<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp;Лейпцигтегі Макс Планк институты (MPI CBS) жоғары қан қысымының адам жүйкесіне қалай әсер ететінін анықтады. Қаны қысымы көтерілетін адамдарда уайым, депрессия, апатия, белсенділіктің төмендеуі сияқты ауруларға аз шалдығатыны байқалды.Сонымен қатар, зерттеушілер гипертония диагнозы қойылған адамдардың миының белсенділігі зардап шеге ме деген сұраққа қызығушылық танытқан.Экспериментке орташа жасы 60 жасты құрайтын 500 мың адам қатысқан. Барлық медициналық деректерді дәл жүйелеу үшін ғалымдар машиналық есептеу әдісін қолдануды ұйғарған. Барлық деректер Британдық Биобанктен алынды.Ғалымдардың парадоксалды қорытындысыЗерттеу нәтижелері қызықты және тіпті күтпеген болған. Қан қысымы жоғары (систоликалық) адамдар депрессияға, үрейге, көңіл-күйдің өзгеруіне және басқа психикалық бұзылуларға азырақ шалдығатыны анықталды. Мидың белсенділігі (ақпаратты қабылдау және өңдеу қабілеті) зардап шекпейді.Дегенмен, гипертония диагнозы бар науқастар төмен көңіл-күйге бейім келеді.Қан қысымының жоғарылауы адамның психикалық жағдайын жақсарта алатынын ғалымдар "ағза ауру мен күйзелісті қабылдауды айтарлықтай төмендетеді" деп түсіндіреді. Ми қысымның көтерілуіне үйренеді, осыған байланысты адамның ауырсыну шегі өзгереді.Зерттеушілер гипертония диагнозы бар науқастар үшін мүлдем басқа үлгінің табылғанын парадоксальды деп атайды.&nbsp;Ғалымдар бұл зерттеу гипертонияның алдын алуға, сондай-ақ емдеудің жаңа әдістерін жасауға көмектесетініне сенімді.Айта кетейік, бұған дейін кардиологтар қандай қан қысымы қалыпты екенін айтқан болатын.Ақпарат дереккөзі: <a href="https://massaget.kz/basty-zhaalytar-438/82076/">MASSAGET</a>

Жоғары қан қысымының пайдасы да бар 

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Аса қауіпті жұқпалы аурулардың алдын алу жұмыстары басталып кетті. Биыл облыс көлемінде эпизоотиялық тұрақтылықты сақтау мақсатында аса қауіпті 14 түрлі жұқпалы ауруларға республикалық бюджет есебінен 6973,5 мың доза ветеринариялық препараттар қаралып отыр.&nbsp;Облысқа бөлінген 3438,3 мың доза (49,3%) ветеринариялық препараттар аудандарға таратылды. Қазіргі күні, 2023 жылға ветеринариялық іс-шаралардың 3 айлық жоспары толық орындалды. Алдын ала 854,6 мың доза егілді.Диагностикалық тексеруБруцеллез ауруына қарсы жоспарлы және шектеу қойылған Қармақшы ауданы Ақжар ауылдық округінде, Сырдария ауданы Тереңөзек кенті мен Айдарлы ауылдық округінде уақ мал арасында сауықтыру жұмыстары жүргізілуде. Жыл басынан 142,0 мың бас мүйізді ірі қара, 203,2 мың бас уақ мал диагностикалық тексеріліп, 4 бас мүйізді ірі қара (Шиелі: Жиделіарық 4 бас), 108 бас уақ мал (Қармақшы: Ақжар 74 бас; Сырдария: Тереңөзек 1 бас, Айдарлы 31 бас; Жаңақорған: кент 2 бас) ауру болып анықталып, ветеринариялық-санитариялық талаптарға сәйкес уақытылы сойылды.&nbsp;Энзоотиялық аурулардың алдын алуҮстіміздегі жылы облыстық бюджеттен 6 түрлі энзоотиялық ауруларға қажетті препараттар алуға мемлекеттік сатып алу конкурстары жүргізілді. Жеңімпаздар анықталып, мүйізді ірі қараның пироплазмоз, жылқының сақау, гастрофиллез, түйенің трипанасомоз ауруларына қажетті препараттар аудандарға жеткізіліп, алдын ала егу жұмыстары жүргізіліп жатыр.Бірдейлендіру2023 жылдың 1 сәуіріне ақпараттық жүйеде 1423,1 мың бас (400,6 мың бас мүйізді ірі қара, 739,4 мың бас уақ мал, 223,7 мың бас жылқы, 59,4 мың бас түйе) ауыл шаруашылығы жануарлары тіркелді. Өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда жалпы мал саны 3,6%-ға өскен.&nbsp; Үстіміздегі жылы барлығы 49,1 мың бас (23,0 мың бас мүйізді ірі қара, 20,9 мың бас уақ мал, 4,7 мың бас жылқы, 0,5 мың бас түйе) ауыл шаруашылығы жануарлары бірдейлендіріліп, ақпараттық жүйеге енгізілді.&nbsp;Қазіргі күні облыста құлақ жапсырмасы жеткілікті көлемде 307,7 мың дана (47,4 мың дана мүйізді ірі қара, 249,4 мың дана уақ мал, 7,3 мың дана түйе, 3,6 мың дана шошқа) бар.ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігіне 2023 жылға 463,8 мың дана (132,0 мың дана мүйізді ірі қара, 318,2 мың дана уақ мал, 13,6 мың дана түйе) құлақ жапсырмасына тапсырыс берілді.&nbsp; Қазіргі күні, облыс көлемінде эпизоотиялық жағдай тұрақты.&nbsp;

Облыс көлемінде эпизоотиялық жағдай тұрақты

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp; Ішкі істер вице-министрі Игорь Лепеха отбасына тұрмыстық зомбылық жасаушыларды үйден уақытша қуатын норманың кемшілігін атады, деп хабарлайды ҚазАқпарат.<blockquote>«Әкімшілік құқық бұзу туралы кодекстің 54-бабы бар. Бірақ ол бапта соттың тұрмыстық зорлық-зомбылық жасаған адамды басқа баспанасы болған жағдайда ғана зардап шегуші тұрып жатқан үйден уақытша қуа алатыны айтылған. Мұндай қосымша аталған баптың күшін толықтай дәрменсіз етіп тұр. Әуел баста осы норманы енгізер кезде тұрмыстық зомбылық көрсетушінің әрекетінен зардап шегушінің денсаулығына ауыр жарақат түссе, күш көрсетушісі тәртібін түземесе, сот шешімі шыққанша үйден қуыла тұруы керек деп қосқанбыз. Қазіргі таңда жоғарыда айтқан түзетуге байланысты үйден уақытша қуу бабын бірнеше адамға ғана қолдана алдық», - деді Игорь Лепеха Мәжілісте өткен тақылауда.</blockquote>Мәжілістің Әлеуметтік-мәдени даму комитетінің төрағасы Асхат Аймағамбетов бұл норманың пәрменін күшейту үшін ғылыми негіздемесін пысықтау қажеттігін айтты.<blockquote>«Жалпы қазіргі жағдай осылай. Күш көрсетуші үйде қалып, зардап шеккендер үйден қуылады. Зомбылықтан қашып жас баласымен үйден кетуге мәжбүр. Сонда әйел-баласын сабайтындар үйде жатады, зәбір көргендер неге босып жүруі керек? Сондықтан норманы қайта қараудың мәні бар шығар. Бұл жерде айтқан ұсыныстарыңыздың бәрі ғылыми негізделген болуы керек. Өйткені әр норманы қолдану тәжірибесі әркелкі», - деді Асхат Аймағамбетов.</blockquote>

Асхат Аймағамбетов: Әйел-баласын сабайтындар үйде жатады, зәбір көргендер далада қашып жүреді

Kyzylorda-news.kz. &nbsp;&nbsp;Бүгін Қызылорда облысындағы 2 ауылдық округтің әкімі сайланады. Жалағаш ауданының тұрғындары Аққұм мен Мырзабай ахун ауылының әкімі болуға үмітті кандидаттарға дауыс беруде. Таңғы сағат 07.00-де №146, 147 учаске ашылып, алғашқы келген сайлаушыларға сыйлықтар үйлестірілді. Сайлауда Аққұм ауылдық округінің әкіміне 4 азамат үміткер болды. Оның 4-і өзін-өзі ұсыну тәртібімен сайлауға қатысуда. 1 азаматтың құжаттары талапқа сай емес болуына байланысты кандидаттықтан алынды. Айту керек, Аққұм округінде 1023 сайлаушы тіркелген. Жалағаш ауданындағы Мырзабай ахун ауылдық округінің әкіміне 5 кандидат үміткер атанды. Олардың бәрі де өзін-өзі ұсыну жолымен кандидат ретінде бақ сынауға ниет білдірді. Алайда 1 азамат өз өтінішімен кандидат болудан бас тартса, 1 азаматтың құжаттары толыққанды ұсынылмауынан үміткерліктен алынды. Бүгінгі күні Мырзабай ахун округінде 668 сайлаушы бар. &nbsp;Еске салайық, жыл басынан бері Қызылорда өңірінде 6 ауылдың әкімі сайланды. Олар: Қазалы ауданының Ақжона, Арықбалық, Жалағаш ауданының Жаңадария, Сырдария ауданының Ақжарма, Жаңақорған ауданының Жаңарық және Қармақшы ауданының Ақтөбе ауылдық округінің әкімі.Биыл Президент тапсырмасына сәйкес аудан әкімдері де сайланбақ. Қызылорда өңірінде тұрғындар 2 ауданның әкімін тікелей сайлайды. &nbsp;

Жалағаш ауданында 2 ауылдың әкімі сайланады  

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp;"Монтессори жаттығуы", "Монтессори ойыншықтары", "Монтессори әдісі" деген терминдерді әсіресе жас ата-аналар көп еститін шығар. Бір ғасыр бұрын негізі қаланған бұл әдістің мәні – баланы жазаламай, бәрін жасауға мүмкіндік беру. Әлемде осылайша білім беретін 60 мыңнан астам мектеп бар.&nbsp;Табысты адамдарға келетін болсақ, бізді бірінші кезекте олардың өмір жолы қызықтырады. Мысалы, жазушы Габриэль Гарсиа Маркес, әнші Тейлор Свифт, Google негізін салушылар Ларри Пейдж және Сергей Брин және атақты аспаз Джулия Чайлдда не ортақ қасиет бар. Олардың барлығы Монтессори мектебінде оқыған.Мария Монтессори деген кім?Монтессори 1870 жылы итальян коммунасындағы Чиаравалледе дүниеге келген. Оның отбасы өз дәуірінің ғалымдары мен ойшылдарымен жиі кездесетін зиялы қауым өкілдері еді. Бұл Марияға қатарластарына қарағанда артықшылық берді.Марияны анасы үнемі қолдап отырған, бұл оның бастауыш мектептен кейін техникумға түсуге, кейінірек медицинаның ер адамдардан тұратын саласын оқуға шешім қабылдауынан көрінеді.Монтессори 1896 жылы оқуын аяқтағаннан кейін көп ұзамай Рим университетіндегі психиатриялық клиникада ерікті ассистент болып жұмыс істей бастады. Онда Монтессори оқуда қиындықтары бар балалармен жұмыс істейді. Монтессори жұмыс істейтін бөлме біраз жиһазды қоспағанда бос еді. Бір күні ол балалардың еденге түскен нан қиқымымен ынтамен ойнап жүргенін байқады. Сонда ол: "кедейлік кейбір ақыл-ой кемістігінің себебі болуы мүмкін және дұрыс құрастырылған оқу материалдарымен тәрбиелеуге болады" деп ойлайды.Осыдан кейін Монтессори балалық шақтың нәзік кезеңінде баланы оңтайлы ынталандыруға бағытталған жаңа әдісті әзірлейді.Бұл әдістің негізгі принципі барлық материалдар балаға қолайлы болуы және оның барлық сезімін тартуы керек деген ережеге негізделген. Әрбір балаға қозғалыс еркіндігі беріліп, олардың шығармашылық қабілеттері мен проблемаларды шешу дағдыларын пайдалана білуі керек. Мұғалімдер балаға бағыт береді, бірақ ешқандай бақылаусыз немесе мәжбүрлеусіз қолдау көрсетеді.Монтессори 1907 жылы Италияда алғашқы балалар үйін ашты. Ол атақты адамдармен, соның ішінде Махатма Гандимен қарым-қатынас орнатады. Нацистер 1922 жылы Италияға келгенде, олар Монтессори жұмысын алғашында қабылдады. Алайда, балаларды оқытуда сөз бостандығына баса мән берілгенін байқаған олар Монтессориге қарсы шыға бастады. Монтессори құндылықтары бойынша балалар мен әйелдердің құқықтары маңызды еді. Ол 1934 жылы нацистер Монтессори мектебінің оқу бағдарламасын өзгертуге әрекеттене бастағанда, Италиядан кетіп қалады. Ал 1952 жылы 81 жасында өмірден озғанша жазумен, стилін дамытумен өмір сүреді.Жауапкершілік балалардың өздеріне жүктеледіБүгінгі таңда Монтессори мектебінің түрлері көп, бірақ олардың барлығын Монтессори әдісі негізінде жұмыс істейтін Опера Монтессори ұйымы мойындамайды. Монтессори мектебі айқын негізгі принциптерді сақтайды. Бұл идеялардың бірі - мұғалімнің жұмсақ болуы, балаларға мүмкіндігінше ересектердің араласуынсыз әрекеттерді өздері орындауға мүмкіндік беру.Сицилиядағы Монтессори мектебінің бас мұғалімі Мириам Ферро: "Біздің балаларымыз өзін-өзі басқаруды үйренеді", - дейді.Бұл мектептегі музыка және математика сияқты пәндер басқа жалпы білім беретін мектептердегідей, бірақ Монтессори көзқарасын көрсететін практикалық өмірлік пәндер де бар. Олардың мақсаты – балаларды тәуелсіздікке үйрету. Мектепте сыныптастарына сусын тарату сияқты шынайы тапсырмалар да бар. Мұғалім қауіпсіздік үшін суды қайнатады, ал қалғанын балалар жасайды. Мектептегі таңғы ас пен түскі асқа балалардың өздері дастарқан жаяды.Мұндай іс-әрекеттерде балалар тек тәуелсіздікке ғана емес, сонымен бірге бірлесіп жұмыс істеуге де үйренеді. Әр сабақ 3 сағатқа созылады, бұл балалардың не істеп жатқанын түсінуі үшін жеткілікті. Ал оқу материалдары барлық сезім мүшелерімен жұмыс істеуге арналған: мысалы, әріптер мен сандар ағаштан жасалған. Оны ұстау арқылы бала саусағының сезімін пайдаланады.Монтессори әдісіне келіспейтіндер де барБірақ Монтессори мектептерінің жетістігін, оның қанша оң және теріс жақтары бар екенін ғылыми негіздеу қиын. Себебі, білім беруде сынақтарды қатаң енгізу қиын. Мысалы, Монтессори мектептерінің көпшілігі ақылы және бай ата-ананың балалары оқиды. Бұл ата-аналар балаларымен үйде де жұмыс істейді және олардың табысқа жетуі үшін үйде көңіл бөлу маңызды болуы мүмкін.АҚШ-тағы Монтессори мектептерінің біріне қабылданған 5 жасар балалар кездейсоқ таңдалып, олардың дамуы зерттелді. Балалардың сауаттылығы, есептеуі, үлгерімі, әлеуметтік дағдылары қарапайым мектептегі балаларға қарағанда жақсы екені анықталды. 12 жаста оқушылардың әңгіме айту қабілеті жақсы дамыған. Бірақ бұл зерттеудің өзінде Монтессори білімі өте жақсы деп айтуға жеткіліксіз, бұл үшін қосымша зерттеулер қажет.Тағы бір зерттеу Монтессори мектебінің оқушыларының шығармашылық қабілеті күшті екенін көрсетті.Балаларға жас кезінен бастап әртүрлі әрекетті өз бетінше орындауға мүмкіндік беру кейін оларды мәселелердің шешімін табуға, қателерден қорытынды жасауға, икемді ойлауға үйретеді. Бір сөзбен айтқанда, Монтессори білімінің тартымдылығы ерекше – баланы тәуелсіз болуға үйрету.Ақпарат дереккөзі: <a href="https://massaget.kz/layfstayl/zhadnama/81930/?fbclid=IwAR0aLUVbaUL4lwnSVQBTQ2NC701zKWMvhCe5zw-QDZde07ajra2T6VY9TUk">MASSAGET</a>

Баланы жазаламай оқытуға бола ма?  

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың 2020 жылғы 1 қыркүйектегі «Жаңа жағдайдағы Қазақстан: іс-қимыл кезеңі» атты Қазақстан халқына арнаған жолдауында ауыл әкімдерін тікелей сайлауды енгізу қажеттілігі жөнінде айтылған болатын. Бүгінде сол бастамаға сәйкес елімізде ауыл әкімдерін сайлау науқаны жүргізіліп келеді. Осы орайда жексенбі күні Жалағаш ауданына қарасты Аққұм және Мырзабай ахун ауылдық округтерінің әкімдерін сайлау науқаны өтті.Аққұм ауылындағы №147 сайлау учаскесінде таңғы сағат 7:00-де учаскелік сайлау комиссиялары мүшелерінің, БАҚ өкілдерінің, байқаушылардың және сенім білдірген адамдардың қатысуымен сайлау туралы заңның талаптарына сай, барлық процедураларды орындай отырып сайлау учаскесі ресми түрде ашылды. Аққұм ауылдық округі әкімінің сайлауына үш үміткер өз кандидатурасын ұсынған. Олардың өмірбаяны мен сайлауалды бағдарламасымен ауыл тұрғындары бұқаралық ақпарат құралдары мен газет беттері арқылы толықтай танысқан. Сайлау учаскесі ашыла салысымен қора-жайдағы шаруаларын кейінге ысырып, саяси науқанға қатысуға алғашқы болып келген ауыл тұрғыны Зулаш Ташаева да өз таңдауын жасады.&nbsp;– Бүгін ауылымыз үшін саяси маңызды күн десем болады. Ауылымыздың тыныс-тіршілігі шүкір, жақсы, ауыл азаматтарының жасап жатқан шаруаларының жайы көңіл көншітеді. Алдағы уақытта да осы алған бағытымыздан таймай, елді мекеніміз көркейе береді деп сенемін. Науқан әділ, барлық ережелерге сай өтіп жатыр. Халқымызға бірлік, елімізге бейбітшілік тілеймін, – деді алғашқы сайлаушы Зулаш Ташаева.Сайлау учаскесінің төрағасы Абзал Ибраевтың ұсынған мәліметінше, саяси нау-қанға қатысушылар саны – 1023. Қуантарлығы, ауыл тұрғындары үшін әрбір аза-маттың дауысы маңызды екені және елді мекеннің болашағы әр тұрғынды алаңдата-тыны анық байқалды. Өйткені сағат 9.00-ге дейін 150 азамат дауыс беріп үлгерген.&nbsp; Осындай белсенді азаматтардың бірі ауыл тұрғыны Көшербек Тоқмырзаев.– Ауылымыздағы жасалып жатқан әрбір істің берекелі болатынына сенемін. Канди¬даттар, олардың сайлауалды бағдарламарымен ақпараттық құралдар арқылы етене таныспыз. Үміткерлер сайлауалды бағдарламасына ауылдағы өзекті мәселелерді шешуді арқау еткен екен. Енді соның барлығы алдағы 4 жылда шешімін табуына жұмыс жасаса болғаны. Саяси науқан әділ, ешқандай тежеусіз, жақсы көңіл-күйде өтіп жатыр. Науқанды ауыл халқы болып абыроймен өткізуге тілектеспін, – деп &nbsp;ақниетін білдірді ауыл тұрғыны.Елді мекенде түске дейін сайлаушылардың легі бәсеңдемеді. Сайлау учаскесінің хатшысы Айдын Сәрсенбаеваның ұсынған мәліметінше, сағат түскі 12.00-ге дейін 500-ден аса сайлаушы келіп, өз таңдауын жасаған.Жоғарыда айтып өткендей, дәл осындай сайлау Мырзабай ахун ауылдық округінде де өтті. Қатар өткен екі саяси науқанның да мақсаты бір, ол ауыл әкімін сайлау. Мұнда да ауылдағы №122 орта мектепте орналасқан №146 сайлау учаскесі сағат 7.00-де заңды талаптарға сәйкес ашылды. Жалпы, мырзабайлықтардың саяси белсенділігі өте жоғары. Ауыл ақсақалы Кендірбай Адамбаев алғашқылардың бірі болып сайлау учас-кесіне келіп, өтіп жатқан саяси науқанға сәттілік тілеп, ақ батасын берді.&nbsp;– Ауылда маңызды саяси науқан өтіп жатыр. Менде таңғы шәйімді ішіп, дауыс беруге келіп қалдым. Шүкір, ауылымызда біраз шаруалар жүзеге асып жатыр, жастардың еңбек етуге деген құлшынысы да жаман емес. Ең бастысы, ауылдың ауыз-біршілігі бекем, сондықтан бірлік болса, тірлік те өнетінін жақсы білеміз. Ауыл болашағын айқындайтын науқанда ауыл¬дастарымды белсенділік танытуға шақырамын, – дейді ауыл ақсақалы.Ауыл ақсақалымен қатар Қазына Нұрылдаева есімді ақжаулықты ана да өзінің таңдауын жасауға ертелетіп келіпті. Ауыл анасы осында өтетін барлық іс-шараларға қатысып, елді мекен тыныс-тіршілігіне белсене араласуды құп көреді. «Жастарға үлгі, өнеге болу, біздің басты міндетіміз» дейді ақжаулықты ана.Алғашқы болып келген ауыл тұрғындарына сайлау учаскесінің тарапынан сыйлық беріліп, алғыс көрсетілді.Сайлау учаскесінің төрайымы Нұратаева Гауһардың мәліметінше, жалпы тір-келген сайлаушылардың саны 668 азамат, сағат 9.00-ге дейін 200-ден аса ауыл азаматы дауыс беріп үлгерген. Аудандық сайлау комиссиясының мәліметінше, Аққұм сайлау округі бойынша сайлаушылар тізіміндегі 1023 адамның 815-і дауыс берген. Ауыл әкіміне үміткер А.Асанбековке 639, Н.Костанбаев 98, С.Шынжыровқа 76 сайлаушы өз дауыстарын берді. Дауыс беру нәтижесімен Аққұм ауылдық округінің әкімі болып Алтынбек Асанбеков сайланды. Ал Мырзабай ахун ауылдық округіне келетін болсақ, елді мекендегі сайлаушы-лар тізіміндегі 668 адамның 516-і өз таңдауын жасаған. Сайлауға түскен үміткер Ж.Әбсаттаровқа 56, Н.Мәлікке 64, Г.Тауыпбаевқа 395 азамат дауыс берді. Сайлау нәтижесімен Мырзабай ахун ауылдық округінің әкімі болып сол ауылдың тумасы Галым Тауыпбаев сайланды.

Жалағаш ауданы: Ауыл әкімдерінің сайлауы өтті

Жалағаш: 300 жобаның 154-і жас кәсіпкерлерге тиесілі

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp; Отыз күн оразадан кейін мұсылман қауымы өздеріне берілген шексіз нығметке шүкіршілік айтып, ағайын-туыспен мерекелік көңіл-күйде қауышады. Ораза айт қалай пайда болды? Айт күні қандай амалдар жасау керек? Бұл мейрамның тарихы мен ерекшеліктері жайлы мақаламызда айтатын боламыз.&nbsp;Ислам дінінде екі мереке бар. Оның бірі – Ораза айт болса, екіншісі – Құрбан айт. Айт деген сөздің мағынасы "мейрам" дегенді білдіреді. Рамазан аяқталғаннан кейін басталатын шәууал айының бірінші күні ораза айт мейрамы ретінде баршаға мәлім. Халық арасында айт мейрамын үш күн тойлайды. Шариғи түсінік бойынша ораза айт мерекесі бір күн деп есептеледі. Дегенмен, пейілі кең қазақ халқының үрдісі бойынша кембағал жандарға, жетім-жесірге көмек көрсету, садақа беру, көптен көріспеген жақын адамдардың үйіне айттап бару сынды жақсы амалдар жалғаса береді. "Ислам ғылымхалы" кітабында айт мерекесі мынадай әсерлі сөздермен өрілген: "Айтты барлық иманды жандар іштей сезінеді. Біздің өлкемізге аса нәзік, аса сүйкімді, аса тәтті болып келеді. Мыңдаған жылдан бері қадірлі қонақтай келіп, құт-берекесін шашып, мейірім-шапағатымен құшақтаған айтты қашан да үйімізде, мешіт, мінәжатхана мен көшелерде көріп келген сәтте-ақ құшағымызды ашып тұра жүгіреміз. Иә, айт әр келгенінде сана-сезімімізге қатты әсер етіп, өзімізді құшағында тұрғандай сезінеміз. Сонда біз оны бейне бір аңқыған жұпар иіс, тіл мен тамағымыздағы ләззат, жүректе сезілген тәттілік, ой-өрісімізге жаңа атқан таңдай сезіне кетеміз. Ол да күннің әр сағатында бізге тілмен жеткізе алмайтын ғажайып әуенін шарықтатып ала жөнеліп, айналасын баурап алып, бәрімізді өзінің ақыреттік бағына қарай тартады. Ой-сана мен қиял-әлемімізді ғаламат суреттермен безендіреді".&nbsp;Ораза айт қалай пайда болды?Ислам тарихына үңілсек, Ораза айт мейрамы 624-жылдан бері аталып өтіп келеді деген дерек бар. Айт сөзі оразаның "қарымтасы" берілетін күн деп те айтылады. Яғни, ораза айт – отыз күн бойы Алланың разылығы үшін ауыз бекіткен мұсылманның қуанышқа бөленетін күні. Анас (Алла одан разы болсын) жеткізген хадисте: "Алла Елшісі (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) Мәдинаға келгенде олардың екi мерекесi болатын. Пайғамбарымыз (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын): "Бұл қандай күндер?", - деп сұрағанда: "Жаһилия дәуiрiнде ол күндердi ойын-күлкiмен өткiзетiн едiк", - дедi. Пайғамбарымыз (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын): "Алла Тағала осы екi күндi олардан да жақсы Құрбан және Ораза айт күндерiмен алмастырды", - дедi.Ораза айт қазақ даласында қалай тойланады?Ислам дінін ықыласпен қабылдаған қазақ халқы мұсылман баласына тән амалдарды салт-дәстүріне сіңірген. Сонау хандық кезеңінде ислам дінін ұстанған түркі тайпалары Қазақ хандығына мүшелікке өтті. Ал ислам дінін қабылдамаған тайпалар "қазақ" бола алған жоқ деген деректер де кездеседі. "Отыз күн оразаның бір айты бар, әр қылған жақсылықтың бір қайты бар", - деген халық даналығынан қазақ жерінде айт мейрамының ерте замандардан бері тойланып келе жатқанын аңғаруға болады. Тарихи құжаттарға зер салсақ, 1926 жылға дейін Ораза айт 3 күн, Құрбан айт 3 күн, Наурыз 1 күн ресми мереке ретінде тойланып келген. Бұған 1921 жылғы 5 наурызда Орынбор қаласында өткен Қазақстан Автономиялы Республикасы Орталық атқару комитеті Төралқасының "Мұсылмандар мерекесі" туралы қабылдаған шешімі негіз болған. Оған Cейітқали Меңдешев төрағалық жасады, Алаш арыстары Ахмет Байтұрсынұлы мен Әлихан Бөкейхан Төралқа мәжілісіне қатысқан деген мәлімет бар. Алайда сол кезеңдегі солақай саясаттың салдарынан 1926 жылдан бастап бұл шешім күшін жойған. Тәуелсіздік алған жылдардан бері қазақ елінде мұсылмандық дәстүрлер қайта жаңғыра бастады. Мешіттердің іші құлшылығын орындаған жамағатқа толды, ал айт мейрамын ерекше тойлайтын қазақ жұртының ақ дастарқанынан молшылықтың, береке мен бірліктің көрінісін көруге болады.&nbsp;Ораза айтта қандай амалдар жасау керек?Ораза айт мейрамында мына амалдарды жүзеге асырған абзал: Пітір садақасын беру. Пітір садақасы Рамазан айы туған сәттен айт намазы басталғанша берілуге тиіс. Бұхари, Мүслимнің хадистер жинағында "Пайғамбар (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) адамдарға рамазан айында пітір садақасын беруді парыз етті", - деген риуаяттар бар. Тәкбір айту. "Бақара" сүресінің 185-аятында: "Сендерді тура жолға салған Аллаға шүкірлік етулерің үшін санын толтырыңдар. Әрі Алланы ұлықтаңдар", - деп жазылған.Айт намазын оқу.Айт күні ең бірінші орындалуға тиіс уәжіп амал болып саналады. Пайғамбардың (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) өмірінде бірде-бір рет айт намазын қалдырмай оқығаны жайлы хадистер келтірілген. Намазға барарда құрма жеп шығу. Намазға барардың алдында құрма жеу сүннет амалға жатады. Бұл оразаның аяқталып, айт мерекесінің басталғанын білдіреді. Ғұсыл құйыну, жаңа киім кию, әтірлену. Тазалық – иманның жартысы. Ғалымдар айт күнінде хош иіс сеуіп, жаңа киім киген абзал екенін айтқан. Алайда ер адамдарға жібек матадан тігілген киім киюге болмайтынын ескерткен. Адамдарды қуанту. Қазақ халқында айттық сұрау дәстүрі бар. Сондықтан да айт мейрамымен құттықтап, айттық сұраған адамды құр қол қайтармайды. Мұсылман бауырларын айт мерекесімен құттықтау. Пайғамбарымыз (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) айт күніне қатысты: "Ей, адамдар, бұл күні сәлем жайыңдар, тамақтандырыңдар, туыстық қатынасты күшейтіңдер және адамдар ұйқыда болған кезде намаз оқыңдар, еш алаңсыз жәннатқа кіресіңдер" - деген. Құранды жүргізіп оқып отырған адамның қолы.Айт күндері мұсылман бауырының жағдайын сұрап, зиярат ету, қуанту адам баласын сауапқа кенелтетін іс боп саналады. Бұған хадисті мысал етуге болады. "Бірде бір адам айт күні көрші ауылдағы досын зиярат етуге жолға шығады. Жолда оған Алла періште жіберіп, ол адамнан: "Қайда бара жатырсың?"- деп сұрайды. Ол: "Бұл ауылда бір бауырым бар еді, соған бет алдым". Періште: "Бір шаруаң бар ма еді ол адамда". Ол: "Жоқ, мен оны Алла разылығы үшін жақсы көрем сол үшін" - дейді. Сол кезде періште: "Алла мені саған жіберді, сен ол адамды жақсы көргенің үшін Алла да сені жақсы көрді",- деген. Ораза айт – мұсылмандардың құлшылық ететін әрі қуанатын ұлық мейрамы. Себебі бұл күні адамдар жақындарына сыйлық береді, жетімнің маңдайынан сипап, мұқтаж жандарға көмек қолын созады, жақсы істер жасап, бір-бірін қуантады. Адамзат баласының рухани әлемін байытатын, жүрегін мейірімге толтыратын айт мерекесінің ерекшелігі де осы болса керек.&nbsp;<a href="https://alashainasy.kz/admin/news/edit/kaz.nur.kz">kaz.nur.kz</a>

Ораза айт мейрамының тарихын білесіз бе?

Kyzylorda-news.kz. <a href="https://www.kazhydromet.kz/weather/prognoz-sinopticheskoy-situacii-i-opasnyh-yavleniy-pogody-po-territorii-kazahstana">«Қазгидромет»</a> РМК-сы сәуірдің 3-і күнгі күн райы болжамын жариялады.Кәсіпорын таратқан дерктерге қарағанда, Қара теңіз аудандарынан шыққан циклон және онымен байланысты атмосфералық ағындардың ықпалымен республиканың басым бөлігінде жаңбыр жауады. Тек елдің оңтүстік-шығысында, шығысында, оңтүстік-батысында күн жауын-шашынсыз болады.ҚР бойынша желдің күшейіп, батыста, солтүстікте, орталықта найзағай ойнайды, шығыста тұман түсіп, оңтүстік-батыста шаңды дауыл тұрады.Түнде Жетісу облысының орталығында 3 градус аяз сақталады.

Жексенбіге арналған ауа райы болжамы

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp; Түйе өсіру – мал шаруашылығының дәстүрлі салаларының бірі. Кәсіпті қолға алған Қазалы ауданының тұрғыны Гүлбану Әлиева мемлекеттік бағдарламаның көмегімен мал шаруашылығының ішінде түйе өсіруге ерекше көңіл бөліп отыр.&nbsp;Ол былтыр күзде «Агробизнес» мемлекеттік бағдарламасымен «Сырдария-1» несие серіктестігі арқылы 11 млн 400 мың теңге қаражатқа қол жеткізіпті. Оған жақын ауылдардан 14 бас аналық түйе және бір тайлақ сатып алған.– Өзім 2011 жылы көрші Бекарыстан би ауылынан келін болып түстім. Келген жерім мал ұстап, атакәсіппен айналысады. Сондықтан осындағы анамның тәрбиесімен үй шаруасына төселіп, біраз нәрсені білдім. Сиырдан бөлек, түйе саууды да осында жүріп үйрендік. Оған атам мен енем көп көмектесті. Қанша дегенмен мал танитын әрі тәжірибесі бар кісілер ғой. Мойындауымыз керек, қазір ауылда тұратын келіндер сиыр, түйе сауа бермейді. Сүт өнімдері дүкенде де толып тұр. Содан алғанды тәуір көреді, бірақ олар табиғи емес қой, – деп ағынан жарыла әңгімесін бастады Гүлбану.Оның айтуынша, алғаш келін болып түскенде үйде жалғыз түйе болыпты. Кейіннен біртіндеп көбейген. Бүгінде пұлдап алғаны бар, бұрыннан келе жатқанын қоса есептегенде 30 шақты басқа жеткен. Биыл жеті інген боталапты, буазы да баршылық. Жас кәсіпкер түйені өзі сауып, шұбатын аудан орталығына өткізеді. Солай табыс тауып жүр.<blockquote>– Қазір көктем, алдағы жаз айында күніне екі-үш рет саууға болады. Шұбатқа тапсырыс көп. Аудан орталығындағы немесе ауылдағы ағайын той мен асқа сатып алады. Жолдасым мал дәрігері болып жұмыс істейді. Түйеге уақытылы екпе салу, ауырған жағдайда ем-дом жасау – сол кісінің мойнында. Жалпы мұны отбасылық кәсіп десек те болады. Алдағы уақытта өз ауылымыздан екі-үш адамды жұмысқа алмақпыз, – дейді ол.</blockquote>Атакәсіпті жандандырып, оны табыс көзіне айналдырған Гүлбанудың алдағы жоспары – түйе түлігін әлі де көбейту. Өйткені, оның етіне де, шұбатына да сұраныс тым көп. Ал жүнін қыста ең қажетті сырт киімдер, сондай-ақ бөкебай, шарқат, белдік, шұлық тоқу үшін іздейтіндер &nbsp;жеткілікті. Көрпе-төсекке мақта орнына салады. Түйе шудасының жылуынан бөлек, емдік қасиеті бар. Шыққан не сынған сүйектің бітуіне тез әсер етеді. Оның буын, құяң, бүйрек аурулары, радиация сәулелеріне қарсы қасиетін ғалымдар мойындап отыр. Жалпы түйе жүнінен істелген қай өнімнің де бағасы тым жоғары екені белгілі.Айта кету керек, Қазалыда жыл басынан бері 351 шағын және орта кәсіпкерлік тіркеліп, барлығы 6472 бірлікті құрап отыр. Ауданда сауда айналымын және өндіріс түрлерін ашу, дамыту үшін түрлі қаржы ұйымдары тарапынан 618 млн теңгеден асатын қаржыға 95 жобаға несие беріліпті. Ал жыл басынан бері 3 кәсіпкерлік нысан ашылып, 16 адам жұмысқа орналасқан. &nbsp;

«Агробизнес»: Қазалылық кәсіпкер мемлекеттің қолдауымен кәсіп көзін кеңейтті 

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Айнадай жалтыраған мұз айдыны. Әуелей шырқалған әуен. Мың бұрала билеген мәнерлеп сырғанаушылар. Көз алдымызға сонау бір шақтан қалған осы көрініс келе береді. Жұмыр жердегі жампоздар дәлдікті, жинақылықты, әбжілдікті қажет ететін мәнерлеп сырғанаудан сайысқа түсіп жатқанда «Осындай биіктен қазақ баласы қашан көрінеді? деген сауал көкейде тұратын.Бұл арманымызға беріде қол жетті. Ал Қызылордада ол кейінгі жылдары көкжиегін кеңейте түсті. Элизабет Тұрсынбаева сан алуан сайыста жеңіс тұғырына көтерілді. Жергілікті жерде мәнерлеп сырғанауға мән берген жас өрендердің қатарының көбеюіне игі ықпалын тигізді.Облыс орталығында бой көтерген «Мұз айдынына» қазір келушілер саны аз емес. Олардың қатарында жастайынан мәнерлеп сырғанауға қызыққан балалардың басым болғаны қуантады. Тәжірибелі маманнан тәлім алған өрендер көптеген сайыста алдыңғы лектен көріне бастады. Бұл – ұзақ жылдар бойы жасалған жұмыстың жемісі.<blockquote>– Қызылордада қыс қатал бола бермейді. Сондықтан қысқы спорт түрлері кенжелеп қалған еді. Арнайы кешен салынып, онда жастарға сергектікті серік етуге жағдай жасалды. Алғашқыда «Мәнерлеп сырғанаудың дамуы қалай болар екен?» деген сауал туындағанын жасыра алмаймыз. Білікті бапкерді қызметке шақырдық. Уақыт өте келе жас өрендердің қатары көбейді. Қай жұмыста да нәтиже бірден көрінбейді. Жоспарымыз бірден жүзеге аса қойған жоқ. Десе де қызылордалық спортшылардың өзге өңірдегі қарсыластармен терезесі тең деңгейде ойын көрсетіп, жоғары жетістікке жетуі негізгі мақсатымыздың орындалып жатқанын айғақтайды, – дейді облыстық коньки тебу федерациясының бас хатшысы Байтақ Тұрсынбаев.</blockquote>Мәнерлеп сырғанау спортының тарихы терең. Ол алғаш рет Ұлыбританияда пайда болған. Сайыс 1763 жылы Лондонда тұңғыш рет өткізілген, 1742 жылы Шотландия астанасы Эдинбург қаласында жас өрендерге тәлім беретін клуб тұсауын кескен.Қазір мәнерлеп сырғанаудың жекелей, жұптасып, топтасып сырғанау және мұздағы би түрлері бар. Үш түрі Олимпиада бағдарламасына енгізілген, Канада, АҚШ, Франция, Жапония, Оңтүстік Корея сынды мемлекеттерде мәнерлеп сырғанау кеңінен қанат жайған.Елімізде мәнерлеп сырғанаудан алғашқы жарыс 1957 жылы өтті. Қазақстандықтар арасында жұптасып сынға түсуден Е.Стекольникова мен Д.Казарлыга 1996 жылы Харбинде өткен III Қысқы Азия ойындарында алтын, ал 1996 жылы Оңтүстік Кореяның Кангвон қаласында өткен IV Қысқы Азия ойындарында М.Халтурина мен Е.Крюков күміс жүлдені еншіледі. Қазір мәнерлеп сырғанаушылар үйірмелері Алматы, Астана, Орал, Ақтөбе, Теміртау, Қарағанды, Өскемен, Қызылорда қалаларында жұмыс істейді. 2014 жылы 15 ақпанда Сочидегі Қысқы олимпиадада Денис Тен Қазақстан тарихында тұңғыш рет қола медаль жеңіп алды.<blockquote>– Мәнерлеп сырғанау – спорттың ең әдемі түрі. Бұл жерде ерекше дарын, шеберлік қажет. Элизабет кезінде канадалық Брайан Орсер деген бапкерден тәлім алды. Қазір ол Оңтүстік Корея, АҚШ, Жапония, Канада спортшыларына тәлім беріп жүр. Оған дейін де Олимпиада және Әлем чемпиондарын тәрбиелеп шығарды. Сондай-ақ, ол ресейлік Этери Тутберидзеден мәнерлеп сырғанаудың қыр-сырын үйренді. Жас буынды баулуда көп жұмыс жасалуы қажет деп санаймын, – деді Б.Тұрсынбаев.&nbsp;</blockquote>Өткен жылы спорттық мансабын аяқтаған Элизабет Тұрсынбаева бүгінде Алматы қаласында ізбасарларын дайындайтын орталық ашуға көңіл бөлген. Тәжірибелі спортшының тәлімін алуға ықылас білдірген өрендер қатары аз емес.Мәнерлеп сырғанаудан облыстың аға жаттықтырушысы Андрей Симакович қазірдің өзінде жоғары жетістіктерге жеткен шәкірттері аз емес екенін атап өтті. Олардың қатарында Артур Смағұлов, Темірлан Яхияев, Диана Жармұхамедова секілді өрендер бар. Әзірге жасөспірімдер қатарында сынға түсіп жүрген олар алдағы уақытта ересектер арасында ойын көрсетеді.

Мәнерлеп сырғанау: Елімізде мұз спорты қарқынды дамып келеді

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Бүгін облыс әкімі Нұрлыбек Нәлібаев ҚР Ұлттық спорт қауымдастығының президенті Исламбек Салжановпен және ҚР «Көкпар» федерациясының президенті Бауыржан Исабаевпен кездесті.Кездесу барысында ұлттық спортты дамытып, бұқаралық сипатын арттыру мәселелері талқыланды.ҚР Ұлттық спорт қауымдастығының президенті Исламбек Салжанов Сыр өңірінде бәйге чемпионатының жоғары деңгейде ұйымдастырылғанына алғыс білдірді. Алдағы уақытта ұлттық спорт жарыстары кәсіби деңгейде өткізілетінін атап өтті.Айта кетейік, қазіргі таңда Қызылорда облысында 8 ұлттық спорт түрі (асық ату, аударыспақ, жамбы ату, жекпе-жек, қазақ күресі, көкпар, теңге ілу, тоғызқұмалақ) бойынша 26396 спортшыны 797 жаттықтырушы тәрбиелеуде. Оның ішінде, ат спорты бойынша «Қызылорда облыстық ұлттық ат спорты федерациясы» қоғамдық бірлестігі, "Көкпар» федерациясы» республикалық қоғамдық бірлестігінің Қызылорда облыстық филиалы, «Қызылорда облысының бәйге федерациясы» қоғамдық бірлестіктері тіркелген.Сонымен қатар, өңірде ұлттық спортты дамыту мақсатында Қызылорда қаласынан 2018 жылы «Ұлттық және ат спорты түрлері бойынша спорт клубы» КММ құрылып, қазіргі таңда 7 спорт түрі бойынша (қазақ күресі, жамбы ату, теңге ілу, аударыспақ, тоғызқұмалақ, асық ату, ұлттық жекпе-жек) 12 жаттықтырушы-оқытушы 407 спортшыны баулуда.Еске салсақ, бүгін Қызылордада бәйгеден ІІ Қазақстан Республикасы чемпионатына Оңтүстік аймақтық іріктеу турнирі мен «Ұлттық киім – ұлт ажары» атты облыстық ұлттық киімдер байқауы өтті.

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары