдары: QweAsd123, Qaz1Wsx2@ немесе Qwerty12345 (пернетақтада бұл әріптер қатар орналасқан).Бұзуға төтеп бере алатын пароль, әдетте, тікелей мағыналық жүктемесі жоқ, әр түрлі регистрлерден, сандардан және арнайы таңбалардан тұратын 10 немесе одан да көп таңбалардың комбинациясы болып саналады, мысалы-Rgylj@U64i. &nbsp;Сондай-ақ, Сіз пайдаланатын қызмет үшін күрделі кіру кодын жасай алатын арнайы бағдарламалар бар. Бірақ мұндай құпия сөздерді есте сақтау қиын.Парольді құрастыру кезінде Сізде қандай да бір ассоциациялар тудыратын көріністерді, мысалы, сүйікті өлеңіңіздің бір жолын алып, олардың орналасу ретін өзгертіп, оның алғашқы әріптерін қолдануға болады. Парольді Сіз үшін маңызды цифрлармен және символдармен күшейтіңіз. Ең бастысы – парольді қағазға жазбаңыз. Жаңа комбинациялар жасай отырып, порольді жиі ауыстырып отырыңыз. Оларды ешқашан ешкімге бермеңіз!№4 қағида.&nbsp;Авторизациялаудан өтпеген дүкендердің қосымшаларын телефоныңызға жүктемеңіз және құпиялылық талаптарын мұқият бақылап отырыңыз&nbsp;Өз гаджеттеріңізге тек қана ресми дүкендердің қосымшаларын жүктеңіз, пираттық софтты жүктемеңіз. Қосымшаларды жүктемес бұрын пайдаланушылардың пікірлерімен мұқият танысып шығыңыз және қосымшаны әзірлеушілер оны жүйелі түрде жаңартып отыратынына көз жеткізіңіз (ресми дүкендерде соңғы жаңартылымдардың күні міндетті түрде көрсетілуі тиіс). Уақыт ара &nbsp;орнатылған қосымшалардың тізімін тексеріп тұрыңыз, ұзақ уақыт бойы жаңартылмаған ескі қосымшаларды жойып тастаңыз. Егер картаңызды ақылы қосымшаларға бекіткіңіз келсе, бұл үшін виртуалды картаны пайдаланыңыз.Қосымшаларды жүктеген жағдайда бағдарламаға сіздің деректеріңізді, жүріп-тұрған жеріңізді аңдып, байланыс нөмірлерінің тізімі мен камераңызға кіруге рұқсат беру қажет пе, жоқ па сол туралы ойланыңыз. Мұны тек қажет жағдайда ғана, мысалы такси қызметіне сіздің нақты орналасқан жеріңізді анықтау қажет болған жағдайда жасауға болады.Цифрлық қауіпсіздік жөніндегі кейбір сарапшылар пайдаланушылардың дербестігін арттыру мақсатында ноутбуктердің камераларын желімдеп тастауды ұсынады.Егер сіз қосымшаның талаптарынан күмәндансаңыз, одан бас тартып, басқа әлдеқайда сенімді қосымшаны таңдауға құқылысыз. Пайдаланушының &nbsp;келісімін жаңарту кезінде онымен мұқият танысып, барлық талаптарды жақсылап оқып шыққан абзал&nbsp;.№5 қағида.&nbsp;Файлдардың сақтық көшірмесін жасауды ұмытпаңызCыртқы USB-тасымалдағышқа маңызды файлдардың сақтық көшірмесін үнемі жасап отырыңыз. Бұл опция теңшеулер конфигурациясын, барлық қосымшалар мен жеке ақпаратты сақтау үшін жасалған. Мұндай функция жоғалған құрылғыдан деректерді қалпына келтіруге және гаджет жоғалған немесе бұзылған жағдайда оны жаңасына көшіруге көмектеседі.Егер сіз нөмірі банктік картаңызға тікелей байланған телефонды жоғалтқан &nbsp;болсаңыз &nbsp;немесе одан да жаманы, ол ұрланған болса, дереу қызмет көрсететін банкке хабарласыңыз. Картаңызды бұғаттауды сұраңыз, кейін оны &nbsp;қайта шығаруға &nbsp;тура келеді.<img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/7e81323c93573c4fe52e046ddabbc41a_ff8b00bd96.png" alt="7e81323c93573c4fe52e046ddabbc41a.png">Сіздің шотыңыз бойынша операциялар соңғы рет қашан жасалғанын банктен нақтылаңыз. Егер алаяқтар картадан қаражат алып үлгерсе немесе сіздің атыңызға «бөтен» біреу кредит ресімдеген болса, онда банкке өтініш жазып, ішкі тергеу жүргізуді сұраңыз. Сіз өз тарапыңыздан барлық сақтық шараларын сақтағаныңызды қайталап айтыңыз. Осы өтінішке құқық қорғау органдарына телефонның ұрланғаны жөніндегі өтініштің көшірмесін қоса беріңіз.Қаржылық және цифрлық сауаттылығыңызды Fingramota.kz!-пен бірге арттырыңыз!Фото: Fingramota.kz

Алаяқтыққа STOP: цифрлық гигиенаны сақтаңыз 

Фото: nege.kz<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Шалыс қадамы үшін, өзін өмірден кешірмей өтті. Белгілі ақын Ханбибі Есенқараева күйеуі Тұрдықылыш Ізтаевтың өзге әйелмен көңіл жарастырғанын айтып, өткен өмірін еске алды, деп хабарлайды KYN.KZ.Жеке өмірі туралы ақын "Менің өмірім" бағдарламасында сыр шертті.<blockquote>"Жасы бір ғасырдың жартысына жеткен шағында 30 жыл отасқан күйеуім бір келіншекпен көңіл жарастырды. Мен филармонияның директоры болып тұрғанда күйеуімді көркемдік дирижер етіп алған едім. Министрдің бұйрығын шығарып, заң бойынша жұмысқа қабылдадым. Мен іссапарда жүргенде, денсаулығым сыр беріп, ауруханаға түсіп қалдым. Сол кезде әріптестерім жолдасымның бір келіншекпен кездесіп жүргенін айтты. Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды деген сөз бар ғой. Күйеуімнен сұрағанда, рас екенін айтты. Ешқандай ұрыс-керіссіз, үй мен көліктің кілтін беріп кеттім. Біз тек ерлі-зайыпты емеспіз, біз доспыз, туыспыз" дедім. Ол "мұндайды қой" деп айтады деп ойлады. Мен "қой" дегеніммен, бір құлаған көңіл қоя ма?! Оның бәрін біліп тұрмын ғой. Сосын айттым "егер бір-біріңді ұнатсаңдар, мен не дейін, бақытты бол. Екеуміз де өнер адамдарымыз, біреуіміз бақытты болуымыз керек қой. Сен-ақ бақытты бол" дедім. Содан үн-түнсіз кабинеттен шығып жүре береді. Көз жасын алақанымен сүрткенін көрдім. Шығармашылықтың адамы ғой, жүрегі жұмсақ. Шалыс қадамы үшін, өзін өмірден кешірмей өтті", – дейді ақын.</blockquote>Отыз жыл отасқан күйеуі 3 баласына қарамастан, екінші әйелмен отау құрған.<blockquote>"30 жыл отасқан күйеу 3 баласын да ойламаса керек. Кетерінде бәрін беріп кеттім ғой. Кейін әйелінің сұратқан дүниелерін де бердім. Қызым қатты ашуланды. Сонда мен "бер, оның тарихы да жоқ, болашағы да жоқ. Тарихы сендер едіңдер, өз қолымен сызып тастады. Болашағы анау, алған әйелі 20 жылдан бері неге тумайды?" дедім. Баласы жоқ адамның болашағы бар ма? "Ал сенің болашағың алдыңда" дедім. Оның тағдыры аянышты, оны табаламаймын, ол жаман қолға түсті. Нурикамалға үйленгенде үшеуміз де бақытты болар едік. Бірақ сол қайтыс болғанда хостелден шығарыпты", – деді ол.</blockquote>

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары