<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru">Kyzylorda-news.kz.</a> Бүгінде Сыр елінің еншісіне тиген жеңіс пен жүлде көп. Білімге бүйрегі бұрған жас буынның спортқа да қызығушылығы жоғары, тіпті осы салаға қатысты мақсаты айқын, арманы асқақ десек артық айтқандық емес. Нәтижеге жету үшін шыбын жаны шырқырап, қиындықтың қиысқан жолынан қаймықпай өтіп, кептелген кедергіге де тосырқап қалмауы талпынысынан көрінеді. Жеңіс пен жеңіліске жету бір ғана қадам екенін ұғынғандар ұстамдылықпен ұтымды әрекет етуді қаперде ұстайды. Содан болар, додада діттегеніне жетіп, тартыста табандылық танытып, ел мерейін үстем етіп жүр. Жалаудың жерге жығылмай, көкте желбіреуін тілеген Сыр спортшыларының бойында намыс қайнап, жүрегінде Отанға деген сүйіспеншілік сайрап жатыр. Байдарка мен каноэде есу бойынша да қоржынымыз талай мәрте алтынға толған. Әлбетте бұл бағыт беретін жаттықтырушы мен шымыр спортшының толассыз еңбегінің нәтижесі. Ендеше облысымызда байдарка мен каноэ спортының даму деңгейі қандай? Толығырақ тарқатып көрелік.Суды тілсіз жаудың біріне теңейміз. Өйткені абайламасаң ағызып әкететін қаупінен кейін көбісінің суық суға жүрегі дауаламайды. Ал ескек есудің шеберлері су бетінде қайықты игеріп жүріп, бақ сынайды. Көзге оңай көрінген спорттың өзіндік қиындығы да жоқ емес. Егер тепе-теңдікті сақтамай, ережені естен шығарып, мүлт кеткен жағдайда жеңіс қарсыластың еншісінде дей бер. Сондықтан қос қолдың қайратымен ескекпен қайықтың бағытын басқару екінің бірінің қолынан келе бермейді. Белгілі уақыт шегінде межеден өту жүгіріп барып мәрені үзе салатындай жеңіл іс емес. Жеңіс су, қайық һәм ескек үштігінің үйлесімін тапқан спортшының ғана қолында.<blockquote>Қызылорда облысында байдарка және каноэде есу 2013 жылдың қаңтар айында ашылған. Он жыл ішінде жеңіс тұғырынан көрінген чемпиондарымыз өте көп. 2022 жылы облысымызда ескек есу базасы пайдалануға берліген болатын. Бізде қазір жаттықтырушы жетпей жатыр, атап айтсақ 4 жаттықтырушы бар. Ал Шымкент қаласындағы жаттықтырушы саны – 26. Сондай-ақ, ескек есу спортына келген балалардың 90-99 пайызы жүзу білмейді. Сондықтан алдымен оларды жүзуге үйретіп, кейін қайыққа отырғызу, ескек ұстау сынды тәсілдерді меңгертеміз. Мұндай спорт түрі басқа қала мен аудандарда жоқ. Сол себепті спорт мектебінің қатарын көбейтсек, балалар жастайынан спортқа дағдыланып, тіпті жүзуге де ерте жастан бейімделетін еді. Бұл уақытты жоғалтпай, жеңіске жетудің төте жолын табуға зор мүмкіндік. Тағы бір айта кетерлігі, 60 спортшының барлығына қайық жетіспейді. Ескек есу базасына бірнеше қайық пен ескек құралдары керек. Бұл мейлінше көп балаға бір мезетте жаттықтыруға көмегін тигізуші еді, – деді ҚР еңбек сіңірген жаттықтырушысы Мұхитдин Миербеков.</blockquote>Кіл мықтылар жан-жақты дамудың кілтін табуда тосылмаған кезде арқасынан қағып, демеп жіберу маңызды. Яғни әрбір спорт түріне көп көңіл бөлінсе, көрер нәтижеміз де жемісті, естір жаңалық та сүйінші болмақ. Ескек есу базасында өз ісінің мықты мамандары қызмет атқарады.Жаттықтырушының нұсқаған жолымен жүрген спортшылар марапат мінберінен көрініп, Сыр елін қуанышқа кенелтіп жүргені көпке аян.Намысты қолдан бермеуге тырысқан қыздар да аймақтың абыройын арттырып келеді. Чемпионаттарда асығы алшысынан түсетін спортшылар сенім үдесінен шығуда ақсап қалғысы жоқ. Әлем төрінде егемен еліміздің еңсесін көтеріп, қанға сінген қайсарлықтың қалпын көрсететіні содан.Сонымен су үстіндегі жарыста жығылмай, қайықтың қозғалысын қалт жібермей, ескектің ебін табатын Алтынбек Қожахметтің байдарка мен каноэ спортына келгеніне 10 жылға таяған. Әлем чемпионатының жүлдегері атанған ол өзінің осал еместігін әлдеқашан танытып үлгерді. Тынымсыз дайындықты үзбей, жаттығуға ден қоятын спортшы ел қоржынын медальға толытыруда тағы қалыс қалғысы жоқ. Қожахмет алдағы тамыз-қыркүйек аралығын Азия ойындарына қатыспақ.<blockquote>– Су үстіндегі спорт болғандықтан біздің маусым сәуір айынан басталады. Содан кейін 4 жылда бір келетін қалааралық спартакиадаға дайындалатын боламыз. Одан 2 аптадан соң мен 23 жасқа дейінгі Әлем біріншілігінде бақ сынаймын. Бұйырса тамыз айында өтетін жарысқа да қатысамын. Демек бұл біздің тамыз айына дейінгі жарыс жоспарымыз. Ал жаттығуға келетін болсақ, бұрынғы қателіктермен жұмыс жасап, уақытымызды ұтымды пайдаланып, тиімді тәсіл мен әдістерді үйренуді үзбейміз. Ел үмітін арқалап барған жарыстарда көк туды желбіретіп, намысты қолдан бермеу – басты мақсат, – деді Қ.Алтынбек.</blockquote>«Чемпион жаттығу залдарында пайда болмайды. Адамның ішіндегі құлшыныс, арман, мақсат чемпионды тудырады» деген әлем мойындаған боксшы Мұхаммед Әли. Расында, арман асқақ болған кезде көздеген мақсатқа, діттеген мұратқа жету соншалықты жеңіл болмақ. Жетістікке жету жолында жауапкершілік жүктеп, ұмтылысы ұсақталып, талпынысы тып-типыл жоғалмаса талай спортшының белесті бағындыратыны бесенеден белгілі. Тиісінше спорт саласының дамуына сеп болатын шешім қабылданып, қолдау көрсетілсе айымыз оңынан тумақ.

Байдарка мен каноэ: Жалауды жерге жықпаған жерлестер

<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru">Kyzylorda-news.kz.</a> Ақнұр Бекназар – Сырдағы беделді мекеме «Құрылыс комплексі және ТКШ қызметкерлерінің салалық кәсіподағының» жастар кеңесінің төрайымы, Ол №3 мектеп-лицейде білім алды. «Өнер мектебінің» хореография сыныбын тәмамдады. Қазақ технология және бизнес университетінде дизайн м,амандығын оқыды. Университетте «Жастар ісі жөніндегі комитет» төрағасы, Nur Otan партиясы Jas Otan ЖҚ жастар мәслихатының депутаты, Астана қаласы әкімдігінің «Астана жастары» жастар ресурстық орталығының ұйымдастыру бөлімінің маманы, сонымен бірге Астана қаласының 35 колледжінің жастар ісі бойынша төрағаларынан құралған А35 ұйымының кураторы болды. Ол Жасыл ел «Үздік жетекші» номинациясының жеңімпазы атанған. Бүгінде «Құрылыс комплексі және ТКШ қызметкерлерінің салалық кәсіподағының» жастар кеңесінің төрайымы.– Дизайн мамандығында білім алдыңыз. Қазір дизайнерлікпен айналысасыз ба?– Дизайн мамандығын таңдар кезде той үйі салонын &nbsp;ашамын деген арман болды. Осы мақсатта бұл мамандықты таңдадым. Бұл салада еңбек етпесем де қателестім деп есептемеймін. Себебі дизайнерлік білімім ұйымдастыру жұмыстарына септігін тигізді. Заманға сай мамандық болғандықтан бес жыл уақытым зая кетпеді. Бүгінде «Менеджмент» мамандығы бойынша магистратураның 2 курс студентімін.– Жастардың бел ортасында жүрсіз. Жас адам қандай жаңашылдықтар әкелу керек деп ойлайсыз?– Жастар саясатын жүргізу ісінде күніне жүздеген жоба келеді. Жастар ресурстық орталығында жұмыс істеген кезде көзімнің жеткені. Күнделікті проблемаларды сараптай отырып, бір маман кемінде 10 шақты жобаны ұсынады. Сондықтан бұл тек уақыт мәселесі. Жастар саясаты ешқашан тоқтап тұрмайды, сол себепті жаңашылдық күнделікті енгізілуде. Тек оның іске асуына уақыт қажет деп ойлаймын.– Жастар кәсіподақ қызметін қалай бағалайсыз?– Кәсіподақтағы жастардың рөлі жоғары. Қазір инновация мен модернизацияның заманы. Ал кәсіподақ бұл қадамды батыл жасап келеді. Кәсіподақ бір орында тұрмай, жаңашылдыққа, ашықтыққа жұмыс істейді. Жақында кәсіподақта «Smart kasipodaq» жобасы өз жұмысын бастады. Бұл жоба арқылы кәсіподақ мүшелері, кез келген смартфонға бағдарламаны жүктеу арқылы барлық ақпаратты электронды түрде алады. &nbsp;Сонымен қатар Жастар жылы аясында 2019 жылы жұмысшы жастарға арналған «Jana esim» жобасын іске асырып, сәтті аяқтадық. Жоба аясында кәсіподақ жастары жұмыс орнында жобаларды іске асырып, жақсы нәтижелер көрсете білді. Сонымен қатар салалық кәсіподақтың жастар кеңесі тынбай еңбек етуде.&nbsp;– Астана жастарының А35 тобы не мақсатта құрылды? Немен айналысты?– А 35 жобасы – Астана қаласының 35 колледжінің жас көшбасшыларынан құралған болатын. Мақсаты: азаматтық пен қазақстандық патриотизмді қалыптастыру, &nbsp;қалалық колледж студенттерін біріктіру. Жас көшбасшылар – коллледж арасында түрлі іс-шаралар өткізіп, бір-бірімен тәжірибе алмасады.– Елордада жастардың жұмыссыздық деңгейі қандай?– Елордада жұмыссыздық деңгейі орташа деп есептеймін. Жоғарғы оқу орнын бітірген студенттерді оқу орындары өздері жұмысқа орналастырады, қалған бөлігі өздері жұмыс іздеп табады. Нұр-Сұлтан қаласы болашақтың қаласы болғандықтан, жұмыс істеймін деген адамға іс міндетті түрде табылады. Қарапайым сатушыдан бастағанның өзінде, 1 жыл ішінде мансап бойынша көтерілуге мүмкіндіктер бар. Бірақ, жеке менің пікірім, менің замандастарымның арасында еріншектер аз емес. Өз-өзін көрсетпей, еңбек етпей, тез әрі оңай бәрі бола салғанын қалайды. Олай болмағаны үшін басқа біреулерді кінәлап жатады. Жеңілдің астымен, ауырдың үстімен жүруге жол іздемей, еңбек пен тәжірибе арқылы келген қызметке ұмтылса деген тілегім бар.– Үш тілді еркін меңгерген екенсіз…– Мектеп қабырғасында қатал талаппен оқытқан мұғаліміміз Қазына апайдың арқасы. Университетке түскенде деңгейім жоғарылардың қатарында болды деп айта аламын. Сонымен қатар ағылшынша &nbsp;сериал, киноларды субтитрмен көруім, аудио тыңдау арқылы шыңдалдым. Жалпы үш тіл білу қиынға соқпайды. Тек адамның бойында "мен осыны үйренуім керек" деген талап болу керек. Жалқау адамға тіл үйрену қиынның қиыны. Курстарға бармай, бәрін ертеңге қалдыра берген де жарамайды. Адам болашаққа ұмтылу керек, әр күнің жаңа идеямен басталу қажет.– Туған жерді сағындыңыз ба?– Елордаға келгеніме біраз уақыт болды, осы жақтан өмірлік серігімді кездестіріп, тұрмыс құрдым. Дегенмен Сыр өңіріне атбасын тіреп тұрамыз. Қашанда туған жер ыстық болады ғой. Туған жердің топырағына аунағанға не жетсін?!– Арманыңыз қандай?– Арманым өте көп. Қазірде мен үшін бірінші орында отбасымның бақыты. Бүгінде өмірлік жарыммен ортақ арман-мақсаттарымыз бар. Сол арманға қол ұстасып бірге жетуімізді армандаймын. Жазира Байырбекованың әнінде шырқағандай, «алаңсыз күліп жүрсем де, армансыз күнім болмайды»…– Қазір билейсіз бе? Әлде билеуді тоқтатыңыз ба?– Иә, өнер мектебінде оқып жүргенде би жолын ары қарай жалғастырам деп ойлағанмын. Бірақ ата-анам &nbsp;ол қосымша &nbsp;хоббиің болсын, басқа мамандықты таңда деп кеңес берді. Соңғы рет өнерімді «Астана жастары» ресурстық орталығында жүргенде корпоративтік кеште арнайы сайыс барысында көрсеткенмін. &nbsp;Үш жыл шамасында билеген жоқ екенмін. Бірақ бидің арқасында сахнадан қорықпаймын. Еркін, баяндама оқып, жиналыстарда пікірімді білдіре аламын.– «Студенттік бес жылым мен үшін табысты жыл болды» дедіңіз. Айтыңызшы несімен табысты?– Студенттік шақта, Елорданың қызу, әрі белсенді өміріне қатыстым. Бір күн болсын, ішім пысып үйде отырған кезім болмапты. Соның арқасында бүгінде керемет ортам бар. &nbsp;Сол кезде бірге өскен достарым – қазір лауазымды қызметтерде. &nbsp;Студенттік шақта алған алғыс хаттар, қатысқан іс-шаралар, таныстық бәрі мені табысқа жетеледі. Қазіргі жеткен, білгенімнің бәрі студенттік шақтың арқасы деп білемін. Рас, кімге болмасын студенттік шақ қызық болады. Естен кетпес сәттер өте көп кездеседі. Мен студент кезде көптеген жетістіктерге жеттім, жоғарыда атап өткендей марапаттарым да көп болды. Біршама қызметтерде бой көрсеттім. Көптеген достар таптым. Әр жыл сайын ортам ауысып тұрды. Бәлкім сол үшін де табысты болған шығар.– «Заманауи стандарттарға сәйкес жаңа жобалар ұсынамын» дедіңіз. Сонда ол қандай жоба? Біреуін атаңызшы?– Жобаны ұсыну оңай, ал сол жобаны іске асыру қиын. Көп жас жобасын әрі қарай дамытпай, жүзеге асырмай жатады. Оған кім, не себеп деген сұрақ болады ғой. Айтайын, бастысы, жалқаулық. Жастар арасында еріншектікке бой алдыратындар көп. Ол менің өмірімде де кездесіп жатады. Жастық шақты пайдаланып, болашағына септігін тигізетін бір пайдалы іс ұйымдастырса болмай ма деген ой келеді. Сосын әттең дейсің. Ал менің жобаларыма келсем, әр кезде әр түрлі жоба ұсынамын. Қашан да басшымның талабын, ойын зерделей келе жобаны құрастырамын.– Бас қала сізге несімен ерекше?– Нұр-Сұлтан қаласы – жастардың қаласы. Бұл қаланың ауасы да таза, аурасы да ерекше. Жастарға шабыт беретін де, алға жетелейтін де осы қала деп ойлаймын. Себебі қаланы аралап жүрсеңіз, жастардың көңілді жүргенін аңғаруға болады. Сосын бұл қалада "қайда барамын" деген сұрақ болмайды. Бәрі бар, барлық жағдай жасалған. Серуендеймін десеңіз де, кемеге мініп қала аралаймын десеңіз де, ерік өзіңізде. Сондай-ақ елорда заманауи стандартқа сай, үлкен әрі әдемі қала. &nbsp;Әрі жастар саны жыл санап артуда. Жалпы мүмкіндіктерге толы қала деп білемін.– Адамның қандай қасиетін бағалайсыз?– Абай атамыздың сөзімен жауап берейін: «Тірі адамның жүректен аяулы жері бар ма? Рақымдылық, Мейірбандылық, әртүрлі істе адам баласын өз бауырым деп, өзіне ойлағандай оларға да болса игі еді демек – бұлар жүрек ісі. Асықтық та – жүрек ісі». Сондықтан жүрегі таза, иманды, әрі пиғылы таза адам баласының қасиеті мен үшін бағалы.

Ақнұр Бекназар: Кәсіподақтағы жастардың рөлі жоғары

<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru">Kyzylorda-news.kz.</a> Аймақтың су шаруашылығы саласында талай жыл еңбек етіп, қоршаған ортаның экологиясын жақсартуға үлес қосқан ғалым Төрехан Қарлыхановтың есімі көпке аян. Арал &nbsp;теңізінің гидроэкологиялық проблемасын шешу жолын зерттеуді өткен ғасырдың 80-ші жылдары қолға алған тұлғаның бүгінде еңбек жолын шәкірттері мен балалары жалғап келеді. Осы аптада сушылар отбасынан шыққан ұстаздың қызы, «Су шаруашылығы және жерге орналастыру» кафедрасының оқытушысы, техника ғылымдарының кандидаты Гүлнұр Далдабаевамен аз-кем тілдескен едік.‒ Осы кезге дейін университет студенттеріне экология пәнінен дәріс бердіңіз. Жастардың бұл салаға қызығушылығы қандай?‒ Бүгінгі таңда экологиялық жағдайдың нашарлауы ‒ адамзат алдында тұрған ең маңызды мәселенің бірі. Ауа мен су көздерінің ластануы, табиғи ресурстардың азаюы кедейлікті арттырып, мәжбүрлі көші-қонға, адамдардың тұрмыс деңгейіне кері әсерін тигізетіні анық.Экологиялық аймақта орналасқан біз үшін, соның ішінде жастардың экология саласына аландауы заңдылық деп есептеймін. Оны университет қабырғасында жыл сайын өтетін дәстүрлі студенттік конференцияға ұсынылатын студенттердің ғылыми-зерттеу жұмысынан байқауға болады.Ғылыми-зерттеу жұмысының басым бөлігі аймақты көгертіп-көркейтуге, жақсартуға, су, энергия үнемдейтін жаңаша инновациялық технологияларды кеңінен қолдануға, суармалы ауылшаруашылық алқаптарының экологиялық-мелиоративтік жағдайын жақсартуға, сонымен қатар Сырдария өзенін ластанудан қорғауға бағытталған. Айта кетейін, студенттердің еңбегі жыл сайын республикалық деңгейде жүлделі орынға ие болуда.‒ Қазір Арал экологиясы жайлы жиі айтылады. Осы орайда әкеңіздің теңіздің қайта толысуы үшін атқарған еңбегіне тоқталып өтсеңіз... Ол кісінің қолға алған ғылыми жұмыстарын қазір кім жалғастыруда? &nbsp; &nbsp; &nbsp;‒ Арал аймағының экологиялық дағдарысы әлемдегі күрделі мәселелердің қатарында ерекше орын алады. Теңіздің құрғаған табаны шаңды борандар көзіне айналып, топырақ құрылымының бұзылуын күшейтуде, егіншілікте өнімін бәсеңдетіп, ауыл шаруашылығы өндірісінің төмендеуіне ықпал етуде. &nbsp;Арал теңізінің мәселесін көптеген отандық және шетелдік ғалымдар зерттеп, қалпына келтіруге зор үлес қосып келеді. Солардың бірі менің әкем, Төрехан Қарлыханұлы еліміздің экологиялық жағдайына, оның ішінде Арал мәселесін шешу жұмыстарына бар өмірін арнаған кісі. Арал теңізі проблемаларына байланысты 1995 жылы Халықаралық &nbsp;экология және табиғатты пайдалану академиясының академигі болып сайланды. 2009-2011 жылдары «Голос Арала» газетінің бас редакторы болып, Арал теңізінің проблемаларына еліміздің ғана емес алыс-жақын шетелдің ғалымдарының да назарын аударып, бірнеше ірі халықаралық жобалардың іске асуына ықпалын тигізді.Сырдария өзенінің су ресурстарын тиімді пайдалануға және Солтүстік Арал теңізін қалпына келтіруге бағытталған «Сырдария өзенінің арнасын және Солтүстік Арал теңізін реттеу» халықаралық жобасының шешімін ғылыми негіздеуге және сараптауға көп көңіл бөлді. Қазақстандық Арал теңізінің гидроэкологиялық проблемасын, Кіші Арал және Барсакелмес қорығы аймағында су ресурсарын сатылы жүйе бойынша реттеу және басқару технологиясын, Арал теңізінің құрғап қалған аумағын фитомелиорация әдісі арқылы жақсарту шараларын, атыраулық көлдер жүйесін сақтап қалудың маңыздылығын және т.б. су шаруашылық проблемаларды шешу жолын қарастырды, халықаралық деңгейдегі ғылыми конференциялар ұйымдастырды, Арал проблемасына Миклин Филипп (АҚШ), Гуннила Бьеркланд (Швеция), Михаэл Томан (Словения), Аладин Н.В. (РФ) және т.б. шетелдік ғалымдарды тарта білді. Өңірді сумен қамтамасыз ету проблемасын Орта Азиядағы өзендер суын тиімді пайдалану және суармалы жерлерді су үнемдеу технологиясына көшіру арқылы шешпесе болашақта үлкен мәселеге айналатынын дәлелдеді.2002-2007 жылдар аралығында «Көксарай» қарсы реттегішін салудың маңызын, оның Сырдария өзенінің суын қысқа мерзімде реттеу қажеттілігін беделді ғалым ретінде табанды қолдай білді, жобаның іске асуына тікелей ат салысты. Әр жылдары экология мәселелері бойынша тәуелсіз халықаралық сарапшы болды. Әкемнің көзі тірісінде экология саласы бойынша атқарған еңбегі көп. Биыл ғалымның 70-жылдығына орай Қорқыт ата атындағы ҚМУ-дың 5-інші оқу ғимаратында профессор Т.Қарлыханов атындағы дәрісхана ашылды. Бүгінде әкемнің шәкірттері түрлі салада қызмет етеді, ал ол кісінің еңбектерін алдағы уақытта өзім жаңа жобалармен толықтыратын боламын.‒ Сұхбатыңызға рахмет!

Гүлнұр Далдабаева: Жастардың экологияға алаңдауы ‒ заңдылық

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Ұлттық домбыра күніне орай қалалық мәдени және демалыс паркінде «Ұлттың үні - Домбыра» атты мерекелік шара өтті.Салтанатты шараға қала әкімінің орынбасары Жанмұрат Сейілов қатысып, қызылордалықтарды тәлім-тағылымы мол ерекше күнмен құттықтады.Содан соң бүкіл әлем мойындаған мәдени құндылыққа айналған ұлттық аспабымызды насихаттау, қалаға жақын орналасқан кент және ауылдық округтердегі мәдениет ошақтарының бәсекелестігін арттыру, ел ішінен талантты өнерпаздарды табу мақсатында ұйымдастырылған «Ел іші – өнер кеніші» байқауына қатысып, жүлдегер атанған мәдениет үйлері, жекелеген өнерпаздарға қала әкімінің арнайы алғыс хаты мен естелік сыйлықтарын табыс етті.Байқау қорытындысы бойынша, «Шабыт» номинациясымен – сазгер, Қараөзек ауылдық клубының директоры Айдос Байкенов, «Үздік қойылым» номинациясымен – Қарауылтөбе ауылдық клубы, «Үкілі үміт» номинациясымен – Ақсуат мәдениет үйінің «Дәстүрлі ән-жыр» үйірмесі, «Үздік би тобы» номинациясымен – Ақжарма мәдениет үйінің «Жұлдыз» би тобы, «Дарын» номинациясымен – Абай ауылдық мәдениет үйінен Ізбасар Акимов марапатталды.Сондай-ақ, дәстүрлі байқаудың жүлделі ІІІ орыны Абай ауылдық мәдениет үйіне бұйырса, Талсуат ауылдық клубы мен Белкөл кенті клубы ІІ орынды өзара бөлісті. І орынға – С.Майқанова &nbsp;атындағы мәдениет Үйі лайық деп танылса, бас жүлдені – Қызылжарма ауылдық мәдениет Үйі жеңіп алды.Мерекелік шарада аталмыш байқау аясында үздік өнер көрсеткен өнерпаздар ән мен жырдан шашу шашып, қала тұрғындарына тамаша әсер сыйлады.

Ұлттың үні - домбыра

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Тазалық туралы талай айтылып жүр. Жіберілген олқылықтар мен қателіктерді жіпке тізбесек те, осы жұмыстың артында көптеген жанның маңдай тері мен еселі еңбегі жатқаны айтпаса да түсінікті шығар. Апта сайын өткізілетін сенбіліктер мен тазалық айналасындағы түрлі акциялар соған дәлел. Міне, бүгінде аудан тазалығы үшін аянбай еңбек етіп жүрген жандардың еңбегі еленер сәт келді. Осы мақсатта аудан әкімдігінде «Бірге – таза Қазақстан!» көктемгі экологиялық екі айлық акциясында жасалған жұмыстар мен алдағы міндеттер сараланды. Мәжілісте Арал қаласындағы арнайы бөлініске сәйкес әр сектор жетекшілері атқарған іс-шараларын баяндады.Жиында аудан әкімі Серік Сермағамбетов сенбілік жұмыстары аяқталғанымен, белгіленбеген орындарға қоқыс тастау деректерін азайту бойынша қажетті шараларды жалғастыруды тапсырды. Сондай-ақ жауапты қызметкерлерге әр сектор бойынша тұрғындармен кездесуді ұдайы өткізіп, халықтың ұсыныс-тілектерін ескерусіз қалдырмау қажеттігіне тоқталды.Мұнан соң жиында көктемгі санитарлық тазалық шарасына белсенді қатысып, туған жердің табиғатын сақтау мен қорғау шараларына қатысқан бір топ азамат марапат төрінен көрінді. Сондай-ақ экологиялық акцияда бекітілген аумақтың тазалығына асқан жауапкершілікпен қарап, ұжымдық ауызбірліктің үлгісін көрсеткені үшін мекемелер «Үздік ұжым» номинациясына ие болды.Ал елеулі қызметі үшін «Үздік тәртіп сақшысы» номинациясы учаскелік полиция инспекторы Ермек Бармағамбетовке табысталды. Санитарлық тазалық шарасында ұйымдастыру шеберлігі үшін секторлар арасында Талғат Сүлейменов жетекшілік ететін І сектор «Үздік сектор» номинациясымен марапатталды.Айта кетейік, жыл басынан бері ауданда 12 рет сенбілік өткізіліп, орташа есеппен әр апта сайын 1500-ға жуық адам мен 8 техника қамтылды. Сенбіліктер барысында аудан бойынша 1200 тоннаға жуық тұрмыстық қатты қалдықтар шығарылды.

Аралда тазалық жанашырларына құрмет көрсетілді

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Бүгін Қазалы ауданы әкімдігінің мәжіліс залында сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл мәселелері жөніндегі аудандық комиссияның отырысы өтті.Мәжілісті ашып, жүргізіп отырған аудан әкімі Мұхтар Оразбаев күн тәртібінде екі мәселе қаралатындығын айтты. Оның алғашқысы - Қазалы ауданы бойынша Мемлекеттік кірістер басқармасымен сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл бағытында атқарылған шаралар туралы болды. Ол жөнінде Қазалы ауданы бойынша Мемлекеттік кірістер басқармасының басшысы Темірлан Қожаназаров баяндады.&nbsp;Мұнан соң жұмыспен қамту саласында сыбайлас жемқорлықтың алдын-алу, болдырмау бағытындағы қабылданған шаралар жөнінде аудандық жұмыспен қамту, әлеуметтік бағдарламалар және азаматтардың хал актілерін тіркеу бөлімінің басшысы Совет Бабанаев айтып берді.&nbsp;Аудан басшысы Совет Кеңесұлына халықты нәтижелі жұмыспен қамтуға жәрдемдесу және азаматтарды кәсіпкерлікке &nbsp;тартуға бағытталған заңнамалардың сақталуына, қайтарымсыз мемлекеттік &nbsp;гранттардың мақсатына &nbsp;сәйкес &nbsp;игерілуіне бақылауды күшейтуді тапсырды.&nbsp;Сонымен қатар басқосуда баяндамашыларға ұсыныс-пікірлер айтылып, сауалдар жолданды.&nbsp;Аудан әкімдігінің мәжіліс залындағы жиын Қазалы ауданы әкімдігі жанындағы құқық бұзушылық профилактикасы жөніндегі ведомоствоаралық комиссия отырысына жалғасты.&nbsp;Мәжілісті жүргізген аудан әкімі Мұхтар Оразбаев күн тәртібіндегі мәселе жол қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған шаралардың нәтижелері туралы екенін айтып өтті.&nbsp;Бұл жөнінде аудандық полиция бөлімінің бөлімше бастығы Ғалымжан Аманов баяндап берді. Аталған мәселе бойынша қосымша аудандық тұрғын үй коммуналдық шаруашылығы, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімінің басшысы Мұрат Әбсұлтанов хабарлама жасады.&nbsp;Мұхтар Әуесұлы қала, кент және ауылдық округ әкімдеріне тұрғындардың өз бетінше жол кедергілерін орнатуына жол бермеуге, жол ережелерінің қатаң сақталуына бақылау жасап, полиция бөлімімен бірлесіп түсіндірме жұмыстарын жүргізуді тапсырды. Сонымен қатар, аудандық полиция бөліміне көлікті масаң күйде, ешбір құжатсыз басқарудың алдын алу бағытында бірлескен іс-шара жоспарын жасап, аталған санаттағы құқық бұзушылыққа тосқауыл қою керек екенін тілге тиек етті.&nbsp;

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл мәселелері жөнінде комиссия отырысы өтті

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp; Бүгін Арал индустриалды-техникалық колледжінде «Сәт-сапар жас маман-2023!» атты бітіруші түлектерге арналған диплом тапсыру салтанаты өтті.Салтанатты шараға аудан әкімінің орынбасары К. Бержанов қатысып, бітіруші түлектерді өмірлерінің жарқын белесімен және бүгінгі қуаныштарымен құттықтап, жас мамандарға жоғары оқу орнына түсулеріне тілектестігін білдіріп, білім ордасының үздіктеріне дипломдарды табыс етті.&nbsp;Одан соң сөз алған колледж директоры Р. Айназаров түлектердің жаңа қадамына сәттілік тілей отырып, ата-аналар мен ұстаздар қауымына риясыз алғысын білдірді. Сонымен бірге, оқу жылында қоғамдық жұмыстарға белсене қатысып, білім сайыстарында бақ сынаған студенттерді «Алғыс хатпен» марапаттады.Жиын барысында 5 кәсіби мамандық, 6 біліктілік бойынша бітірген 127 жас түлек дипломдарын иеленді. Сондай-ақ, бірқатар ұстаздарға педагогикалық қызмет жолындағы жемісті еңбегі үшін облыстық білім басқармасының «Алғыс хаты» табысталды. Салтанатты шарада түлектердің қуанышты сәтіне ортақтаса келген қонақтар сөз сөйлеп, жас мамандарға сәттілік тіледі. Кеш соңы бітірушілердің концерттік бағдарламасына жалғасты.

Аралда колледж түлектеріне диплом табысталды 

<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru">Kyzylorda-news.kz.</a> Қармақшы ауданында кәсіпкерлік қарқын алып келеді. Жергілікті тұрғындар көктем келісімен кетпен-күрегін сайлап, дала төсін дүбірге бөлеуді дәстүрге айналдырған. Жер-ана жомарттығынан танған емес. Бейнетіне қарай зейнетін көріп жүр. Одан бөлек аудан орталығы да жаңарып, заманауи талапқа сай жаңғыра түскен. Жастар орталығының жұмысы жолға қойылып, жас кәсіпкерлер саны артуда. Мәдениет үйі жанынан құрылған үйірмелерде жас таланттар шоғыры қалыптасып, жаңа биіктерге талпынып отыр.Бұл жайында өңірлік коммуникациялар орталығының ұйымдастыруымен өткен баспасөз турында көріп-білдік.Ауылдағы алмабақБіз аялдаған алғашқы нысан – Дүр Оңғар ауылындағы алмабақ. Биыл сәуір айында егілген жеміс талдары аз уақыт ішінде бой көтеріп, топырағына тамыр жайып үлгерген. «Жаңажол» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің төрағасы Орынбасар Төлеповтің айтуынша, егіс алқабы өткен жылы тегістеліп, биыл көктемде бес гектар жерге 8600 түп алма ағашы отырғызылған. Қазір соның 80 пайызы көктеп тұр. Көшеттер Жамбыл облысы Меркі ауданындағы тұқымбағынан арнайы алдырылды. «Голден делишес», «Старкримсон», «Мельба», «Столовка», «Қызылай» деген сорттар бар.Шаруашылық иесі ауылды жасыл желекке, саялы баққа айналдырып, ауыл халқына таза табиғи өнім ұсынуды көздейді.Айта кетейік, Дүр Оңғар – облыс көлеміндегі іргелі шаруашылықтардың бірі.<blockquote>– Алма бағы негізінен көп күтімді талап етеді. Жерді атыздап, суарып, тұзын астына қарай жібердік. Арнайы дәрісін алдырып, топырақ қуатын арттырдық. Үш жылда жеміс береді деп күтілуде. Қазір күннің ыстығына байланысты көшеттер тәулігіне екі мәрте тамшылатып суарылады. Уақытылы дәрі-дәрмегін беру, отақтан тазарту да жемістің мол болуына септігін тигізеді. &nbsp;Бұл өзімізге етене таныс күріш емес, сондықтан үнемі күтімді қажет етеді, – дейді агроном Қалдан Кенішбеков бізбен әңгімесінде.</blockquote>Томография қызметіКентке кіреберіс аумақта аудандық ауруханаға аялдадық. Мұнда жақында ашылған компьютерлік томография кабинеті жұмыс істеуде.<blockquote>– Бөлім күніне жиырма науқасқа дейін қабылдауға қауқарлы. Германиядан шығарылған аппараттың сапасы жоғары. Наурыз айында іске қостық. Мамандар жүйелі жұмыс атқаруда. Осы уақытқа дейін аудан тұрғындары томографияға түсу үшін облыс орталығына баратын болса, енді аудандық ауруханаға келіп, томография қызметіне жүгінеді, – дейді дәрігер Айгүл Жәмитова.</blockquote>Бұл аудан медицинасындағы кейінгі жылдардағы ең үлкен жаңалықтың бірі болып отыр. Тағы бір атап өтерлігі, «Мұнайқұрылыс» мердігер мекемесі аурухана сыртына күрделі жөндеу жұмыстарын жүргізуде.Аудан әкімі Жандос Еркінбектің қолдауымен мемлекеттік тапсырыс шеңберінде «Жастар бастамаларын қолдау» әлеуметтік жобасы іске асырылды. Жоба аясында 14 адамның әлеуметтік бастамалары қаржылай қолдау тауып, әр жобаға 150 мың теңге көлемінде шағын гранттар табысталды. Қазір белсенді жастар қажетті құрал-жабдықтарын алып, жобаларын жүзеге асыруда.Жаңа өндіріс&nbsp;іске қосыладыАуданда ілгеріден келе жатқан іргелі шаруашылық – «АНК-Дәулет» ЖШС. Мердігер мекеме газоблок өнімін шығарады. Биыл жаңа шағын зауыт құрылысын қолға алып отыр. Жоба құны 200 млн теңге. «Микробизнес-Қызылорда» бағдарламасы арқылы жеңілдетілген пайызбен 60 млн теңге несиеге қол жеткізіп, қажетті құрылыс материалдарын алдыруда. Зауыт ауданда заманауи құрылыс материалы өндірісін жолға қоймақ. &nbsp;Төретам кентіндегі «ALI KIDS PARK» ойын-сауық алаңы балалардың &nbsp;ең көп баратын жері десек, артық айтқандық емес. Өткен жылы іске қосылған кешенде он бес адам тұрақты жұмыспен қамтылған. Мереке күндері барлық балаларға тегін қызмет көрсетеді.Біз барған сәтте балалар арқа-жарқа асыр салып ойнап жүр. Солардың бірін сөзге тартып, пікірін білген едік. Осы маңайда тұратын Алина ойын-сауық алаңы ашылғанын қуана айтып жатыр.<blockquote>– Мен мұнда үнемі келіп тұрамын. Қасымда достарым бар. Әкем мен анам өздері әкеліп, алып кетеді. Үлкен сырғанақтар, құрғақ бассейндер өте керемет. Басқа да балалар келіп ойнайды. Бізге ұнайды, – дейді ол.</blockquote>Міне, осылайша атқарылған істер ауанын көріп қайттық. Елге болсын деген ерлердің ісі берекелі болғай деген көңілде тілектестік тұрды.<img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/4dd9dbf0_04c9_401f_9c35_7cb01aa1f097_2d6db859e0.jpg" alt="4dd9dbf0-04c9-401f-9c35-7cb01aa1f097.jpg">

Кәсіпкерлік саласы қарқын алып келеді

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Қызылорда қаласы аумағында орналасқан &nbsp;орта және шағын кәсіпкерлік нысандарындағы көрнекі ақпараттардың ҚР «Тіл туралы» Заңының 21-бабына сәйкестігі зерделеніп, кемшілік анықталған нысан иелеріне түсіндіру жұмыстарын жүргізу мақсатында «Korneki» әлеуметтік жобасы іске қосылды.«Көрнекі» жобасының аясында құрылған мониторинг топтың құрамында Қызылода облысының қоғамдың даму басқармасының Тілдерді дамыту және ономастика бөлімі, «Қызылорда облысының тілдерді оқыту орталығы» КММ, қалалық мәдениет және тілдерді дамыту бөлімінің мамандары және &nbsp;арнайы дайындықтан өткен «Таза тіл» еріктілер тобы бар.Рейд жұмыстары барысында көшелер бойындағы халыққа қызмет көрсету орындары, сауда орталықтары мен басқа да жеке кәсіп нысандарындағы жарнамалар мен көрнекі ақпараттардағы тіл нормаларының сақталуы, мемлекеттік тілдің қолданылуы зерделенеді.Қызылорда облысының қоғамдық даму басқармасының тапсырысы шеңберінде жыл соңына дейін 30 көшенің бойында орналасқан кәсіпкерлік нысандарға мониторинг жұмыстары жүргізу жоспарланған.Сәуір айынан басталған жоба аясында 10 көше бойында орналасқан &nbsp;484 &nbsp;нысанның көрнекі ақпараты мен жарнамалары зерделеніп, 138 &nbsp;кемшілік, оның ішінде 24 нысан «Körneki» электронды платформасы (телеграм бот) арқылы анықталды. Анықталған кемшіліктер бойынша түсіндіру жұмыстары жүргізіліп, кәсіпкерлерге әдістемелік көмек көрсетілді.

Қызылордада «Көрнекі» жобасы іске қосылды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Қызылордада өткен жергілікті тауарөндірушілердің көрмесіне «Бір ауыл – бір өнім» жобасына қатысушы қыз-келіншектер де қатысты.Биыл өңірде алғаш рет өтіп жатқан жобаның көрмесіне қатысуға 23 кәсіпкер өтінім беріп, өнімдерін алып келді.Облыс әкімінің орынбасары Балмейір Сансызбайұлы көрмені аралап, қатысушылармен пікірлесті.2021-2025 жылдарға арналған кәсіпкерлікті дамыту жөніндегі ұлттық жоба аясында 2023 жылдан бастап республика көлемінде «Мен кәсіпкер» жобасы жүзеге асырылып жатыр. «Мен кәсіпкер» жобасы бірнеше саланы қамтиды.Атап айтқанда, «Әйелдер кәсіпкерлігін дамыту орталығы», «Бір ауыл – бір өнім» жобасы және «Кәсіпке бағыт» атты шағын және орта бизнес өкілдерінің кәсіпкерлік әлеуетін арттыру мақсатындағы салалық оқытулар.Өткен ғасырда Жапонияда басталған «Бір ауыл – бір өнім» жобасы 2021 жылдан бастап біздің елімізде де қолға алынды. Жоба осыған дейін Жамбыл, Батыс Қазақстан, Қостанай және Маңғыстау облыстарында пилоттық режимде сәтті жүзеге асып, осы жылдан бастап барлық өңірде ұйымдастырылуда.Жобаның басты міндеті – ауыл тұрғындарының кәсіпкерлік әлеуетін арттыру. Қолда бар жергілікті шикізатты пайдаға асыра отырып, өнім өндіру, елді-мекендерде жұмыс орнын ашып, ауыл тұрғындарының әл-ауқатын арттыру.<blockquote>«Бұл жобаның ерекшелігі тек қыз-келіншектер ғана қатыса алады. Бүгінгі шараға қатысушылар белсенді. Өнімдерін арнайы сарапшы комиссия қарап шықты. Жеңімпаздар жақында анықталады. Осы анықталған жүлдегерлер жаңашыл бизнес-идеяларға арналған грантқа қатыса алады. Ал бірінші орын иегерінің тауарларына арнайы мамандар маркетингтік сүйемелдеу жасайды», – деді Кәсіпкерлер палатасының директоры Пірмұхаммед Сыздықов.</blockquote>Палата директоры көрмеге қатысушыларды алғыс хаттармен марапаттады.Айта кету керек, «Мен кәсіпкер» жобасына қатысты сауалдары бар азаматтар Кәсіпкерлер палатасына хабарласуына болады. Байланыс нөмірі 8 /7242/ 40-09-81.&nbsp;

Қызылордада «Бір ауыл – бір өнім» жобасының көрмесі өтті

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Қазалылық домбыра жасау шебері Ерболат Қанатбайдың есімі елге етене таныс. Әсіресе өнер өлкесінде жүрген өнерпаздар тығыз қарым-қатынаста. Жиырма жылдық тәжірибесі бар шебер дайындаған дүниені талантты жандардың талайының қолынан көруге болады.&nbsp;Қазақтың қасиетті қара домбырасын соғудың қас шебері Ерболат Яхияұлымен сұхбаттасудың сәті түскен еді.– Ерболат аға, Сізді домбыра жасаудың хас шебері ретінде танимыз. Бұндай өнер кімнен дарыған?– Әкем Яхия Арал, Қазалы, Жосалы аудандарына аты белгілі ұста болған. Үйлердің есік-терезесін жасаған. Мен орта мектепті бітірген соң, 1990-1992 жылдары әскер қатарына алынып, азаматтық борышымды өтедім. Туған жерге келгеннен кейін теміржолды сумен жабдықтау мекемесінде ағаш ұстасы болып еңбек істейтін әкемнің жанына жұмысқа орналастым. Әкемнен көп нәрсе үйрендім.Уақытында есік-терезеден бөлек, балаларға арба, келіншектерге оқтау мен нантақтай, тіпті құрылысшыларға қалаққа дейін жасағанмыз. Қазір 25 жылға жуықтады тек қана домбыра жасаумен айналысамын.&nbsp;– Алғаш жасаған домбыраңыз кімге арналды?– Қарындасымның балалары үйге келсе, ысқырыққа тыныштық бермейтін. Бірде жиенім Айдос үйдің көлеңкесінде сыпырғышты домбыра қылып, ойнап отыр екен. Кішкентайды көз қиығымен нұсқаған әкем маған: «Шырағым, мына жиеніңнің талабы таудай екен. Бұған енді ағаштан домбыра жасап берсең жөн болар еді», – деді. Содан шпалдың жиегін кесіп алып, ойып домбыра соқтым. Ең алғашқысы осы еді. Содан кейін домбыраға деген қызығушылығым артты. Ауылда өсетін қараталдарды шауып, ойып жасайтынмын. 3-4 жылдың ішінде 200-ден аса аспап қолымнан шығыпты. Оның жұмысы қиындау болғаннан кейін 4-5 өлшемде қазіргі үкіметтің домбыралары секілді планкілеп жасай бастадым. Біріншісі «Шіңкілдек», екіншісі, бастауыш сынып балаларына, үшіншісі орта сыныптағы оқушыларға, төртіншісі арнайы муызка мектебінде оқитын шәкірттерге арналған өлшемдер. Одан үлкендері де болады, олар оркестрлық деп аталады. Әкем марқұм 15 сантиметрден асса, ағашты кәдеге жаратуға болады дейтін.&nbsp;Мен 2004 жылы бөлек шықтым. Әкем үйге келіп, хал-жағдайымызды біліп кетіп тұратын. Жасап жатқан дүниелерімді көріп, ақыл-кеңесін айтып кететін. Бір күні Мұңсызбай деген көршім сынып қалған көне домбырасын әкеліп берді. Соны жөндеп, қалпына келтірдім. Қиын болған жоқ. Содан бастап көне домбыраларды да жөндеуді қолға алдым.– Қандай ағаш қолданасыз?– Әртүрлі ағаш қолдана беремін. Қара талдан ойып жасадым, одан кейін қарағай, қайың, теректен жасауға болады. Бірақ теректің сапасы төмендеу. Сапалысы қарағай мен қайың. Қарағай мен қайыңнан соғылғаны күй мен термеге, теректен істелгені ән айтуға жақсы келеді. Айналысып жүрген кәсібімнің машақаты жетіп артылады. Шанақты ыстық суға салып иіп, көлеңкеде кептіремін. Қатты ағашты тұз тұнбасына салып, икемге келтіремін. Дайындалған аспапты түссіз лакпен бояған дұрыс. Өте қалың етпей, жұқалап жақса, беріктігін сақтауға көмектеседі. Шанақтың бетіне лакты барынша бірқалыпты, тегіс етіп, пайдалануға мән берген жөн.&nbsp;– Бір домбыра жасау үшін қанша уақытыңыз кетеді?– Мен 10-15 домбыраны бірден жасаймын. Бас-аяғы жиырма күнде 15 данасын дайындаймын.&nbsp;– Балалар мен ересектерге арналған домбыраның айырмашылығы неде?– Балалардың қолы жететіндей өлшемде жасалуы керек. Шанағы мен сағағы кішілеу болады.– Өзіңіз домбыра шертесіз бе?– Бір қызығы, өзім домбыра шерте алмаймын. Бірақ жеті нотасын білемін.&nbsp;– Қолғабыс етер қолғанаттарыңыз бар ма?– Шүкір, екі ұл бар. Бірақ ұсталыққа жақын емес. Үлкенім математик. Отбасымен Ақтөбе қаласында тұрады. Сонда мектеп-лицейде сабақ береді. Доктарантураға түсуді көздеп жүр. Кіші ұлым да математиканы ұнатады. 9-сыныпты бітірді. Әзір қандай мамандық иесі боларын нақты таңдай қойған жоқ. Балаларым білімге құштар, оқуда озат.&nbsp;– Сіздің ойыңызша «Домбыра күні» қалай тойлануы керек. Ұлттық аспаптың қадір-қасиетін кейінгі ұрпаққа ұлықтай алып жүрміз бе?– «Нағыз қазақ қазақ емес, нағыз қазақ домбыра» дейді ғой. Тәуелсіздік күні қаншалықты деңгейде тойланса, 1 шілде – Домбыра күні де солай тойлануы керек деп ойлаймын. Қазір ұлттық асапапты үйренем деушілер қатары артқан. Мектептерде үйірмелер арнайы жұмыс жасайды. Бұл қуанарлық жағдай.&nbsp;– Елге танымал тұлғалардың ішінде Сіздің қолыңыздан шыққан аспапты таңдағандары бар ма?– Арал ауданына белгілі азамат Жұмабай Жақып арнайы тапсырыс беріп жасатты. Одан бөлек Қайнар Алакөзовке, Қанат Әлжаппаровақа осындағы достары жасатып, сыйға тартты. Өзіміздің аудандағы өнерде жүрген, елге таныс азаматтардың көпшілігіне жасап бердім. Интернет жарнамалары арқылы Нұр-Сұлтан, Алматы, Ақтөбе, Орал, Ақтау, Қызылорда, Байқоңыр қалаларынан тапсырыстар жиі түседі.&nbsp;– Сұхбатыңызға рахмет. Кәсібіңіз өрлей берсін. Қара домбыраның тұғыры қашанда биік болсын.

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары