<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru/">Kyzylorda-news.kz</a>. Қалалардың өсiп, ауылдың iрiленуi – өркениеттi қоғамның жетiстiгi. Алайда ауылдан бiржола тамыр үзiп қалмау – өзекті мәселе. Алыптардың көбі осы ауылда дүниеге келгенін ескерсек, болашақта бұл үрдiстiң жiбi үзiлмес үшiн мұнда ұлттық мәдениеттiң ошағы, заманауи бiлiмнiң бастауы сақталуы тиіс. Осыны ескерген Ауыл шаруашылығы министрлігі «Дипломмен – ауылға!» бағдарламасын іске қосты. «Бағдарлама біздің өңірге тиімді ме? Нәтижесі қандай?» деген сауалдарға жауап іздеген едік.Облыста «Дипломмен – ауылға!» бағдарламасын жастар толық қолдайды. Дегенмен бір жылдары «Жастар ауыл десе, ат-тонын ала қашады, маман тапшылығы мәселесі әлі де бір жолға қойылмады» деген пікірлер айтылған. Облыстық ауыл шаруашылығы басқармасының мамандары мұны аталған жобаның енді ғана жүзеге аса бастаған уақытында ауылда жұмыс істеуге ниетті жастардың қатары сирек болғанымен байланыстырды. Тек уақыт өте келе бағдарлама тиімділігін түсініп, оның жемісін көрген маман көрсеткіші көбейген. Олардың қатарында денсаулық сақтау, білім беру, әлеуметтік қамсыздандыру, спорт және агроөнеркәсіптік кешен саласының мамандары бар. Бағдарлама игілігін көрген кадрлардың басым бөлігі Жаңақорған ауданына тиесілі.Жас мамандардың да ойын ортаға салсақ, Айгүл Құлшаева – бағдарлама қатысушысы. Ол Қорқыт ата атындағы ҚУ-да бастауышта оқыту педагогикасы мен әдістемесі мамандығы бойынша білім алған. Жоғары оқу орнын тәмамдағаннан кейін арман қала Астанаға бет алуды да ойлапты. Бірақ туған топырақтан жырақтай алмаған. Бала кезінен ұстаз болуды армандаған Айгүл қазір қаладағы «Наурыз» шағын ауданында орналасқан №268 мектеп-лицейде мұғалім қызметін атқарады. Оның айтуынша, бағдарлама жастар үшін ерекше маңызға ие.<blockquote>«Өзге замандастарым секілді үлкен қалаға аттанып, мақсатымды жүзеге асыруға асыққан кез болды. Алайда жақындарымның жанында қалып, ойдағы армандарымды өз өлкемде іске асыруды шештім. Таңдауыма еш өкінбеймін. Ең бастысы, жастарға берілген осындай мүмкіндікті қалт жібермегеніме қуанамын. Осы бағдарлама аясында біржолғы көмек пен тұрғын үйге қол жеткіздім. Ал ол біз секілді жас отбасы үшін пайдалы», – дейді Айгүл.</blockquote>Тігіншілікті серік еткен қармақшылық жоба қатысушысы Ұлдана Нұртазаева да «Дипломмен – ауылға!» бағдарламасының аясында келіп жатқан жастарды мемлекет үлде мен бүлдеге ораған жоқ» дегенмен келіспейді. Жас маманның пікірінше, мемлекет тарапынан әрбір жастың дамуына жағдай жасалған. Мүмкіндікті қалт жібермесеңіз, екі қолға бір күрек табылады. Арал аудандық ветеринария бөлімінің басшысы Арман Мұсаев та – кезінде замандастарының басым бөлігі қалаға асыққанда, ауылды түлетуге бағыт алғандардың бірі.<blockquote>«Қазір бәсекелестік заманы. Сондықтан адам өзіне қажетті мамандықты игеруді ойлаған жөн. Университет бітіріп, мейрамханада даяшы болып жұмыс істеп жүрген жастарды көргенде, текке кеткен уақыт-ай дейсің. Одан да дипломмен ауылға тартып кетсе, жағдай басқаша болар ма еді деген ойда қаласың. Арба сүйреп жүргені де бар. Мұның барлығына мемлекетті кінәлайтындар табылады. Бұған мемлекеттің кінәсі жоқ. Техникалық маман тапшы екенін ескеру қажет. Қарапайым токарь, дәнекерлеуші, аспазшы дегендерден бастап, сұраныстағы мамандықты игеру керек. Мәселен, мал дәрігерін алайық. 1999 жылға дейін совхоз тарап, ветеринарлар жұмыссыз қала бастады. Алайда, 2012 жылдары Үкімет қаулысына өзгертулер енгізілді. Ветеринарлық станциялар жаңғырып, ауылдық округтерде пункттер ашылды. Біз осы серпілісті сезініп, шешім қабылдадық. Жемісін көріп отырмыз. Бүгінде Ақтөбе, Алматы қалаларынан тәжірибеден өтуге келген студенттер осында қалатынын айтқанда қуанамыз. Соңғы жылдары қыздар да осы мамандыққа қызығушылық білдіруде. Бәсекеге қабілетті жастардың қатары артса, мемлекет ұсынған мүмкіндікті тиімді пайдаланса жөн», – дейді Арман. Ауыл-аймақтардағы кадр жетіспеушілігі мәселесін шешуге бағытталған «Дипломмен – ауылға!» бағдарламасы жас мамандарды қанаттандырып келеді. Ұлттық экономика министрлігі таратқан ресми ақпаратқа көз жүгіртсек, бағдарлама іске қосылған 10 жылдан астам уақыт ішінде 60 мыңнан астам жас ауылға тартылған екен. Байқағанымыздай, облыстағы қарқын да жаман емес.Мәжіліс депутаты Мейрамбек Төлепберген «Дипломмен – ауылға!» бағдарламасына моно және шағын қалаларды да енгізуді ұсынуы қуантарлық. «Жақында өңірлерде сайлаушылар мен түрлі санаттағы әлеуметтік топтармен, жас мамандармен болған кездесулерде Үкіметке айтылған ұсыныстар аз болған жоқ. Әсіресе, бағдарламаның тиімділігін арттыру жайында өзекті мәселе қозғалды. Елімізде 2009 жылдан бері жүргізіліп келе жатқан «Дипломмен – ауылға!» бағдарламасының мақсаты – дипломды мамандарды ауылдық жерде тұрақтандыру», – деді депутат Мәжілістің жалпы отырысында.</blockquote>2009-2020 жылдары осы жобаны жүзеге асыруға 77 мыңнан астам маман 11,5 млрд теңге сомасында көтерме жәрдемақы алса, 36 мыңнан астам маман тұрғын үй сатып алу үшін 105,3 млрд теңге бюджеттік кредит алған. Өткен 2021 жылы 18,2 млрд теңге игерілген. Ал биыл тағы да 4,3 мың маман тұрғын үй алуы үшін бюджеттік кредит беруге 20 млрд теңге жоспарланған.<blockquote>«Дей тұрғанымен, бағдарламаның қабылданғанына 13 жыл өтсе де ауылдық жерлерде кадр тапшылығы әлі де өзектілігін жойған жоқ. Ең өзекті мәселе, аудан орталығы болып отырған моно және шағын қалалар да бұл жобаның игілігін көре алмай отыр. Ауылға маман тарту мәселесін шешеміз деп, аудандағы қалалар шетте қалуда. Айталық, Жамбыл облысындағы Талас ауданының орталығы Қаратау қаласындағы орталық ауруханасында 10-нан астам маман-дәрігер жетіспейді. Сондай-ақ мектептер мен балабақшаларға 20 мұғалім мен тәрбиешіге сұраныс бар. Жаңатас пен Шу қалаларында да дәл осындай жағдай орнаған. Бұл проблема жылдан-жылға шешілмей келе жатыр», – деді М. Төлепберген.</blockquote>Оның айтуынша, еліміздегі 42 шағын қаланың 32-сі ауылдық аудандардың әкімшілік орталығы болып белгіленген. Сондықтан мемлекеттік қамқорлық тұрғысындағы қыруар қаржының тиімділігін арттыру үшін аудандардағы моно және шағын қалаларды да жобаға енгізу қажет. Екіншіден, бұл жобаның тиімділігі бойынша ведомствоаралық жұмыстың жүйесін қайта қарап, жетілдіру қажет.Айта кетейік, 2020 жылғы 3 шілдеде «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне мемлекеттік қызмет мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасының Заңы қабылданып, «Дипломмен ауылға» жобасы шеңберінде әлеуметтік қолдау шаралары жөніндегі мамандар тізбесі кеңейтілді (басшылық лауазымдарды атқаратын адамдарды қоспағанда, «Б» корпусының мемлекеттік әкімшілік қызметшілері).Заңды іске асыру үшін «Ауылдық елдi мекендерге жұмыс iстеуге және тұруға келген денсаулық сақтау, бiлiм беру, әлеуметтiк қамсыздандыру, мәдениет, спорт және агроөнеркәсіптік кешен саласындағы мамандарға әлеуметтiк қолдау шараларын көрсету қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2014 жылғы 6 қарашадағы №72 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің бұйрығы қабылданды. Көрсетілген қағидаға сәйкес жұмысқа орналасқан ауылдар, кенттер, ауылдық округтер әкімдері аппараттарының мемлекеттік қызметшілері әлеуметтік қолдау шараларын алуға құқылы. &nbsp;

«Дипломмен ауылға»: қызылордалықтар үшін қаншалықты қолжетімді?

<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru/">Kyzylorda-news.kz</a>. Ойынның естісі де, есері де бар. Бой емес, ой жарыстыратын ғасырда смартфонына сыйынған адамдардың басын бір жерге қосып, күнделікті тіршіліктен тыс әлемдік жаңалықтарды, жауабы бар сауалдарды талқыға салу – қызылордалықтардың сүйікті ісіне айналған. «Ломка» деп аталатын ойын айына бір рет ұйымдастырылады. Бұл ойын қызылордалықтарды несімен қызықтырады? Ұйымдастырушылардың мақсаты не? Осы сұрақтар төңірегінде ойынның авторы, ұйымдастырушы Нұржан Батыршаевпен әңгіме өрбіткен едік.– Нұржан, бұл идея қайдан келді?– Өзім Қорқыт ата атындағы Қызылорда университетін жергілікті және мемлекеттік басқару мамандығы бойынша аяқтадым. Алайда мамандық бойынша жұмыс істеу көңілімнен шықпай, 2014 жылы телевизия саласына келдім. Инженер болып бастаған едім, қазіргі таңда режиссер ретінде қызмет етемін. Ал «Ломка» интеллектуалды ойынын ұйымдастыру – менің хоббиім.Ойынды ұйымдастырып жүргенімізге 4 жылдан асты. 2019 жылдан бастап тұрақты жүргізіп келеміз. Идея қайдан, қашан келді? Досымның Латвияға барып, саяхаттап келген кезі еді. «Сонда жүргенде ерекше бір интеллектуалдық ойынға қатыстым. Сұмдық қызық ойын» деген әсеріне елітіп, қандай ойын екенін, шарттарын, жалпы мақсатын сұрап, түсініп алдым. Өзім де интеллектуалды, көңілді ойындарға қызығатын едім. «Неге біздің қалада да жасап көрмеске» деп ойладым да, жарты ережесін сол жақтан алып, қалған ережесін өзім қостым. Осылайша ойынға қажеттінің бәрін қамтып, қызылордалықтардың менталитетіне, өмір салтына сай ұйымдастырып көрдік. Барлық бизнесте, қолға алған істе қиын болатыны – бастау. Ойынға кіруге арналған билеттерді қағазға шығарып, қаладағы ірі мекемелердің басшыларына кіріп, ойынмен, оның мақсатымен таныстырып жүрдім. Инстаграмм, әлеуметтік желідегі маркетингтің Қазақстанға енді кіріп жатқан кезі. Сонымен не керек, бастапқыда жүзбе жүз жолығып, тікелей жарнама жасап жүрдік. «Коллективпен, достарыңызбен бір команда құрап, қатысуға болады» деп жарияладық. Ол кезде қалада мұндай бағыттағы шаралар атымен жоқ. Кейбір басшылар үркіп, «сенің бір парақ қағазыңа қалай сенеміз, ақшасын алып, алдап кетсең ше» деген сияқты уәжін айтатын. Бүгінгі күні қаладағы 9 банк, мұнай компаниялары, жеке сот орындаушылары, кәсіпкерлер, қаланың интеллектуал қауымы да қалмай қатысуда.– Ойынға кімдер қатыса алады?– Ойын айына бір рет ұйымдастырылады. Әр айдың 10-нына дейін жоспарлы түрде өткізілуде. Жеңіске жеткен командаларға сыйлық беріледі. Бұрын заттай беретінбіз. Соңғы ойындарда жеңімпаздарға ақшалай жүлде беріп жүрміз. Бір командада ең кем дегенде 4 адам, көп дегенде 8 адамға дейін қатыса алады. Команданың құрамына қойылатын талап жоқ. Коллективпен, достармен, көршілермен, отбасымен, тіпті, танымайтын адамдармен де топтасып келуге болады. Әрине, жасқа қойылатын жалғыз талап: 18 жастан асқандардың ғана қатысуына мүмкіндік бар. 60 жастағы қатысушыларымыз да болған. Негізінен қатысушыларымыздың көбі 30-45 жастағы тұрғындар.Біз бастағаннан кейін қала бойынша осы бағытта тағы 3-4 ойын ұйымдастырыла бастады. Бұл – қуанарлық жағдай. Жеке өзіме бәсекелес ретінде мотивация болса, қызылордалықтар үшін рухани, интеллектуалдық жағынан дамудың көрсеткіші, жаңа бағыттағы идеялардың іске асуы. Үш жарым жыл болса да өз деңгейімізді сақтап келеміз. Біздің мақсат – қызылордалықтартың уақытын дұрыс өткізуіне жағдай жасау. Мысалы, қалада қолы босаған адам қайда барады? Бильярдқа, киноға, театрға баруы мүмкін. Ал «Ломкаға» келгендер әрі көңіл көтеріп, әрі миын қозғап, ойланып қайтады. Жақсы ойнаса, сыйлығын алады. Яғни біздің ойында жеңілгендер де ұтылмайды.– Сұрақтар қайдан алынады?– Ойын VII турдан тұрады. І турдан IV турға дейін 7 сұрақтан қойылады. Ал бесінші турда капитандар жарысады. Одан кейінгі кезең «Блиц» деп аталады. VII тур – «Ва-банк». Аталған кезеңдердің әрқайсысы бойынша командалардың балы есептеліп отырады. Сұрақтар да түрлі деңгейде, түрлі бағытта. Тіпті, мектеп бағдарламасының да сұрақтары бар. Облысымыздағы, әлемдегі соңғы жаңалықтар, ең соңғы өнер туындылары, сериалдарға да қатысты сұрақтар болады. Оған мен жауаптымын, барлығын өзім құрастырамын. Сол себепті ешқандай жаңалықты, киноны, кітапты жібермеймін десем болады.Ойынды досым Дастан Жақсыбаев екеуміз ұйымдастырамыз. Ол ойынның техникалық жағына жауап береді. Аппаратура, дыбыс, тағы басқа заттардың дайын болуын қадағалайды. Журналист, филолог Шаттық Байжігіт – ойынның жүргізушісі. Одан бөлек ойынға қатысарда әрбір қатысушының ұялы телефонын, интернетті қолданбағанын бақылайтын қыздар да бар.– Әдемі әңгімеңізге рақмет!

Нұржан Батыршаев: Жеңген де, жеңілген де ұтылмайтын ойын

<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru/">Kyzylorda-news.kz</a>. Қазіргі таңда әр ауданда «Жастар ресурстық орталығы» бар. Олар аудандағы, ауыл-аймақтағы жастармен тығыз байланысты. Жастарды кәсіпке баулу, жұмысқа орналастыру, ағылшын тілі курстарын тегін оқыту секілді жұмыстарды атқаруда. Соның ішінде жалағаштық жастар сөзді іспен дәлелдеуде. Мәселен, олар ұсынған түрлі жоба ерекшелігімен көзге түсіп, мемлекет қолдауына ие болды. Жуырда ауданның тыныс-тіршілігі, жай-жапсары туралы орталық басшысы Нұржан Амандықпен тілдесудің сәті түскен еді.– Әңгімемізді ауданда атқарылып жатқан жұмыстардан бастасақ…– Жастардың бел ортасында жүргендіктен олардың жұмысы маған етене таныс. Бұған дейін қаншама жоба жүзеге асып, біршама жұмыс атқарылды. Алдағы уақытқа межелеген жұмыстар да бар. Мәселен, Жалағаш ауданы жастарының «Темірқазық» қоғамдық бірлестігінің ұйымдастыруымен «Жалын» жастар сыйлығын беру алдағы жоспар еншісінде. Сондай-ақ «Шабыт» қоғамдық қоры және аудандық жастар ресурстық орталығы ұйымдастыруымен аудан орталығында халық көп шоғырланған орындарда арнайы сала мамандарының қатысуымен кеңес беру шаралары, NEET санатындағы жастарды қоғамдық ортаға тарту мақсатында ауылдық округтерде аймақтық спорттық сайыстар өткізіледі. Сондай-ақ жастар және жасөспірімдер арасында қылмыстың алдын алу үшін түнгі рейд жұмысы, нашақорлықтың зардаптары туралы жоғары сынып оқушылары арасында видеоролик байқауы, жас кәсіпкерлерді қолдау мақсатында сұхбаттар жүргізіліп келеді. «QAZAQSTAN JASTARY» қоғамдық қоры мен орталықтың ұйымдастыруымен жастар арасында әскери спорттық сайыстар, аудандық жайдарман ойындары, психологиялық семинарлар, ерікті жастар қозғалысын дамыту, жастар арасында мерекелік шараларды атап өту жұмыстары жүргізілуде. Өткен жылы 98 шара өткізіліп, оған 4700-ға жуық жас қатысқан. Аудан жастарының шығармашылығын дамыту мақсатында «Жастар кеші», аудандық жайдарман лигасы, ауылдың құндылықтарын насихаттау үшін «Еңбек» лагері, жастардың бос уақытын тиімді ұйымдастыру мақсатында ашық ақпарат көздерінен кинолар және спорттық сайыстардың тікелей көрсетілімі дәстүрлі түрде жүргізіліп келеді.– NEET санатындағы жастар саны қанша?– Негізі NEET жастардың үлесін анықтау қиын іс. Өйткені азаматтар өздерінің жұмыссыз екендігін айтып тиісті мекемелерге тіркелуге құлықты емес. Жастар қала мен аудан, ауылдарға келіп-кетіп жатады. Ресми түрде табысы мен қызметін айтып, тиісті мекемелерге хабар бере қоятындар да некен-саяқ. Ал жұмыссыз ретінде ресми тіркелмеген адамды статистика саласының мамандары «екі қолға бір күрек таппай жүр» деп есептемейді. Жыл басында облыс көлемінде үй-үйлерді аралап, сауалнама жүргізді. Оған біз де атсалысып, аудандағы жастар санын сараладық. Сауалнамаға 15-28 жас аралығында 4915 жас қатысып, соның ішінде 412 жас NEET санатындағы жастар екені анықталды. NEET санатындағы жастармен жүргізілген жұмыс нәтижесі бойынша: 21 жас – студент, 67 жас ақылы қоғамдық жұмыста, 27 жас – мүмкіндігі шектеулі жастар, 69 жас – тұрақты жұмыс орнында, 75 жас – өзін-өзі жұмыспен қамтығандар, 19 жас – жеке кәсіпкер, 38 жас – жастар тәжірибесі, 44 жас – бала күтімінде, 17 жас – көшіп кеткендер, 23 жас – үй шаруасы, 10 жас – жұмыссыз. Осы санаттағы жастарды жұмыспен қамтуға, кәсіпкерлікке тарту үшін тиісті жұмыстар жасалып келеді. Жыл соңына дейін NEET санатындағы жастардың толық мемлекеттік бағдарламаларға қатысуына жұмыстар жүргізілетін болады.– Жас кәсіпкерлерге тоқталайықшы. Жастарды кәсіпке баулу қалай жүзеге асуда?– Өзіңіз білесіз, жастардың басым бөлігінде кәсіп ашамын деген ынта бар. Қаншасы кәсібін аз қаржымен бастап, қолға алып келеді. Біреуі тігін тігіп, тәтті тоқаштар сатумен айналысса, енді бірі пластик терезе шығару, көлік жуу орнын ашу жұмыстарын жүргізіп келеді. Жыл сайын мемлекеттен берілетін қайтарымсыз қаржыны жеңіп алып, кәсібін дөңгелетіп жатқандар бар. Биыл ол қаржының көлемі көбейді. Алғашқы ағындағы жеңімпаздар қаржысын алып, кәсібін бастауда. Қалғандары да қаржының түсуіне байланысты кәсіп санын көбейтетіні белгілі.&nbsp;2022 жылдың соңында ауданда 527 кәсіпкер тіркелсе, оның 221-і жас кәсіпкерлер. Сондай-ақ жыл басынан ауданнан мемлекеттік, үкіметтік және өңірлік бағдарламалар аясында шағын және орта кәсіпкерлікті бастау немесе дамыту бағытында 109 кәсіпкер 2356,3 млн теңгеге қаржылан¬дырылса. Оның ішінен, 9 жас кәсіпкер 37,1 млн теңгеге қаржыландырылған. Ұлттық жоба шеңберіндегі 1 225 200 теңге (400АЕК) қайтарымсыз грант бойынша 63 кәсіпкер қолдау алған, оның 60,3 пайызы жас кәсіпкерлерге тиесілі.– Жастарда тың идея көп. Өзіңіз келгелі қандай жобаны қолға алдыңыз?– Әрине, кез келген идеяны жүзеге асыруға болады. Десе де барлығы қаражатқа келіп тірелетіні анық. Әйтпесе, біраз шаруаны атқарып тастайтын уақыт өтті. Біршамасына тоқталар болсақ, республикалық шағын гранттар байқауына қатысып, Шәменов ауылында коворкинг орталығын аштық. Онда спортпен шұғылдануға да айтарлықтай жағдай жасалған. Сондай-ақ жалағаштық жастар «Тәуелсіздік ұрпақтары» атты грантты жеңіп алды. Мұнда қалай шағын грантқа қатысуға болатыны, қалай ұтып алатыны, ақшаны игеру, есептерін дұрыс өткізу секілді сабақтар оқытылады. Сондай-ақ кешкі мезгілде жастардың уақытын тиімді өткізуге арнайы жоба жасап, ұтып алдық. Жастар үшін гитара, домбыра секілді музыкалық аспаптар тегін берілуде.– Қандай кітап оқып жүрсіз? Болашақтағы жоспарыңыз қандай?– Кітап оқығанды жақсы көремін. Адамның жанына тыныштық сыйлайтын, көп мазаламайтын, ойдан арылтатын нәрсе – кітап. Рухани демалыс сыйлайды. Күнделікті бір сағатымды кітап оқуға арнаймын. Бұл біраздан бері келе жатырған қағида. Белгілі бір межеде бір кітапты оқып бітіруім керек. Кез келген кітапты парақтай салу маған жат. Көбіне тарихи, әдеби кітаптар оқимын. Мәселен, Ілияс Есенберлиннің «Көшпенділер», Бақытбек Смағұловтың «Тағдыр тозағы», Міржақып Дулатов «Бақытсыз Жамал», Бердібек Соқбақпаевтың «Өлгендер қайтып келмейді», Әзілхан Нұршайықовтың «Махаббат қызық мол жылдарын» оқыдым. Сонымен бірге Момбек Әбдәкімұлының «Сүлеймен қарақшы» кітабын екі қайтара оқып шықтым. Өзімнің қатарластарыма да осы кітапты оқу керегін айтып жүрмін.Алдағы жоспарға келетін болсақ, аудандағы жастар орталығының штат санын көбейту керек. Бұл осы жылдың еншісінде. Жастармен тығыз жұмыс істеуде маман жетіспей жатады. Қаншама шаралар өтеді, семинарлар бар, сауалнама жүргізу секілді бастамалар бар. Сонымен бірге ауданмен ғана шектелмей, шалғай ауылдарды да қамтуымыз қажет. Олармен қазіргі таңда да тығыз байланыс орнатылған.– Сұқбатыңызға рақмет!&nbsp;

Нұржан Амандық: Жастардың айтары бар...

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp; Бүгінгі күні ауданда балық шаруашылығы саласының қарқынды дамыды деп айтуға толық негіз бар. Өйткені балық шаруашылығы өңірдің экономикасының дамуына және халықтың әлеуметтік жағдайының жақсаруына, тұрғындарды жұмыспен қамтамасыз етуде маңызды рөл атқарып отыр.&nbsp;Бәрімізге белгілі, өткен ғасырдың 60-шы жылдары Сыр өңірі балық шаруашылығының дамуы бойынша республикада алдыңғы қатарда болды. Жылына 55-60 мың. тоннаға дейін балық ауланды. Алайда Арал теңізінің тартылуы, 1980 жылдардан бастап балық шаруашылығы саласы тоқырауға ұшыратты. Теңіз суының тұздылығы 30 мгр/л дейін өсіп, балық аулау мүлдем тоқтайтын деңгейге жетті. Ондаған балық өңдейтін кәсіпорындар мен балық аулайтын шаруашылықтар жабылды. Осының салдарынан балықшылар басқа өңірлерге көшуге мәжбүр болды. Салыстырмалы түрде айтатын болсақ, 2000 жылы Солтүстік Арал теңізінен бар-жоғы 400 тонна балықтың бір-ақ түрі, камбала глосса балығы ауланған. Дер кезінде қабылданған шешімнің арқасында «САРАТС» жобасы саланың дамуына серпін берді. Қазірде Арал халқының ата кәсібіне айналған балық шаруашылығы жыл санап дамып келеді. Балық шаруашылығының өркен жаюуы халық тұрмысыныңда түзелуіне оң ықалын тигізуде. Ауданда жылдық қуаттылығы 23 900 тоннадан асатын 9 балық өңдеу зауыттары жұмыс істейді. Оның 5-еуі балықты тереңінен өңдейтін болса, қалған 4-еуі балықты қатыру, мұздату және ыстау сияқты өңдеумен айналысады. Аудан аумағында балық шаруашылығы маңызы бар Кіші Арал теңізінің 18 учаскесі, Сырдария өзені және 20 көл бар. Осы теңіздің 18 учаскесімен 20 көлдің 17 көлін табиғат пайдаланушыларға ұзақ мерзімге берілген, 3 көліміз резервте. Кіші Арал теңізінде балықтың 19 түрі мекендейді, кәсіпшілік балық аулау мақсатында балықтың 17 түрі ауланады.Балық аулау кезеңі ағымдағы жылдың 1 шілдесінен келесі жылдың 1 шілдесіне дейін есепке алынады, сондықтан 2022 жылдан 2023 жылға дейін, Кіші Арал теңізінен 6924 тонна, Қамыстыбас және Ақшатау көлдер жүйесіне 477 тонна, сонда аудан бойынша барлық лимит 7401 тонна болып бекітілген. Ауланған балық 01.11.2022 жылға 1002 тн болса, өңделген балық 3518 тонна. Балық өңдеу зауыттары: Атап өту қажет, ауданда Еуропа нарығына шығуға мүмкіндік беретін Еврокод белгісі тек екі кәсіпорында бар. Атап айтқанда, «Арал балық өңдеу зауыты» және «Арал сервистік дайындау орталығы» ЖШС-гі балық өңдеу зауыттары.&nbsp;Арал аудандық ауыл шаруашылық бөлімінің соңғы мәліметі бойынша 2259 тонна балық өнімдері экспортқа шығарылды, оның ішінде (Ресейге – 1380 тн, Польша – 181 тн, Литва – 197 тн, Әзербайджан – 60 тн, Германия – 327 тн, Грузия – 280 тн, Нидерланды – 50 тн, Венгрия – 32 тн, Голландия – 17, Прага – 35 тн аудандағы негізгі экспорттаушы кәсіпорындар "Арал СДО" ЖШС, "Agrofish 2020" ЖШС, "Қарашалаң СДО" ЖШС, ЖК "Караев Жамбыл" ЖК "Кошкарбаев С", ЖК "Мырзагазиев Ж" шығарып отыр.Қосжар ауылдық округінде орналасқан Қамыстыбас балық питомнигі мен оның Тастақ бөлімшесінде балық өсіруге арналған арнайы инкубациялық цехтары бар. Оның 1-еуі гуманитарлық көмек арқылы Израильден әкелініп құралдарымен жабдықталған. Облыс көлемінде табиғи су айдындарының балық қорын көбейту мақсатында республикалық бюджеттен жыл сайын Кіші Арал теңізіне және Ақшатау көлдер жүйесімен Приморский, Қамыстыбас көлдер жүйесіне осы «Қамыстыбас балық питомнигі» РМКҚ арқылы 14 млн 800 мың дана майда бір жылғы шабақтар және 420 мың екі жылғы шабақтар жіберіліп өсірілуде. Балық шаруашылғының дамуы теңіз маржанын сүзіп, напақа тауып отырған несібесін молайтып, ырысын өсіруде. Жастардың балық өнімдерін алуан түрі етіп өңдеп өз кәсіптерін дамытуына да септігін тигізіп отыр.

Аралда 2259 тонна балық өнімдері экспортқа шығарылды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp; Мал шаруашылығы – елімізде ежелден дамып келе жатқан салалардың бірі. Сонау патша үкіметінің тұсында бұл сала халқымыздың негізгі тіршілік көзі болатын.Сырдария ауданындағы Шаған ауылында «Шаған жер» серіктестігі күріш өндірісінен бөлек ата-кәсіп – мал шаруашылығымен де айналысады.«Мал баққанға бітеді» деген бабаларымыз. Ендеше халықтың негізгі тіршілік көзіне айналған шаруада бүгінде төрт азамат тұрақты жұмыспен қамтылуда.<blockquote>«Алғаш рет 2020 жылы шаруашылықта мал басы саны нөлдік көрсеткіш болатын. Биыл мал басының жалпы саны 298-ді құрап отыр. Күніне екі мезгіл сауылатын сауынды сиырларымыздан тәулігіне 80 литрден 160 литр сүт өндіреміз. Ал алынған сүттен қатық, айран, құрт өнімдерін шығарып, ауылымыздағы сауда дүкен сөрелеріне қойылады. Осылайша халыққа тиімді бағада ұсынып отырмыз. Былтырғы жылы ет-сүт өнімдерін сататын арнайы дүкен аштық. Бұл да халық игілігі үшін жасалып жатқан үлкен қадамдар. Онан бөлек шаруашылықта 147 бас жылқы оның ішінде 51 бие бар. Пандемия кезінде тұрғындарға тегін саумал ұйымдастырылды. Сонымен қатар өткен жылы 50 қой алынып, биыл 14 қошақанға төлдеп жатыр», – дейді мал шаруашылығының меңгерушісі Ұлтай Смағұлқызы. &nbsp;</blockquote>

Шаруашылықта мүйізді ірі қара саны артып келеді

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Қызылорда облысы бойынша қылмыстық атқару жүйесі департаментіне қарасты №60 мемлекеттік мекемесінде жазасын өтеуші азаматтарға жақындарынан келген сәлем-сауқатпен бірге тыйым салынған заттардың ену жолдарын болдырмау мақсатында мекеменің жедел бөлім қызметкерлері, Қызылорда облысы бойынша ҚАЖ департаментінің АМІЖ аға жедел уәкілі әділет майоры Ғалым Қонысбекұлы және №5547 «Ұлттық ұлан» әскери бөлімімен бірлесіп тексеру жұмыстары жүргізілді. Нәтижесінде түзеу мекемесінде тыйым салынған зат табылмады. &nbsp;<blockquote>«Тексеру жұмыстары аса қырағылықты талап етеді. Қиыннан қиыстырып, тағамның не сусынның ішіне тыйым салынған зат салып, қамаудағыларға жеткізетін келушілер де кездеседі. Сол себепті де әр келген сәлемдемені тінтуші иттің көмегімен жіті тексеріп барып, иесіне жеткіземіз», - &nbsp;деді мекеменің жедел бөлімінің бастығы әділет подполковнигі Сақтапберген Мақсұтов.&nbsp;</blockquote>Жалпы жыл басынан бері мұнда сәлем-сауқат қабылдау бөлмесіне келген бірнеше азаматтың азық-түліктері арасынан тыйым салынған зат тәркіленген. Бақылаушы Орынбасар Шыңғыстың айтуынша, егер жазасын өтеуші азаматқа келегн сәлем-сауқаттан тыйым салынған заттар тәркіленсе, алғашында ескерту, сосын айыппұл салынады. Үшінші рет қайталаса, екі ай мерзімге қамауға алынады екен.

ҚАЖ департаментіне қарасты №60 мекемеде сәлем-сауқатты тексеру жұмыстары жүргізілді

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp; Сырдария ауданында бірнеше жылдан бері мемлекеттік бағдарлама шеңберінде жүйелі жұмыстар жүргізілуде. Мәселен, Сырдария ауданы бойынша «Ауыл – ел бесігі» бағдарламасы шеңберінде 712,6 млн теңге бөлінген еді. Аталған жоба аясында &nbsp; Ақжарма елді мекенінде 5 көше, яғни 7,7 шақырым жол асфальтталған. Н.Ілиясов елді мекен көшелерін қайта жаңғырту жобасына республикалық бюджеттен 525,9 мл теңге бөлініп, 11 көшеге ұзындығы 2,6 км жарықтандыру жұмыстары жүргізілді. Сонымен бірге 3,6 км асфальт төсеніштері төселген және 92 - дана бағана орнатылған болатын.«Ауыл – ел бесігі» бағдарламасының тиімділігі барынша білінуде. Мәселен, Тереңөзек кентіндегі №210 Оспан Әбілпаттаев атындағы орта мектеп ғимаратының жылу қазандығын газ отынына қайта жабдықтау, «Айгөлек» балабақшасы ғимаратының бу қазандығын газ отыны етіп қайта жабдықтау, №2 «Балдаурен» балабақшасы ғимаратының бу қазандығын газ отыны етіп қайта жабдықтау, &nbsp;«Сырдария аудандық ауруханасы» ШЖҚ КМК аудандық ауруханасы қазандығының ғимаратын реконструкциялау, «Сырдария аудандық ауруханасы» ШЖҚ КМК 250 орынға арналған емхана ғимаратын газбен жабдықтау жұмыстарына 137,5 &nbsp;млн. теңге қаржы бөлінген. &nbsp;Қазіргі таңда аталған қаржы есебінен әлеуметтік нысандар толық аяқталып, пайдалануға берілген.Биыл аталған жоба жалғасын тауып, 1812,4 млн.теңгеге &nbsp;16 жоба жүзеге асыру жоспарланған. Оның ішінде, жолдарды орташа жөндеу – 11 жоба, әлеуметтік нысандарды ағымдағы жөндеу – 3 жоба, жаңадан салынатын құрылыстар – 2 жоба қарастырылған.&nbsp;<blockquote>&nbsp;«Ауыл – ел бесігі» бағдарламасы негізінде ауданда бірнеше бағытта жұмыстар жасалуда. Ақжарма ауылында 5 көше жөнеделіп, халықтың игілігін көруде. Алдағы уақытта аудан көлемінде бағдарламаның ұтымды тұстарын &nbsp;пайдаланып, көше әлеуметтік нысан құрылысын жүргізу маңызды рөл ойнайды. Ауылдарымызды көркейту арқылы – еліміздің дамуына серпіліс жасаймыз, – дейді аудандық мәслихат депутаты Марат Бисенов. &nbsp;</blockquote>

 Сырдарияда «Ауыл – ел бесігі» бағдарламасы серпін алды 

​<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Тергеуші қызметі қызығы мен қиындығы қатар жүретін сала. Ішкі істер органдарында ерекше орынға ие бұл саланың тарихы тереңде жатыр. Тергеуші мамандығы қашан да шынайылық пен төзімділікті, сауаттылықты, ой ұшқырлығын талап етеді. Әр қылмыстық істің артындағы адам тағдырына деген жауапкершілік үшін ақиқаттың ақ жолынан ауытқымай, қызмет атқару кез-келген адамның қолынан келе бермейтіні шындық. &nbsp;​Биыл Қазақстан Республикасы ішкі істер органдарындағы тергеу бөлімшелерінің құрылғанына 60 жыл толып отыр. Айтулы күнге орай, бүгін &nbsp;Қызылорда облысы полиция департаменті бастығының орынбасары полиция полковнигі Досжанов Амангелді Асқарұлы өз қызметінде ақиқат пен шындықты және әділдікті ту еткен тегеуріні мықты тергеушілерді марапаттады. &nbsp;Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің бұйрығымен тергеу құрылымының 9 жас қызметкері төсбелгімен &nbsp;және оларлың ата-аналары Алғыс хатпен &nbsp;марапатталды. Департамент бастығының бұйрығымен Тергеу саласының барлығы 68 қызметкері марапатталды. &nbsp;«Үздік тергеуші» номинациясы бойынша Қызылорда қалалық полиция басқармасының тергеу бөлімінің аға тергеушісі полиция капитаны Нұржан Өмірзақ департамент бастығының грамотасымен және «Тергеу қызметіне 60 жыл» төсбелігісімен, ал «Үздік анықтаушы» номинациясы бойынша Қызылорда қалалық полиция басқармасының анықтау бөлімінің анықтаушысы полиция капитаны Батырхан Жандуллаев марапатталды.<blockquote>«Тергеу саласының &nbsp;тегеуріні мықты тергеушілерін кәсіби мерекелерімен құттықтаймын! Тергеушілер мен анықтаушылардың күнделікті әрі тынымсыз еңбегі шыдамдылықты, сауаттылық пен біліктілікті қажет етеді. Атқарып отырған еңбектеріңізге табыс, отбасыларыңызға амандық, береке-бірлік тілеймін», - деді департамент бастығының орынбасары полиция полковнигі Амангелді Асқарұлы.</blockquote>Өз кезегінде марапатталғандар еңбектері еленгені үшін алғыс айтып, Қазақстан Республикасына қалтқысыз қызмет ететіндерін жеткізді.Жалпы, Қызылорда облысының полиция департаментінде 121- ге жуық анықтаушы мен тергеуші қызмет атқарады.<figure class="image"><img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/336320038_1650037042178143_4654514420641261487_n_5851c34464.jpg" alt="336320038_1650037042178143_4654514420641261487_n.jpg"></figure><figure class="image"><img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/336381155_5843191412470941_8853602094829795542_n_87b66e6d7d.jpg" alt="336381155_5843191412470941_8853602094829795542_n.jpg"></figure>

Қызылордада тергеушілер марапатталды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Ораза – бес парыздың бірі. Мұны Құран Кәрімнің: «Ей, иман келтіргендер! Тақуалықтан үміттерің болса, өздеріңнің бұрынғыларға ораза ұстау парыз етілгені сияқты, сендерге де ораза ұстау парыз етілді» – деген аятынан анық аңғарамыз. Бұл құлшылық, әрине, тек Алла тағаланың ризашылығы үшін ниет етіледі. «Ораза» сөзінің шариғаттағы мағынасы таң атқаннан күн батқанша ас-судан тыйылуды ғана емес, күллі жат әрекеттерден, күнәдан аулақ болуды, мінез кемшіліктерінен төзімділікпен арыла білуді қамтиды.Отыз күн Оразада ауыз бекітумен қатар, ауыз аштыру да, сауапты іс. Міне, осы ретте №5 ықшам ауданындағы «Әли-Муса» мешітінің жамағаттары мен жастарының ұйымдастыруымен қасиетті Рамазан айында Ораза ұстап, ауыз бекіткен жандарға арнап, «Әли-Муса» мешітінде ауызашар берді. Білікті де, білімді және діни сауатты «Әли-Муса» мешітінің имамы Бақытжан Қаниев басқаратын имандылық үйінің ұйымшыл, әрі ауызбіршілігі мол тақуа азаматтары жайған дастархан басында имандылық, адамгершілік, жастар тәрбиесі хақында салиқалы әңгімелер тиегі ағытылды. Сонымен қатар, Ораза айының қадір-қасиеті, ауызашар, пітір-садақа берудің маңызы мен сауабы туралы ойлар ортада қызу талқыланды.&nbsp;Дастархан басында «Әли-Муса» мешітінің имамы Бақытжан Қаниев отыз күн Оразаның қадір-қасиеті туралы насихат-уағыз айтып, Құран оқыды. Он екі айдың сұлтаны – Рамазан айы Алла Тағаланың мейірім нұры жауатын, сабырлыққа шақыратын кешірім айы екеніне кеңінен тоқталды.<blockquote>– Ораза тұтқан кісіге бір құрма немесе бір кесе сүт берген адам да ауызашар бергендей сауапқа ие болады. Пайғамбарымыз (с.ғ.с.):«Кімде-кім Рамазанда ораза тұтқан кісіге ауызашар берсе, күнәлары кешіріледі. Ораза тұтқан кісінің сауабына тең сауап бұған да беріледі» дегенде, сахабалардың біреуі бір адамға да ауызашар беретін мүмкіндігі жоқтығын айтты. Оларға жауап ретінде: «Бір құрмамен ауызашар берген адамға да, тек сумен ғана ауыз аштырған адамға да, аздаған сүт берген адамға да бұл сауап жазылады», – деп жауап береді (Бәйһақи). Тағы бір хадисте: «Ауыз бекіткендер тамақ жеп отырған уақытта тойғанға дейін ауызашар берген адамға игілік тілеп тұрады» делінген. Міне, бұл хадистерден байқағанымыздай, ауызашарда дастарханның ас та төк болуы міндетті емес, әркім жағдайына қарай берсе болады. Ең бастысы – Алланың разылығын табу ниеті болса болғаны, – деді Бақытжан Қаниев.</blockquote>Ауызашар беру өте үлкен сауап. Жолда кетіп бара жатып, кез-келген аузы берік адамға бір дана құрма берумен ауызашар беру сауабына қауышылады дегенді еске салған имам: Тағы бір хадис шәрифте: «Рамазанда бір қонаққа ауызашар берген адамға Сырат көпірінен өту оңай болады» делінді (У. Нәжат).&nbsp;Сондықтан әсіресе аузы берік адамға ас беру – одан да үлкен сауап болады. Ораза тұтқан адамның сауабындай сауапқа қауышады, ораза тұтқан адамның сауабы кемімейді», – деп жиналғандарға пайдалы уағыз айтты.Ауызашар асының соңынан ақсақалдар игілікті іске ұйытқы болған №5 ықшам ауданының жамағатына алғыстарын айтып, дастарханға бата берді.

Ауыз аштыру сауабы мол іс

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Қазақстан Суретшілер одағының мүшесі Шахмұрат Сейітмұратов – өнер өлкесінде өзіндік қолтаңбасын қалыптастырған тұлға. Бүгінде жерлестерінің мақтанышына айналған суретшінің қолынан шыққан туындылары көптеген көрмеге қойылып, лайықты бағасын алып келеді.Апта ағымында Сырдария аудандық тарихи-өлкетану музейінің ұйымдастыруымен тағылымды іс-шара өткізілді. Суретшінің шығармашы-лығына арналған көрмені тамашалауға өнер майталмандарымен қатар, кенттің ардагерлері, ел ағалары, жастар өкілдері қатысты.Қылқаламның құдіретін бала кезінен танып білген суретші Шахмұрат Сейітмұратов – 1952 жылдың төл перзенті. Асқар Тоқмағамбетов ауылында дүниеге келген. Жастайынан шығармашылыққа жаны жақын азамат Алматыдағы Н.Гоголь атындағы суретшілер училищесін «өте жақсы» деген дипломдық картинамен бітірген. Жас суретші алғашқы еңбек жолын 1973 жылы Қызылорда қаласындағы облыстық суретшілер мекемесінде бастайды. Алғашқы еңбек жолы басталысымен облыстық, республикалық, бүкілодақтық көрмелерге қатысады. 22 жасында СССР жас суретшілер бірлестігіне мүшелікке қабылданып, Қазақстан Суретшілер одағының стипендиаты атағын алады. Шығармашылық жетістіктері үшін Қазақстан ЛКСМ Орталық Комитетінің Құрмет грамотасымен марапатталды. 1981 жылы Мәскеудегі Суретшілердің Бүкілодақтық Симпозиумына қатысты. 2004 жылы Оңтүстік Қазақстан облысында өткен Тұрар Рысқұловтың 110 жылдығына арналған суретшілердің көрмесінде бас жүлденің иегері атанды.Суретшінің әкесі Сейітмұрат Ембергенов – ауданда мәдениет саласына еңбегі сіңген азамат. Ақындығымен, өнерге деген шын жанашырлығымен танылған Сейітмұрат ағай аудандағы тарихи-өлкетану музейінің негізін қалады. «Тектіден текті туады» дегендей, текті ұрпақтың жалғасы Шахмұрат Сейітмұратовтың бүгінде әкесі бас болып негізін қалаған музейде 60-қа жуық картиналары сурет галлереясының сәнін келтіріп тұр. Негізгі туынды ретінде 2000 жылы бұрын музей төріне ілінген «Мәңгілік» картинасы ерекше әр беріп тұр. Ауданға келген меймандар ең алдымен елдің тарихымен танысу үшін музейге бас сұққанда ең алдымен осы картинаға тамсана да, таңғала қарап, суретші қылқаламының құдіретін сезінеді. Күллі Қазақ елінің тарихына тіл бітіре суреттелген алып картина тәуелсіз еліміздің қалыптасу кезеңінен бастап, Мәңгілік елге айналуға дейінгі аралықты қамтып, адамның санасын шексіздікке еріксіз иландырады.Саналы ғұмырын сурет өнеріне арнаған азамат туралы жылы лебіз білдірген аудан әкімінің орынбасары Димаш Байдушев жерлесіміздің көрмесі алдымен облыс орталығында өткенін, онда өнер иесі туралы керемет жылы лебіздер айтылғандығын айтты. Әркез елге келгенде туған елдің перзентін аудан жұртшылығы қуанышпен қарсы алатындығын айтып, аудан басшылығының құттықтауын, сый-сыяпатын табыс етті.Шығармашылық көрмеде сөз алған мәдениет саласының майталманы, аудандық музейді жиырма жыл басқарған Алма Бақтиярова ең алдымен есімі ауданға белгілі Сейітмұрат Ембергенов туралы айтуды жөн көретінін айтты.<blockquote>– Шахмұрат Сейітмұратұлын айтпастан бұрын осындай азаматты дүниеге келтірген Сейітмұрат аға жайлы айтқым келіп тұр. Сырдария ауданының киелі қарашаңырағы – ол аудандық тарихи-өлкетану музейі. Оны оқушылардан бастап, аға ұрпақ өкілдері де жақсы біледі. Айтуға оңай болғанымен, музей өзі киелі шаңырақ – жабық мекеме, ғылыми орталық. Бүкіл ауданның, елдің тарихын зерделейтін, аудандағы қырық мың халықтың, соның тең жартысының еңбектері осында бар десем артық айтқандық болмас. Музейді ашатын кезде қаржы тапшы, ғимарат болса да жоқ болатын. Сейітмұрат ағай – жергілікті әкімдіктің есігін жағалап жүріп, үй салып беруді, қайткенде де музей ашу керектігіне атсалысқан азамат. Сол жылдары «Қалжан ахун» шаруашылығын басқарған А.Құлбаев «Тұрғын үй – 1991» бағдарламасымен тегін музей ғимаратын салып берді. Содан соң қосымша ғимараттар салынып, музей жұмысын жанданды. Жәдігер жинау оңай шаруа емес. Музейдің көркін ашатын экспонат болмаса атын да сақтай алмайды. Сондықтан алғашында кемінде 3 мыңдай жәдігер керек болды. Сейітмұрат ағай әрбір үйді, елді мекенді жағалап жүріп құнды жәдігер жинап, музейдің негізін қалады. Міне, 30 жылдан бері халыққа музей қызмет етіп келеді.</blockquote>Сырдария ауданының халқы осындай азаматтарымызды, елге еңбегі сіңген, еш жерде өзін жарнама етпейтін, өзін көрсетпейтін, өзін мақтап, дәрежелемейтін адамдардың да қадір-қасиетін де біліп жүруі керек деп ойлаймын. Қазір музей дамыды. Жәдігерлер қосылып жатыр. Менің өзім 10 мыңнан астам экспонат жинап өткіздім. Енді музейді жастарға беріп жатырмыз. Қазір музейге жас басшы келді. Салтанат Қуандықовамен бірге 15 жылдай қызмет еттік. Жас та болса өзін көрсете білген Салтанаттың еңбегі бағаланып, қызметте жоғарылады. Музей жас мамандармен толығуда. Аға буын өкілдерінің жұмысын жалғастыруда.Бүгінгі кештің иесі Шахмұрат Сейітмұратұлы облыста үлкен көрме өткізді. Есімі республикаға танымал суретшінің 2000 жылы музейге қойған осы «Мәңгілік» картинасын көрмеген адам жоқ. Сенаторлардан бастап депутаттар, келген қонақтардың барлығы картинаға лайықты бағасын берді. Міне, осы картинаға жақында суретшінің өзі жаңа рең берді. Осы залда суретшінің 60-тан астам картинасы тұр екен. Бұл суретшінің өмірі деп білеміз. Онда адамдардың тағдыры, тарихи сәт суреттелген. Өзі Шымкентте тұрса да осында жаңа картиналарын әкеліп, музейге қоюда. Ол үшін ешқандай ақы сұрамайды. Көрмені әкесінің, өзі туып-өскен еліне әкеліп көрсетіп жатыр. Суретшіге шығармашылық табыс тілеймін. Еліне, халқына тартуы көп болсын. Үлкен жанұяның бірлігі мықты болсын. Енді ұрпақтарына ұсыныс, ағайдың атынан жеке музей ашсаңыздар, оның жұмысына музей қызметкерлері атсалысып, қолдау білдіреді деген сенім-демін. Бұл тәжірибе бізде бар, қоғам қайраткері А.Божанованың үйінде музейі ашылғанын білесіздер. Сондықтан мемориалдық музейді ашып, халыққа рухани-мәдени қызметтеріңізді жасай беріңіздер деген тілектемін, – деді А.Бақтиярова.Мұнан соң көрменің қонақтары аудандық ардагерлер кеңесінің төрағасы М.Келдібаев, аудандық әйелдер кеңесінің төрайымы Ұ.Жанәлиева, ҚР Суретшілер одағының мүшелері Ж.Маханбет, Ж.Исмағұлов сөз алып, өнер иесінің шығармашылық жолына тоқталып, құттықтау тілектерін жеткізсе, ақын А.Ибрагимұлы Сейітмұрат Ембергеновке арнаған арнауын оқыды.Суретшінің ұзақ жылғы еңбегін паш ететін көрмеде әкенің өнегелі жолын жалғап келе жатқан өнер иесінің әлемі туралы жылы лебіздер айтылды. Жетістіктерге жетіп отырған, «шексіз» деген атауды иеленген, өнерді бір кісідей меңгерген талант иесінің парасат пайымы лайықты мадақталды.Өз кезегінде Шахмұрат Сейітмұратұлы көрмені туған елде, ашық аспан астында жасауды бұрыннан ойлағанын, дегенмен сәті музейдің залында өткізуге бұйырғанын тілге тиек етті. Көрмеге қойылған әрбір туындының мән-мағынасын тереңнен сезініп, шығармашыл адамға дем берген жер-лестеріне алғаусыз ризашылығын білдірді. Кеш соңында ауданның Құрметті азаматы, қадірменді ақсақал Рақымжан Бәйменов ақ батасын берді.Айту керек, жасы жетпістен асқан суретші Ш.Сейітмұратұлы осы күні шығармашылықпен белсенді түрде айналысады. Жұмыстары Қазақстан Суретшілер Одағының қорында, Ә.Қастеев атындағы суретшілер Галлереясында, Канада, Германияда жеке коллекцияларда сақтаулы.&nbsp;

Шахмұрат Сейітмұратовтың шығармашылық көрмесі өтті

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Нутрициология ғылымы дамығалы дұрыс тамақтану ережесі ересектер үшін ғана емес, балалар үшін де маңызды екені айтылып келеді. Бала денсаулығының қалыпты дамуы ағзаға сіңімді, пайдалы тағам жеуге тікелей байланысты.&nbsp;Баланы 6 айда қалай тамақтандыру керек? Сонымен, сіздің балаңыз 6 ай. Бұл жаста көптеген қызықты нәрселер бар: бала өз бетімен отыруға, түрлі ойыншықтарға жауап беруге және әрине, қоспаны немесе аналық сүтті ішуге болады. Көптеген ата-аналар 6 айда нәрестені қалай тамақтандыру туралы және баланың толық даму үшін қандай тағамдарды беру керектігі туралы ойлайды. Алты айында нәресте ана сүті немесе бейімделген қоспасы түрінде қабылдайтын тамақтану баланың барлық қажеттіліктері үшін жеткіліксіз болады. Жаңа тағаммен, яғни қосымша тамақпен танысу керек.&nbsp;Осы ретте алты айлық нәрестеге қандай жаңа өнімдерді ұсынуға болатындығы жайлы Қазалы көпбейінді орталық ауруханасының балалар бөліміндегі пост мейіргері Мөлдір Үртекова баланың дені сау болуы үшін оны қалай тамақтандыру керек екенін айтып берді.&nbsp;Аурухана қызметкері, өмірдің бірінші жылында балаға оңтайлы тамақтану – емшек сүті дегенді тілге тиек етті. Осындай қарапайым ақиқатты тек ДДҰ ғана емес, сонымен қатар, ғасырлар тәжірибесі, сондай-ақ, миллиондаған аналардың сезімдері растайды. Дегенмен, ерте ме, кеш пе, әрбір сынықтың өмірінде жаңа тағамды сынап көру керек уақыт келеді. Жас ата-аналарды хаос күйіне түсіретін нәресте рационына өнімдерді енгізудің әр түрлі әдістері бар. Балаларды 6 ай бойы қаншалықты дұрыс тамақтандыру керек?Оның айтуынша, қосымша тамақ беруді бала 6 айға толған кезде бастау керек. Баланың өсіп, белсендірек болуы үшін оның толық тағамға деген және физиологиялық қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін жалғыз ана сүті жеткіліксіз. Сондай-ақ, темір, А дәрумені және басқа да қоректік заттардың көлемі 6 айдан кейін баланың бойының жақсы өсуі және дамуы үшін жеткіліксіз болады. Тек, ана сүтінен алатын энергияның, темірдің және басқа ауыстыруға келмейтін нәрлі заттардың арасындағы айырмашылықтардың орнын толтыру және өсіп келе жатқан ағзаға қажетті алиментарлық мұқтаждықтарды өтеу үшін қосымша тамақ беру қажет.&nbsp;«Қант пен тұз ақ у» деп бекер айтпаған. Бала жыласа, қолына тәтті ұстата салмаңыз. Қантты жемістен, көкөністен алса, ол табиғи болады. Глюкоза, фруктоза табиғи түрде ағзаға сіңімді әрі пайдалы.Өңделген қанттың зияны айтпаса да түсінікті. Мәселен, күріштен ботқа жасап, оған қант қоссаңыз, құнары кемиді. Қазір балалар арасында қант диабеті мен семіздік, аллергия аурулары өте көп. Бастауыш сынып баласының дене салмағы жасына сай емес. Демек, анасы 6 айлығынан бастап тамағына қант пен тұз қосып, ағзасын соған үйреткен деген тұжырымды мамандар жоққа шығармайды.&nbsp;Балаға қанттың орнына кепкен жемісті, балды, жемістің езбесін қосып беруге болады. Дүкендегі құрамы бояғышқа, ароматизатор мен консервантқа толы өнімді жегізбеу керек. Есейе келе, газды сусынға, мектепке барғанда қытырлақ картопқа әуестенбегені жөн. Тұзды шамадан тыс пайдалану денеге су жинап, ісіндіреді. Бүйрек, қан-тамыр ауруларына әкеледі.Баланың тамағы үшін дұрыс таңдалып алынған азық-түліктерді уақытылы беру емшектегі балалар мен ерте жастағы балалардың денсаулығын нығайтуға, тағамның мәртебесін жақсартуға және денесінің дамуына ықпал етеді. Талаптарға сай келмейтін тағам бала ағзасына нәрлі заттардың жеткіліксіз түсуіне ықпал етеді.<blockquote>– Бүкіл тамақ беру кезеңі ішінде ана сүтімен емізу жалғаса береді. Кем дегенде тәулігіне 6 рет. Ана сүтімен емізуді жалғастыра отырып, онымен бір мезгілде тамақ беру өзінің құрамы, дәмі, иісі және сыртқы түрі жағынан алуан түрлі тағам өнімдерін беру үдерісінен тұруға тиіс, – дейді Қазалы көпбейінді орталық ауруханасының балалар бөліміндегі пост мейіргері Мөлдір Үртекова.</blockquote>Қосымша тамақ беру кезінде мынадай талаптарға мән берген жөн екен. Біріншіден, қосымша тамақты дер кезінде баланың 6 айлығынан бастап енгізу қажет. Реттілігі бойынша жеуге жеткілікті тағам болуы шарт. 6 айдан - 1жасқа дейінгі бала 3 рет қосымша тамақ+ана сүтімен 24 сағат бойында кемінде 6 рет емізген дұрыс. 1жастан - 2 жасқа дейін 3 негізгі қосымша тамақ алу+2нәрлі ауыз тию+ана сүтімен емізуді жалғастыру қажет.Құнарлық құндылығы талапқа сәйкес болғаны абзал. Қосымша тамақтың тағамы әртүрлі болуы тиіс. Мысалы, ет пен балық, түрлі жарма, көкөніс пен жеміс, жұмыртқа, бұршақтар, үгітілген жаңғақ, сүт өнімдері. Сондай-ақ, тамақтың қоюлығы жеткілікті жасалғаны дұрысырақ. Мұндайда салынған қасық баяу батады және оны байыту үшін 1 шай қасық өсімдік, немесе, сиыр майын, болмаса, үй қаймағы қосылады.<blockquote>– Ең бастысы – жеке бас гигиенасын сақтап, сабынмен жуылған таза қол, таза ыдыс, таза су, тамақтың дұрыс сақталуы – қауіпсіздіктің кепілі. Қосымша тамақ үшін ұсынылатын азық-түліктерге – ет, балық, бауыр, көкөністер, жемістер, бұршақ тұқымдастар жатады. Әркез тамақтандырған сайын тамақ алуан түрлі болуы шарт. Алдымен жарма тағамдары: күріш,қарақұмық немесе көкөніс езбесі: пісірілген картоптан, сәбізден, шалқаннан, қырыққабаттан, езбе түріндегі жемістер: банан, алма, алмұрт, шабдалы, одан кейін майсыз ет түрлерінен езбе ретінде ет, бұршақ тұқымдастардан қабығы алынып, әбден пісірілген езбе беріледі, – дейді бала мейіргері.</blockquote>Тамақтың көлемін бірте-бірте көбейте отырып, екі шай қасықтан бастау керек. Баланың жаңа дәмге үйренуіне уақыт беру керек. Нәрестеге бірінші рет берілетін тамақтың жылы, өте жұмсақ, әбден езілген, ешбір түйіршіксіз, езбе деңгейіне жеткізілген және қою болмауы қажеттігін ұмытпаңыз. Бұл шақтағы сәбиге қант, бал, тамаққа тұз бен дәмдеуіштер қосуға болмайды.Тамақпен бірге бөбек сұйықтықтарды да, яғни су, жеміс шырынын қабылдауға тиіс. Оны емізік кигізілген бөтелкемен емес, қасықпен немесе балаға арналған арнайы ыдыспен ішкізу қажет.Мөлдір Үртекова, бала жиі ауырмасын, көңіл-күйі тез бұзылмасын, дамуы баяуламай, әлсіз болмасын деген ата-ана дұрыс тамақтануды қазірден қолға алғаны жөн екенін айтады. Ақхалатты абзал қызметкер дұрыс тамақтануды отбасы әдетіне айналдыруға кеңес береді.

Баланың дені сау болуы үшін қалай тамақтандыру керек?

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp; Тынымсыз ауыл тіршілігінде қордаланған мәселелердің де көп екендігі анық. Ауылдарға іссапар барысында ондағы тұрғындардың көбі жарық, жол, ауызсу, сондай-ақ біршама саладағы жұмыс сапасының төмендігіне наразы болып жатады. Аудан орталығынан шалғайда орналасқан Беларан ауылдық округінің тыныс-тіршілігімен танысу мақсатында атаулы ауыл әкімі Тұрғанбай Әбілқайырұлымен сұхбат жүргізген болатынбыз. Сұхбатымызды бастамас бұрын ауылдық округ жайында ақпарат беріп өтейік. Беларан ауылдық округі Арал ауданынан шалғай орналасқан ауыл. Яғни, аудан орталығы мен ауыл арақашықтығы 270 шақырым жерді құрайды. Атаулы округте 60 тұрғын үй, 372 адам бар. Халық қалап алған ауыл әкімі бүгінде ауылдың тынымсыз шаруасына кірісіп-ақ кеткен екен.– Беларан ауылдық округінің әкімдік қызметіне қашан келдіңіз?– Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың 2020 жылғы 1 қыркүйектегі Қазақстан халқына арнаған Жолдауында ауыл әкімдерінің тікелей сайлауын өткізуге болатындығын айтқан еді. Ауыл әкімдерін тікелей сайлау ең алдымен халық үшін маңызды екені белгілі. Жалпы, ауыл әкімдерін жанама сайлау жүйесінен тікелей сайлау жүйесіне өзгертудің басты себебі – &nbsp;жергілікті халықтың басқару жүйесіндегі белсенділігін арттыру және еліміздің демократиялық процестерді одан әрі дамыту болып табылады. Мен осы мүмкіндікті пайдалана отырып сол кездегі «Nur Otan» (қазіргі «Amanat») &nbsp;партиясының атынан Арал ауданы, Беларан ауылдық округі әкімінің лауазымына сайлауға түсуге кандидат болып тіркелдім. Сайлауалды бағдарламамды жасадым. Содан 2021 жылдың 25 шілдесі күні ауыл әкімдерін тікелей сайлау өткізілді. Сол сайлауда ауыл халқының басым бөлігі мені қолдап, дауыс берді. Ауыл әкімі деген лауазымға ие болғаннан кейін аудан әкімі Серік Сағитжанұлы ауылға арнайы ат басын бұрып, &nbsp;халықпен кездесіп, мені жаңа қызметіммен құттықтады. Міне, осыдан кейін тәуекел мен сенімнің жүгін арқалап қызметке кірісіп кеттім. Алғашқы отырысым ішкі қызметкерлер мен мекеме басшылары болды. Одан кейін ауыл тұрғындарымен кездесіп, тұрғындардың ұсыныс-пікірлерін тыңдап, соңынан өзімнің рақметімді айттым.– Өткен жылғы қуаңшылық жағдайы әлі есімізде. Ауыл халқы бұл қиындықты қалай еңсерді?– Менің қызметке келуім өте бір қиын кезең болды. Себебі өзіңіз айтып отырғандай, 2021 жылы қыста қардың, көктемде жауын-шашын мөлшерінің шамадан тыс аз мөлшерде түсуі, жайылымдық жерлердегі шөптің шығымына кері әсерін тигізбей қоймады. Осы қиындықтың салдарынан қуаңшылық жағдайы орын алып, жеке қожалықтар мен шаруа қожалық иелеріне қиындықтар туғызып, мал шығыны орын ала бастаған болатын. Ауыл тұрғындарының бір бөлігі біршама малдарын Шалқар, Ырғыз аудандарына апарып бақса, енді бір бөлігі ағайын-туыстарына апарып уақытша бағуға жұмыс жасауға мәжбүр болды. Сонымен бірге малдарын, оның ішінде жылқы малын төмен бағада сатқан еді. Осы ретте, облыс, аудан әкімдігі тарапынан шұғыл шаралар қабылданып, төтенше жағдайдың салдарын жою бағытында бірқатар жүйелі жұмыстар жүргізілді. Оның ішінде ауыл шаруашылығы жануарларының жайылымдық жерлерін суландыру мақсатында ауылдың батыс беткейінен су ұңғымасы қазылды. Сонымен қатар қолда бар ауыл шаруашылығы жануарларының басын аман алып қалу мақсатында Б.Өтемұратов қорынан 22 тонна бидай кебегі және 16 тонна шөп тұрғындарға тегін таратылды. Бұдан бөлек, мал азығына қолжетімді болу үшін шөп тасымалдаған автокөліктердің жанар-жағар май шығындарына төтенше жағдайлар есебінен 3500 тонна жанар май қаржысы жұмсалып, 176,5 тонна шөп тасымалданды. Биыл қысқы қардың, көктемгі жауын-шашынның мол болуынан жайылымдық алқаптарға шөп шығып, ауыл тұрғындарының қуанышында шек жоқ. Әр қиындықтың артында бір қайыры бар деген осы болар.– Рухани мұраларымызды насихаттау мақсатында қандай шараларды қолға алдыңыздар?– Осы жылдың ақпан айының 5 жұлдызында Құланды поселкасы, Үшкөң ауылында туған әлем әдебиетінің классигі, Қазақстанның халық жазушысы, КСРО мемлекеттік сыйлығының лауреаты, Қазақстанның Еңбек Ері Әбдіжәміл Кәрімұлы Нұрпейісов 98 жасында дүниеден озды. Әбдіжәміл ағамыздың көзі тірісінде Беларан төбенің басындағы «Қан мен тер» мен «Соңғы парыз» кітабынан үзінді алынған мрамордан жасалған екі ескерткіш тақтасы орнатылған. Жанында Ұлы теңізге қарай бет алған қабірі қазылған. Аудан әкімі Серік Сағитжанұлының тапсырмасына сәйкес осы төбенің басында көркейту-көгалдандыру және абаттандыру жұмыстарын жүргізу басталып кетті. Демеушілік жасаған Тлеуов Нұрбек Алдоңғарұлы алғашқы жұмысын қоршаудан бастады. Жалпы алаңы 99 шаршы метр жер темірмен қоршалып, ішкі жұмыстары жалғасты. Өзім ауылдың жас жігіттерін ұйымдастырып қоршалған алаңның ішкі ауласына Ақбауырдың баурайындағы ақ топырағын төседік. Әрі қарай су апарып жерін тегістеп, брусчатка төсеудің алдын алу жұмыстарын жүргіздік. Сол кезде Ақбауырдың баурайында тұрған сәтте жусанның қылтиып шығып тұрғанын байқадым. Жігіттерге "жусанның тамыры бар екен, биыл жусан шығып кетсе жақсы болар еді" деп қуандым. Бұны айтып отырғаным, өткен жылы қуаңшылықта қиындық көрген тұрғындар шөптің тамыры жоқ шығар деп түрлі ойларға кеткен. Аудан әкімінің тапсырмасымен 2022 жылдың 1 сәуірінде Беларан төбенің басында Әбдіжәміл Кәрімұлы Нұрпейісовке арнап іс-шара өткізу жоспарланды. Шараға Ақбастының әкімі Заманбек екеуміз дайындық жұмыстарын бастадық. Алдын ала іс-шараға сәйкес ауданнан түрлі саладағы қызметкерлер келіп, өз салаларына қатысты жұмыстарын жүргізді. Сөйтіп 1 сәуір күні Беларан төбенің басында шара басталды. Шараға Қызылорда облыстық мәслихатының хатшысы Байқадамов Наурызбай, қоғам және мемлекет қайраткері-министр, Қызылорда облысы &nbsp;мен Арал ауданының құрметті азаматы Құдайберген Саржанов ағамыз, аудан әкімі Серік Сағитжанұлы Сермағамбетов, Әбдіжәміл Кәрімұлы Нұрпейісовтің тумалары және алыс-жақыннан келген құрметті қонақтар барлығы 200 адамдай қатысты. Шараның барысында Әбдіжәміл Нұрпейісовті еске алу сөздері айтылып, Құран бағышталды. Содан кейін марқұмның Алматы қаласындағы Кеңсай зиратында жамбасы тиген жерден топырақ әкелініп, екінші мекені Беларан төбенің басындағы көзі тірісінде жасаған қабіріне топырақ салынды. Шараның жалғасы тал егу жұмыстарымен жалғасты. &nbsp;Мұнан кейін сол күні Әбдіжәміл ағамызға арнап Құландыда садақа берген едік.– Ауылды көркейту-көгалдандыру мақсатында қандай шаралар жүзеге асуда?– Көркейту-көгалдандыру мақсатында елді мекендегі мемлекеттік мекемелердің аулаларына арнайы тал көшеттері отырғызылып, күтімге алынды. Атап айтсақ, № 77 білім ордасында 210 түп сыр талы мен қара тал, ауылдық клубқа 40 түп, ауыл әкімшілігі мен балалар ойын алаңына 100 түп тал көшеттері отырғызылды.– Ауылдың мал шаруашылығы жайы қалай?– Ауыл халқының негізгі тіршілігі – мал шаруашылығы. Округ бойынша 7 шаруа қожалығы мен 6 дара кәсіпкер тіркеліп жұмыс жасауда. Мал басы осы жылдың 1 шілдесіне түйе –1994 бас, жылқы – 1419 бас, мүйізді ірі қара – 524 бас, уақ мал 521 басты құрап отыр. Былтыр екі дара кәсіпкер түйе малын өсіру үшін 10 млн 200 мың теңге несие алса, бір &nbsp;шаруа қожалығы жылқы малын өсіруге10 млн теңге несие алып, кәсібін жандандыруда. Биыл бір дара кәсіпкер түйе малын өсіру үшін 3 млн 500 мың теңге несие алып, жұмысын жасауда.– Құланды мен аудан орталығы жол қатынасының қиын екенін білеміз. Осы кезге дейін күрмеуі шешілмеген бұл мәселенің қандай амалын қарастырып жатырсыздар?– Құланды елді мекенінен Бейнеу-Шымкент газ құбыры жанындағы автожолға дейінгі 35 шақырым автожолға тас төсеп, жол салу жұмыстарын жүргізу керек болған. Ауыл тұрғындарының ұсыныс-пікірлерін ескере отырып, «ҚазТрансГаз Өнімдері» ЖШС-не &nbsp;жолды тегістеу жұмыстарын жүргізуге ықпал жасау жөнінде ұсыныс жолданған. Жолданған ұсынысқа сәйкес бүгінде Құланды елді мекенінен Бейнеу-Шымкент газ құбыры жанындағы автожолға дейінгі 35 шақырымды «ҚазТрансГаз Өнімдері» ЖШС арқылы ескі жолдың жанынан жаңадан жол тегістеу жұмыстары жүргізіліп, толықтай аяқталды. Сонымен бірге демеушілердің есебінен ауыл көшелерінің түнгі жарық шамдарын ауыстыру жұмыстары жүргізілді.– Тұрғанбай Әбілқайырұлы, сұхбатыңызға рақмет!

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары