<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Аймақ төрінде орналасқан Жыраулар үйінің мәжіліс залында Қызылорда қалалық Жастар театрының әртістері белгілі өнер тарландарымен кездесті.«Тұңғышбай. Таным. Театр. Тарих» атты Қазақстан театр қайраткерлері одағының төрағасы, Қазақстанның Халық артисі, профессор Жаманқұлов Тұңғышбай Қадырұлымен кездесуге Қазақстан театр қайраткерлері Одағының жауапты хатшысы, театр және кино актрисасы Ағманова Рабиға Бибошқызы, актер, композитор, Қазақстанның мәдениет қайраткері Көбентай Қадырғали Нұрғожаұлы, С.Мұқанов атындағы солтүстік Қазақстан облыстық қазақ музыкалық драма театрының басшысы Біржан Жалғасбаев, Н.Бекежанов атындағы Қызылорда облыстық қазақ академиялық музыкалық драма театрының басшысы Ниязов Мұхтар Мәуленұлы, Қалалық мәдениет және тілдерді дамыту бөлімінің басшысы Тажмаханов Жағыпар Айтбайұлы, ақын, режиссер-сценарист, ҚР Мәдениет қайраткері, ҚР Жазушылар Одағының мүшесі Нұрмаханов Оңталап Дүйсенәліұлы қатысып, жас әртістер құрметті қонақтармен көкейде жүрген ойларымен бөлісіп, сұрақтарына тұшымды жауап алды.Тұңғышбай Жаманқұлов – Қазақстан халық әртісі, мемлекеттік сыйлық лауреаты. Елге негізінен кино актері ретінде танылған ол «Казақфильм», «Ленфильм», «Өзбекфильм» киностудияларының Совет Одағы кезінде және тәуелсіздік жылдары түсірген «Қан мен тер», «Отырардың күйреуі», «Сардар» сияқты 30-ға жуық фильмдеріндегі негізгі кейіпкерлерді сомдаған. Шетелдік және қазақстандық драматургтердің «Туран­дот ханшайым», «Бонапарттың үйленуі» сияқты бірнеше спектальдерін қойған театр режиссері, спектакльдерде ойнайтын театр актері. Жаманқұлов актерлігімен бірге өнертану ғылымдарының кандидаты, Қазақ өнер академиясының оқытушысы, «Наз» (2001) және «Сөз» (2008) атты көркем-публицистикалық кітаптардың авторы. «Парасат» ордені иегері, Монреальдың «Фипресси», Нидерландтың «Алтын пласти­на» сыйлықтарының лауреаты, 2007 жылы Қазақстанның «Жыл адамы» атанды.&nbsp;&nbsp;Тұңғышбай Жаманқұловтың «Отырардың күйреуі» фильміндегі Қайырхан рөлі үшін Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты атанғанын да мақтанышпен айта кеткен абзал. Кейіпкеріміз әртіс ғана емес, режиссер ретінде де К.Гоццидің «Турандот ханшайым», М.Ғапаровтың «Тұзды шөл», Қ.Шахимарданның «Томирис» пьесаларын көрерменге ұсынып, жоғары бағасын алды.&nbsp;Сондай-ақ ол «Наз» атты ғылыми-публицистикалық 2 томдық жинақтың авторы.Кеш соңында қазақ театр өнерінің корифейі Тұңғышбай Жаманқұлов бастаған қонақтарға дәстүр бойынша құрмет көрсетілді. Өз кезегінде даңқты өнер қайраткері Тұңғышбай Қадырұлы жас ұжымның дарынды әртістеріне бата беріп, толағай табыстар тіледі.&nbsp;Қорлан САРЫ Фото: esquire.kz

Қызылордалық жастар өнер иелерімен кездесті

Фото: 1obl.ru<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Қорқыт ата атындағы Қызылорда университетінің «Аграрлық технологиялар» білім беру бағдарламасының студенттері Жансая Жақсылық, Дина Ділдабаева, Асемай Құттыбаева, Елдана Нұралиева және қауымдастырылған профессор, философия докторы Нұралы Нұрғалиев Қырғызстан Республикасының «Манас» Қырғыз-Түрік университетінде академиялық ұтқырлық бағдарламасы бойынша тәжірибе алмасуда.Бағдарлама аясында студенттер «Ауыл шаруашылығы» факультетіндегі профессор-оқытушылардың биология-өсімдіктану, жоба дайындау, жылыжай жұмысы бағытында лекциялық және практикалық сабақтарында дәріс алып жүр.<blockquote>«Қырғызстанға келгелі әртүрлі өсімдіктер мен жемістердің өсу барысын бақылап, олар туралы көп мәліметтер алудамыз. Бұл жақтың жылыжайларында құлпынай, рапс, мақта, алманың жаңа сорттары мен көгалдандыру үшін әртүрлі бақшалық гүлдерін өсіреді. Сонымен қатар қызанақтың төрт түрлі (түріктің «Эгей қызғылт», «Алатурка», «Сұңқар», «Алянак» деген ерекше сорттары) сорттарын өсіруге арналған зерттеу жұмысына қатысудамыз. &nbsp;Қызанақтың бұл түрлерін Қызылордаға барған соң егеміз. Академиялық ұтқырлық бағдарламасы аясында біздің терең білім алуымызға жағдай жасалған. Теориялық дәрістерден бөлек, практика өтуге арналған жылыжайлар бар», - деді агрономия мамандығының 3-курс студенті Жансая Жақсылық.</blockquote>«Аграрлық технологиялар» білім беру бағдарламасының қауымдастырылған профессоры, философия докторы Нұралы Нұрғалиев «Манас» Қырғыз-Түрік университетінің профессоры Ахмет Айгүнмен кездесу барысында Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университетін таныстырып, білім ордасының 85 жылдығына арналып шығарылған кәдесыйды табыс етті. Нұралы Шайқысұлтанұлы академиялық ұтқырлық бағдарламасы аясында «Манас» Қырғыз-Түрік университетінің студенттеріне дәріс берді.&nbsp;<img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/441159807_986843476518518_607357224843000254_n_c9dd24063f.jpg" alt="441159807_986843476518518_607357224843000254_n.jpg"><img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/443719540_986843466518519_5399333905900806312_n_4f48f47037.jpg" alt="443719540_986843466518519_5399333905900806312_n.jpg"><img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/441079853_986843423185190_1128537644797899197_n_d364619119.jpg" alt="441079853_986843423185190_1128537644797899197_n.jpg">

Қызылордалық студенттер Қырғызстанда қызанақ өсіру әдісін зерттеуде

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Сыр сахнасында Мәдениет саласының үздігі Баймаханов Ұғым Санақұлының 50 жылдық мерейтойына арналған «Өнердің дарабозы» атты шығармашылық кеші болып өтті. Өнер әлемінде үздіксіз ізденіс пен талантымен көрермен көңілін тауып жүргеніне 30 жылға жуықтап келеді. Бүгінде ол «Мәдениет саласының үздігі», «Үздік актер» аталымынның иегері.&nbsp;Ұғым Санақұлы 1997 жылы театрға биші болып жұмысқа орналасып, 1999 жылдан бастап театр артисі қызметін абыроймен атқарып келеді. 1995 жылы Қорқыт ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университетінің хореография мамандығына оқуға қабылданып, 1999 жылы тәмамдаған. Өзінің айтуынша, өнер жолын таңдауына ешкім себепші болмаған. Бала кезден сол саланың хас шеберіне айналуды мақсат тұтқан Ұғым Санақұлы осы салада жүргенін мақтан тұтады.Ең алғаш университет табалдырығын аттаған сәттен бастап, асқақ арманының орындалуына үлес қосқан ұстазы Алмас Қаржаубаев есімді азамат болды. Ол кісі хареография саласының қыр-сырын үйреткен. «Ұстазымның жолын жалғастырсам деген мақсатым әлі күнге мені алға жетелеп келеді», – дейді ол. Осылайша арманын мақсатқа, мақсатын шындыққа айналдыру үшін 1997 жылы университет қабырғасында оқып жүріп, «Сыр сұлуы» ән-би ансамблінің бишісі болды. 2007 жылдан 2011 жылға дейін Түркістан қаласындағы Қожа Ахмет Яссауи атындағы халықаралық қазақ-түрік университетінде актёр мамандығы бойынша білім алды. Оқуын тәмамдаған сәттен бастап, Н.Бекежанов атындағы Қызылорда облыстық музыкалық драма театрына актёр болып қызметке орналасты.Ұғым Санақұлы «Мұстафа Шоқай» спектакльінде Розенбергтің, «Абай» пьесасында Оразбайдың, «Ескі үйдегі екі кездесу» спектаклінде Айтөренің, Тахауи Ахтановтың «Ант» пьесасында Әбілқайыр хан рөлін сәтті сомдады. Осындай талантты өнерпаздың қабілетін ұштай отырып, өнер жолына бағыт-бағдар беріп, талантын шыңдай білген театр ұжымының еңбегі зор. Атап айтсақ, Мәдениет министрлігінің Құрмет грамотасымен, «Үздік актер» номинациясымен, Тәуелсіздік мерекесіне арналған төсбелгілерімен марапатталды. Сонымен қатар «Мәдениет саласының үздігі» деген атақтың иегері. Ұғым Санақұлы Баймаханов қазіргі таңда 3 қыз, 1 ұл тәрбиелеп отырған ардақты әке.Театр ұжымымен бірге халықаралық, республикалық бірнеше фестивальдерге қатысып, қазақ өнерінің мәртебесін әлем деңгейіне көтеруге атсалысып келеді. Атап айтқанда, 2015 жылы Ұлыбритания астанасы Лондон қаласында алғаш рет қазақ тіліндегі Д.Исабековтың «Ескі үйдегі екі кездесу» драмасында Айтөре образын сомдап, театр ұжымымен бірге өнер көрсетті.&nbsp;2018 жылы Шотландияда өткен «Фриндж» өнер фестиваліне қатысқан «Ақбаян» драмасында Айдар ролін үздік сомдап, биік белестен көрінсе, 2019 жылы Семей қаласында өткен Қазақстан драма театрларының республикалық фестивалінде «Абай» трагедиясындағы Оразбай ролін аса шеберлікпен сомдап, қазылар алқасының оң бағасына ие болды.Облыстық Мәдениет, архивтер және құжаттама басқарма басшысы Мира Жомартқызы өнер иесіне ақ тілегін білдіріп, облыс әкімі Нұрлыбек Машбекұлының құттықтауын табыстады.&nbsp;Абыройлы қызмет атқарып жүрген Ұғым Санақұлын Қазақстанның халық артисі, профессор, «Парасат» және «Достық» орденінің иегері, Қазақстан Театр қайраткерлері одағының төрағасы Тұңғышбай Жаманқұлов мерейтойымен құттықтап, Ұғым Санақұлына Қазақстан Театр қайраткерлері одағының «Дара» төсбелгісін табыстап, гүл шоқтарын ұсынды.&nbsp;Сонымен қатар, хореография өнеріндегі ұстазы өзінің баласындай тәрбиелеп, қанатын қатайтқан ұстазы, Мәдениет саласының үздігі Алмас Қаржаубаев және облыстық театрдағы әріптестері арнайы келіп, мерейтой иесіне ізгі тілектерін білдіріп, құрмет көрсетті.&nbsp;Шығармашылық кеш барысында өнер иесіне арнайы «Қазақстан Патриоты» төсбелгісі табысталды. Облыстық театрлар мен алыс-жақын шет елдегі әріптестерінің бейнеқұттықтауын экран арқылы тамашалады.&nbsp;Сахнада өзі сомдаған спектакльдерден үзінделер көрсетіліп, өнердегі әріптестері әннен шашу шашып, мыңбұрала билеп мерекелік кештің көркін аша түсті.&nbsp;&nbsp;Қорлан САРЫ

Өнер дарабозы Ұғым Санақұлының 50 жылдық мерейтойы өтті

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан халықына Жолдауында: "Су ресурсы еліміздегі өзекті мәселелердің бірі. Әсіресе, судың сапасы және оның халыққа қолжетімді болуы аса маңызды болып тұр. Жыл өткен сайын халқымыздың саны да, экономикамыз да өседі. Бұл – қалыпты құбылыс. Сол себепті 2040 жылдарға қарай Қазақстандағы су тапшылығы 12-15 миллиард текше метрге жетуі мүмкін. Жалпы, біз – трансшекаралық су көздеріне тәуелді елміз. Еуразия құрлығындағы өзендер мен каналдар – баршамызға ортақ табиғат байлығы. Осы су көздері біздің халықтарымызды, экономикамызды жақындастырады. Сондықтан көршілес әрі достас елдермен бұл мәселе бойынша әрдайым өзара түсіністікке және келісімге келу керек. Жан-жақты ойластырылған су саясатын жүргізу, трансшекаралық суларды пайдалану мәселелерін шешу – Үкіметтің алдында тұрған аса маңызды міндеттер"–деген болатын. Иә, тіршілік көзіміз су мәселесі қай уақытта да маңызын жоймаған. Ал ауыз сусыз қалған жағдайымызды тіпті елестету мүмкін емес. Осы тұста "Арал-Сарыбұлақ топтық су құбыры" өндірістік бөлімшесінің жұмыс барысымен танысқан едік.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Алғаш 1986 жылы «Арал-Сарыбұлақ су құбырын пайдалану басқармасы» мемлекеттік коммуналдық кәсіпорны негізінен Арал және Қазалы аудандарының халқын ауыз сумен қамтамасыз ету мақсатында құрылды. Осы тұста ауданды таза ауыз сумен қамтамасыз ету мақсатында 1970-1975 жылдар аралығында аудан аймағының Солтүстігінде орналасқан "Толағай" жер асты су қойнауларына, геологиялық барлау жұмыстары жүрген болатын. 2006 жылы «Арал-Сарыбұлақ су құбырын пайдалану басқармасы» МКК-ның меншігіндегі мүлігі түгелдей «Арал» СЖКБД филиалының меншігіне берілді. &nbsp;2011 жылдан бастап «Арал-Сарыбұлақ топтық су құбыры» өндірістік бөлімшесі болып қайта құрылды. Алғаш ауданымызға Бердікөл-Қосаман елді мекеніндегі "Толағай" су көзінен 1986 жыл келіп&nbsp; ауданды сол арқылы қамтамасыз етіп отырмыз. Қазіргі таңда мекемеде 281 жұмысшы-қызметкер жұмыс істейді. сонымен бірге 26 дана техника жұмылдырылған. Тағы айта кетерлігі, бөлімшеде 43 насос стансасы, 28 дана су ұңғымасы, 1577,3 км су құбыры желілері, оның ішінде 739,7 шақырым магистральды су құбырлары&nbsp; және 837,692 ішкі су тарату желісі магистральды су құбырлары бойында 1590&nbsp; дана бақылау құдықтары, сондай-ақ ішкі сі тарату желілері бойында 4405 дана бақылау құдықтары арқылы&nbsp;Арал ауданының 43, ал Қазалы ауданының 22 елді мекендерінің 165 мыңға жуық тұрғындарын, 439 Арал ауданындағы шаруашылық қызмет жүргізетін өзге де мекемелерді ауыз сумен қамтамасыз етіп отыр.Сусыз тіршілік жоқ екені белгілі. Ендігі жерде Арал ауданында барлық дерлік көшелер мен кент, ауылдық округтарға су жүргізілген деп айтуымызға болады. Ендігі кезекте Тоқабай, Абай, сонымен бірге Ақбасты елді мекендеріне су құбыры құрылыстары жүріп жатыр. 2024 жылы Ерімбетжаға, Тастүбек елді мекендеріне су жүргізу жұмыстарына байланысты жоба дайындалып жатыр. Бұл 2025 жылға дейін бітеді деп күтілуде. Демек ол жерлер де сумен қамтамасыз етіледі деген сөз.&nbsp;Өндірістік бөлімше Арал ауданының 43 елді мекенінің 14 963 абонентін, яғни 81 891 адам және де тұрақты сапалы ауыз сумен қамтамасыз етеді. Арал ауданы бойынша су есептегіш құралымен 14 708 абонент су ішіп отыр. Ал көше калонкасы суын 189 және арнайы су таситын автокөлікпен 66 тұтынушы қамтамасыз етілген.Өткен жылы жыл көлемінде Қосаман бас су тоғанынан 3 989 611,81 текше метр ауы су өндіріліп, Арал және Қазалы аудандарына 3 757 723, 895 текше метр ауыз су таратылды. Соның ішінде Арал ауданына 1 827 331,527 м3 ауыз су тұтынушыларға тартылады. Сонымен бірге су қорының таусылу қауіпі жоқ. Себебі Қосаман елді мекеніне шығып жатқан су 50 жылға есептелген екен.Табиғи монополиялар саласындағы уәкілетті органмен бекітілген ауыз су жеткізу қызметінің тарифі ҚҚС-мен өткен жылдың қаңтар-мамыр айларында – 439,12 теңге, маусым-тамыз айларында – 490,90 теңге, қыркүйек&nbsp; айында – 454,78 теңге, қазан-қараша айларында – 490,90 тенге, сонымен бірге желтоқсан айынан бастап – 382,72ңгені құрайды. Дегенмен тұрғындар пайдаланған ауыз суды су есептегіші бар тұтынушылар 1 текше метріне жеңілдетілген тарифпен ҚҚС-мен 30 теңгеден төлем жасалады. Сонымен қатар көше колонкасынан тасымалдап ауыз су пайдаланатын тұтынушыларға ҚҚС-мен 40 теңгеден төлем жасалады. Бекітілген тариф пен жеңілдетілген тариф арасындағы айырмасы мемлекеттік бюджет есебінен субсидиялар түрінде төленеді. Республикадан бөлінетін субсидия толығымен игерілді. Ауыз су төлемін жеңілдету мақсатында ауыз су үшін төлем ақыны Kaspi қосымшасы арқылы төлеуге болатындығы жөнінде&nbsp; Арал қаласы әкімдігімен бірлесіп, аудан көлеміндегі әлеуметтік желілерге хабарламалар беру жұмыстары жүргізілді. Нәтижесінде қала, Сексеуіл, Жақсықылыш кенттері, сондай-ақ барлық орталықтандырылған ауыз су желісіне қосылған халықтың 95 % осы қосымша арқылы ауыз су төлемдерін жасайды.Былтырғы жыл бойынша 739,7 км магистральды су құбырлары бойында 114 дана ақау магистральды су құбыры желілерінде орын алып қайта қалпына келтірілді. Сонымен бірге 837,692 км ішкі су құбырлары желілерінде орын алған 247 дана ақау қайта қалпына келтірілген болатын. Жаңа айтып өткенімдей апаттық жағдайды қайта қалпына келтіру үшін оның ішінде, бөлімшеге қарасты ауыз су жүйелерінің қалыпты жұмыс істеуін қамтамасыз ету мақсатында жыл сайын жоспарлы алдын-ала жөндеу жұмыстарының кестесі бекітілген. Осы жоспарлы алдын-ала жөндеу жұмыстарына қомақты қаржыны құрайтын шикізат-материалдар жұмсалып, бекітілген кестеге сәйкес Арал қаласы, Жақсықылыш, Сексеуіл кенттері, ауылдық елді мекендер бойынша су тарату бекеттерінің ауласындағы және ішкі су тарату құбырлары бойында орналасқан көру құдықтарының іші лайдан тазаланды. Сонымен бірге ішіндегі ашып-жабу арматураларына, өрт гидранттарына техникалық күтім жасалды. Тағы айта кетерлігі, жүйелі түрде барлық насос стансаларының аумағында санитарлық тазалық жұмыстары жүргізіліп, темір-бетон қоршауларын әктеу, темір қақпаларын сырлау және насос қондырғыларына техникалық күтім жасау жұмыстары атқарылды. Ауыз суды тұтынушылар санының көбеюіне және елді мекендерге ауыз су құрылысы жүруіне байланысты "Қосаман-Арал-Қазалы" жобасы жасалып, дайын тұр. Ендігі кезекте атаулы жоба жүзеге асуы қажет болып отыр. Себебі жаз айларында судың жетіспеушілігі жыл сайын көбейіп келеді. Егер атаулы жоба жүзеге асар болса, ауыз судың жетіспеушілігінен мәселе болмасы анық.Күз-қыс мезгілдерінде электр энергиясын үнемдеу мақсатында №2 Бердікөл су көтеру насос стансасы мен №3 Арал су көтеру насос стансаларындағы насос қондырғылары сөндіріліп, "Байпасный линия" арқылы су беріліп тұрды. Сексеуіл–Арал бағытындағы ескі ТНГ 100 маркалы су құбырының бойынан 18 ақауды темір листамен қаптап дәнекерлеу жұмыстары жүргізілді. Сонымен қатар Арал–Аралқұм бағытындағы ТНГ 100 маркалы су құбырының бойынан орын алған 5 ақауды темір листамен қаптап дәнекерлеу жүмыстары жүрген болатын. Аралқұм–Қамыстыбас аралығындағы ТНГ80 маркалы магистральды су құбырлары бойындағы орын алған 6 ақауды темір листамен қатап жөндеу жұмыстары жүргізілді. Ендігі кезекте елді мекендердегі 5 дана су көтеру мұнараларына ағымдағы жөндеу жұмыстары жүргізілген.Сонымен бірге ҚР-ның Ұлттық Экономика Министрлігінің 2015 жылы 16 наурызында №209 қаулысымен бекітілген "Су көздеріне, шаруашылық-ауыз су мақсаты үшін су жинақтау орындарына, шаруашылық-ауыз сумен жабдықтауға суды мәдени-тұрмыстық пайдалану орындарына және су объектілерінің қауіпсіздігіне қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар"&nbsp; санитариялық қағидаларына сәйкес өндірістік бөлімшеге қарасты нысандардан химиялық көрсеткіштер бойынша 13 006 сынама, бактериалогиялық көрсеткіштер бойынша 1 710 сынамалар алынды. Ауыз судың сапасы ҚР МемСТР-2874-82 стандартына сәйкес келеді. Сонымен қатар жоспарлы түрде көктемгі сәуір айында, күзгі қыркүйек айында аудандық СЭС қызметкерлерімен бірлесе отырып, барлық ішкі су тарату желілеріне, магистралды су құбырларына, су мұнараларына және су қоймаларына жуып-шаю, залалсыздандыру жүмыстары жүргізіледі.Алдағы уақытта да бөлімше тұтынушыларды сапалы ауыз сумен қамтамасыз ету бойынша жоспарланған жұмыстарын жаслғастыра бермек. Жұмысшы-қызметкерлердің барлығы дерлік арнаулы жұмыс киімдерімен қамтамасыз етілген.

Аралда ауыз су мәселесі шешімін таба ма?

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Жастардың кәсіпкерлікке ден қойғаны көңіл қуантады. Нарық заманында өздерінің&nbsp; сүйікті кәсібімен айналысып, тәуір табыс тауып, халықтың да қажетін өтеп отырған жастардың жаңа бастамаларына ризашылық танытпау мүмкін емес. Және олар кәсіпкерліктің тың түрін қолға алып, өздері өнім дайындаумен ерекшеленіп отыр. Сондай ізденімпаз жас кәсіпкердің бірі -&nbsp; Жұлдыз Қорғанова. Ол жуырда балғын және кептірілген жемістерден тәттілер дайындайтын сыйлық дүкенін ашты. Жұлдыз дүкенде түрлі мерекелік кештерде жасалатын сыйлықтардың түрлерінен бөлек, тәттілерден дәм татып отыруға арналған арнайы ойынды қарастырған.Жұлдыз Бүркітқызы 23 жаста. Арал қаласының тумасы. Орал қаласынан агрономдық мамандықты меншіктеген ол «Барсакелмес» табиғи қорығында еңбек жолын бастаған. Бірақ оған мемлекеттік жұмыстан гөрі өзінің сүйікті ісімен айналысу анағұрлым ыңғайлы көрінді және мол табыс әкеле бастайды. Осылайша отбасында аспаздық өнермен жақсы таныс болып өскен қыз осыдан бір жыл бұрын балғын құлпынай мен банан қосылған заманауи үлгідегі тәттілер дайындауды қолға алады. Және пайдалы кептірілген жемістерден букеттер әзерлей бастайды.&nbsp;<blockquote>– Әжем Жамал торт дайындайтын цехта еңбек етті. Тәттілердің небір түрін шебер дайындайтын. Кішкентайымнан әжемнен көзімізбен көріп, көкейге түйіп аспаздық өнердің қыр-сырын меңгердім. Бұрын үйде отбасым үшін дайындайтын қазіргі күні танымалдылыққа ие болған тіл үйірер тәттілерді неге кәсіпке айналдырмасқа деген ой келді. Алғаш тәттілер мен сыйлықтар дүкенін ашу туралы ойды анам Сәуле айтып, қолдау көрсетті. Кейін жолдасым Нұртуған, ата-енем де бұл іске деген бетбұрысымды бірден құптай кетті. Әрине, «жалғыз ағаш орман болмас» демекші, мен қанша тамақтан букет жасайтын шебер болсам да бір өзім мұндай дүкен ашуға шамам келмес еді. Жанымдағы жақын жандарымның қолдауының арқасында өз арманымды жүзеге асырдым, - дейді Жұлдыз.</blockquote>Жұлдыз жеке қаражаты есебінен дүкенді заман талабына сай толық жабдықтап, қажетті дүниелермен жасақтап қойған. Мұнда құлпынайлы, бананды шоколадты сыйлыққа алумен қатар, осында отырып дәмін татуыңызға да мүмкіндік бар. 10 адамға арналған шағын орынжай қарастырылған. Дегенмен күнделікті табыстың басым көпшілігі жеткізу қызметі арқылы түсетін көрінеді.&nbsp;<blockquote>– Бір ерекшелігі дүкенде тәттілерден дәм татып, тынығып отыруға арналған орынның болуы. Мұнда сіз өзіңіз қалаған жемісті тәттінің алдымен дәмін татып көріп, кейін тапсырыс берсеңіз болады. Ашылғанына аз ғана уақыт болса да тапсырыс берушілер баршылық. Жеткізу қызметі де қарастырылған. Көбіне сырт қаладағы адамдар Аралда тұратын жақындарының меншікті мерекелерінде қуанту үшін тапсырыс беріп жатады. Қызылорда облысы аумағы бойынша да тапсырыс алып отырамыз. Мен көбіне өнімнің сапасына мән беремін. Сол үшін піскен жеміс пен ең қымбат шоколадты таңдаймын, - дейді кәсіпкер.&nbsp;</blockquote>Жақындарының қолдауымен армандаған кәсібін бастаған Жұлдыздың алға қойған жоспарлары мен тың идеялары баршылық. Жастық күш қайратын тұлғалық жағынан дамыту мен табысты әйелге айналуға арнап келе жатқан жас кәсіпкеріміз бір дүкенмен тоқталып қалмай, өз мүмкіндіктерін пайдаланып кәсібін кеңейтуді ойлайды.&nbsp;

Жемістерден тәтті өнім дайындаған кәсіпкер

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Бүгінгі Үкімет отырысының күн тәртібінде туризмді дамыту мәселесі қаралды.Үкімет отырысынан кейінгі арнайы мәжілісте облыс әкімі Нұрлыбек Нәлібаев мәселенің маңыздылығын баса айтып, жауапты басшыларға бірқатар тапсырма берді.<blockquote>«Елімізде туризмді дамыту – мемлекеттік саясаттың басым бағыттарының бірі. Бұл арқылы біз өңірдің экономикалық жағдайының жақсара түсуіне, әлеуметтік мәселелердің шешілуіне қол жеткіземіз. «Туристік қызмет туралы» Заң аясында мемлекеттік қолдаудың нақты тетіктері айқындалды.Өткен жылы Үкімет «ҚР Туристік саласын дамытудың 2023-2029 жылдарға арналған тұжырымдамасын» бекітті. Осындай бастамалар мен реформалар туризмнің дамуына тың серпін берді. Өткен жылдың қорытындысымен туризм саласындағы нысаналы индикаторлардың орындалу көрсеткішінде оң динамика қалыптасты. ҚР Туризм және спорт министрлігі бекіткен жоспар аясында салаға салынған инвестиция көлемі 20,7 млрд теңгені құрап, жоспар 201 пайызға орындалды», – деді аймақ басшысы.</blockquote>Дегенмен, кейбір аудандарда Қызылорда облысының 2021-2025 жылдарға арналған даму жоспарына сәйкес белгіленген меженің орындалу барысы төмен. Нұрлыбек Машбекұлы аудан әкімдеріне қажетті шара қабылдап, жұмыс қарқынын жылдамдатуды тапсырды.Айта кетейік, биыл өңірдің туристік әлеуетін арттыру бағытында нақты шаралар қабылданды. Сәуір айында Еуроодақ елшілері Сыр өңіріне арнайы келіп, инвестициялық мүмкіндіктермен танысты. Аймақтың туристік тартымдылығын арттыру бағытында жаңа автовокзал пайдалануға берілді. «Қорқыт ата» әуежайының жаңа терминалының құрылысы аяқталды. Сондай-ақ, туристер тасымалына қолайлы жағдай жасау үшін 100 экотакси сатып алу жоспарлануда.Өткен жылдың қорытындысына қарағанда, ішкі туристер саны 113 мың, сыртқы туристер саны 3980 адамға жеткен. Облыста 4195 орынға лайықталған 150 орналастыру жайы бар. 2022 жылдың есепті кезеңімен салыстырғанда бұл көрсеткіш 112,8 пайызға артты.Былтырғы жазғы демалыс маусымында облыстағы 13 шағын және 2 ірі демалыс орнына 110 мың демалушы келді, 70 мыңға жуық адамды «Қамыстыбас» және «Ханқожа көлі» демалыс аймақтары қабылдады. Олардың иелеріне алдағы демалыс маусымында қауіпсіздік шараларын күшейту және санитарлық тазалық талаптарын қатаң сақтау жөнінде тиісті тапсырмалар берілді.Қазіргі уақытта облыста 806 орынға есептелген 5 шипажай жұмыс істейді. Шипажайларға биылғы қаңтар-сәуір айларында 2587 адам келген.Жол инфрақұрылымы да қарқынды дамып келеді. «Батыс Еуропа – Батыс Қытай» автокөлік дәлізінің Қызылорда облысындағы бөлігінде 53 жол бойы қызмет көрсету кешені жұмыс жасайды. Былтыр туристерге тартымды орындарда 17 санитарлық-гигиеналық торап талаптарға сәйкестендіріліп, күтіп ұстау шығындары мемлекет есебінен субсидияланды. Биыл 21 нысанға мемлекеттік қолдау шараларын көрсету үшін 21 млн теңге бөлініп, 14 кәсіпкердің субсидиялау туралы өтінішіне комиссия оң қорытынды берді.<img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/443716756_745160151138565_4821728278558247413_n_68bc933ad9.jpg" alt="443716756_745160151138565_4821728278558247413_n.jpg">

Қызылорда облысында туризм саласына инвестиция тарту жоспары 201 пайыз орындалды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Жайдарман&nbsp;– қазіргі таңда ауқымды аудиторияны қамтыған, ең ірі жастар қозғалыстарының бірі. Жайдарлы жайдарманшылардың ұлттық болмысын қалыптастырып, ел игілігіне қызмет ететін тәлімді тәрбие беру – үлкен міндет. Оның әрбір маусымы тәжірибелі командалардың біліктілігін шыңдауға, жас таланттардың шығармашылық потенциалын жүзеге асыруға жаңа мүмкіндіктер берері сөзсіз. Осы ретте&nbsp;ауданымызда да жайдарманшы жастардың легі қалыптасып, тұрақты түрде ойындар ұйымдастырылып жүр.&nbsp;Арал ауданында жайдарманның негізін қалаушылардың бірі Төребек Дәрмағанбетов ұйымдастыратын ойындардың жастар арасында орны ерекше. Қызығы мен шыжығы мол бұл жолда келе жатқанына бірнеше жылдың жүзі болған ол:<blockquote>– Жоғары оқу орнында оқып жүрген кезде сол университеттің жайдарман тобы бар екенін білдім. Бірақ олар орыс тілді команда. Енді қазақша жайдарман тобын құру керек болды. Оған арнайы кастинг өтті. Мен бақ сынап көрдім. Өттім. Командада ойнап жүрдім. Кейін сол команданың жетекшісі болдым. Осылайша «Жайдарман» ойындарына алғашқы баспалдақ жасаған болатынмын. Ал Ғалым Махамбетовпен мектеп қабырғасында жүргенде оқушылар үйінің үйірмелеріне қатысып жүріп танысқан болатынбыз. Сол таныстық үзілген емес. Мен өзім ойнап жүрген команданың тәжірибесін алып келіп, Ғалым екеуміз ойласып жүрдік. Бірде Ғалым командаға «Арал-АС» деп ат бергісі келетінін айтты. Осылай командаға жігіттер жинай бастадық. Бір жылдай команданың негізгі құрамына Данияр Бекжанов, Ақылбек Скендров және басқа да жайдарманға қызығушылығы бар жастарды&nbsp; жинақтадық. 2006 жылдары ең алғаш аудандық, облыстық жарыстарға қатыса бастадық. 2007 жылы республикалық жарыста өнер көрсетіп, екі жыл шыңдалып, 2009 жылы сүзгіден өтіп эфирге шықтық, – дейді.</blockquote>Сонымен қатар Төребек Дәрмағанбетов Арал ауданында бүгінде көптеген жастардың жайдарманға қызығушылығы жоғары екенін айтады.<blockquote>–&nbsp;Оқушылар үйінде жайдарманнан сабақ беріп жүргеніме 10 жылдан астам уақыт болды. Қазір қызығатын жастар көп. Соған қарай қысым да көп. Ата-аналар балаларды бірнеше үйірмеге қатар беріп тастайды. Сосын баланың бос уақыты қалмайды. Сондайда көбі тастап кетіп жатады. Солардың ішінен іріктеліп шыққандар бар. Оларды жарқыратып көрсету үшін қаражат қажет. Өзім бірнеше мәрте облыстық, республикалық жарыстарға апарып жүрмін. Тіпті кейде несие алып апарған кездерім де болды. Негізі жарысқа түсіп, сахна көрген бала ғана шыңдала түседі. Ал бізде бұл жағынан кемшіліктер бар, – деп пікірін білдірді.</blockquote>Дегенмен қалалық, аудандық көлемдегі ойындар ешқашан үзілген емес. Мысалы, жақында ғана қалалық З.Шүкіров атындағы мәдениет үйінің әдіскері Ж.Аймағамбетованың ұйымдастыруымен «Ел ертеңі – жастар» атты жайдарман ойындары өтті. Ойынға жалпы 7 құрама қатысып, нәтижесінде І орынды №14 мектеп құрамасы алса, ІІ орынды №2 облыстық мамандандырылған мектеп-интернатының «Комбо» командасы қанжығасына байлады. Жүлделі ІІІ орынды №262 мектептің «Тұмар» командасы иеленді. Сонымен қатар «Еркін құрама», «64 пысықтары», №220 мектептің «Жалынды жастар», «Universe» командалары арнайы алғыс хатпен марапатталды.Айта кетейік, осыған дейін Арал ауданынан «Жайдарман» ойындарына республикаға танымал «Арас-АС», «Жас Арал» сынды командалар шығып, өнер көрсеткен болатын. Ағаларының ізін қуып келе жатқан жас ойыншыларға тек сәттілік тілейміз.

Арал жастары жайдарлы жайдарманда

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Өмірде денсулықтан артық байлық жоқ. Оны ауырмағандар түсіне бермейді. Жаны ауырып, түрлі дертке ұшырағандар денсаулықтың қадірін әлдеқашан мойындап қойған.&nbsp;«Халқымыздың «басты байлық – денсаулық» деп бір ауыз сөзбен айта салған даналығына бас идім. Ұйқы тыныш, тәбетің жақсы боп, ертеңгісін еш жерің ауырмай оянудың өзі жарты бақыт екенін ұқтым», деді емес пе дерті жанына батқан тележүргізуші Бейсен Құранбек. Міне, біз сондай сынақ келгенде аурухана төсегіне таңылып, медицина мамандарының көмегіне мұқтаж боламыз. Әрине шықпас жанға себепші болып, түрлі диагноздар қою арқылы дертіңмен күресетін дәрігердің орны бөлек. Ал содан кейінгі күтім жасау мен дәрігердің нұсқаулықтарын орындауда қабағы мен көңілі арқылы науқастың дертінен айығуына себепші болатын медбикелердің медицина саласында маңызы зор.Иә, 12 мамыр – Халықаралық медбикелер күні. Бұл мереке 150 жылдан астам тойланып келеді, бірақ 1974 жылдан бастап ресми түрде атаулы күн болып белгіленді. Содан бері бұл ең қажетті және маңызды мамандықтардың өкілдеріне алғыс білдірудің тамаша мүмкіндігі саналып келеді. Осы орайда сол бір алғыс пен құрметтің лайықты иесіне айналған маман жайында сөз сабақтамақпыз. Ол аудандық аурухананың жансақтау бөлімінде күндізгі мейіргер болып қызмет атқаратын Ақгүл Жалмағанбетова. Өзі Аманөткелдің тумасы. Ауыл мектебін бітірген болашақ мейіргер Ақтөбе медициналық колледжін мейіргер ісі мамандығы бойынша 1998 жылы тәмамдайды. Содан кейін елге келіп, уақытша мейіргер, ауыл дәрігерінің көмекшісі қызметтерін атқарады.<blockquote>– 1998 жылы оқу бітіріп ауылға келдім. Ол кезде дайын тұрған жоқ болды. Еліміз енді еңсе тіктеп, жұмыс орындарының енді ашыла бастаған кезі ғой. Ол кезде ауылда көбі жұмыссыз болды. Оқу бітірген көптеген мамандар өзімсіз секілді жұмыссыздар санатында еді. Мен өз мамандығымнан қол үзбеу мақсатында ауылдағы дәрігредің көмекшісі қызметін уақытша атқарып жүрдім. Жалақы да мардымсыз еді. Тіпті жоқ десе де болады. Мен сондықтан ол жұмысты нақты жұмыс деп айта алмадым. Дей тұрғанмен сондағы жұмыс өтілім мені белгілі бір ортада жұмыс істеуге, жауапкершілік арқалауға үйретті. Уағыт өте 2006 жылы Арал қаласына келіп, осында өзімнің өмірлік жолдасымды кезіктірдім. Осылайша отбасылық өмір басталып кетті. Бала күтімі, үй шаруасы сынды жұмыстардан бас көтермей жүргенде 10 жылдай уақыт өте шығыпты. Нақтысы 2016 жылы қазіргі жұмысыма ресми кірісе бастадым, – дейді мейіргер маман А.Жалмағанбетова.</blockquote>Отбаслық өмірде өз орнын тауып, ибалы келін, аялуы ана атана білген кейіпкеріміз бүгінде өмірлік жары Қазыбекпен бірге үш перзентін мәпелеп өсірген ардақты жан. Шаңырақтың ұйытқысы болумен қатар, медицина саласының кәнігі маманына айналған Ақгүл талай нәрестенің жарық дүние есігін ашуға себепші, ана мен баланың күтіп-баптайтын бағбаншысы десек жарастындай. Ол көбіне кесір тілігі жасалатын аналардың қолдаушысы һәм күтушісі.&nbsp;<blockquote>– Сәтті жасалған ота біздің жұымысыздың лайықты бағасы. Отадан кейінгі жауапкершіліктің дені бізде болғандықтан әрбір науқастың өмірі біз үшін аса маңызды. Сол үшін ұйықтамаған, уақытпен санаспаған сәттер көп болды, – дейді мейіргер маман Ақгүл.</blockquote>Иә, «Әрбір науқас үйіне аман-есен оралса бізге сол бақыт» деген еді кейіпкеріміз. Расында өз ісін асқан жауапкершілікпен атқарған маман қай кезде де мақтаулы болады. Бұны уақыттың өзі дәлелдеп келеді. Қат-қабат тірлікпен қатар қызметті де абыройлы алып жүрген осындай жандардың қоғамға қосар үлесі ерекше десек біз тақырыпқа арқау еткен Ақгүл Жалмағанбетованың мақтаулы маман деуге әбден болатын шығар.

Ақгүл Жалмағанбетова: Сәтті жасалған ота біздің жұымысыздың лайықты бағасы

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Денсаулық сақтау саласындағы ең негізгі қызметтің бірі – жедел жәрдем қызметі. Әрбір қоңырауды жауапсыз қалдырмай, барлық науқасқа алғашқы көмек көрсету – олардың басты қызметі. Әрине, жылдамдық пен шыдамдылықты, кәсіби біліктілікті талап ететін бұл сала физикалық жағынан да, психология тұрғысынан да ауыр. Сол үшін де тәулік бойы тынымсыз кезекшілікке шығып, адам жанын өлімнен арашалау жолында қызмет етіп жүрген ақ халатты абзал жандардың еңбегі ерен. Осы орайда, мереке қарсаңында Арал аудандық жедел медициналық&nbsp; көмек көрсету бөлімшесінің жұмыс барысымен танысқан болатынбыз.1981 жылы іргетасы қаланып, аудандық жедел медициналық көмек көрсету стансасы болып ашылған мекемені алғашқы жылдары Есқараев Қыдырбай басшылыққа алады. 1995 жылға дейін қазіргі «Жансая» тіс емханасы мен «ДРЭУ» мекемелерінің орнында болып, 1995-1998 жылдар аралығында ескі аудандық аурухананың қабылдау бөлімшесінің үстіне кіргізіледі. Ильясов Самат, Құлбаев Маханбет, Қожабаев Мұрат сында өз ісінің мамандары басқарған мекеме 2008 жылы ғана қазіргі орны, яғни «Абай» емханасының жанына көшіріліп әкелінді.&nbsp;2016 жылы Облыстық жедел жәрдем мекемесіне қосылып, №5 Арал аудандық жедел жәрдем бөлімшесі атанып, 2024 жыл басына дейін Ұйқасова Замзагүл басқарып келді. Сол жылдан бастап бөлімше жұмысы облыстық деңгейде бір медициналық ұйымға біріктірілді. 2022 жылы тозығы жеткен ғимаратқа мекеме басшысының және қызметкерлердің өтініші бойынша жеңіл, орта жөндеу жұмыстары жүргізілді.Бүгінде Данияр Маханұлы басқаратын мекемеде Арал ауданы бойынша 68 жан, Сексеуіл кентіндегі жедел жәрдем пунктінде 34 адам қызмет етеді.<blockquote>–&nbsp;Жедел&nbsp; жәрдем – бұл науқас адаммен ең бі­рінші болып бетпе-бет кездесу, шұғыл көмек көрсету. Науқас адам жедел жәрдемге қоңырау шалғаннан бастап, оның жағдайын біліп, алғашқы диагноз қоятын да біздер. Сол диагнозбен ауруханаға жеткенге&nbsp; дейін көмек көрсету –міндетіміз; нау­қас­тың шағымын ескеріп, оның амандығына жауап беру оңай емес. Сондықтан біздің жұмысымыздың аса маңызды екені өтірік емес.</blockquote>Бүгінде заман дамып, қызметкерлер жұмысын аса жеңілдетті десек те болады. Облысқа күнделікті есеп автоматты түрде барып тұрады.<blockquote>– Медициналық қызмет ортақ «Көмек» автоматты басқару бағдарламасы бойынша жұмыс жасайды. Қазір «103» мобильді шақыру қызметі жаңаша жұмыс жасауға көшті. Бұл өз кезегінде келіп түскен шақыртулардың жылдамдығын арттырып, пациенттерді тасымалдау бағдарын оңтайландыруға мүмкіндік берді. Мысалы, күндіз-түні ауысыммен жұмыс жасайтын 4 медициналық заманауи құрылғылармен толық жабдықталған 3 «JAK», 1 «Соболь» санатты автокөліктерді атап айтуға болады. Оларға пациенттің мекен-жайын шұғыл анықтау үшін арнайы «GPS» навигаторы негізімен ауданның толық картасы орналастырылған. Бұл автоматтандырылған жүйенің көмегі мол. Атап айтар болсақ, жедел көмек көліктері бекетке қайта келіп әуре болмайды. Бағыттаушы диспетчер көліктің қай жерде жүргенін компьютер арқылы анықтап, сол бағыт бойынша келесі шақыртуға жібереді. Ол біріншіден, уақытты, екіншіден, шығында да үнемдейді – деп, Данияр Маханұлы мекемедегі жаңа технологиялардың тиімділігін таныстырып өтті.</blockquote>Осы бар мүмкіндіктің арқасында өткен жылдары жедел жәрдем қызметкерлері 20 мыңнан аса шақыртуға уақытылы барып, алғашқы қызмет көрсеткен. Оның ішіне Жақсықылыш кентіндегі шақыртулар, теміржол бойындағы разъездер, Ырғыз ауданымен шектесетін Батыс-Қытай автожолының бойындағы түрлі жағдайлар кіреді. Кейде сондай қиын автожол оқиғаларына бір, кейде екі бірдей бригада кетіп қалатын кездер болады. Ондайда қала ішіндегі бригада тапшылық етіп, діттеген жерге кешігіп баратын жағдайлар кездесіп жатады.Осы тұста ескере кетерлік бір нәрсе, халық бұл қызметті&nbsp;тек шұғыл көмек керек болған кезде&nbsp;ғана шақыру қажеттігін ұға бермейді. «Жедел жәрдем» деген тіркестегі&nbsp;«жедел»&nbsp;деген сөзге назар аудармайтындар баршылық. Тұрғындар фельдшерлерді шұғыл жағдайда ғана шақыруы тиіс. Науқастың жай ғана басы ауырып, қан қысымы мен дене қызуы көтерілсе, емханаға немесе өзінің учаскелік дәрігеріне қаралғаны жөн. Фельдшер оған барған күннің өзінде тек қан қысымын түсіріп бере алады. Ары қарай ем жасауға оның мүмкіндігі жоқ. Өйткені қобдишасындағы дәрілер мен құралдар тек шұғыл шақыртуларға арналғанын ұмытпайық.Иә, өзгенің өзі таңдаған, сүйіп жасаған жұмысына сын айту керек те емес. Себебі қиындығы мол, алғысы аз жедел жәрдем қызметкерлерінің жұмысы қашан да мақтауға тұрарлық.Фото: Нұрболат Нұржаубай

Аралда 20 мыңнан астам шақыртуға жедел жәрдем қызметі уақытылы барған

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> «1989 жылы Арал теңізі Берг бұғазынан екіге бөлінді. Берг бұғазының солтүстік жағы – Кіші Арал теңізі, ал оңтүстік жағы – Үлкен Арал теңізі. Арал теңізін толықтай сақтау мүмкін болмағандықтан, оның екі бөлікке бөлінгендігін пайдалынып, Сырдария өзенінен келген суды тиімді пайдалану мақсатында Кіші Арал теңізін сақтап қалу жұмыстары қолға алынды. Кіші Аралды құтқарып қалудың алғашқы шаралары 1992 жылы басталған. Соның алғашқысы 1992 жылдың шілде-тамыз айларында Берг бұғазында құмнан тұрғызылған Көкарал тоспасы. Бірақ 1993 жылдың көктемінде дария суы өте мол келіп, сәуір айында тоспаны бұзып кетті.1996 жылдың қыркүйек айында Көкарал тоспасы қайтадан қалпына келтірілген. Соның нәтижесінде Сырдариядан келген суды түгелдей Кіші Аралға құюға мүмкіндік туған. Тоспаның салынуы мен 1989-1998 жылдар аралығында теңізге жыл сайын 3-8 текше метр дария суының құлауы экологиялық ахуалдың жандануына жағдай туғызды. Нақтырақ айтсақ, біріншіден, 30 жыл бойы теңіз суы деңгейінің түсуі тоқталып, 1996-1999 жылдары Кіші Аралдың деңгейі 2,5 метрге көтерілген. Екіншіден – оның тұздылығының артуы бәсеңдеп, 1991-1998 жылдары теңіз суының тұздылығы 33,8 г/л-ден 14,5 г/л дейін төмендеген. Сондай-ақ бұрын құрғап қалған теңіз табанына қайтадан су оралып, Сарышығанақ және басқа да қойнаулар суға толып, Ұлы теңіз бен Кіші Аралды жалғайтын өзектің құрғауы тоқтады, бірнеше бөлекке бөлініп қалудан аман қалған.Бірақ артық суды Үлкен Аралға жіберіп тұратын қондырғысы жоқ құмнан жасалған тоспа қатты дауылдың әсерінен 1999 жылы 22 сәуірде қайта бұзылды. Нәтижесінде 1999-2000 жылдары Кіші Аралдың деңгейі 3 метрге төмендеп, өте көп көлемдегі су ұлы теңізге құлады. Теңіз суының деңгейі ең төменгі көрсеткіш Балтық жүйесі бойынша 39,0 метрге жетсе, Үлкен теңізге кеткен көп сумен қатар өте көп балық та ығып кетті. Бірақ теңіздің екі бөлігін өзек арқылы байланыстыру болмағандықтан, жаз айларында бөлінген өзекшелерде сол балықтар қырылып қалды. Мұнымен қатар Бутаков және Үлкен Сарышығанақ қойнаулары Кіші теңізден бөлініп қалып, мұндағы тұздылық көлемі де айтарлықтай көбейді.Осыдан кейін халықаралық және мемлекеттік деңгейдегі «Сырдария өзенінің арнасын реттеу және Солтүстік Арал теңізін сақтау» (САРАТС) жобасы жасалды. Мақсаты айқын жобаны ҚР Үкіметінің қолдауымен Дүниежүзілік Банк қаржыландырды. Берг бұғазында су реттегіші бар Көкарал бөгеті, дарияның теңізге құяр сағасынан 25 шақырым жоғарырақта Ақлақ тоспасын салу және қазіргі қолданыстағы Қазалы, Қызылорда және Шардара плотиналарына күрделі жөндеу жүргізу жоспарланды. Көкарал бөгеті аяқталған соң 2006 жылдың сәуір айының ортасында Кіші теңіз деңгейі жоғарыда айтқан Балтық жүйесі бойынша 39,0 метрден 42,0 метрге дейін жетті. Теңіз суының көлемі 27,07 текше метр, айдынның аумағы 3288,0 километр, теңіз жағалауының ұзындығы 435 км болды.Теңіз плотина арқылы екіге бөлінген уақытта Үлкен теңіздің тұздылығы 100 г/л-ден асып, балықтың өмір сүру мүмкіндігі болмағанымен, Артемия салина шаянының қоры көбейді.Ал керісінше Кіші аралдың жағдайы күрт өзгеріп, жақсара түсті. 1990 жылдардың басында мұндағы теңіз суының тұздылығы мұхит суының тұздылығымен бірдей болса, 2006-2007 жылдары 10-11 г/л болды. Осының салдарынан балықшылық кәсібі қайта жанданып, мұндағы кәсіби маңызы бар балық түрі 22-ге жетті. Кіші теңіздің шығыс, солтүстік-шығыс, оңтүстік және оңтүстік-батыс аумақтарында балықтардың уылдырық шашатын орны пайда болды. 1990-2000 жылдар аралығында тек камбала-глосса балығы өндірістік маңызға ие еді. Кейіннен сазан, торта, табан, қаракөз, көксерке, ақмарқа, қылыш, шортан, қызылқанат, жайын, жыланбас, ақ амур, дөңмаңдай балықтарының саны көбейіп, өндірістік мақсатта аулайтын дәрежеге жетті. Осы ретте өте сирек кездесетін Арал шемейі мен ҚР Қызыл кітабына енген Арал қаязының да саны артты. Экологиялық жағдайы жақсарып, соңғы жылдары теңізден жылына 7-8 мың тонна балық ауланды.Мұның барлығы тек САРАТС жобасының тек алғашқы кезеңінің нәтижесі ғана. Екінші кезеңі салынатын болса, Көкарал бөгетін биіктетіп, теңіз деңгейін Балтық жүйесі бойынша 48,0 метр биіктікке жеткізуге, балық қорын Үлкен теңізге кетірмеуге, Шевченко, Бутаков қойнауларында және Қамыстыбас, Ақшатау көлдер жүйелерінде дрейссена бақалшағы мен мизид, қырықаяқ шаяндарын аулап, жоғарыда аталған теңіз учаскелеріне қолдан жіберуді қамтамасыз етуге, Жалаңаш, Үлкен және Кіші Сарышығанақ, Шөмішкөл, Қарасор және басқа да қойнауларды суға толтыруға, Кіші Аралды қолдан балықтандыру мақсатында тұқы, ақ амур, ақ дөңмаңдай, шұбар лөңмаңдай, ақмарқа, көксерке және бекіре тұқымдас балықтарының шабақтарын жіберуге, сондай-ақ балық аулау көлемін арттыруға үлкен мүмкіндік туар еді.Аралдың байырғы балықтары судың орташа тұздылығы 10 грамм болған кезде уылдырық шашып көбейетін. Егер теңіз суының әр литрінде 10 грамнан артық тұз болса, байырғы балықтардың уылдырық шашуы қиындайды. Тіпті уылдырық шашқан күннің өзінде ол балыққа айналмай жатып қырылады. Кейінгі кезде соны байқап отырмыз. Дәл қазір теңіз суының тұздылығы 13 грамм болып тұр. Дариядан су келмегендіктен Кіші Аралдың 30 процент аумағында байырғы балықтар тіршілік қыла алмайтындай жағдайға жетті. Мемлекет Кіші Арал мәселесін шешуді шұғыл қолға алмаса, табиғат пен адамзатқа орны толмас залал келеді.&nbsp;Егерде Сырдария өзенінен Кіші Арал теңізіне құятын судың мөлшері судың тапшылығына байланысты келешекте де аз болатын болса, Кіші Арал теңізі таяудағы 4-5 жылда өзінің балық шаруашылықтың маңызы жоюы мүмкін. Яғни теңіз суының тұздылығының өсуіне байланысты Кіші Арал теңізінде Аралдың байырғы балықтары өмір сүре алмайтын болуы мүмкін.Сондықтан Солтүстік Арал өңірінің балық шаруашылығын сақтап қалу үшін төмендегі іс-шараларды жүзеге асыру керек.Біріншіден, Сырдария өзенінің Аманөткел елді мекені маңындағы Мырзастан су тоспасын салу жоспарлануда.Бұл тоспа Қамыстыбас және Ақшатау көлдер жүйелерін, сонымен қатар сол маңындағы шабындық жерлерді тұрақты түрде сумен қамтамасыз етуге мүмкіншілік береді. Қамыстыбас және Ақшатау көлдер жүйелеріндегі көлдерді түгелдей тауарлы көл балық шаруашылығын айналдыру керек, яғни ол көлдерде қазіргі заманның талабына сәйкес алдыңғы қатарлы биотехногияларды пайдаланып тауарлы балық өсірілуі тиіс. Сонымен қатар жоғарыдағы аталған көлдер жүйелеріндегі ірі көлдер-Қамыстыбас, Лайколь, Жаланаш, Райым, Ақшатау, Қаракөл, Шөмішкөл,Тұщы және Қарашалаң көлдерінің жағалауында қолдан тауарлы балық өсіретін тоған шаруашылықтарын ұйымдастыру қажет.Жоғарыдағы аталған көлдердің суы терең қойнауларында шарбақты балық өсіретін шаруашылықтарын ұйымдастыру қажет. Яғни бір сөзбен айтқанда көлдерді бұрынғыдай тек бір мақсатта, яғни тек кәсіпшілік немесе тауарлы көл шаруашылығы ретінде пайдаланбай, жоғарыдағы айтқандай үш түрлі бағытта пайдалану керек. Бұл ұсыныс су тапшылығы кезінде көлдерді үш түрлі мақсатта пайдаланып балық өсімділігінің артуына негіз болады.Кіші Арал теңізінің суының тұздылығының өсуіне байланысты онда жоғарғы тұздылықта уылдырық шашып өмір сүре алатын балықтарды жерсіндіру керек. Ол балықтар камбала-глосса, камбала-калкан және пиленгас.Бұл балықтар негізінен Азов-Қаратеңіз бассейнінде тіршілік етеді. Бұл балықтармен ғылыми-зерттеу жұмыстары жүргізіліп, Арал теңізінің жоғарғы тұздалықтағы суында өмір сүріп көбейе алатындығы дәлелденген. Кезінде камбала-глосса балығы Арал теңізінде жерсіндіріліп кәсіпшілік маңызға ие болған. Ал камбала-калкан және пиленгас балықтарын Арал теңізінде жерсіндіру жұмыстары жоспарланғанмен, оны іске асыруға Советтер Одағының Ыдырауы кедергі келтірді.Қазіргі кезде ҚР Үкіметінің арнаулы қаулысын қабылдап, жоғарыдағы аталған балықтың үш түрін Кіші Арал теңізіне жерсіндіру керек.Жоғардағы аталған балықтың үш түрінің де қолдан өсіру биотехнологиясы жасалған.Сондықтан қолдан өсіру жұмыстары Қамыстыбас балық өсіру питомнигінің Қосжар учаскесінде іске асыруға болады.Бұл балықтардың аталық-аналықтарын ұстау үшін Қамыстыбас көлінің Қосжар елді мекенінің жанында орналасқан Шөмішкөл көлін пайдалануға болады. Ол үшін Шөмішкөл көлін суландыратын каналға арнаулы шлюз-реттегіш орнатып,оның суының тұздылығын реттеуге болады.Сонымен қатар ол балықтардың уылдырығын шайқау үшін Шөмішкөл көлінің жағасында уылдырық шайқайтын цех салу қажет. Жоғарыда аталған шараларды іске асыру арқылы Солтүстік Арал өңірінде балық шаруашылығын сақтап, оны дамытуға негіз қаланады.&nbsp;

Аралда балық шаруашылығының мәселесі шешіле ме?

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Ұстаз алдын көрмеген жан жоқ шығар, сірә. Өскелең ұрпаққа білім беруді өзіне кәсіп қана емес, өмірлік мән қылған ардақты да қадірлі мұғалімдер өңірімізде жетерлік. Мұғалім болу – әркімнің қолынан келеді. Ал нағыз ұстаз болу үшін көп еңбек пен тер төгу қажет. бүгінгі мақаламыз 27 жылдан аса саналы ғұмырын ұстаздық жолға арнаған Қармақшы ауданы, Жосалы кентінің орталығындағы №121 мектептің мұғалімі Қарлығаш Мырхиева туралы болмақ.&nbsp;Ұлағат иесі 1975 жылы осы өңірде өмірге келген. Жаңақала (қазіргі Көмекбаев) ауылдық округіндегі №185 орта мектепті бітіріп, Қызылорда педагогикалық институтының физика-математика факультетінде білімін жетілдірген. 1996 жылдан бері ұстаздық жолды жалғап келеді. Осы уақытқа дейін 4 сыныпты бітіртіп, қанат қақтырған.&nbsp;Білікті ұстаздың облыстық, аудандық білім жүйесіндегі жас ұрпақты оқытып, білім беру мен тәрбие үрдісін ұйымдастырудағы және жетілдірудегі шығармашылық еңбектері еш кетпеген. Ол түрлі дәрежедегі мақтау қағаздары мен құрмет грамоталарымен марапатталған. Мамандығын ерекше жақсы көретін мұғалімнің сүйікті ісі жөнінде пайымы бөлек.&nbsp;<blockquote>– «Ұстаз» деген сөзді, «ұстаз» деген мамандықты мен ең қадірлі де қасиетті қызмет деп есептеймін. Себебі, ұстаз шәкіртін адалдыққа баулып, өмірлік азық боларлық пайдалы білім мен жанына ізгіліктің нәрін себеді. Жақсы мен жаманды үйретіп, адамгершілік қасиеттерді сіңіреді. Ең жақын жанашыры әрі ақылшысы, досы әрі сырласы бола біледі. Бір сөзбен айтқанда, ұстаз – бүгінгі қоғамды алға сүйрейтін озық ойлы адамның тәрбиешісі, өз уақытын аямай, өзгенің бақытын аялаушы жан. Ұстаз да өз кезегінде осы міндетті жан жүрегімен сезініп, қоғам жанашыры болуға ұмтылуы керек. Осы орайда «Ұстаз қандай болу керек?» деген сұрақтың жауабын қазақтың данышпан, дана ақыны Абай атамыздың шығармаларынан табамыз. Ұстаз – «Ыстық қайрат, нұрлы ақыл, жылы жүрек» иесі. Ыстық қайратымен бар білген білімін оқушы бойына сіңіретін, нұрлы ақылымен өміріне жарық сәуле шашатын, жылы жүрегімен баланың жан-дүниесін баурай білген ұстаз ғана баланы тұлға ретінде қалыптастырады. Жаңа ғасыр мұғалімінің бойында сергектік, байқағыштық, сезімталдық, әділдік, байсалдылық, ұстамдылық, сабырлылық сияқты қасиеттер тоғыса келе, мейірімділік атты ұлы ұғыммен ұштасып жатса ғана ұстаз еңбегі өз мәресіне жетіп «Ұлы ұстаз» деген ардақты атаудың шын иегері болады, – дейді Қарлығаш Мұханбетқалиқызы.</blockquote>«Ұстазсыз шәкірт тұл» дегендей, Қарлығаш апайдың да шәкірттері бүгінде сан-салада қызмет жасап, еліміздің гүлденуіне тер төгуде. Ұстаз еңбегі қашанда шәкірт жетістігімен өлшенеді. Әрбір мұғалім өз оқушысының жеткен жеңісіне қуанады, оны мақтанышпен айта жүреді. Білікті ұстаз да білімді оқушыларын әсте ұмытпайды. Түлеп ұшырған әр түлегінің жетістіктерін санамалап айтып беруге бар.<blockquote>– Маған өзім ұшырған түлектің барлығы ыстық. Мектеп бітіргендеріне бірнеше жыл болса да, әлі хабарласып, жаңалықтарымен бөлісіп отырады. Былтырғы бітірген сыныбымнан 3 оқушы «Алтын белгі» иеленсе, 2 оқушым үздік аттестат алды. Барлығы бірдей мемлекеттік грант иеленді. Осы көрсеткіш негізінде облыстық білім басқармасының Алғыс хатын иелендім. Ұстазға мұнан артық құрмет бар ма? Ал отбасымда отағасы Ербол екеуміз 4 перзент тәрбиелеп отырмыз. Ақтөбе ауылындағы үлкен әулетке келін болып түстім. Үлкендердің батасымен, ақ тілегімен өсіп-өніп келеміз. Енем біздің алаңсыз жұмыс істеуімізге қол ұшын беріп, бала тәрбиесіне көмектесіп, үнемі тілекші болып отырады. Осы анамыз отбасымыздың берекесін келтіріп, шаңырағымыздың шаттығын келтіріп отырған жан. Қандай семинар, тренинг, байқауға барамын десем де, қарсылық танытқан емес. Қайта «үйді уайымдамай барып келіңдер, елге қызмет етіп жүрсіңдер» деп қолдау білдіреді. Басшымыз Болат Жұмабаев ағайдың талапшылдығының арқасында ұжым да жоғары жетістіктерге қол жеткізуде, – дейді білікті ұстаз.&nbsp;</blockquote>Иә, жасаған жұмысыңа алғыс алу – нағыз білікті маманға берілген лайықты баға. Жауапкершілік жүгі жоғары мамандықты арқалап, елдің баласын қатарға қосып жүрген ұстаз жайлы ата-аналардың да айтары бар.&nbsp;<blockquote>«Менің Нұрайым және Жанарыс есімді немерелерім №121 мектепте оқыды. Қарлығаш апай Нұрайымның сынып жетекшісі болды. Сыныбындағы оқушыларына ықыласы ерекше еді. Әр баланың мінезіне сай қарым-қатынас жасап, өзіне баурай білді. Оқушылары да апайлары секілді алғыр, қайратты, білімді, көңілді болып өсті. Қазір барлығы студент. Былтыр робототехникадан 5 оқушысы Алматы қаласына республикалық жарысқа барды. Сонда өз пәні болмаса да оқушылары үшін жолға шықты. Қыс мезгілі болғанына қарамастан, өз балаларын әжесі мен әкесіне қалдырып, өзгенің балалары үшін алаң қылып, абыроймен барып-келген еді. Бұл әркімнің қолынан келе бермейтін ерлік деп білемін. Оқушылар үшін барын беруге әзір болған ұстазының қамқорлығын шәкірттері де ұмытпапты. Жақында Нұрайым «Қарлығаш апайым Харекет қоры арқылы баспаналы болып жатыр екен. Құтты болсын айтшы» деп қуана хабарласты. Бұл жаңалыққа жанұямызбен қуандық. Кәсіби мереке қарсаңында табысталған баспанасына бақ-дәулет қонақтасын» дейді ата-аналар атынан М.Шүлтікова. &nbsp;</blockquote>«Дүниеде көп адамды бақытқа кеңелткен адам – бақытты» деген ұлағатты сөз бар. Қаншама шәкірттердің қолына бақыт, білім кілтін ұстатқан ұстаз Қарлығаш – бақытты жан, ардақты ана. Ендеше елдің баласын тәрбиелеуді өзіне мақсат еткен әрбір мұғалім кейіпкеріміздей мамандығына адалдық танытса, ұстамды, саналы, өрелі ұрпақтың өсері анық. &nbsp;

Ұстаз - білім шырағы

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев «Билік халық үніне құлақ асуға, жергілікті жерлердегі проблемаларды шешуге, азаматтар алдында тұрақты түрде есеп бе­руге міндетті. Құрғақ уәде бермей, жұмыс істеуі керек! Осы қағи­датты Үкіметтің барлық мүшесі және әкімдер берік ұстануға тиіс» деп анық атап өткені баршаға мәлім. «Халық үніне құлақ асатын мемлекет» тұжырымдамасы – бұл ел Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың Қазақстан халқына арнаған Жолдауына арқау болған бағыттардың бірі. Мемлекет басшысының бұл тұжырымдамасы көптеген мәселеге қозғау салып, қалың ел тарапынан қолдау тапқан. Расында билік бұқараға барынша жақын болуы керек. Шенеуніктер алдына келген адамның мәселесін шешіп беруге ұмтылуы тиіс. Жалпы осы тұжырымдама төңірегінде халық пен биліктің арасында диалог орнауы бұл тәуелсіз еліміздің ертеңін еңселі ете түсеріне бірден-бір кепіл.Президент Жолдауында айтылған бұл бастама қазірдің өзінде нәтижесін беріп келе жатқанына көпшілік куә. Бұқараның бұл қолдауы алда талай табысты жолдың бастауы болары анық.Мұндай ашықтық, бұқара мен билік арасындағы байланыс ауданда да өте тығыз. Қос тарап арасындағы көпір қай мәселені де екіжақты шешуде зор ықпалын тигізіп келеді. Аудан жұртшылығы таяуда тағы да дәл осындай кездесуге куә болды.Нақтырақ айтар болсақ, З.Шүкіров атындағы мәдениет үйінде аудан әкімі Аманжол Оңғарбаев Арал қаласының тұрғындарымен кездесу өткізді. Кездесуде инфрақұрылымды дамыту бойынша атқарылып жатқан жұмыстарға тоқталып, алдағы жоспарларымен бөліскен Аманжол Сақыпұлы: «Баршаңызды алдымен Отан қорғаушылар күні мерекесімен және Жеңіс күнімен құттықтаймын. Өздеріңізге белгілі, аудан көлемінде ауқымды жобалар жыл сайын жүзеге асуда. Қаланың өзекті мәселелерін сала басшыларымен бірге аралап, таныстым. Биылғы жылы да жасалатын жұмыстар жетерлік. Бүгінде аудан орталығынан құны 3,1 млрд. теңгені құрайтын аспалы көпір құрылысы жалғасып, үстіміздегі жылдың күз айында пайдалануға береміз деп жоспарлап отырмыз. «Моно және шағын қалаларды дамыту» бағдарламасы аясында 7 көшенің автомобиль жолдарының құрылыс жұмыстары қарқынды түрде жүргізілуде. Сондай-ақ, Бақтыбай батыр көшесі толықтай жөндеуден өтпек. Одан бөлек, жақын күндері өткен аудандық мәслихат сессиясының отырысында аудан орталығынан қосымша 20 көшеге тас жол төсеуге қаражат бөлінді. Білім саласында да іргелі жобалар іске асуда. «Жайлы мектеп» ұлттық жобасы шеңберінде ауданымызда 4 бірдей мектеп пайдаланылуға беріледі. Оның ішінде, қаламыздағы «Арай» мөлтек ауданынан және Сексеуіл кентінен салынып жатқан білім ұялары биылғы оқу жылында пайдаланылуға берілетін болса, келесі оқу жылында тағы 2 мектеп жаңа №5 мөлтек ауданында және Жақсықылыш кентінде табысталатын болады. Денсаулық саласында да үміт күтіп отырған жобаларымыз бар. Үстіміздегі жылы қаламыздың «Шанхай» шағын ауданынан 200 орындық жаңа емхана салынады деп жоспарлануда. «Қамқорлық» орталығына 1,2 млрд. теңге қаржыға ерекше балаларымыздың еміне қажетті жаңа қондырғылар алынбақ. Инвестициялық жобаларда шет қалып жатқан жоқ. Бүгін Түркия мемлекетінен арнайы инвестор келіп, ылғал майлықтар өндіру цехын салу жобасын іске асыратынын жеткізді. Оған қоса, өңірімізге қажетті жобаларды іске асыру үшін қосымша инвестор көзін тарту мақсатында қолдау болатынын айтты. Біз үшін бұл жақсы мүмкіндіктердің бірі. Міне, атқарылып жатқан жұмыстардың бір парасы осындай. Ел Президенті атап өткендей, Қазақстан халқының ертеңін еңселі, болашағын баянды, келешегін кемел ету біздер үшін зор абырой. Өйткені халық сенімінен артық баға жоқ. Атқарған жұмыстарымыздан алда атқарар шаруаларымыз жеткілікті» деді.Басқосуда тұрғындар тарапынан аяқ су, кәріз жүйесін салу, түнгі жарықтандыру мен спорт алаңдарын салу сынды бірқатар мәселелер айтылды. Аудан әкімі тұрғындар көтерген мәселелерді саралап, соған сәйкес тиісті шешімдер қабылданып, жұмыстар реттілігіне сай атқарылатындығын жеткізді.Кездесуден соң аудан басшысы қала тұрғындарын жекелеген мәселелер бойынша қабылдады.

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары