<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp; Ұлттық құндылығымыздың бірі де бірегейі – қасиетті қара домбыра. 2018 жылдан бастап шілде айының алғашқы жексенбісі – ұлттық домбыра күні болып күнтізбе бетінен орын алды. «Нағыз қазақ қазақ емес, нағыз қазақ – домбыра» деп ақын Қадыр Мырза Әлінің өлең жолдарында айтылғандай, домбыраның үнінде сайын даламыздың сан ғасырлық тарихы жатыр.Ұлтымыздың асқақ рухы, ағыл-тегіл пейілі осынау қос ішекті аспаптың көмейінен төгілген әсемқоңыр күйге, ән мен жырға арқау болып келеді. Жалпы домбыраның құдіреті туралы бала күнімізден есте қалған аңыз әңгімелер жетіп-артылады. Соның бірі – «Ақсақ құлан» күйі туралы хикаят.Бірде Жошы ханның ұлы аң аулауға шығып, үйірді бастап жүрген құланды жаралайды. Ызалы құлан аңшыға тап беріп, ханның ұлы сол жерде қаза болады. Бұл сұмдық хабарды ханға жеткізуге кімнің жүрегі дауаласын? Оның үстіне Жошы хан жаманат хабар әкелген жанның көмейіне қорғасын құямын деп жарлық еткен. Бірақ қалай дегенмен, қазаны ханға естірту керек. Сонда бір жігіт ханның алдына шарт жүгініп, домбырасын қолына алып, «Ақсақ құлан» күйін аңыратып тартып бергенде, аза бойы қаза болған хан «Тоқтат!» деп айқайлаған екен. Хан бәрін түсінеді, алайда қолдан келер шара бар ма?! Қайғы құшып, қаһарына мініп, әлгі домбыраның көмейіне қорғасын құйғызады. Иә, ел ішінде осы мазмұндас мысал әңгімелер жетіп-артылады.Біздің бүгінгі кейіпкеріміз Қорқыт ата атындағы Қызылорда университетінің «Дәстүрлі музыка өнері және хореография» кафедрасының аға оқытушысы, күйші, композитор, өнертану ғылымдарының кандидаты Гүлнар Ысқақова жастайынан жанына домбыраны серік еткен, сонымен қатар, осынау ұлттық өнерді терең тануға, ғылыми айналымға енгізілуіне зор еңбек сіңірген ұстаз. ҚР Халық артисі, атақты күйші Қаршыға Ахмедияровтан дәріс алған өнер иесін ұлттық домбыра күнімен құттықтай отырып, тақырып төңірегінде әңгімелескен едік.<blockquote>– Тарихымызды танимын десек, домбыраны айналып өте алмаймыз. Айталық, өз дәуірінде ақын-жыраулар, әйгілі күйшілер қара домбыраның қасиетімен елдің бірлігін, тұтастығын сақтай білді. Мәселен, жалынды жырларымен, асқақ күйлерімен жорықтарда жауынгерлердің рухын көтерсе, қарапайым тұрмыста ұлттық салт-дәстүр құндылығын талмай дәріптеген. Иә, алғашқыда авторлар немесе өзге орындаушылар арқылы жеткен &nbsp;күйлер бүгінде заман талабына сай оркестрдің орындауында кең қанат жайып, шарықтау биігіне көтерілді,– дейді ол.</blockquote>Айта кетейік, кейіпкеріміздің бойына қонған күйшілік, домбырашылық өнер атасы Ысқақтан, әкесі Исламбектен бері жалғасып келе жатыр. Осы орайда күйші, композитор Гүлнар Ысқақованың туындыларының да халықтың жүрегінен орын алуы қара домбыраның қасиетінде болса керек. Автордың «Сағыныш», «Көктем келді» деп аталатын күйлері бар. Ақын Ә.Тәжібаевтың сөзіне жазылған «Келші, сәулем» әні бүгінде үлкен сахналарда орындалып жүр. Жалпы Сыр бойы ақындарының сөзіне жазылған оннан астам әндері тыңдаушыларын тәнті етіп, риясыз ықыласына ие болды.<blockquote>– Әкем Исламбек Ысқақов есімі елге белгілі күйші. Оның күйлері өзіндік ерекше мазмұнымен әрі саздылығымен қарапайым тыңдарманның ғана емес, белгілі музыка мамандарының да назарын аударған. Өзі көп жыл ұстаздық ете жүріп, артына қалдырған отыз шақты күйі және жинақтаған дүниелері мыңдаған тиражбен жарыққа шығып, бүгінде оқу орындарында пайдаланылып жүр. Жас музыка зерттеушілері ол кісінің шығармашылығынан ғылыми жобалар қорғаған. Оның ішінде «Ұлытау» тобының орындауындағы «Күрішшілер биі» деп аталатын күйі бүкіл әлемге таралып, тыңдаушыларын тәнті етті. Кейін бұл күйге бейнеклип түсіріліп, заманауи тұрғыда жаңғыртылды десек болады. Сонымен қатар, күйшінің ел аузынан естіп, жинақтаған аңыз-әңгімелері де бір төбе. Жалпы ол кісінің Сыр бойы ғана емес, қазақ өнері мен ғылымын өркендетуге қосқан еңбегі зор. Әр жылдары арнайы концерттер, телехабарлар ұйымдастырылып, алтын қорға енгізілді. Осы тақырыптағы антологиялық жинақтардан орын алды. Сондай-ақ, жазушы Несібелі Рахметтің «Исламбек» атты кітабында күйшінің шығармашылығымен қатар, адами болмысы айқын көрініс тапқан.</blockquote>Әкемнің көзі тірісінде шаңырағымызға небір атақты адамдар, ақын-жазушылар, әнші-күйшілер келіп жататын. Сол кездерде әкем менің атымды атап, «өнер жолында осы қызыма көп үміт артамын» деп отыратын. Сондықтан әке аманатын орындауды алдыма мақсат етіп қойдым, – дейді Гүлнар Исламбекқызы.Өнертаушы ғалымның диссертациялық жұмысының тақырыбы «Сыр бойы қазақтарының күйшілік дәстүрі» деп аталды. Оның ішінде ортаңғы Сыр бойы күйлерінің негізінде Әлшекей Бектібайұлы, Құрақтың Досжаны, Исламбек Ысқақов сынды араларына елу жыл салып өмір сүрген күйшілердің мұралары жан-жақты талданды. Әсіресе, Сыр өңіріне тән қолтаңбалық ерекшеліктеріне назар аударылған. Бұдан бөлек, 50-ден астам ғылыми мақаласы бар. Ал 1994 жылы «Ой шақыру» тақырыбындағы оқу-әдістемелік құралы жарық көрген.Өнерге қанат қаққан жүздеген шәкіртінің жүрегіне жол тауып, білім биігіне жетелеген ұстаздың Сыр руханияты саласындағы қырық жылға жуық еңбегі өз деңгейінде бағаланды. Әріптестерінің сый-құрметіне бөленген жан. Айта кетейік, «Дәстүрлі музыка өнері және хореография» кафедрасында музыкалық-педагогикалық, орындаушылық шеберлік, шығармашылық, ғылыми-зерттеушілік, ақпараттық-музыкалық, мәдениет саласындағы менеджмент мамандарын дайындайды.Әңгіме барысында Гүлнар Исламбекқызынан ұлттық домбыра күнінің маңызы туралы сұраған едік:<blockquote>– Бұл – нағыз дер кезінде қабылданған шешім. Жасыратыны жоқ, қазіргі жаһандану кезеңінде ұлттық құндылығымызды көздің қарашығындай қорғай білмесек, қаптаған «шоу жобалардың» шаңында қалу қаупі бар. Сондықтан бұл мерекеге қазақтың әр отбасы, әрбір азаматы терең сүйіспеншілікпен әрі жауапкершілікпен қарағаны жөн. Ұзақ жылғы ұстаздық тәжірибемнен білетінімдей, қолына домбыра ұстаған бала тәрбиелі болады. Бойына жаман әдетті жуытпайды. Жан дүниесі сезімтал, сергек болып келеді. Осы ойымызды тұжырымдасақ, ұлттық аспабымыз – домбыра әр қазақтың төрінде тұруы тиіс, –дейді.</blockquote>Қасиетті домбыраны қолына алып, көңіл күйін шерте отырып, өткенге ой жіберіп, осынау сан ғасырдан жеткен қоңыр сазды бүгінгі ұрпақтың бойына сіңіруге аянбай еңбек етіп жүрген Гүлнар Ысқақовадай ғалым-ұстаздың болмысы әркез биік.&nbsp;

Гүлнар Ысқақова: Домбыра әр қазақтың төрінде тұруы тиіс

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Қолға &nbsp;құжат алу рәсімі – әрбір жас түлек үшін маңызды сәттің бірі. Әсіресе болашаққа нық қадам басып, диплом алғалы тұрған жас маман үшін бұл – өте маңызды сәт. Себебі іргелі оқу ордасын кеше ғана бітірген студентке оның барлығы ыстық естелік болып, санада мәңгі сақталатын сәулелі сәттердің біріне айналары сөзсіз. Ал «майталман» атанған әрбір жас маманға сәт сапар тілеп, қолдарына диплом табыстап, салтанатты рәсіммен шығарып салу – әрбір оқу орнының басты міндеті. Абыройлы міндетті атқаруда Шиелі аудандық индустриалды-аграрлық колледжінің мамандары да қалыс қалған емес. Олар жылдағы дәстүрден жаңылмай биыл да өздерінен түлеп ұшқан шәкірттерге ақ жол тілеп, мерекелік рәсіммен шығарып салды.Кеше аудандық «Салтанат сарайында» Шиелі индустриалды-аграрлық колледжі түлектерінің «Сәт сапар, жас маман!» атты салтанатты диплом табыс¬тау рәсімі өтті. Салтанатты жиынға аудан әкімінің орынбасары Болатбек Ысмағұлов, колледж директорының оқу-тәрбие жұмысы жөніндегі орынбасары Бахтияр Таубайұлы, «Шиелі-ТАС» Оңтүстік басшысы Ермек Хасанаев, «Шиелі Жолшы» ЖШС бас инженері Бауыржан Төлегенов, сондай-ақ «Шиелі электр тарату торабы» мекемесінің басшысы Нұржан Ахметов, «Уранқуат» бас техникалық жетекшісі Бауыржан Ермағанбетов пен «Ай-Мар» тігін фабрикасы басшысының орынбасары Жарас Телманов қатысты.Шиелі индустриалды-аграрлық колледжі – аудандағы бірегей іргелі оқу орны. Мектепті бітіріп, жаңа өмірге қадам басқысы келетін әрбір жас түлекті жыл сайын құшақ жая қарсы алады. Әсіресе, аудан халқы үшін бұл колледж білімнің қайнар бұлағы саналады. Олай деуге себеп жетерлік. Білім іздеген әрбір маманға мұнда кәсіптік-техникалық білім беріледі. Мұнда тек Шиелілік жас¬тар ғана емес, Тараз, Алматы, Шымкент, Түркістан сынды түрлі қаладан келгендер де білім алуда. Жыл сайын колледжді 200-ден астам шәкірт бітіреді. Ал биыл 180 студент болашаққа қадам басып, жарқын өмірге қанат қақты. Ал 25 студент Отан алдындағы борышын өтеу үшін әскерге кеткен. Сондай-ақ 8 оқу тобы оқу білім ордасымен қоштасып, еңбек жолына жолдама алса, 180 білім алушының арасынан суырылып шыққан үш сутдент «Үздік» атанып, қолдарына қызыл диплом алды. Салтанатты рәсімде үздік үштікке аудан әкімінің орынбасары табыстады. Бүгінде колледжде сегіз түрлі мамандық бар. Атап айтар болсақ, «Ауыл шаруашылық өндірісіндегі тракторист-машинисті», «Электр жабдықтарын жөндейтін және қызмет көрсететін электромонтер», «Сығымдағыш қондырғысының машинисті», «Кондитер», «Арнайы тігінші», «Электр газымен дәнекерлеуші», «Бұрғылау қондырғысының машинисті». Сондай-ақ мұндағы 127 білім алушы колледж базасында алған теориялық білімін Қытай мемлекетінде кәсіптік тәжірибемен ұштастырып, олардың тоқсан проценті жұмысқа орналасқан.Салтанатты табыстау рәсімі – өз саласын меңгерген жас мамандар үшін есте қаларлық сәттердің біріне айналды. Керемет кештің куәсі болуға тек студенттер мен ұстаздар ғана емес, арнайы шақыртумен сала мамандары, сондай-ақ ата-аналар да келді. Әдемі безендірулер, көңілге жылылық сыйлайтын керемет әуендер, жылы жүзді адамдар, қуанған жас мамандар залға жиналған барша көрерменді қуанышқа бөледі. Жиын соңы мерекелік кешке ұласып, аудан мақтанышына айналған бірқатар өнерпаздар жас мамандардың құрметіне әуезді ән шырқап, өз өнерлерін көрсетті. Кеште Ерлан Әбдеш, Мұхаммедәлі Бекпейіс, Мұхит Әбенов, Думан Сәбитов, Сафуан Көрегенов, Ілияс Ұлжан, Нұрай Иманғалиқызы сынды өнерпаздар халықтың ыстық ықыласына бөленді. Кеш соңында барлығы естелік суретке түсіп, көтеріңкі көңіл-күйде тарқасты.

Шиелідегі колледжді 180 студент тәмамдады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Қызылорда қаласындағы Назарбаев Зияткерлік мектебінің оқушылары «Туған елге тағзым» өлкетану-зерттеу экпедициясы аясында Қызылорда облысының &nbsp;көне тарихқа толы насандарды аралап, жергілікті ескерткіштермен танысты.Дәстүрлі оқушылар экспедициясына қатысу 2022-2023 оқу жылында академиялық, қоғамдық және әлеуметтік бағытта жоғары нәтижелермен ерекшеленген «Алаш» шаңырағының білім алушыларына бұйырды. Ең алдымен экспедициялық топ Ақ орданың астанасы болған, ортағасырлық қалалардың бірі – Сауран қалашығына барып, &nbsp;қайта қалпына келтірілген көне үйлерді, мешітті көзбен көрді. Сонымен қатар Қызылорда облысы Жаңақорған аудандық тарихи-өлкетану музейінде болып, зерттеу жұмыстарына бағыт бағдар алды.Экспедицияның келесі күнінде оқушылар Ұлы Жібек жолы бойында орналасқан ежелгі Сығанақ қалашығында зерттеу жұмыстарын жүргізді. Жас зияткерлер Қыпшақ хандығы мен Ақ Орданың астанасы болған ортағасырлық көне қала сақталған ғимаратта сол заманда қоныстанған тайпалар туралы ақпарат алды.<blockquote>«Құм жұтқан тарихи орында табылған заттар мен бұйымдар Сығанақтың ірі сауда орындарының бірі болғанын байқатады. Экскурсия барысында керамикалық тұрмыстық заттар мен бөлшектерін тауып, қызықты деректер жинақтадық. Бізді алаңдатқан жайт – ол &nbsp;тарихи маңызға ие қаланың қорғалмағандығы, қаланы қалпына келтіру жұмыстары тоқтап тұр, &nbsp;барлық табылған құмыралар мен ыдыстарды музейге өткізген абзал. Себебі әрбір жәдігер – ол ата-бабамыздан қалған асыл мұра. Жерден қазылып алынбаған үлкен құмыралар мен ыдыстарды да байқадық», - дейді жас ғалым Нұрдаулет &nbsp;Әділбек. &nbsp;</blockquote>Сондай-ақ, Шиелі аудандық тарихи-өлкетану мұражайы мен Нартай Бекежанов атындағы мемориалдық өнер мұражайында болып, өңірдің әлеуметтік-экономикалық дамуы мен өзекті мәселелері туралы ақапараттармен танысты.Қармақшы ауданында оқушылар эспедициясы Қорқыт Ата кешенінде болып, оғыз-қыпшақ тайпаларының ортасынан шыққан данышпан, ойшыл, жырау, қобызшы туралы білімдерін толықтырды. Сәулет өнерінің айрықша үлгіде салынған Қорқыт Ата ескерткіші 10 метрге жуық биіктікті қамтиды және төрт тік стеладан тұрады. Жоғары жағы кеңейе келіп, шөміш пішінінде түйісетін стелалар қобыз бейнесін суреттейді. Түйісер түбіндегі орталық тесігінде 40 металл түтік бар. Олар жел соққан кезде қобыз сарынымен үндес дыбыс шығарады екен. Амфитеатр, қылует, қошқар мүсінінен тұратын тұтас сәулеттік ансамбльмен көркейтілген ескерткіш аумағын аралаған жас зерттеушілер 2 мыңнан астам жәдігер қойылған арнайы мұражайда болып, Қорқыт өмір сүрген дәуірдің тарихы мен мәдениеті жайлы мәліметтер алды.Экскурсия барысында оқушылар «Dalatex» киім тігу фабрикасында, «Абзал и К» күріш өндеу зауытында, «Абай-Дәулет» шаруашылығында және наубайхана мен ас тұзын өндіріс орындарында болып, кәсіби бағыт-бағдар алды. &nbsp;<blockquote>«Бұл туған өлкені танудағы ең қызықты әрі маңызды патриоттық жобалардың бірі. Біз аймақтың тарихи-мәдени және инновациялық дамуын зерттеуге мүмкіндік алдық. ТЕТ дүниетанымымызды кеңейтіп қана қоймай, ұлттық құндылықтарды дәріптеу және рухани азық сыйлады», – дейді экспедицияға қатысушы Мади Имамадин.</blockquote><figure class="media"><div data-oembed-url="https://www.youtube.com/watch?v=LCjVuuoGeY0&amp;feature=youtu.be"><div style="position: relative; padding-bottom: 100%; height: 0; padding-bottom: 56.2493%;"><iframe src="https://www.youtube.com/embed/LCjVuuoGeY0" style="position: absolute; width: 100%; height: 100%; top: 0; left: 0;" frameborder="0" allow="autoplay; encrypted-media" allowfullscreen=""></iframe></div></div></figure>

«Туған елге тағзым» өңірдің тарихи, мәдени және инновациялық дамуын зерттеуге мүмкіндік берді (ВИДЕО)

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp; 1 шілдеден бастап елімізде бірқатар құжат күшіне еніп, коммуналдық қызметтер тарифі, сигарет, сұйытылған мұнай газы бағасы көтеріледі. Сонымен қатар таяуда қабылданған жаңа Әлеуметтік кодекс толыққанды күшіне енеді. Кодекс аясында кейбір жәрдемақы мөлшері артып, зейнетақы жүйесінде өзгерістер болады, деп хабарлайды ҚазАқпарат.<h2 style="margin-left:0px;">Коммуналдық қызметтер тарифі</h2>1 шілдеден бастап барлық өңірде коммуналдық қызметтердің тарифтері кезең-кезеңімен <a href="https://www.inform.kz/kz/1-shildeden-bastap-barlyk-onirde-kommunaldyk-kyzmetterdin-tarifi-ozgertiledi_a4084236">өзгертіледі</a>. Осы жылдың соңына дейін тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы саласына 234 млрд теңге инвестиция тарту жоспарланған. Ал алдағы 7 жылда коммуналдық-инженерлік инфрақұрылымды жаңғыртуға 3 трлн тенгеден астам инвестиция салынады.Айталық, Алматы қаласында жылумен жабдықтау тарифі 1 шілдеден бастап <a href="https://www.inform.kz/kz/almatyda-zhylumen-zhabdyktau-tarifi-kymbattaydy_a4083661">ұлғаяды</a>. «Алматы жылу жүйесі» ЖШС мәліметінше, халық үшін жылумен жабдықтау қызметтері құнының өсімі 20% – 5 839,23 теңгеден 7 007,08 теңгеге дейін/Гкал, бизнес үшін 30% – 12 870,44 теңгеден 16 731,57 теңгеге дейін/Гкал. Негізгі жүктеме бюджеттік ұйымдарға түседі, мөлшерлеме 36% - 25 698,42 теңгеден 34 971,84 теңгеге дейін/Гкал-ға дейін артады. Сонымен қатар қалада судың бір текше метрі үшін 55,2 теңге және кәріздің бір текше метрі үшін 32,74 теңге деңгейіндегі жаңа тарифтер <a href="https://www.inform.kz/kz/almatyda-1-shildeden-bastap-suyk-su-men-karizdin-tarifi-ozgeredi_a4083625">қолданысқа енеді</a>.Ал Жамбыл облысында тарифтердің артуы шамамен 20-30 пайыз айналасында болады. Ақтөбе облысында да жаңа тариф бекітілген.Апта басында Премьер-Министр Әлихан Смайылов «Amanat» атынан сайланған мәслихат депутаттарының республикалық форумында «Инженерлік-коммуналдық желілерді жаңарту және апатты жағдайлардың санын азайту үшін «Тарифті инвестицияға айырбастау» бағдарламасы іске асырылып жатқанын айтқан болатын.<h2 style="margin-left:0px;">Жәрдемақы мөлшері артады</h2>Жаңа Әлеуметтік кодекс аясында бүгіннен бастап азаматтардың жекелеген санаттары үшін мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақылардың мөлшері, сондай-ақ Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорынан еңбекке қабілеттілігінен айырылу және асыраушысынан айырылу жағдайлары бойынша төлемдер 14,5 пайызға артады. Бұдан басқа, 7 және одан да көп баланы өмірге әкеліп, тәрбиелеген аналарға берілетін жәрдемақы мөлшері 7,4 айлық есептік көрсеткішке дейін көбейеді.Сонымен қатар мемлекеттік жәрдемақылардың мынадай түрлерінің мөлшерін орта есеппен 14,5 пайызға арттыру көзделген:- мүгедектік бойынша;- асыраушысынан айырылу жағдайы бойынша;- арнайы әлеуметтік жәрдемақылар;- мүгедектігі бойынша айлық жәрдемақы мөлшеріне дейін жасына байланысты зейнетақы төлемдеріне қосымша ақы алушыларды қоспағанда, жасына байланысты зейнетақы төлемдері немесе еңбек сіңірген жылдары үшін зейнетақы төлемдері тағайындалған бірінші, екінші және үшінші топтағы мүгедектігі бар адамдарға арнаулы мемлекеттік жәрдемақылар;- Байқоңыр қаласында тұратын және Ресей Федерациясының заңнамасына сәйкес мүгедектігі бойынша зейнетақы алатын 7 жасқа дейінгі мүгедектігі бар балаларға арнаулы мемлекеттік жәрдемақы;- саяси қуғын-сүргін құрбандарына немесе саяси қуғын-сүргіннен зардап шеккен, мүгедектігі бар немесе зейнеткер адамдарға арнаулы мемлекеттік жәрдемақы;- Қазақстан Республикасы алдында ерекше еңбегі үшін зейнетақы тағайындалған адамдарға арнаулы мемлекеттік жәрдемақы.Бұдан басқа, 2023 жылғы 1 шілдеден бастап мемлекеттік жәрдемақыларды 14,5%-ға арттыру көзделген:- бірінші топтағы мүгедектігі бар адамға күтім жасайтын адамға;- мүгедектігі бар баланы (мүгедектігі бар балаларды) тәрбиелеп отырған анасына немесе әкесіне, асырап алушыға, қорғаншыға (қамқоршыға).Бүгінгі таңда бұл жәрдемақылардың мөлшері 1,4 ең төменгі күнкөріс деңгейін немесе 2023 жылы 56 794 теңгені құрайды. Әлеуметтік кодекс күшіне енген кезде жәрдемақы мөлшері 2023 жылы 1,61 ең төменгі күнкөріс деңгейіне немесе 65 313 теңгеге дейін артады. Осы мақсаттарға республикалық бюджеттен қосымша 6,4 млрд теңге бөлінді.Әлеуметтік кодексте сондай-ақ «Алтын алқа» алқасымен наградталған немесе бұрын «Батыр Ана» атағын алған, I және II дәрежелі «Ана даңқы» ордендерімен наградталған әйелдерге төленетін жәрдемақы мөлшерін саралау көзделеді.Егер бүгінде 6, 7 және одан да көп бала туып, тәрбиелеген аналар бірдей мөлшерде жәрдемақы алса, енді 2023 жылдың 1 шілдесінен бастап «Алтын алқа», «Батыр ана», I және II дәрежелі «Ана даңқы» ордендерімен наградтталған, яғни 7 және одан да көп баланы өмірге әкеліп тәрбиелеген аналарға арналған жәрдемақы мөлшері 7,4 айлық есептік көрсеткішке дейін арттырылады.<h2 style="margin-left:0px;">Зейнетақы жүйесіндегі өзгеріс</h2>2023 жылғы 1 шілдеден бастап Әлеуметтік кодекс аясында Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорында зейнетақы жинақтары бар еңбек сіңірген жылдары бойынша зейнеткерлерге тұрғын үй жағдайларын жақсартуға немесе емделуге ақы төлеуге өздерінің зейнетақы жинақтарының барлық сомасын пайдалануға құқық беріледі. Еңбек сіңірген жылдары бойынша зейнеткерлер www.enpf-otbasy.kz интернет-платформасы арқылы БЖЗҚ-да жинақталған қаражаттарын тұрғын үй жағдайларын жақсартуға пайдалану үшін біржолғы зейнетақы төлемдерін алуға «Отбасы банкі» тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ немесе екінші деңгейдегі банктерге жүгіне алады.Осы құқықты келесі санаттағы адамдар пайдалана алады:1) БЖЗҚ-да зейнетақы жинақтары бар жұмыс істейтін азаматтар. Олар «төменгі жеткіліктілік шегінен» асатын соманың бір бөлігін;2) зейнетақысы жоғалған табыс сомасының (бұрын алған жалақысының) кемінде 40 пайызын құрайтын зейнеткерлер. Олар БЖЗҚ-да қалған зейнетақы жинақтары сомасының 50 пайызына дейін;3) өзіне зейнетақы аннуитетін ресімдеген және әлі де жинақтары бар азаматтар – БЖЗҚ-да қалған зейнетақы жинақтарының сомасы шегінде пайдалана алады.Бұл норма жұмыс істейтін азаматтарды да, зейнеткерлерді де қамтиды.<h2 style="margin-left:0px;">4 күндік жұмыс аптасы</h2>«Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне әлеуметтік қамсыздандыру мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Заңмен өзгертулер енгізілген Еңбек кодексіне сәйкес, 1 шілдеден бастап елімізде 4 күндік жұмыс аптасы іске қосылды. Құжатта бес күндік немесе алты күндік жұмыс аптасы, сондай-ақ толық емес жұмыс аптасы (ұзақтығы тараптардың келісімі бойынша анықталады) қарастырылған. Кодекстің 71-бабы «тараптардың келісімі бойынша еңбек шартында бес күндік немесе алты күндік жұмыс аптасымен кезектесу құқығымен төрт күндік жұмыс аптасын белгілеуге жол беріледі» деген 3-тармақпен толықтырылған.Осыған байланысты 78-баптың 2-тармағы үстеме жұмыстардың шекті санын 4, 5 күндік жұмыс аптасына бөледі. Үстеме жұмыстардың жалпы ұзақтығы жұмыс уақытының жиынтық есебін белгілеу кезінде айына он екі сағаттан – төрт күндік, бес күндік және алты күндік жұмыс аптасында және жылына жүз жиырма сағаттан аспауға тиіс. Бес күндік, алты күндік немесе төрт күндік жұмыс аптасында жалпы демалыс күні жексенбі болып қала береді. Бес күндік және (немесе) төрт күндік жұмыс аптасындағы екінші немесе үшінші демалыс күні ұжымдық шартта немесе еңбек тәртібінің ережелерінде белгіленеді.<h2 style="margin-left:0px;">Темекі бағасы</h2>Қаржы министрі Ерұлан Жамаубаевтың «Бөлшек саудадағы темекінің шекті бағасын белгілеу туралы» бұйрығына сәйкес,«20 фильтрлі, фильтрсіз сигаретке, папиростарға, сигариллаларға және қыздырылатын темекісі бар бұйымдарға:- 2023 жылғы 1 шілдеден бастап 2023 жылғы 31 желтоқсанды қоса алғанға дейін 710 теңге;- 2024 жылғы 1 қаңтардан бастап 770 теңге мөлшерінде ең төменгі бөлшек сауда бағалары белгіленді.Қазір темекінің бөлшек саудадағы ең төменгі құны - 650 теңге. Ал бүгіннен бастап бұл сома 60 теңгеге қымбаттайды. &nbsp;Темекі өнімдерінің бөлшек саудадағы шекті бағасының өсуіне 2023-2024 жылдары акциз мөлшерлемесінің 14 пайызға көтерілуі; импортталатын шикізат пен материалдар құнының орта есеппен 20 пайызға өсуі; темекі өнімдерінің шикізаты мен компоненттері логистикасының едәуір күрделенуі; 2022 жылы инфляцияның 20,3 пайызды құрауы себеп.<h2 style="margin-left:0px;">Сұйытылған мұнай газының бағасы</h2>1 шілдеден 2024 жылдың 30 маусымына дейін ішкі нарыққа арналған 1 000 текше метр тауарлық газдың көтерме саудадағы шекті бағалары мына көлемде <a href="https://www.inform.kz/kz/tauarlyk-gazdyn-bir-zhylga-arnalgan-shekti-kuny-bekitildi_a4077041">бекітілді</a>:- Астана қаласы бойынша - 27 052 теңге;- Алматы қаласы бойынша - 25 103 теңге;- Шымкент қаласы бойынша - 26 197 теңге;- Ақмола облысы бойынша - 27 052 теңге;- Ақтөбе облысы бойынша - 8 478 теңге;- Алматы облысы бойынша - 25 103 теңге;- Атырау облысы бойынша - 9 643 теңге;- Батыс Қазақстан облысы бойынша - 14 637 теңге;- Жамбыл облысы бойынша - 23 855 теңге;- Жетісу облысы бойынша - 25 103 теңге;- Қарағанды облысы бойынша - 27 052 теңге;- Қостанай облысы бойынша - 22 387 теңге;- Қызылорда облысы бойынша - 10 113 теңге;- Маңғыстау облысы бойынша - 18 300 теңге;- Түркістан облысы бойынша - 26 197 теңге;- Ұлытау облысы бойынша - 27 052 теңге;- Шығыс Қазақстан облысы бойынша - 7 563 теңге &nbsp;&nbsp;

1 шілдеден бастап Қазақстанда не өзгереді?

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp;Әйтеке би кентінде аудандық Роза Бағланова атындағы мәдениет орталығында «Қоғам. Тұлға. Отбасы» атты аудандық отбасы форумы өтті.&nbsp;Аудан әкімдігінің қолдауымен, аудандық қоғамдық даму бөлімі, аудандық әйелдер мен аналар кеңесі және Басықара ауылдық клубы бірлесіп ұйымдастырған &nbsp;шараға келген қонақтарды отбасылық ансамбльдер ән айтып қарсы алды. Мұнан соң жергілікті кәсіпкерлердің көрмесі ұйымдастырылды.&nbsp;Форумды аудан әкімі Мұхтар Оразбаев ашып, қай заманда, қай елде болмасын отбасының адамзат ұрпағына ықпалы мен әсерін өмірдегі еш нәрсенің күшімен салыстыруға келмейтінін айтты.&nbsp;Мұнан соң облыстық әйелдер кеңесінің төрайымы Райкүл Мансұрқызы мен «Қызылорда облысы қоғамдық даму басқармасы» қоғамдық келісім коммуналдық мемлекеттік мекемесі басшысының орынбасары Айбек Дайрабай сөз алды.&nbsp;Ал Қазалы қаласындағы №16 мектеп-лицейдің «Әкелер» кеңесінің төрағасы Ертай Алғашбаев, «Рауан» инклюзивті білім беру орталығының директоры Қуанышкүл Дәулетиярқызы, «Kaussar Koldau» жекеменшік мекемесінің директоры, психолог және медиа-тренер Жания Бисенова қоғамдағы отбасының маңыздылығына тоқталды.Басқосуда қатысушы қонақтар ұсыныс-пікірлерін айтып, отбасы туралы ойларын ортаға салды.&nbsp;Шара соңында аудан әкімі Мұхтар Оразбаев үздік отбасыларды марапаттады. Атап айтар болсақ, «Үздік дәрігерлер әулеті» бағамы «Наршабаевтар» отбасына бұйырса, &nbsp;«Үздік кәсіпкерлер әулеті» номинациясына «Қаниевтер» отбасы лайық деп танылды. &nbsp;«Үздік теміржолшылар әулеті» «Рзалиевтер» отбасы десек, «Ынтымағы жарасқан әулет» бағамын «Өтегеновтер» отбасы иеленді. Сонымен қатар, «Үздік спортшылар әулеті» «Сидоренколар» отбасына және «Үздік өнерпаздар әулеті» бағамы «Изеевтер» отбасына табысталды.&nbsp;Одан бөлек, «Еңбекқор әйел» номинациясымен «Талды-аша» шаруа қожалығының жетекшісі Гүлсім Бодықоваға, «Қайсар Ана» бағамы Ақмарал Жанұзақоваға берілді.&nbsp;Шарада аудан әкімінің «Алғыс хатын», облыстық әйелдер кеңесінің, Қазақстан халқы Ассамблеясы жанындағы Аналар кеңесі мен облыс әкімі жанындағы әйелдер істері, отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі комиссияның «Алғыс хатын» иеленгендер де болды. Кеш «Әжелер» ансамблінің «Жолыққан қандай жақсы» әнімен қорытындыланды.&nbsp;Айта кетейік, шараға облыстық әйелдер кеңесінің төрайымы Райкүл Байназарова, «Қызылорда облысы қоғамдық даму басқармасы» қоғамдық келісім коммуналдық мемлекеттік мекемесі басшысының орынбасары Айбек Дайрабай, Қазақстан халқы Ассамблеясы жанындағы облыстық Аналар кеңесінің мүшелері Галина Щербакова, Галия Гизатуллина және Крюгер Светлана, облыс әкімі жанындағы әйелдер істері, отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі комиссия хатшысы Қаламқас Каримова мен “Сенімен Болашақ” РҚБ қоғамдық бірлестігінің психологы Сымбат Абдрахманова арнайы келді.&nbsp;Мұнан бөлек, ауданымызда өнегелі отбасылар қатарынан көрініп жүрген әкелер мен аналар, аудандық және ауылдық әйелдер, аналар кеңесінің төрайымдары мен мүшелері, мемлекеттік қызмет саласында жүрген әйелдер, белсенді аналар қатысты.

Қазалыда «Қоғам. Тұлға. Отбасы» атты форум өтті

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp; Синоптиктер Қазақстандағы 1-3 шілдеге арналған ауа райы болжамын ұсынды. "Қазгидромет" РМК мәліметінше, алдағы үш күнде ауа райы тұрақсыз болады.Синоптиктердің болжауынша, ауа температурасы күндіз батыста +27+35°С, солтүстік-батыста +22+32°С, солтүстікте, республика орталығында +30+35°С дейін көтеріледі. Сонымен қатар шығыста + 25 + 33 ° C дейін, оңтүстік-шығыста + 32 + 37 ° C дейін, оңтүстікте негізгі фон + 32 + 40 ° C болады.<blockquote>"Республиканың басым бөлігінде жаңбыр, найзағай, екпінді жел, бұршақ жаууы мүмкін. Тек 1-2 шілдеде солтүстікте, орталықта, 2-3 шілдеде шығыста ауа райы жауын-шашынсыз. 3 шілдеден бастап еліміздің батысында ауа райы жауын-шашынсыз болады деп болжанды"."Қазгидромет" РМК баспасөз қызметі</blockquote>Болжам бойынша, 1-2 шілдеде батыста, 2-3 шілдеде солтүстік-батыста, 1 шілдеде республиканың шығысында қатты жаңбыр жауады.

Сенбіге арналған ауа райы болжамы

<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru">Kyzylorda-news.kz.</a> Қамшыбек Қоңқабаев – Әлем чемпионатының күміс жүлдегері, ҚР бокстан ұлттық құрама капитаны. Осы орайда Танымал спортшымен &nbsp;сұхбаттасудың сәті түсті.– Бүгінгі боксшы Қамшыбекке қарасақ, бала күнінде де бірінші атаман болған тәрізді. Алғашында футболға қызыққан атаман не үшін боксты таңдады?– Өмірде ұл баланың идеялы әкесі, ал қыз баланың үлгі етер тұлғасы анасы ғой. Менде кішкентай кезімде мемлекеттік қызметте жұмыс істейтін әкем тәрізді форма киіп, еңсесін биік ұстайтын үлкен азамат болғым келді. Одан бөлек футболшы немесе атақты спортшы болсам деген биік мақсатым бар еді. Шынымды айтсам бала күнімде боксқа қарағанда, футболды жақсы көрдім. Ал боксқа келуіме туған ағам Асқар Қоңқабаевтың ықпалы болды. Ол да былғары қолғап шебері еді. Асқар әскерге аттанып бара жатып маған: «Бір доптың артынан жүгіре бермей, боксқа бар» деп ақыл қосқаны әлі есімде (күліп). Содан бері спортты серік етіп келемін әрі бұл таңдауыма өкінген емеспін.– Бәсекеде топ жару үшін бірнеше белестерден өткеніңіз белгілі. Ең алғашқы шаршы алаңдағы кездесу, қарсылас есіңізде ме?– Алғаш рет шаршы алаңға Қазалыда өткен турнирде шыққаным есімде. Енді тәжірибе жинап жүрген маған сол жердегі барлық оқиға қызық көрінді.– Екі жыл қатарынан «Астана арландары» сапында да жұдырықтасқан екенсіз…– Иә бұл жерде де біршама өнер көрсеттім. Олимпиада болатын жылы сол кездегі бас бапкеріміз Мырзағали &nbsp;Айтжанов ұлттық құрамада жүргенімде «Астана арланға» барып, екі кезең тәжірибе жина» деп кеңес берді. «Астана арлан» мен үшін үлкен мектеп болды десем қателеспеймін. Осыдан кейін тез арада ширай түстім. Әрі өзімді техникалық және физикалық тұрғыда жетілдірдім деп толық айта аламын.– Шарша алаңға қанша рет шықтыңыз?– Нақты есептеген емеспін, бірақ үш жүз қырықтай жекпе-жек өткізген шығармын. Осы &nbsp;әуесқой бокстың отыз-қырқында жеңілген болуым керек.– «Қазақта батыр аңғал» деген сөз бар ғой. Өзіңіздің осал тұсым деп қай қасиетіңізді айтар едіңіз? Әдетте өз тарапына айтылған сынды көпшілік ауыр қабылдайды. Ал сіз сәтсіздікке сынып кетпейтіндер қатарынансыз ба?– Шаршы алаңда қателесу қалыпты дүние. Ер адамы сын ширатады. Егер ақиқат болса, сынның айтылғаны дұрыс деп есептеймін. Алайда кейде сынды қатты немесе дәлелсіз айтатындар да кездеседі. Ол кезде түсіністік танытып, кейін шаршы алаңда мықтылығыңды дәлелдеуге тырысасың. Сын орынсыз айтылған жағдайда айтушымен арпалысып, сөз таластырған кезім болған емес. Көп жағдайды үнсіз қалуды дұрыс деп санаймын. Өйткені барлық адамда түрлі пікір бар. Бәріне бірдей жақпайтының &nbsp;тағы белгілі.– Ал жеңіліс кезінде көңіл күйді қалай басқарасыз?– Жеңіліс кезінде Аллаға шүкірлік айтып, бұдан да көбірек еңбек етуім керек екенін еске алып, &nbsp;көңілімді көтеруге тырысамын.&nbsp;– Бір сұхбатыңызда «Әлем біріншілігінің ақтық сынында сәл ашуға бой алдырғаным да кері әсерін тигізген сияқты» деген екенсіз. Демек бокста да эмоция маңызды болғаны ғой…– Иә, ақтық сында біраз ашуға ерік бергенім рас. Менің тарапымнан тактикалық қателіктер кетті. Мұның өзі бокста адамның көңіл күйі маңызды екенінің дәлелі. Сондықтан Олимпиадаға жолдама алсақ, бұл қателікті қайталамауға тырысамын.– Қазіргі уақытта бокстан ұлттық құраманың деңгейі қандай? Осы орайда Қызылорда облысының даму бағытына тоқталсаңыз…– Қазақ боксы әрдайым мықты болған және алдағы уақытта да осы деңгейде болады деген сенімдемін. Өйткені ұлттық құрама әлемдік деңгейде үнемі үздік үштіктің қатарынан көрінеді. Сондықтан да қазақ боксының абыройы биік деп нақты айта аламын. Аймақта да бокстың даму бағыты қарқынды. 2017 жылы облыс атынан шығып тұңғыш рет әлем чемпионатынан медаль алып келгенімді білесіз. Мақтанғаным емес, бұл жеңіс ‒ халқымның дұғасы, жаттықтырушыларың еңбегі. Чемпионат араға екі жыл салып өтіп тұрады. Биыл сол бәсекеде екі қызылордалық өнер көрсетіп, мен қайтадан екінші орынға тұрақтасам, Тұрсынбай Құлахмет атты жерлес інім үшінші орынды қанжығасына байлады. Мұның өзі оң өзгерістің, дамудың белгісі деп түсінемін. Өз басым өңірден екі жыл ішінде тағы бір қызылордалық боксшының сапқа қосылғанын өте үлкен жетістік деп есептеймін. Қазір бас тренер Жәмил Жүсіпов ағайымыз боксты дамытуда көп еңбек етуде. Бұл кісі облыстағы жұмысынан бөлек, ұлттық құрамадағы бас бапкердің көмекшісі қызметін қоса &nbsp;атқарады. Алдағы уақытта Олимпидада топ жарып, ағайымызды, Сыр елін қуантсақ екен деген тілегім бар. &nbsp;– Еліміздегі әйелдер боксы жөнінде не айтар едіңіз? Бұл бағытты дамытуға сіздің көзқарасыңыз қандай?– Қарап отырсаңыз, бұрын әйелдер үш салмақ бойынша сынға түсетін, ал қазір бес салмақ бойынша өнер көрсетеді. Әйелдер боксын дамытамыз деп, ерлер боксының екі салмағын қысқартты. Бір жағынан өте өкінішті. Қазақстандағы жеңіл салмақтағы боксшылардың көбісі бокс нағыз кәсібі болған соң, тауып отырған табыс көзінен айырылып қалды. Бұл тек Қазақстанда ғана емес, бүкіл әлемде енгізілген жаңа жүйе. Негізінде әйелдер боксы үш салмақта тұра берсе, ал ерлерде он салмақтағы жүйе қайтып оралғаны дұрыс деп ойлаймын. Ал жеке көзқарасым бойынша қыз баланың бокспен шұғылданғанын құптамаймын. &nbsp;– Шаршы алаңға шықпас бұрын қарсыласқа қалай зерттеу жүргізесіз?– Кейбір бейтаныс адамдар болмаса, біраз қарсыласымды танимын. Ең бастысы қарсылас қандай болса да өзіңе сенімді болуың керек. Көп жағдайда қарсыласты ғаламтор арқылы зерттеп, оң немесе сол жақтан шығатынын, шапшаң немесе бір орында қимылдайтынын анықтап аламын. Содан кейін ойша бокстасып, қарсыласыңды көз алдыңа елесте отырып, жаттықтырушымен ақылдасып, тактикаларды әзірлей бастайсың.&nbsp;– Мансап жолында беделіңіз өсіп, мемлекеттік қызметке шақырса барар ма едіңіз?– Құдай қаласа, Олимпиададан үлкен нәтижемен оралған соң, мемлекеттік қызметке шақырса ойланатын шығармын. Кім біледі мемлекеттік сала да елге, ұлтқа пайдамыз тисе, нұр үстіне нұр емес пе?! Болашақта көк байрағымызды әлем алдында биікке көтеретін келер буынға пайдамыз тиер болса қуанамын. Сондықтан мемлекеттік қызметке баруға қарсы емеспін.– Спортта да төрешілер тарапынан қателік кететінін естиміз. Бокста да әділетсіздік бола ма?– Бокста өздеріңіз білесіздер әділетсіздік ара-тұра болып тұрды, бірақ бұл олқылық алдағы уақытта түбегейлі жойылады деген сенімдемін. Осы Олимпидада жаңадан төрешілер тағайындалатын болады, себебі Рио Олимпиадасында қазы болған төрешінің бәрі орнынан алынды. Әділетсіздік әсіресе Рио Олимпиадасына Әділбек Ниязымбетов, Василий Левитке жасалды. Бірақ ол тек төрешінің ғана кінәсі емес, себебі оларды осындай қадамға апарып отырған адамдардың да ықпалы болуы мүмкін. Сондықтан Токио Олимпиадасы әділетті өтеді деп ойлаймын.– Ұлттық құраманың капитаны ретінде Токио Олимпиадасында кімнің топ жару мүмкіндігі жоғары деп ойлайсыз?– Кеше өздеріңіз куә болғандай әлем чемпионатында сегіз салмақтағы боксшы бақ сынадық. Сол арада &nbsp;Бекзат чемпион болады деп кім ойлады?! Өйткені ол салмақта одан өзге өте мықты боксшылар бар еді. Сондықтан олимпиадаға сегіз боксшы барсақ, бәрінің де чемпион болуға мүмкіндігі бар. Бағы мен мен бабы қатар шапса, неге бәрі топ жарамасқа?! Әрине мұның бәрі ниетімізге, еңбегімізге байланысты.– Болашақта ұлдарыңыздың спортқа баруына рұқсат берер ме едіңіз?– Ұлдарым спортшы болсын деп қатты армандамаймын. Ең бастысы, адами қасиетін биік ұстап, еліне адал қызмет ететін тұлға болып өссе екен деп тілеймін. Егер спортқа ден қойса, білгенімізді үйретіп, жақсыға баулитынымыз айдан анық.– Сұхбаттасқаныңызға рақмет!

Қамшыбек Қоңқабаев: Ер адамы сын ширатады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru">Kyzylorda-news.kz.</a> Әлмұхаммед Алдажаров – талантты режиссері, аймақтағы белсенді жастың бірі. ұзақ жыл «Жастар» театрының режиссері, труппа жетекшісі қызметін атқарды. Бүгін сала маманымен түрлі тақырыпта әңгіме қозғап, жаңалық сұрадық.‒ Әлмұхаммед, жақында ғана «Қызылорданың қыздары» атты қойылыммен жастар театрының жаңа маусымы ашылды. Осы орайда әңгімемізді театрға алғаш қабылданған сәттен бастасақ…‒ &nbsp;Жастар театрының 2016 жылы құрылғаны бәріңізге белгілі. Мен сол сәттен бастап осы ұжымда актер және режиссер ретінде қызмет етемін. Негізі мектеп қабырғасында, университетте түрлі шараларды ұйымдастырып, үлкен сахнада өнер көрсетіп жүрсем де әртіс болуды армандаған емеспін. Бірақ театрдың ашылғанын естіген бойда кастингке келіп, бағымды сынап көрдім. Кәсіби мамандығым актер болған соң кастингтен кедергісіз өтіп, ортаға тез бейімделдім. Сахнада ең алғаш «Алғашқы махаббат» қойылымындағы &nbsp;Қанат рөлін сомдадым, одан кейін &nbsp;«Қыз қасқыр» спектакльінде &nbsp;Қаражалды ойнадым. Ал «Неге?» спектакльінде қоюшы режиссер болумен қатар актерлік шеберлігімді тағы бір сынап көрдім.‒ Осы уақытқа дейін театрда «Алғашқы махаббат», «Қыз қасқыр», «Неге?», «Қызылорданың қыздары» атты төрт пьеса сахналанғанын білдік. Жалпы қойылымға дайындық барысы қалай жүргізіледі? Бір спектакльге қанша уақыт жұмсалады?‒ Театрдың өзге өнер ордасынан ең басты &nbsp;айырмашылығы толықтай жастардан құралған, яғни мұнда &nbsp;18-25 жас аралығындағы жастар қызмет етеді. Тағы бір ерекшелігі ‒ қойылым көп жағдайда бимен, пластикалық элементтер және &nbsp;сахна қозғалысынан құрылады. Спектакль барысында сөзге қарағанда қозғалыстың үлесі басым түседі. Осылайша заманауи көркемдік әдістермен көрермен талғамына сай дүние жасауға тырысамыз. Сондықтан әртістердің дайындық уақыты толықтай дерлік тренаж, спорттық қимылдарды қамтиды. Сондай-ақ спектакльдің &nbsp;жанры мен мазмұнына қарай дайындыққа әртүрлі уақыт бөлінеді. Мысалы, кейбір спектакльге бір-екі ай, ал келесі біріне алты-жеті ай уақыт жұмсалуы мүмкін.‒ Сонда ең ұзақ уақыт дайындық жүргізілген қойылым қайсы?‒ Сахнада 1,5 сағатқа созылған «Неге?» спектакльі алты ай бойы дайындалды. Байқасаңыз қойылым баяу әрі ұзақ, бірақ ол режиссерлік шешіммен біршама қысқартылған нұсқасы болатын. Бастапқы сценарий бойынша спектакль бұл уақыттан да әріге созылушы еді. Себебі спектакль &nbsp;барысында &nbsp;айтылатын түйткіл көп, мәселенің маңыздылығы да жоғары. Қойылым біздің деңгейімізге де ауырлау келді, әрі жастарға негізгі ойды жеткізу қиын болды. Сол үшін актерлерге жеке-жеке психологиялық сабақтар өтілді.‒ «Қызылорданың қыздары» атты қойылым да біраз уақытты қажет еткен болар…‒ Бұл &nbsp;‒ бірнеше жыл бойы жоспарға бекітіліп, тыңғылықты дайындалған қойылым. Осыдан тура бір жыл бұрын сценарий авторы &nbsp;Сұлтанәлі Балғабаев бізге осындай жақсы туындыны жазып беремін деп уәде еткен еді. Қойылымның сценарийі қолымызға тие сала, біз үш-төрт ай бойы үздіксіз дайындалдық. Қойылымның негізгі мазмұны бойынша Сыр өңірінің қазақылықты сақтаған, қазақ тілін және салт-дәстүрді берік ұстанатын аймақ екенін көрерменге барынша шынайы жеткізуге тырыстық. Спектакльде өзге этнос өкілдерінің де образы бар.&nbsp;‒ Ал көрерменнің ерекше ықыласына бөленген шоқтығы биік туынды деп қайсы қойылымды айтар едіңіз?‒ Негізі режиссеріміз Оңталап Нұрмаханов спектакльді кездейсоқ немесе арнайы тапсырма арқылы таңдаған емес. Алдымен қойылым сценарийінің мазмұнын терең зерделеп, жастар аудиториясына лайықты туындыны кеңінен зерттеп алады. Қорымыздағы мағынасы терең, көрерменнің көңілінен шыққан қойылым деп жазушы Шерхан Мұртазаның әңгімесі негізінде жазылған Айжан Атымтаеваның «Қыз қасқыр» трагедиялық спектакльін айта аламын. Бұл спектакль адалдықты арқау етіп, ардан аттамаған қыз тағдырын суреттейді. Қасқырлар ортасында қалған қыз өмірі түз тағыларының адамнан көрген қиянатқа қарсы тартысымен бірге өріледі. Сондай-ақ спектакльде аң атаулының адалдығы мен адам пенделігінің әшкере әлемі қатар көрініс табады. Осы туынды арқылы біз республика бойынша бірнеше қалаға барып, фестивальдерге қатыстық.‒ Жастар театрының труппасы қалай қалыптасты? Актерлар кастинг арқылы қабылданады ма?‒ Бастапқыда &nbsp;әртістердің кастинг арқылы қабылданғаны рас. Бірақ кейінгі уақытта актерлардың кәсіби біліктілігіне ерекше мән беріле &nbsp;бастады. Ендігі жерде әртістердің актер мамандығы бойынша білім алуын жіті қадағалаймыз. Қазір театрда 15-ке жуық әртіс бар.‒ Театрдың негізгі аудиториясы жастар екені белгілі. &nbsp;Қойылым жайлы олардың пікірі қандай?‒ Үш жыл ішінде театр студенттер мен оқушылардан құралған тұрақты көрерменін қалыптастырып үлгерді. Олар әр қойылымның жарыққа шығуын асыға күтіп, алған әсерін жеткізіп отырады. Олардың саны көп болмаса да, біз жастарға рухани азық, ерекше әсер сыйлай алғанымызды жетістік деп санаймыз.‒ Біздегі көрермен мәдениетінің төмендігін жиі айтамыз ғой. Бұл жөнінде не айтар едіңіз?‒ Оқушының немесе студенттің қай ортада болмасын өзін-өзі мәдениетті ұстауы ата-ана тәрбиесі мен ұстаз өнегесінен хабар береді. Бізге келетін көрерменнің бәрін бірдей бағалауға болмайды. Мысалы, былтыр біз арнайы мектеп оқушылары үшін балалар қойылымын дайындадық. Сол кезде қаламыздағы бірнеше мектептен оқушылар келді. Бір қызығы кейбір мектеп оқушыларын қойылым барысында тыныштандыру қиынға соқса, ал келесі бір мектептің оқушылары өздерін үлкен адамша мәдениетті ұстады.‒ Өзіңіз сомдаған рөлдерді толығымен көрерменге жеткізе алдым деп ойлайсыз ба?‒ &nbsp;Актер ешқашан өзі сомдаған рөлді толығымен шынайы ойнадым деп айта алмайды ғой. Әр қойылым сайын кемшілігіңді көріп, сабақ алуға тырысасың және келесі ойында қосымша идея қосасың. Жалпы осы кезге дейін тапсырылған кейіпкер бейнесін өз деңгейінде сомдап шықтым деп ойлаймын. Сахнадағы ең алғашқы рөлім мектептегі бала сезімді бейнелейтін «Алғашқы махаббат» қойылымы екенін жоғарыда &nbsp;айттым. Бұл комедияда Қанат өзінің мұғаліміне ғашық болып, сезімін жеткізе алмай әбігерге түседі. Спектакль барысында Қанаттың ішкі сезімі толықтай суреттеледі, бірақ соңында Қанат ғашық болған мұғалима алыс туысқанының атастырылған қызы болып шығады.‒ Белгілі бір кейіпкерді сомдау барысында актер психологиясына әсер ететіні рас. Қойылымнан соң кейіпкердің аурасынан шығу ұзақ алатын болар…‒ Режиссер актерге рөлді тапсырмас бұрын алдын-ала сұхбат жүргізеді. Психологиялық немесе физикалық тұрғыдан болсын барлық жағдайға дайын болу керегін айтып, дайындайды. Ал актердің міндеті сол рөлді шынайы қабылдап, өзінің ішкі болмысына енгізе алу керек. Ал қойылымнан соң &nbsp;психологиялық ауырпалықты қайта өз өміріне қабылдап, күйзелістен шыға алмау актердің әлсіздігі деп ойлаймын. Шыны керек, спектакльден кейінгі бірер сәтте ішкі әлеміңді түсінбестік, &nbsp;толқу сезімі билейді. Бірақ сол сәтте актер өз кәсібилігін дәлелдеп, эмоциясын уақытында тоқтата алу керек.‒ Кәсіби біліктілікті жетілдіру үшін кімнен сабақ аласыз?‒ Театрға республикамызға белгілі Т. Жүргенов академиясының ұстаздары арнайы келіп, шеберлік сағатын өткізіп тұрады. Мысалы, сахна тілі маманы Дариға Тұранқұлова, Мұрат Әбзелбаев, сахна қозғалысының маманы Аман Бекенұлының дәрісі бізді нағыз маман болуға бейімдейді.‒ Мәдениет ордасында қандай қиындықтар бар?‒ Актерларға белгілі бір деңгейде жағдай жасалмауы осы кезге дейін үлкен мәселе болып келді. Бірақ соңғы уақытта мәдениет саласы қызметкерінің материалдық жағдайын жақсарту жөніндегі қуанышты жаңалықты естіп жатырмыз. Одан бөлек ғимарттың жетіспеушілігі, екі-үш &nbsp;мекеменің бір жерде орналасып, сахнаның бізге уақытында берілмеуі, дайындықты аядай бөлмеде жүргізу &nbsp;сынды мәселелер жұмыс барысында &nbsp;қиындық тудырады.‒ Әдетте сахнадағы спектакльді көргенімізбен, театрдың ішкі кухниясын біле бермейміз. Қойылым барысында қызықты сәттер жиі кездесетін болар…‒ Жаңа айтып өткенімдей, &nbsp;театрдағы қойылым көп жағдайда би және сахна шайқастарынан тұрады. Кейде осындай қозғалысты қайталау барысында актерлар жарақаттанып қалады. Бірде қойылым барысында жас әртісіміз иығын шығарып алды, бірақ спектакль соңына дейін шыдап, бәрі біткен соң ғана жедел-жәрдем шақырттық. Жас болған соң актерлар қойылым барысында Сөзден жаңылып немесе әдейі импровизациялық сөздерді күтпеген жерден айтып қалады. Театрда осындай қызықты әрі тосын сәттер жиі болып тұрады.‒ Ал театрдағы ең жас өнер адамы кім?‒Ұжымның ең кенжесі &nbsp;‒ Ілияс Өтетілеу. Жасы небәрі 19-да болғанмен жақында өткен «Қызылорданың қыздары» спектакльінде қоюшы режиссер қызметін абыроймен атқарды. Оңталап Нұрмахан &nbsp;ағайымыз оның режиссерлік қабілеті бар екенін айтып, &nbsp;кәсіби тұрғыда тәрбиелеуде.‒ Болашақта өзіңізді қандай тұлғаның бейнесінде &nbsp;көргіңіз келеді?‒ Алдағы уақытта өзімді психологиялық жанрдағы рөлмен сынасам деймін. Біздің театрда әлі күнге дейін тарихи драмалар сахналанған жоқ, бірақ жоспарда бар. Бұйырса осы жылы «Томирис» спектакльін көрерменге ұсынатын боламыз. Онда патша мен батырлардың әсерлі рөлдері бар, мен өзімді батыр бейнесінде көргім келеді.‒ Сұхбаттасқаныңызға рақмет!

Әлмұхаммед Алдажаров: Күйзелістен шыға алмау ‒ актердің әлсіздігі

<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru">Kyzylorda-news.kz.</a> Ізденістің ізін жалғап, тың ой мен түрлі жобаны тоғыстыра отырып жүзеге асыру өнертапқышқа тән қасиет. Ұтқырлығымен ұтымды жоба ұсынуды ұйғаратындардың іске білек сыбана кірісетіндігі бесенеден белгілі. Жаңалығы халық игілігіне жарап тұрса, мемлекеттің дамуына сеп болса өндірісіміздің өркендейтіні де сөзсіз. Тиісінше өзге елдермен тереземіз теңесіп, жаһанды аузына қаратқан Жапония¬дан да көш ілгері жүретініміз анық. Өнердің кілтін тауып, дүниеге дүрбімен қарап, қоғамға қажеттіні санада сараптап нәтиже шығару ел экономикасының дамуына ықпал етеді. Сондықтан да «болам» деген баланың бетінен қақпай, белін буу келешекті күмәнді етпейді.Бала күннен әлденені құрастыруға бейімделіп, жан-жақты жетілуде жігерленген жастың инновациялық жоба жасауға икемді болатыны айтпаса да түсінікті. Өйткені жаңашыл идея иесінің көздегеніне қол жеткізбейінше тынбайтыны рас. Асылында талаптың тұлпарына мінген таланттардың мүмкіндікті мүлт жібермей, байқауда бақ сынауда бұғып қалмайтындығы қуантады. «InnoFest» Qyzylorda инновациялық идеялар фестивалінің «Smart city» секциясының жеңімпазы Аралбек Жанысбеков та байқауда дарынымен дараланған жас. Алдағы уақытта «Күн сәулесімен жүретін жол талғамайтын көлік» жобасын жандандыруды көздеген жастың арманы асқақ, мақсаты айқын.<blockquote>– Жобаның басында мен «TemnayaFaza» деген YouTube каналын көріп жүрдім. Бұл каналдың авторы өз қолымен күннен қуат алатын көлік жасап, тек күн энергиясын қолданып Қазақстан бойынша 3000 шақырым жол жүрген. Осылайша менің ойыма күн қуатымен жүретін жол талғамайтын көлік жасау идеясы келді. Алдағы уақытта толық өлшемді күн көлігін жасағым келеді, – деді өнертапқыш А.Жанысбеков.</blockquote>Әлбетте идеяның жемісіне айналған жобаның жұртты қызықтырар ерекшелігі мен өндірісті өрге сүйрейтін қауқары болу керек. Бір тәуліктің ішінде қиыннан қиыстырып құраған құрылым құрдымға кетпей, келешекте көптің керегіне жарағаны ләзім. Жобаға дейінгі жоспар жүйелі құрылса нәтиженің нанымды, қорытынды қуантарлық деңгейде болады. Осыны ескерген жас өнертапқыш көлік құрылымының бүге-шүгесіне дейін жіті мән берген. Осы ретте Аралбек көлік жобасына тоқталып, толығырақ тарқатып айтты.<blockquote>– Бұл көлік күн энергиясын толық қолдану үшін төбесіндегі күн панельдерін күнге тік бағыттай алады, көліктің алдында және артында лебедкалар бар. Лебедканың арқасында көлік тұрып қалған жағдайда өзін тартып шығара алады және басқа жүктерді тасымалдай алады. Яғни бұл көлікті көп салаларда қолдануға болады. Мысалы ауыр жүк тасымал¬даушы көлік, құтқарушы көлік және әскери техника ретінде қарастырылады. Сонымен қатар көлік құрылымы 2 Ev3 процессоры, 4 үлкен мотор және 3 кіші мотордан құрылған. Тағы бір айта кетерлігі, көлікте арнайы қосымша құрылғы бар. Соның негізінде көлік кез келген жерде жүре алады, – деді ол.</blockquote>Мүмкіндіктер алаңына айналған фестиваль талай дарындының дара жолын қалап, дамуының діңгегіне, талпынысының негізіне айналды. Қатысушылар тек өз идеясымен ғана бөліспей, өзге де жобаларды талқылап, пікірлес болады. Сондай-ақ, топтық құрамамен қатысу бірлікті бекемдеп біріге жұмыс істеп, ұйымшылдықпен бітімге келудің үлгісін көрсетіп, жас буынның санасына серпіліс, көңіліне қуаныш сыйлағаны анық. Еркіндіктің есігін айқара ашқан Аралбек те тартынбастан ойын ашық жеткізіп, шегінбестен алға нық қадам басты. Шамасы, оқ бойы озық болып, жеңіс тұғырынан көрінуі таудай талабының титімдей де үлесінен болса керек. Қазіргі таңда Аралбек тың жобаларды жүзеге асыруда төбе көрсетіп, бағытынан бұрылған жоқ.

Өңірдегі өнертапқыш идеясы 

<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru">Kyzylorda-news.kz.</a> Спорт – бұл салауатты өмір салтын ұстанудың алғышарты ғана емес, сондай-ақ, ұлттың мықтылығын, азаматтың айбарлығын өзге елге танытатын негіз. Бұрын ат үстінен түспей, жорықта жанын сауғалаудан гөрі арын алдыңғы орынға қоятындарды, қабырғасы қайысса да, қабағын шытпаған шымырды батыр деп атаған. Ал, бүгінгі күннің батырлары деп спортта жүрген айбынды азамат пен қайсар қыздарды атауға әбден болар.Оңайлықпен келмейтін жеңіске ие болу үшін тапқырлық пен табандылықты түйістіре білетіндердің ісіне тәнті болатынымыз тағы рас. Асылында, спорт мұрынды бет қылатын ұрып-жығудан тұрмайды. Тиісінше, спорт алаңы бұзақылықтың ордасы емес. Бұл сана мен іс-қимылдың өз сәтінде сауатты өрбуі. Яғни, ақыл мен айланың арқасында орға жығылмай, ой мен әрекеттің нәтижесінде жеңіске жету. Осы ретте, қағидадан қашпай, өз ұстанымынан бас тартпайтын, діттегені мен көздегеніне жетпей қоймайтын қайратты болу маңызды. Ал, айтылған талапты түйсігінде сақтап, жадында жаңғыртып жүретін Сыр спортшылары сенім үдесінен шыға білді.Сайып келгенде спорт салауатты өмір салтын сақтаудың ғана емес, өз-өзіңді қорғаудың таптырмас тәсілі, қорғанудың жолы екені бәрімізге мәлім. Топ бала тап беріп, төбелеске түскенде жер бауырлап қалмай, жеке басты қорғауға сеп болады. Әсіресе, каратэ қатерден сақтайтын спорт түріне жатады. Себебі қарусыз-ақ аяқ-қолдың қайратымен қарсыласты жайратып тастауға мүмкіндік мол. Тек әдіс-тәсілді естен шығармай, ширақ қимылдың қалпын бұзбаған жөн. Шапшаңдық пен жылдамдыққа сүйеніп, спорттан сауаты мықты Сыр спортшылары каратэден жеңісті еншілеп келеді.<blockquote>– Облыста мейбукан годзю-рю каратэ-домен 2019 жылдан бастап айналыса бастадық. Үш жыл ішінде өте жақсы дамып келе жатыр деп айтуға негіз бар. Өйткені спортшылардың жеткен жетістігі мен көрсеткен нәтижесі көрсеткішімізді айғақтап береді. Сондай-ақ, спорт саласына ерекше ден қойып, дамуына зор үлесін қосқан облыстық дене шынықтыру және спорт басқармасының басшысы Асылжан Зұлфқарұлына алғыс айтамыз. Өңірде осы спорт түрімен 200-ге жуық спортшы мен 10-ға жуық жаттықтырушы жұмыс істеп жатыр. Асудан асып, белесті бағындыруда жаттықтырушының білім-білігі мен спортшы қабілеті ықпал етеді. Бүгінде үзеңгілестерінен оқ бойы озып, каратэде көш бастап келе жатқан мықты спортшыларымыз бар. Олар – Ернұр Рысбек, Еркін Әбіш, Азиз Мұса, Айым Алдаберген, Дамир Есдәулет, Райан бақытбек, Аяулым Тілектес, – деді облыстық мейбукан годзю-рю каратэ-до федерациясының аға жаттықтырушысы Еркін Боханов.</blockquote>Қарусыз күрес саналатын каратэде кейін шегінбейтін күш керек-ақ. Шаршы алаңда шалыс баспау үшін өз-өзін қорғау тәсілін меңгерудің маңызы зор. Осы тұста тактика мен техниканы тез меңгерген спорт саңлақтары әлемге де өзін мойындатып үлгерді. Үздіктердің жеңісте үзіліс жариялағысы келмейтіні қуантады. Каратэдегі көрсеткіш бойынша сан соғып қалмайтын Сыр спортшылары жүлде санын арттырып, аймақ абыройын асқақтатып келеді.<blockquote>– 2022 жылы Петропавл қаласында өткен Қазақстан Республикасының чемпионатында жалпы есепте ІІ орын алдық. Биыл чемпионат Сыр елінде өтіп, біздің команда тағы да сол белесті бағындырды. Сондай-ақ, Жанкерей Асқарұлы мен Еркін Әбіш Петропавл қаласында өткен ел біріншілігінде іріктеуден өтіп, Италияда әлем біріншілігінде қола медальді қанжығаға байлады. Енді келесі Әлем чемпионаты 2024 жылы Австрия елінде өтпек. Бұл сыннан да сүрінбейтін спортшыларымыз іріктеуден іркілмей өтіп, жеңімпаз атанатынына кәміл сенеміз, – деді жаттықтырушы Е.Боханов.</blockquote>Жетістікті жіпке тізер болсақ, Сыр елінің еншісіне тиген жүлде мен жеңіс аз емес. Қабілет-қарымы артып, күш қайраты тасыған біліктілер додада діттегеніне жетіп, мәртебені биіктете түсуде. Мұндай көрсеткіш, нанымды нәтиже ел дамуының негізгі тетігі десек артық айтқандық емес. Тиісінше бұл спорттың саласының деңгейін де анықтап береді. Бүгінде сүйінші хабар мен ақжолтай жаңалықтардың өзінен айтулы саланың алға шыққанын аңғаруға болады. Иә, бұрын спорт көптің аузында кемшін тұсы көп айтылатын еді. Ой үстінде ойнамалы боп тұратын саланың бүгінгі орны орнықты һәм тұрақты. Өйткені Сыр спортшыларының жетістігі мен жеңісі спорт саласының айнасына айналды. Жаттықтырушы өз сөзінде облыстық спорт басқрамасының каратэге жақсы көңіл бөлетіндігін тілге тиек етті. Расында да қолдау мен демеу азаймаса, шыңға шығатынымыз анық.Айтпақшы, каратэ шито-рюден де балалар, жасөспірімдер, жастар және ересектер арасында ұйымдастырылған бәсекеде Әсемгүл Ердаулеттің ҚР чемпионы атанғаны көпке мәлім. Ол Қазақстан чемпионатының 7 дүркін жеңімпазы атанған сырбойылық.Ел чемпионатында алғаш рет 55 келі салмақта бақ сынаған Әсемгүл Қорқыт ата атындағы Қызылорда университетіндегі «Дене шынықтыру және спорт» мамандығының студенті. Халықаралық дәрежедегі спорт шебері, Әлем чемпионатының алтын медаль және Әлем кубогының иегері Әсемгүл кезекті жарыстың да тартысты өткенін айтады.<blockquote>‒ Қазақстанның тағы бір шыңын бағындырғаныма шын қуаныштымын. Жарыс өте тартысты өтті, еліміздің барлық өңірінен мықты спортшылар қатысты. Финалда Маңғыстау қаласының спортшысымен кездесу өткізіп, 6-1 есебімен жеңіске жеттім. Бұл бәсекеге дайындық жоғары деңгейде болды, осы орайда өзімнің жаттықтырушыларыма алғыс айтамын, ‒ дейді Әсемгүл.</blockquote>Бір қызығы, Әсемгүлді &nbsp;бұл спорт түріне ата-әжесі алып келген екен. Ол кезде қаршадай қыз небәрі 8 жаста болатын.<blockquote>‒ Бала болғандықтан бастапқыда жаттығу алаңына жай ойнап келіп жүретінмін. Кейіннен 12 жастан бастап аға буынның жеңіске жетіп, әнұранды шырқатып жүргенін көре бастадым. Мен де сол спортшылар секілді елдің намысын қорғағым келді және сол нәтижеге &nbsp;ұмтылдым. Қазіргі таңда ел арасында осы спорт түрі жақсы дамып келеді. Өткен жылы Токио олимпиадасына осы спорт түрі қосылып, алғаш рет елімізден 5 спортшыға жолдама берілгенін білесіздер. Соның ішінде Сыр өңірінен Мөлдір Жаңбырбай ел намысын қорғады. Оның өзі бізге үлкен құлшыныс сыйлады. Жалпы Қазақстан бойынша Қызылорда облысы каратэ-до спорт түрінен жоғары денгейде, ‒ дейді ол.</blockquote>Әсемгүлмен әңгімелесе отырып, жарыстағы басты қарсылас кім екенін де сұраған едік. Алайда қазақ елін әлемге танытуды мақсат еткен жүректі қыз &nbsp;барлық спортшының мықты екенін алға тартты.<blockquote>‒ Жарыс кезінде қарсыластың қандай әдіс қолданатынын білмейміз. Сондықтан кей сәттерде ұпай өткізіп алатын кездер болады. Сол үшін біз әр қарсыласпен шыққанда жекелей дайындықпен, бапкердің айтуымен тәуекел етеміз, ‒ дейді Ә.Ердаулет.</blockquote>Түйіндей келе, рух пен жігер спортшының қос қанаты десек, спортшының қанаты қайырылмағаны ләзім. Ал, басқарманың қолдауы, жаттықтырушының еңбегі, спортшының қабілеті сабақтасса, осы үштікте үндестік табылса жеңісті күндер көбеймек.

Облыста каратэ жоғары деңгейде дамып келеді

<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru">Kyzylorda-news.kz.</a> Кезінде Жайдарманның да, қазақша «КВН»-ның да чемпионы атанған «Арал-Ас» командасын жастар жазбай таниды. Әсіресе «Гәлөк 88» образымен талай жанды күлкіге қарық қылған Ғалым Махамбетовтің телеарнадағы бейнесі көпке таныс. Жуырда ғана «Сыр үміті» облыстық жастар форумында «Талант» номинациясын иеленген жерлесімізбен осы аптада емен-жарқын әңгімелестік.− Ғалым, әңгімемізді команда мүшелерінің қызметінен бастасақ... Әзілді кім даярлайды? Кім сүзгіден өткізеді?− Біздің команданың әрбір мүшесі − сценарист, бәрі де әзілді сахнаға лайықты етіп жаза алады. Дегенмен сценарийдің көп бөлігі Даниярдың қолынан шығады. Арамызда тың идеямен әзіл ойлап табатын − сол. Ал әзілді саралап, сүзгіден өткізуші − жетекшіміз Төребек. Сахнаға дейін де, кейін де редакторлық жұмыстарға қарап, тәрбиелік мәні мен мазмұнын өзі бір талқылап алады. Ал Ақылбек екеуміз әзілдердің идеясын толықтырып, түрлендіріп жіберетін адамдармыз (күліп).− Жайдарманшының арнайы дипломы болмайтыны белгілі. Сіз актер болмағанда, &nbsp;қазір қай салада жүрер едіңіз?− Менің онсызда арнайы мамандыққа берілген дипломым жоқ, бірақ қазір &nbsp;актер болып жүрмін. Негізі бұл бала кезімдегі арманым еді. Дегенмен КТА &nbsp;(Көңілді тапқырлар алаңы – ред.) арқылы сахнаға келіп, телеарнада танымал актерге айналамын деп ойламаппын.− «Әзілдің астарында зіл жатады» дейді үлкендер. Көрерменді күлкімен көмкергенде зілді оймен шешімін тапқан мәселе бар ма?− Біз әзілді ауыл арасынан, халықтың ортасынан іздейтінбіз. Әрине елдегі әзілдің түгелдей бәрін емес, тек ерекше образды, адамдардың қызықты қылығын, күнделікті &nbsp;күлкілі әдеттерді бақылап жүріп, өз ортамызда соны қайталап көретінбіз. Әзіл өзімізге өтімді болып, ұнаса әрі қарай дамытып, диалог құрастырып, түрлі оқиғалар өрбітуші едік. Ал әзіл арқылы шешімін тапқан мәселеге келсек, менің Гәлөк 88 деген образым көпке таныс. Сол рөлді сахнаға алып шыққан кезде тек залды күлкіге қарық қылдық деп ойладық. Алайда сол сәтте сахнадағы біраз адамды тәрбиелеген екенбіз. Гәлөк тәрізді қиқар сөйлеуді шынайы өмірде де әдетке айналдырған көп адам өзін сахнадан көріп, жинақталған кезі болыпты. Сондай-ақ біздің команда &nbsp;Жайдарманда Арал мәселесін жиі көтерді. Өзімізге келіп «сендер осы мәселені сахнада қозғаған соң, қолға алдық» деген әңгімені естімесек те, әзілдің «зілімен» Аралдың көркейіп келе жатқанын &nbsp;жақсы нәтиже деп түсіндік.− Қожанасырдың тарихта қалған қалжыңдарын ел әлі күнге айтады. Ал сіздің &nbsp;көрермен есінде қалған әзіліңіз немесе кейіпкеріңіз қандай?&nbsp;− Халықтың көп есінде қалғаны − ауылдың бұзық жігіті Гәлөк 88 образы. &nbsp;«Ее, квн» деген сахнадағы сөзімді көпшілік күнделікті өмірде әзілдеп айтып жүргенін көргем. Жалпы әр ойындағы бір сөзіңді іліп алып, қайталап жүретіндер баршылық. Дәл қазір есіме түспей отыр, бірақ зиялы қауымның жоғары бағалағаны − «Сендерде су бар ма, бізде су жоқ» деп басталатын әзіл еді. Сондай-ақ әскерден келген жігіт туралы үздік үй тапсырмасын да жастар жиі еске түсіріп айтып жатады.− Қазір әртістердің ойшылдығынан тойшылдығы басым екенін көпшілік сынап жатады. Бұл күнкөріс қамы ма, әлде…− Әртістің көбі тойда жүргені рас, менде соның бірімін. Жігітке жеті өнер де аз. Тойды жоғары деңгейде жүргізе білу де шеберлікті қажет етеді. Сұранысқа ие болып тұрғанда неге шықпасқа?! Қазір асаба көп, бірақ таңдау ‒ халықта. Басында мені тойда шақырған кезде келіспеуші едім. Кейін жаймендеп тойды толық басқаруды үйрендім. Халықтың ортасында әңгімең мен әзіліңді айтып, елдің батасын алып жүргенге не жетсін?! Бірақ мен тойды өзімнің жұмысымнан алдыңғы орынға қойған емеспін.&nbsp;− Қоғамда, әлеуметтік желіде жастармен тығыз байланыстасыз. Қалай ойлайсыз, &nbsp;қазіргі жастарға не жетіспейді?− Жастарға ең алдымен «внимание» жетіспейді. Иә, олар кәдімгідей өздеріне басқаның назар аударғанын қалайды. Әрине жастардың бәрі деп айта алмаймын, бірақ басым көпшілігінің еңбектенуге талпынысы аз. Барлығы бірден жұлдыз болғысы келеді, бәрі бірдей атақты болып, ақшаны аспаннан «асағысы» келеді. Мысалы, бұрын әлеуметтік желінің жоқтығы әсер еткен шығар, біз тек қана Жайдарманды көретінбіз. Күні бойы дайындықта жүріп, ақша да таппасақ та сахнаның нағыз еріктісі болдық қой. Қанша жыл осылай Жайдарманның ізінде жүрдік. Алланың қалауымен қазір соның жемісін көріп жүрміз. Қазір көзінде оты бар, жалындап тұрған жасты аз көремін. Өзімізді ғана мақтан етіп айтып отырған жоқпын, кезіндегі біз сияқты қаншама жасты бүгінгіге үлгі еткенім деп түсініңіз.− Ең маңызды шешімді кімнің кеңесімен қабылдайсыз?− Көбіне достарыммен ақылдасамын. Сосын жарыммен, кейде Расулмен. Расулмен ақылдасатын себебім, оның ойы мен үшін &nbsp;аса қажет болмаса да оның қазірден тұлға сезінуі әке ретінде маған өте маңызды. Баланың ойын сұрасаң, ол өзін үлкендерше сезініп, «кішкентай» миын қозғап, көмектесуге талпынады. Сондай-ақ кейде мәселенің ыңғайына қарай жақындарымның да пікірін білуге тырысамын. Мысалы, діни сұрақ болса ұстаздың, есеп-қисап жөнінде бухгалтер досымның ақылын тыңдаймын.− Бүгінгі өнер саласына сын көзбен қарап көріңізші... Шоу көбейген тұста қателікті неден бастап түзету керек?− Жалпы өнер саласын сынап жүрген адам емеспін. Тек өзімнің қолымнен келетінді жасап, ешкіммен жарыспай еңбектенетін актермін. Бір айтарым, бізді көретін көрерменнің басым көпшілігі қазақ болғандықтан сахнада нағыз қазаққа керек нәрсені айту керек тәрізді. Ол ән болсын, мүмкін кино, сериал, әзіл болсын. Қазір барлығы жаңалық жасағысы келіп, шетелден жоба ұрлап, соларға еліктеп жатады. Бірақ мұның бәрі уақыт өте қалады деп ойлаймын. Өйткені қазақы дүние ғана шынайы бағаланады және оның ғұмыры ұзақ болады. Мысалы, Тұрсынбектің әзілдерін халық жақсы көреді. Неге? Себебі ол қазаққа керек нәрсені айтып отыр. «Өнер қырандары» да осының дәлелі.− Бүгінде төрт баланың әкесісіз. Отбасындағы ең үлкен құндылық деп нені айтар едіңіз?− Ең басты құндылық − иман. Екіншіден, сыйластық, бірін-бірі түсіну. Әке баланы, бала әкені, отағасы жарын, отанасы ерін түсініп тұрса «шағын мемлекетте» ешқандай қиындық болмайды. Сенімділікпен бірге құрған мақсат, үміт отбасы бірлігін нығайта түседі.− Қазақ «көз, сұқ» деген ұғымды жиі айтады. Ұлыңыз Расулды эфирге шығармас бұрын сізде де осындай қорқыныш бола ма? Осы орайда Расулдың «Күлдір-бүлдір» бағдарламасына келуі, дайындық барысы жөнінде де кеңінен айтып берсеңіз…− Көз тиіп кету деген өмірде бар нәрсе. Бірақ оны көңіліме алмайды екенмін, елдің сөзі өтеді дегенге де мән бермеймін. Мысалы, қатты жұқпалы аурумен ауыратын адамның қасында отырсам да маған жұғады деп ойламаймын. Дегенмен кейде Расулға көз тиюден сақтайтын дұғаларды оқып жүреміз.Телеарнадағы жоба басталғанда Расулмен жұмыс жасау оңай болған жоқ. Кішкентай төрт жастағы бала. Оның сценарийді оқымақ түгілі, айтқан сөзіңді қайталап беруі қиын еді. Бірақ сонда да Расулмен бірге жетпістен аса серия түсірдік. Эфир жұмысы Расулға да жеңіл тимеді, біз солай үлкен шаруаны атқардық. Бастапқыда Расул икемге келмей жатқан кезде «енді не істейміз, үлкен жауапкершілікті мойнымызға алдық, бітіре аламыз ба?» деген қорқыныш болды. Әйтеуір Алланың қалауымен бәрі ойдағыдай шығып, рейтинг біз жоспарлағаннан да керемет болды.&nbsp;− «Бос күлкі жүректі қарайтады» делінген дінде. Сахнадағы әзілдерді «пайдалы» деп ақтап алуға бола ма?− Сахнада пайдалы да, &nbsp;пайдасыз да әзіл бар. Мен оның бәріне толық жауап бере алмаймын. Негізі әзіл адамның жас шамасы мен сол кездегі деңгейіне қарай айтылады. Қазір бұрынғыдай бос күлуге біздің уақытымыз аз. Отбасы, бала тәрбиесі, жұмыс деген сияқты қарбалас тірлік бар. Бұрын жас болдық, болмайтын әзілге де күлдік. Қазір де әзіліміз таусылып қалған жоқ, бірақ орынсыз күле беретіндей жаста емеспіз.− Өмірде минусты плюске қаншалықты айналдыра аласыз?− Өте қызық сұрақ. Өмірде минусты плюске айналдырған адамның бірі − менмін. Оған оқымай-ақ өзім армандаған актер атануым дәлел. Сол сияқты өмірдегі көп келеңсіздікті күліп жеңген жайттар жетерлік. Оның қайсысы оң, қайсысы сол екенінін өзіңнен басқа ешкім аңғармайды ғой. Сондықтан өмірге позитивпен, күліп қарасаң &nbsp;соңында қайырлы қуаныш күтері анық.‒ Сіз үшін 24 сағаттың қайсысы маңызды?‒ Түскі ас уақыты (күліп). Өйткені, осы кезде қарным қатты ашады. Ойнап айтам, мен үшін әр тәуліктің имандылыққа шақырар бес уақыты бәрінен маңызды.− Жайдармандағы бүгінгі буынның деңгейі қандай? Жас әзілкештерге қандай кеңес айтар едіңіз?− Қазіргі қазақша КВН-нің деңгейі өте тамаша, керемет. Өткенде финалда болдым. Шынымды айтсам ондай финалды көптен бері көрмеген едім. Мен Астанадағы жоғары лиганы айтып отырмын, ал аймақтағы деңгейден хабарсызбын. Қазір халықтың көңілінен шығу өте қиын, өйткені әлеуметтік желі дамыған, ал керісінше адамдар сабырсыздана түскен. 5-15 секундтың ішінде көрерменді күлдірмесең, іші пысып телефонға үңіледі. Сондықтан осындай өтпелі тұста көптің назарын өзіне қаратқан командалардың деңгейін жоғары бағалаймын. Ал жақсы жайдарманшы болып, халықты көз алмай командаға қарату үшін көп іздену керек.− 10 жылдан кейінгі Ғалымды қалай елестетесіз? Қазір немен айналысып жүрсіз?− Он жыл бұрын мен осы деңгейге жететінімді білген жоқпын. Сондықтан алдағы он жылдықты да тек Алла біледі. Әрине болашағымнан тек жақсылық күтемін.Дәл қазір Расул екеуміз 7 арнаның «бет-бейнесіміз». Қазір басқа арналардан да ұсыныс жиі түсуде. Сондықтан түсірілім барысын жоспарлап, ұсыныстарға таңдау жасап жатырмыз. Алла қаласа, эфирден, You tube-тан &nbsp;тың жобаны көретін боласыздар. Биылға жоспар өте көп. &nbsp;Оған қосымша той, концерт жүргізумен айналысамын. Одан қалса &nbsp;Instagram парақшасындағы 1 миллионнан астам тіркелуші халықты «асыраудың» өзі оңай жұмыс емес... (күліп)&nbsp;− Сұхбаттасқаныңызға рахмет!

Ғалым Махамбетов: Жастарға «внимание» жетіспейді

<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru">Kyzylorda-news.kz.</a> Сыр саңлағы Мақсат Исағабыловтың есімі көпке таныс. Спортшы байрақты бәсекеде облыс мерейіін өсіріп, аймақ атын әйгілеп келеді. Жуырда жампоз балуанмен жолығып, алдағы жоспар мен спорттық әлеует тақырыбында әңгіме қозғадық.− Мақсат, бүгінгі болмысыңызға қарасақ, бала күніңізде де бірінші атаман атанып, талай мықтының жауырынын жерге тигізген тәріздісіз…‒ Спортқа бала күнімнен әуес болғаным рас. Үй маңында достарыммен күресіп, алысып жүретінімді байқаған әкем бесінші сыныбымда мені қазіргі жаттықтырушым Болатбек Кенеевке тапсырды. Бірақ мектепте өз күшімді көп көрсете бермейтінмін, өйткені сол кезеңде балаға тән ұялшақтық мінез басым болды. Жалпы мен ғана емес, отбасымызбен спортқа жақын, жанкүйер адамдармыз деп айта аламын.‒ &nbsp;Кілемдегі ең алғашқы кездесу де есіңізде болар…– Әрине. Ең алғашқы бәсеке оқушы кезімде өзім туып-өскен Қармақшы ауданында өткен. Әр аптаның соңына қарай дәстүрлі түрде аудандық жарыс ұйымдастырылатын. Ең бірінші сондай бір жарыста үшінші орын алғаным есімде. Бірақ сол кездегі қарсыластың барлығы мектеп кезінде ғана спортпен айналысып жүрді де, кейін жоғары спортта көріне қоймады.– «Әлем барысында» Айбек Нұғымаровқа жол бердіңіз. Сәттілік жетіспеді ме, әлде дайындық кемшін болды ма?— Айбек Нұғымаровтың менен он жас үлкендігі бар. Жас айырмашылығынан бөлек ол кісі екі дүркін «Қазақстан барысы», екі мәрте «Әлем барысы» атанған мықты палуан. Шынымды айтсам, аламанда маған тәжірибе жетіспеді, қазір сол қателіктерден ой түйіп, жұмыс жасап жатырмын. Биыл өтетін «Қазақстан барысында», «Әлем барысында» кемшіліктерді түзеп, жеңіске жетемін деп үміттенемін. Одан бөлек осы жылы Азия чемпионаты, Әлем чемпионатына да дайындық жүргіземіз. Алғашқы оқу-жаттығу жиыны ақпан айының жиырмасында Алматыда басталады. Осылайша жыл бойы ұлттық құрамамен бірге оқу жаттығу жиындарына қатысып, тәжірибемді толықтырамын.– Әлем мықтылары мен біздің палуандарды салыстырсақ, қай тараптың мүмкіндігі жоғары?Кешегі өткен «Әлем барысына» шет мемлекеттен елуге жуық палуан қатысты. Қазір шетелде де қазақ күресінің федерациясы жұмыс жасайды, соның нәтижесінде Өзбекстан, Моңғолия, Грузия, Тәжікстан &nbsp;палуандары да алдыңғы орыннан көрініп жүр. Бірақ төл күресіміз болған соң, өзге палуандарға біздің жігіттер есе жіберген емес.– Жеңіске апарар жолдың кедергісіз болмайтыны белгілі. Сіз де бұла күштің бәсекесінде біршама қиындықты еңсерген боларсыз... &nbsp;&nbsp;– Оныңыз рас, негізі байрақты бәсекенің жауапкершілігі бәрінен басым болады. Мысалы, кешегі «Әлем барысына» қатысушылардың тізімінде әуел баста мен жоқ болатынмын. Ол жерде біздің елдің намысын қорғайды деп төрт палуан белгіленген еді. Алайда Айбат Сетен есімді палуан жарысқа бір апта қалғанда аяқ астынан сырқаттанып қалды. Ұлттық құраманың бас бапкерлері ойласа келе маған сенім артып, жауапкершілік жүктейтінін айтты. Мұндай жаңалықты жарысқа екі күн қалғанда естідім, шынымды айтсам қатты қуандым, өйткені әлемдік додаға қатысудың өзі үлкен жетістік қой. Ол кезде мен де тамағыма суық тигізіп, сәл ауырып жүрген болатынмын, бірақ мұны жаттықтырушыма айтпадым. Өз-өзіммен күресіп, «маған елім осындай үлкен үміт артып отырғанда, әлсіздік танытуға болмайды» деп қобалжуды жеңдім. Ал кілемде жеңіске жеткенімде көзімнен еріксіз жас шыққанын жасырмаймын.– Қазақта «батыр аңғал» деген сөз бар. Палуанның біз білмейтін осал тұсы қандай?– Менің кілемдегі ең бірінші қателігім қарсыласыма көп аяушылық танытамын. «Қарсыласқа қатігездік көрсетпейсің» дегенді жаттықтырушыдан да, жанкүйерден де жиі естимін, алайда сол мінезді әлі күнге жеңе алмай келемін. Менде үнемі «денсаулығына зақым келтіріп алмаймын ба, оқыс қимылдап қалып бір жері ауырып қалмай ма?» деген ой тұрады. Негізі кілемдегі қарсылас өмірде досың болу керек. Бірақ қарсыласты белдесуде аяу дұрыс емес, өйткені сен жылы қабақ танытқаныңмен ол сені жығып кететіні белгілі ғой. Сондықтан ең үлкен кемшілігім деп осы қасиетімді айтар едім.– Қазақ күресінің облыстағы деңгейі мен даму бағытына тоқталсаңыз…– Аймағымызда қазақ күресінің дамуы жоғары деңгейде деп айта аламын. Ізімізден білегі құрыш, жігері қылыш палуан інілеріміз өсіп келеді. Одан бөлек облыс әкімдігі, спорт басқармасы да осы салаға ерекше мән беруде. Соның нәтижесінде Сыр палуандарының есімін ел танып, қолдау көрсететін жанкүйердің саны артуда. Сондай-ақ бізден кейінгі буын арасында Еңбек Сақтағанов, Айдын Жыланбасов, Нұрдәулет Жақсылық ініміз ел чемпионатында топ жарып жүр.– Осы орайда өз салмағыңызда бірге шығатын палуан бар ма?– Нұрым Сәлімгерей атты палуан бауырымды көпшілік таниды. Біз бала кезден бірге өстік, тіпті отбасымызбен жақын араласамыз. Анам сұрағандарға «Менің егіз балам бар. Нұрымды түнде, Мақсатты күндіз босанғам» деп әзілдейді. Себебі, Нұрым қара, ал мен сарғыштаумын ғой (күліп). Айта кетейін, Нұрым желтоқсан айында Ақтөбеде өткен әлем чемпионатында 100 келі салмақ бойынша «Әлем чемпионы» атанды.– Спортта да төрешілер тарапынан қателік кететінін естиміз. Күресте де әділетсіздік бола ма?– Иә, төрешілер де кейде қателеседі. Ара-тұра бұрмалаушылықтар да болып тұрады. Дегенмен оларға шағымданғаннан гөрі, келесі жарыста мықтылығымды дәлелдеп, жеңуді &nbsp;дұрыс санаймын.&nbsp;– Ал сіз үшін ең басты қарсылас кім? &nbsp; &nbsp;– Қарсыласты мықты немесе әлсіз деп бөлген емеспін. Дегенмен Айбек Нұғымаров, Руслан Әбдіразақов, Ерасыл Қажыбаев сынды палуандарды талайдың жауырынын жерге тигізген, жұдырығы жуан спортшылар деп айта аламын. Негізі қарсыластың осалы болмайды, сондықтан бәріне бірдей үлкен дайындықпен баруға тырысамын.– Қазақ «ер-азамат сегіз қырлы, бір сырлы» болу керек дегенді жиі айтады. Ал сіз спорттан өзге қандай салаға қызығасыз? – Аптаның әр тәулігінде екі мезгіл, таңертең және кешкі уақытты жаттығуға арнаймын. Ал бос уақытта атқа мініп, саятшылыққа шығып қайтатын жақсы әдетім бар. Әкем үнемі ер жігіт атқа мініп, мылтық ата білу керек деп айтып отырады. Спорттан бөлек Қорқыт ата атындағы ҚМУ-да бастапқы әскери дайындық және заңгер мамандығы бойынша білім алғанмын.– Болашақ палуандарда қандай қасиет болу керек? Олар осы сәттен бастап нені ескергені дұрыс?– Дәл қазіргі қоғамда жастар уақыттың қадірін түсіну керек. Болашағың үшін еңбек етіп, жастық жігеріңді жақсы дүние үйренуге жұмсасаң, ертеңгі күнге нық сеніммен қарай аласың. Ал палуанға тән қасиеттерге келсек, ер-азаматта бірінші намыс, ұлтшыл мінез, еңбекқор ұстаным болу қажет.– Сұхбаттасқаныңызға рақмет!

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары