&nbsp;<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>.&nbsp; Электр желілері үзіліп немесе өзге ақау шыққанда Ж.Маханбетов ауылының тұрғындарына көмекке келетін Жәнібек Бұлдановтың есімі сол елді мекен тұрғындарына таныс. Бір қызығы, ол – Тасбөгет кентінің аудандық электр торабында диспетчер. Бірақ өзінің туған ауылына көмек қолын созып, ерікті түрде үзілген бағаналар сымын жалғайды. Осы уақытқа дейін авариялық бригада құрамында 7 жыл жұмыс істеген ол қазір диспетчерлік бөлімде.Ақпанның боранды, желді күндері ауылда жарық жиі сөнді. Сондай кезде тұрғындарға көмектесіп, көптің алғысын арқалап жүр. Ауа райының қолайсыз күндері телефон қоңырауына дамыл болмай, шақырыстардың шамадан тыс артатынын айтады.<blockquote>&nbsp;Диспетчерлік бөлімге ауысқанға дейін 7 жыл бойы авариялық бригада құрамында жұмыс істедім. Әсіресе жел мен жаңбырлы күндері уақытпен санаспадық. Тасбөгет кентіне қарасты аймақтар көп. Барлық саяжайлардың жарығына жауаптымыз. Қазір қандай да бір техника электр энергиясынсыз жұмыс істемейді. Бір минут жарық сөнсе халықтың дегбірі қашады. Сондықтан олар қиналып қалмас үшін түскен шақыруларға тезірек жетуге тырысамыз, – дейді Жәнібек.</blockquote>Жақсылық жасауға ұмтылып тұратын Жәнібектің ісі көпке үлгі етерліктей. Жарығы сөнген үйдің шамын жағуға асығатын шебер маман бұл ісін парызым деп біледі.&nbsp;

Жәнібек Бұлданов: Тұрғындар жарықсыз қалмау керек

&nbsp;<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>.&nbsp; Жуырда тіл білімінің олжасына айналған Oxford Qazaq Dictionary сөздігі баспадан шықты. Тұңғыш рет жарық көрген еңбекте қазақ және ағылшын тіліне аударылған 60 мыңға жуық сөз қамтылған. Freedom Holding Corp. компаниясының қолдауымен басылып шыққан көлемді еңбектің қазіргі таралымы 10 мың дана. Басым бөлігі отандық ЖОО мен кітап дүкендеріне таратылуда. Қорқыт ата университетіне де апта басында 65 кітап жеткізіліп, тұсаукесер рәсімі өтті.Жиынға халықаралық «Қазақ тілі» қоғамының президенті Рауан Кенжеханұлы, облыстық қоғамдық даму басқармасының басшысы Алмасбек Есмаханов, Қорқыт ата атындағы Қызылорда университетінің ректоры Бейбіткүл Кәрімова қатысып, ғылыми еңбектің мән-маңызына тоқталды. Әсіресе, шараға қатысқан сала мамандары ауқымды сөздіктің артықшылығын айтып, пікір алмасуға мүмкіндік алды.&nbsp;Бұған дейін білетініміз, Oxford сөздігінің басылымын Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың тапсырмасымен халықаралық «Қазақ тілі» қоғамы дайындаған. Сондай-ақ сөздік көпшілік назарына ұсынылар алдында А.Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институтында арнайы талқылаудан өткен. Жоба жетекшісі Рауан Кенжеханұлы сөздікті Oxford университеті баспасының тәжірибесін зерделей отырып шығарғанын атап өтті. Нақтырақ айтқанда, Oxford English Dictionary сөздігінің лексикалық реестрі, әдістемесі мен технологиясы негізге алынған екен.<blockquote>&nbsp;– Әлемдік ақпараттың 70 пайызы, халықаралық бизнестің 100 пайызы &nbsp;ағылшын тілінде жүргізілуде. Сондықтан ағылшын тіліндегі қажетті ұғым, термин, жаңа білімді ана тілімізге аударудың мәні ерек. Сөздік құрастыруда дүние жүзіндегі ең ілгері ұйым ретінде мойындалатын Oxford университеті баспасының ғасырлар бойы жинақталған тәжірибесі мен технологиясын назарға алдық. Кітаптың шығуына еліміздегі білікті тілшілер, одан өзге Oxford баспасында сөздік даярлайтын, ағылшын тілінің лексикасын білетін мамандар атсалысты. Екі тараптан түрлі ескерту мен пікірлер келіп отырды. Оларды қабылдап, кейде өз пікірімізді де алға тарттық. Төрт жыл бойы 50 адам осы жұмысты жетілдірді, – дейді Рауан Кенжеханұлы.</blockquote>&nbsp;Осы орайда ауқымды істің басы-қасында жүрген маман сөздікке қатысты бірнеше тың деректі мысалға келтірді. Соның бірі кітап &nbsp;атауына қатысты еді. Оның айтуынша, ел арасында сөздікті «Oxford» атауымен шығаруды сынағандар болған. Әсіресе, бұған дейін жарық көрген мәндес сөздіктер секілді «Қазақ-ағылшын сөздігі» деген нұсқада қалдыруды ұсынғандар көп болыпты. Алайда жоба жетекшілері Oxford университетінің ғаламдық тәжірибесін қолданудың маңызын түсініп, еңбекке институт ретінде үлес қосуын қалаған. Себебі аталған университет қолдау білдірген тілдердің ғылыми айналымы кеңіп, заманауи лингвистика әлеуетіне ілесетін үрдіс бар. Қазақ тілі сол қатарға қосылмақ.<blockquote>– Oxford University Press баспасының екі тілді Oxford Qazaq Dictionary сөздігін басып шығаруға ресми рұқсат беруі – тарихи сәт. Олай дейтініміз, университет баспасы ғаламдағы ең сенімді сөздік құрастырушы баспа ретінде танымал. Олар өздеріне және әріптестерінің жұмысына жоғары талап қояды. Сондықтан бізге өте ауқымды деңгейде жұмыс жүргізу қажет болды. Oxford English Dictionary сөздігін құрастыру әдістемесі мен технологиясы да негізге алынды. Сөздікті толықтай құрастырған соң оны сараптамаға жібердік. Себебі олардың рұқсатынсыз «Oxford» атауын сөздікке салу, пайдалану мүмкін емес еді, – дейді Р.Кенжеханұлы.</blockquote>&nbsp;Тағы бір ерекше өзгеріс – ел атауы. Халықаралық баспа ісі мен медиа кеңістікте Қазақстан атауын орыс тілінің фонетикалық ығына жығып беру тәсілі бар-тын, яғни, Қазақстанды «Kazakhstan» деп жазу қалыптасқан. Мұндай орынсыз ұғымды жоюдың алғашқы әдісі осы сөздікте қолданылған. Оған дәлел, мұнда қазақ сөзі төл дыбысымызға шақтап «Qazaq» деп жазылған. Кітап тұсаукесерінде Р.Кенжеханұлы өзге ұлттар «қ» дыбысына жуықтас дыбысты «q» белгісімен беретінін алға тартып, бұл қадамның қазақ тіл білімінің алға жылжуы деп бағалады.&nbsp;Сөздіктен кейін жүрген сең мұнымен шектелмейді. Аталған кітап негізінде қазақ тілі Оксфорд Жаһандық Тілдер (Oxford Global Languages) платформасына қосылды. Соның нәтижесінде қазақ тілі әлемнің іргелі 100 тілінің лексикалық қорымен өзара байланысып, ортақ ғаламдық тіл корпусына енуде.&nbsp;Бұдан бөлек жуырда Oxford университетінде қазақ тілі оқыталатыны туралы жағымды жаңалық тараған болатын. Отандық ғалымдар мен педагогтер әлемдік ЖОО-да қазақ тілінен сабақ бермек. Кітап тұсаукесерінде сөз алған &nbsp;Қызылорда университетінің ректоры Бейбіткүл Кәрімова жобаға сырбойылық ұстаздардың да үлес қосуына мүмкіндік қарастыралатынын атап өтті.<blockquote>&nbsp;– Oxford университетімен байланыстың тағы бір ұтымды тұсы – аталған оқу орнында қазақ тілін оқыту мүмкіндігі. Бұл – алғаш рет қазақ тілі әлемдік үздік университете оқытылады деген сөз. Қазір оқу процесіне А.Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институты мен отандық ЖОО өкілдері тікелей атсалысуда. Осы орайда Қорқыт ата атындағы Қызылорда университеті оқытушыларының Еуропада қазақ тілінен сабақ беру мәселесін пысықтайтын боламыз, – деді ректор.</blockquote>&nbsp; Жалпы сөздік құрастыру аясында қазақ және ағылшын тілі лексикасындағы өзгерістер, әсіресе қазіргі мәдениет, ақпараттық технологиялар, медицина, экономика, қаржы және сауда салаларындағы жаңалықтар ескерілген. Ағылшын және қазақ тілдерінің грамматикасы мен дыбыстау, емле ережелері түсіндірілетін қысқаша нұсқаулықтар, қазақ тіліндегі іскерлік және электронды хат-хабар жазу үлгілері берілген. Бұл – тіл мамандары үшін таптырмайтын көмекші құрал.<blockquote>&nbsp;– Сөздіктен ірілі-ұсақты қате табылары белгілі. Алайда еңбек үнемі жетіліп, дамып отыруы тиіс. Көп қолданыстағы кітаптардың екінші, үшінші, тіпті жиырмасыншы басылымы шығып жатады. Бастама әрі қарай жалғасын тауып, келесі басылымдары әзірленеді деген ойдамыз. 10 мың дана – Қазақстан қоғамы үшін үлкен таралым. Кітап еліміздегі барлық ірі кітапханаға, оқу орындарындағы студенттер мен оқытушылардың жұмысына қажетті деңгейде жетеді, – дейді жоба жетекшісі.</blockquote>&nbsp;Жиын соңында облыстық қоғамдық даму басқармасының басшысы Алмасбек Есмаханов, халықаралық «Қазақ тілі» қоғамы облыстық филиалының төрағасы Сәдуақас Аңсат жобаға атсалысқан азаматтарға алғыс айтып, тіл мамандары сөздікке қатысты толымды пікір білдірді.&nbsp;

Оқырманға жаңа сөздік  жол тартты

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Жуырда Жалағаш ауданы әкімінің орынбасары Ғани Сүлейменов көпбалалы аналарды қабылдап, құрмет көрсетті.&nbsp;<blockquote>– Қазіргі таңда елімізде әйелдер қауымының мемлекет және қоғам өмірінде алатын орны ерекше. Сіздер барлық маңызды салада нәтижелі еңбек етіп, елдіктің жүгін ер азаматтармен бірдей арқалап келесіздер. Шын мәнінде аруларымыздың ақыл-парасаты мен ерік-жігері жұртты әрдайым алға жетелейді. Бүгінде ауданда 1 382 көпбалалы отбасы есепте тұрады. Көпбалалы ана, наградталғандар саны – 1026. Оның ішінде 44 ана І және ІІ дәрежелі «Ана Даңқы» орденімен марапатталса, 40-ы Кеңес одағының «Батыр ана» атағына ие болған, 304-і – «Алтын алқа», 638-і – «Күміс алқа» иегері. Сіздер отбасында жас ұрпақты тәрбиелеуде шексіз еңбек сіңіріп келесіздер, – деді Ғани Кенжеғараұлы.</blockquote>Сондай-ақ ол дүниеге 6 бала әкеліп, тәлім-тәрбие беріп отырған алтынқұрсақты аналарға «Күміс алқа» табыс етіп, құрмет көрсетті. Мұнан кейін аудандық аналар кеңесінің төрайымы Айқын Бектасқызы «Күміс алқа» иелерін құттықтап, бейбіт тірлік пен берекелі бірліктің, жарқын болашаққа деген сенімнің ұйытқысы болып отырған барша қыз-келіншектерге, аяулы аналарға ризашылығын білдірді.&nbsp;«Күміс алқа» иегері атанған, өмірі өнегемен өрілген алтынқұрсақты аналар қатарында Жаңадария ауылының тұрғыны Эльмира Еркінбаева, Ақсу ауылының тұрғыны Әсия Күзембаева, Рабиға Қосжанова, Нұрсұлу Махашова, Мақпалкөл ауылының тұрғыны Ләззат Ерпанова, Мәдениет ауылының тұрғыны Тамара Абибуллаева және Жалағаш кентінің тұрғыны Айсұлу Далабаева бар.&nbsp;

Жалағаштық аналар алқа тақты

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Медицина саласындағы қиындығы көп, жауапкершілігі жоғары мамандықтардың бірі – хирург. Бүгінде адам өмірін құтқаруды мақсат еткен ақ желеңділер қаншама науқастың жанын арашалап, барын салып жүр.Отадан аман шыққан адамдар шүкір етіп, дәрігеріне алғысын жаудырады. Дегенмен, олардың суық зал ішінде өмір мен өлім арасында құтқарушы қызметін атқара жүріп, ота жасаудың түрлі қиындықтарына кезігетінін біле бермейміз.Қазірде ауданда халыққа қызмет көрсетіп, өз ісін жетік меңгерген дәрігерлер аз емес. Жүздеген отаны атқарып, жүздеген жанға демеу болып жүрген сондай жандардың бірі – жоғары санатты дәрігер-хирург Бақытбек Жамантаевпен аталған тақырып аясында әңгіме өрбіттік.Бақытбек Мырзабекұлы «Шиелі ауданаралық ауруханасында» хирургия бөлімінің меңгерушісі болып қызмет атқарады. 1972 жылы Өзбекстанда туған. Ақтөбе мемлекеттік медициналық институтын үздік аяқтағаннан кейін дәрігерлік еңбек жолын Шиелі ауданының ауруханасында жалғастырды. Бүгінде аталған мекемеде жұмыс істеп жатқанына 28 жыл. 2015 жылы облыстық «Жылдың үздік дәрігері» номинациясының, 2018 жылы «Денсаулық сақтау саласының үздігі», 2023 жылы Шиелі ауданының 95 жылдық мерейтойына орай аудан әкімінің ұсынған «Алтын дәрігер» медалінің иегері. Қазірде 6 қыз, 1 немеренің атасы болып отырған білікті маман өз қызметін адал атқарып келеді. Аудан арасында Бақытбек ағайды білмейтін адам кемде-кем.– Бақытбек Мырзабекұлы, аудандағы ота жасаудың бүгінгі деңгейі қандай?– Ота жасау біршама жеңілдеді, себебі ол үшін қазір бізде барлық мүмкіндік бар. Бұрын 14 жасқа дейінгі балалар ауыр ота түріне сұраныспен келгенде, оларды бірден қалаға жіберетінбіз. Ал қазір тек аса күрделі оталарда ғана қалалық мамандардың көмегіне жүгінеміз.– Ауданда қандай дерт көп, қай ота түрі жиі жасалады?– Соқырішекке жиі ота жасаймыз. Кейде оның жарылып кету сияқты күрделі түрлері де кездесуі мүмкін. Өт қалтасын алу, грыжаларға жасалатын оталар көп. Сондай-ақ адамдар өт-тас аурулары, онкологиялық аурулар мен ұйқыбездің қабынуы секілді диагнозбен жиі келеді.– Жылына қанша ота жасалады?– Ауруханадағы хирургия, травмотология, оториноларингология, стамотология бөлімдерін қоса есептегенде, жылына барлығы 1200-ге жуық ота жасалады. Ал өзіміз бір жылда 400-дей отаға қатысамыз. Ота саны әр күні әртүрлі болады. Бір күнде сегіз ота жасаған кездеріміз де болған. Мәселен, кеше түскі уақытқа дейін үш ота жасап үлгердік. Ауруханаға науқастар көбіне порталға тіркелу арқылы келеді, бірақ кейде шұғыл жағдайлар да болуы мүмкін. Әдетте олар жол апатының салдарынан немесе соқырішектен болады. Қазір травмотологиялық оталарды көп жасап жүрміз. Сондықтан осындай сәттерге үнемі дайын отырамыз.– Ота жасау кезінде қиындықтар бола ма?– Әрине. Бірде жеті сағатқа созылған ота болған. Ота кезінде бұрын көрмеген нәрселермен кездесіп қалуымыз мүмкін. Бұндай уақытта бірден қалалық дәрігерлермен байланысып, көмек сұраймыз. Осы тұста күн-түнге қарамай, қай сала болса да, барынша көмек көрсететін облыстық аурухананың дәрігерлеріне алғыс білдіремін. Дегенмен, қазір ота жасау біршама жеңілдеді. 2014 жылдан бері лапароскоп деп аталатын аппараттың көмегімен жұмыс істейміз. Ол арқылы адамның ішкі құрылысын экраннан анық көруге болады. Аппаратпен жұмыс істеу жеңіл әрі ыңғайлы.– Бір отаны жасауға неше адам қатысады?– Отаға байланысты әртүрлі болып кіреміз. Менің қасымда Талғат Ыдырысов және Азамат Мақұлбеков деген дәрігерлерім бар. Одан бөлек, ота жасау залында мейірбике, санитар дәрігер, наркоз беруші дәрігер және оның мейірбикесі болады. Бір от кезінде он адам тұрған жағдайлар да болған. Оның барлығы жасалатын отаның көлемі мен қиындығына байланысты.– Әр отаға кірердің алдында қандай сезімде боласыз?– Мен Ақтөбедегі мединститутты бітірдім. 5-курстың кезінде түрлі оталарға қатысып, дәрігерлерден тәжірибе жинайтынмын. Бір түннің ішінде тоғыз ота жасалған сәттерге куә болдым. Сондықтан бұл салаға әбден дайындалып келгендіктен, аса қатты қорқыныш болған жоқ. Қазір үйреніп кеттім. Аурухана дәрігерлері де біраз тәжірибе жинақтады. Қазір менің көмегімсіз ота жасай береді.– Хирург маман қандай болу керек?– Әрине, бірінші, білім керек. Екіншіден, дәрігер-хирург уақытпен санаспау керек. Ота кезінде түрлі жағдайлар орын алуы мүмкін. Адамдар ота аяқталғаннан кейін, бәрі жеңіл өтті, еркін жасап шықты деп ойлайды. Бірақ, шынында, суық залдың ортасында өзіміз бір өліп, тірілеміз. Сондықтан тез арада шешім қабылдай алу керек. Батылдық керек. Адамгершілік керек.– Сұхбатыңызға рақмет!

Шиеліде жылына 1200-ге жуық ота жасалады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Кәсіпкерлік саласы еліміздің әлеуметтік-экономикалық дамуының негізгі драйверлерінің бірі болып табылады. Сондықтан бұл салаға серпін беру айтарлықтай маңызды екені айтпаса да түсінікті. Жалағаш ауданында да соңғы жылдары аталған салада айтарлықтай серпін қалыптасқан. Бұл өңірде сүйікті ісін табыс көзіне айналдырып, сол арқылы өзімен қоса аудан азаматтарын да жұмыспен қамтамасыз етуге ниетті тұрғындардың қатары едәуір артқан. Өйткені жалағаштықтар табыстың тетігі кәсіпте екенін жақсы түсінді. Сондай-ақ, салаға жауапты мамандар тарапынан халықты кәсіпкерлікке үгіттеу, оқыту секілді жұмыстардың да үздіксіз жүруінен жалағаштықтар мемлекеттің кәсіпкерлік саласын қолдау мақсатындағы бағдарламаларын тиімді пайдалана бастады.&nbsp;Аудандық кәсіпкерлік, өнеркәсіп және туризм бөлімінің бас маманы Нұртас Төлеген&nbsp;қазіргі таңда жалағаштықтардың кәсіппен айналысуға деген құлшынысы жоғары екенін айтады. Өзінің сүйікті ісін табыс көзіне айналдыру мақсатында жекелеген азаматтар бөлім мамандарының кеңесіне жүгінеді екен, олар сол бойынша жол көрсетіп, қолдау білдіреді.&nbsp;Былтыр Жалағашта тіркелген шағын және орта кәсіпкерлік субъектілерінің саны 3 149 бірлікті, оның ішінде 3008 субъектісі немесе 95,5 пайызын нақты жұмыс жасап тұрғандар құрап отыр. Ал тоқтап тұрған кәсіпкерлік субъектілерінің саны – 141.2023 жылы ауданға 18 млрд 769 млн теңге инвестиция тарту жоспарланған, 11 айда негізгі капиталға тартылған инвестиция көлемі 15 млрд 385 млн теңгені құрап, өткен жылдың тиісті кезеңімен салыстырғанда 178,2 пайызға орындалған. Ауданның өнеркәсіп өнімдерін өндіруші мекемелері мен кәсіпорындары және жеке секторлары арқылы 2023 жылдың 11 айында 29 млрд 422 млн теңгені құрайтын өнеркәсіп өнімдері өндіріліп, өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 101,5 пайызға жоғары орындалып отыр. Оның ішінде өңдеу өнеркәсібінің көлемі 103,6 пайызға артып, 6 млрд 577 млн теңгенің өнімі өндірілді. Сонымен қатар, аудан бойынша бөлшек сауда айналымының көлемі 11 айда 3 млрд 179,1 млн теңгені құрап, өткен жылдың тиісті кезеңімен салыстырғанда 103,9 пайызға орындалған.&nbsp;<blockquote>– Мемлекеттік және өңірлік бағдарламалар аясында шағын және орта кәсіпті бастау немесе жұмыс істеп тұрған кәсібін әрі қарай дамыту бағытында аудан бойынша жыл басынан 158 жоба 4 546,2 млн теңгеге қаржыландырылды. Нақтырақ тоқталсам, мал шаруашылығы бойынша 101 жоба 1503,3 млн теңгеге, егін шаруашылығында 11 жоба 1 003 млн теңгеге, ауыл шаруашылығы және арнайы техника сатып алу бойынша 18 жоба 700,2 млн теңгеге, өңдеу саласы бойынша 7 жоба 361,2 млн теңгеге, қызмет көрсету 10 жоба 166,4 млн теңгеге және басқа да түрлері бойынша 11 жоба 811,7 млн теңгеге қаржыландырылды. Жасыратыны жоқ, халықты жұмыспен қамту мәселесі ауданда ғана емес, республика бойынша әлі де өзекті. Дегенмен қол қусырып отыруға да болмайды, сондықтан өңірде көптеп жұмыс орындарын ашуда тынымсыз еңбек етіп жатырмыз. Көріп тұрғаныңыздай, ауданда жылдан-жылға кәсіпкерлердің саны артып, жұмыссыздық деңгейі төмендеп келеді. Жыл көлемінде мемлекеттік бағдарламалар арқылы және жеке қаражаттары есебінен жалпы құны 1 млрд 902 млн теңгені құрайтын 21 жобаны іске асырып, 106 адамды жұмыспен қамту жоспарланды. Қазіргі таңда аталған жобалардан жалпы құны 1 млрд 171 млн теңгені құрайтын 15 жоба іске қосылып, 76 адам жұмыспен қамтылды. Сонымен қатар 2024 жылға өтпелі кезеңге жоспарланған жалпы құны 771 млн теңгені құрайтын 6 жоба іске қосылса, 30 жаңа жұмыс орны ашылады, – дейді бөлімнің бас маманы Нұртан Төлеген.</blockquote>Айта кетейік, бұл ауданда 2022-2025 жылдарға арналған «Ұлттық жоба» мемлекеттік бағдарламасы аясында екінші деңгейлі банк арқылы несиенің пайыздық ставкасын субсидиялау бағыты бойынша 12 жоба 868,7 млн теңгеге қаржыландырылған. «Агро Несие Корпорациясы» АҚ-ның облыстық филиалының жеке қаражаты есебінен 68 жоба 904,3 млн теңгеге қаржыландырылды. «Қызылорда» Өңірлік инвестциялық орталығы» микроқаржы ұйымы» ЖШС-ның «Іскер» «Микробизнес Қызылорда» бағдарламасы аясында 28 жоба 273,5 млн теңгеге қолдау тапты. «Агробизнес» бағдарламасы аясында «Ауыл» несие серіктестігі» ЖШС арқылы 34 жобаға 2 377,4 млн теңгеге көмек көрсетілді. «Каз Агро Қаржы» АҚ және «Ком Транс Лизинг» ЖШС арқылы 2 жоба 16,5 млн теңгеге және «Байқоңыр ӘКК» АҚ &nbsp;«Ауыл аманаты» жобасы арқылы 14 жоба 105,6 млн теңгеге қаржыландырылды.Иә, жалағаштықтар әсіресе ауыл шаруашылығы бағытында жұмыс жасағанды құп көреді. Себебі ауданда атакәсіп, яғни егін мен мал шаруашылығы жақсы дамыған. Ауа райы да қолайлы. Дегенмен ауданға таңсық, әзір бізге жат, жаңашыл жобаларды тартуға, қолдау көрсетуге кәсіпкерлік бөлімі әрқашан дайын екен. Әрине, жаңашыл жоба екен деп бірден бас салып, қаржылай қолдау көрсетуден аулақ. Десе де жобамен танысып, оны әрі қарай зерттеп, кемшіл тұстарын түзеп, бір сөзбен айтқанда, жан-жақты зерделеп жүзеге асырғанды жөн деп санайды. Мәселен, ауданға қарасты Таң ауылының тұрғыны Дәурен Құдабаев «Ауыл аманаты» жобасы арқылы 17 млн теңге төмендетілген несиеге қол жеткізіп, бүгінде қап шығаратын цехты іске қосты. Міне, бұл да өңір үшін ерекше кәсіп түрі десе де болады.<blockquote>– «Серпін» аграрлы-индустриалды аймаққа бөлінген 22 гектар жер телімінің 5 гектары инженерлік инфрақұрылым жүйесіне тиесілі болса, 16,1 гектары кәсіпкерлерге табысталып, қазіргі таңда аймаққа бөлінген жер телімінің 95,9 пайызы пайдаланылып отыр. Аймақтың 8,3 гектар жерінде бүгінде жалпы құны 460,5 млн теңгені құрайтын 10 өндіріс орны іске қосылып, 98 адам жұмыспен қамтылған. Сонымен қатар «Серпін» аграрлы-индустриалды аймағының 7,8 гектар жеріне жалпы құны 373 млн теңгені құрайтын 9 жоба іске асырылуда. Аталған жобаларды жүзеге асыру үшін қажетті жер телімдері толық табысталды. Жобалар іске қосылғанда қосымша 47 жаңа жұмыс орны ашылатын болады. Қазіргі таңда бұл жобалардың ішінен құны 153 млн теңгені құрайтын 4 жобаның құрылыс жұмыстары жүруде. Қалған 220 млн теңгені құрайтын 5 жобаның жер телімдері былтыр табысталуына орай аталған жобалардың құрылысы алдағы уақытта басталатын болады, – дейді бөлім қызметкері.</blockquote>Жалағашта аталған салада биыл да жарқын жобалар жүзеге аспақ. Жалпы бұл өңірде кәсіп бастаймын деген азаматтарды да, кәсіпкерлерді де сүйемелдеу жұмыстары қарқынды жүруде. Бөлім мамандары мейлінше іс бастауға ынта қылған жергілікті азамааттардың қаржылай қолдауға ие болуына қарым-қабілетін жұмсауда. Ал мұндай қолдау барда салада алдағы уақытта серпін қалыптасары анық.&nbsp;

Жалағашта кәсіпкерлік саласында серпін қалыптасқан

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>. Танымал саясаткер, журналист және сарапшы Сейдахмет Құттықадам 78 жасқа қараған шағында өмірден өтті, деп хабарлайды El.kzақпарат агенттігі.Сейдахмет Рысқожаұлы Құттықадам 1946 жылы 9 мамырда Оңтүстік Қазақстан облысы Түркістан қаласында дүниеге келген. Қазақ химия-технология институтын бітірген. Техника ғылымының кандидаты, доцент, Қазақстанның құрметті журналисі.1969-1975 жылдары - Қазақстан Ғылым академиясының Мұнай химиясы және табиғи тұздар институтының инженері, кіші ғылыми қызметкері, зертхана меңгерушісі,1975-1976 жылдары - Қазақ ғылыми-зерттеу және мемлекеттік фосфор өнеркәсібін жобалау институтының аға ғылыми қызметкері,1976-1978 жылдары - Қазақ химия-технология институтының кіші, аға ғылыми қызметкері, оқытушысы,1978-1986 жылдары - Жамбыл гидромелиоративтік-құрылыс институтының сырттай оқу факультетінің аға оқытушысы, доценті, деканы,1986-1991 жылдары - Арқалық педагогикалық институтының химия және биология кафедрасының меңгерушісі,1991 жылы - «Арай-Заря» журналы бас редакторының орынбасары,1991-1993 жылдары -экспорттық-талдау қызметі бас басқармасының бастығы, Қазақстан Республикасының Баспа және бұқаралық ақпарат министрінің орынбасары,1993-1994 жылдары - «Дәyip-Время» газетінің бас редакторы,1994-1995 жылдары - «Арай-Заря» журналының бас редакторы, 1995-1999 жылдары - «Аргументы и факты Казахстан» газетінің шолушысы,1999 жылдың қаңтарынан - «Өрлеу» қоғамдық қозғалысының төрағасы,2002-2003 жылдары - «Эпоха» газетінің бас редакторы, 2004-2005 жылдары - «Начнем с понедельника» газетінің шолушысы қызметтерін атқарған.2006 жылдың қаңтар айынан бастап «Мысль» журналының бас редакторы болып қызмет атқарады.«Вызов времени», «Миражи и реалии», «Служение нации» атты кітаптарының авторы.

Танымал саясаткер Сейдахмет Құттықадам қайтыс болды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Биылғы республикалық бюджеттен халықтың әлеуметтік осал топтары үшін коммуналдық тұрғын үй қорынан үй сатып алуға 266 млн 684 мың теңге, «Самара-Шымкент» автомобиль жолының 8 шақырымын қайта құрылымдауға 50 млн теңге қаражат бөлінбек.Сонымен жуырда Шиелі ауданы әкімі Нұржан Ахатов аудандық мәслихат депутаттары және салалық бөлім басшыларымен бірге кенттегі бірқатар нысандарды аралады. Көшпелі кеңес мүшелерімен ең алдымен теміржол вокзалының алдына барып, абаттандыру жұмыстарының жоспарымен бөлісті.Алдағы уақытта жолаушыларға қолайлы жағдай жасалып, көлік тұрағы жүйеге келтіріліп, арнайы белгілер қойылмақ. Ғасырға жуық тарихы бар теміржол вокзалының алдына тұғырлы сағат орнатылып, гүлдер отырғызылып, абаттандыру жұмысы қарқынды түрде жүзеге асырылады. Осы аталған жұмыстарға 20 млн теңге қаржы бөлінбек. Іс жүзінде барлығы ойдағыдай атқарылса, келген қонақтар мен аудан тұрғындары тамаша көріністің куәсі болмақ.Абаттандыруды іске асыру кезінде теміржол аялдамасында тұрақтайтын көліктерге кедергі келтірмейтіндей болуы басты назарда ұсталады. Сонымен қатар күннен-күнге сәулеті артып келе жатқан Тәуелсіздік көшесінің бойындағы аллеяның жобалық жоспары қаралып, тұрғындарға жайлы демалыс орны болатынын жеткізді. Сапар барысында кент тұрғындары бос уақыттарында жақсы тынығу үшін, кент аумағында аллеялардың санын жыл сайын көбейту керектігін тілге тиек етті.Қыс аяқталуға жақын, жуық арада жыл басы көктем мезгілі де төрімізге енгелі тұр. Барлық тіршілік атаулы жанданып, ағаштар гүлдеп, қайта бүр жарады. Адамдар есік алдына көшет отырғызып, жер жыртып, егіннің қамына кіріседі. Жайқалған жасыл желектің айналаны көркейтуге, адам денсаулығын жақсартуға тигізер пайдасын байқау қиын емес. Осы бір игі бастамаға жұмылған жұдырықтай барлығымыз атсалысуымыз керек-ақ.Биыл ауданды көркейту-көгалдандыру жұмыстарын тиімді үйлестіру үшін тамшылатып суғару әдісі қолданылмақ. Арнайы биогумус органикалық тыңайтқышы қосылған, су толы бөшкелер орнатылады. Әрбір көшеттің тамырына тамшылатып су беріледі. Бұл әдіс арқылы көшеттердің өсімін арттырып, суды қажетінше жұмсап, ысырапқа жол берілмейді.Шиелі аудан әкімі биыл кент ішінде көптеген нысандарды жөндеу, жаңарту жұмыстарына көп көңіл бөліп отыр. Атап айтар болсақ, контейнерлер мен қоқыс жәшіктерін сатып алуға 5 млн 500 мың теңге. Бұрын тамақ қалдықтарын тастайтын арнайы орындар болмағандықтан, нан қиқымы сынды қастерлі ас түрлері жерде, табан астында шашылып жататын. Оны ит, мысықтар сүйрелеп жүргенін көзіміз шалып қалатыны тағы бар. Енді осы істі болдырмау, алдын алу мақсатында жаңа контейнерлер орнатылатыны бәріміз үшін үлкен қуанышты жаңалық болып отыр. Кенттегі А.Яссауи, Самара-Шымкент, И.Әбдікәрімов, Бакиров көшелері бойындағы жасыл желектерді тамшылатып суару жұмыстарын жасауға 50 млн теңге, Бакиров көшесінің темір жол жақ бетіне 1 дана, Көкшоқы м/а кіре беріс «Қош келдіңіздер» аркасының екі жақ бетіне 2 дана, И.Әбдікәрімов көшесінің бойына 1 дана, А.Яссауи көшесінің маңына 1 дана ұңғымалар орнату жұмыстарына 34 млн теңге қаражат бөлінгенін атап өтті.Шиелі кентінде «Ауыл – ел бесігі» жобасы аясында 10/0,4 кВ электр желілерін реконструкциялауға 619 млн 66 мың теңге, кентте салынатын спорт комплексінің құрылысына 50 млн теңге, Бестам ауылында 150 орындық ауылдық клубтың құрылыс жұмыстарын бастау үшін 50 млн теңге, Бидайкөл, Жиделіарық, Ә.Тәжібаев ауылдарының сыртқы электрмен қамту желілері құрылысына барлығы 153 млн теңге бөлініпті. Ұлттық қор есебінен Шиелі кентіндегі қосалқы станциясын қайта жаңғырту жұмыстарына 1,5 млрд теңге қаражат қаралса, облыстық бюджеттен «Самара – Шымкент – Жөлек» жолын орташа жөндеуге 130 млн теңге.«Шиелі – Қодаманов» жолындағы көпірді күрделі жөндеуге 311 млн теңге, газ тарату желілерінің құрылысын қоса қаржыландыруға Бестам ауылына 16 млн 172 мың теңге, Досбол датқа ауылына 11 млн 12 мың теңге, Алмалыға 31 млн 803 мың теңге бөлінеді. «Ауыл – ел бесігі» жобасы шеңберінде облыстық бюджеттен Шиелі кентіндегі Тәуелсіздік көшесін күрделі жөндеу жұмыстарын жүргізуге 346 млн 366 мың теңге, кенттегі 9 көшені күрделі жөндеуге 418 млн 715 мың теңге, М.Шоқай, Дәулеткерей көшелері автомобиль жолын күрделі жөндеу жұмыстарына 296 млн 207 мың теңге қаралып отыр. Жарықтандыру жұмыстары да жүйелі түрде жүргізілмек. Соның ішіне Яссауи, Әбдікәрімов, Абылайхан, Сейфуллин, Дәулеткерей, Жақаев, Байтұрсынов көшелерінің бойындағы бағана шамдарын ауыстыру жұмыстарына 50 млн теңге және кенттегі 35 көшеге түнгі жарық бағандарын орнатуға жоба құны 300 млн теңге, Шиелі кентінің теріскей бетінің көшесін жарықтандыруды қайта жөндеу жұмыстарына 12 млн 800 мың теңге, кенттің орталық бөлігінің көше жарық бағаналарын жөндеу жұмыстарына 13 млн 600 мың теңге, Көкшоқы м/а жөндеу жұмыстарына 10 млн 400 мың теңге қаражат бөлінетінін мәлімдеді.Көшпелі кеңес барысында кентті көркейтудің алдағы жоспарлары талқыланып, кем-кетік тұстары айтылды. Осы және өзге де атқарылатын жұмыстарға «бір елдің баласындай, бір қолдың саласындай» болып жұмыс істеуге шақырды аудан әкімі Нұржан Сәбитұлы.

Шиелі: Теміржол жаңа кейіпке енбек

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp; Кейіпкеріміз бала күнінен автокөлікке жақын болып, темір техникалардың тілін меңгере бастаған. Ер жете келе өзінің қабілетін шыңдап, ұялы телефон, техникалық бұйымдарды жөндеген. Ауыл тұрғындары Жанәділдің көмегіне жиі жүгінетін. Бір жағынан асықпай ебін тауып, техниканы түзеуді жаны сүйсе, екіншіден адамдарға көмектесіп, қоғамға пайдалы екенін түсінген кейіпкеріміз өнерін кәсіпке айналдыруға бел буған. Бүгінде өз ісінің білгір маманы атанып, көпшіліктің ризашылығына бөленіп жүрген ол – жеке кәсіпкер. Іскер азамат ауыл мектебінен тәлім алғаннан кейін Қызылорда гуманитарлық колледжінен «Ағылшын тілі. Аударма ісі» мамандығы бойынша білім алған. «Өзге тілдің бәрін біл, өз тіліңді құрметте» деген нақылды жанына жақын көретін ол сан қырлы әлем тілдерін меңгергісі келеді. Оқу бітіргеннен кейін Жанәділ жеке қызығушылығы бойынша өзінің сүйікті ісі техника жөндеумен айналысып жүреді. Кейін «Мағжан және К» ЖШС-де автоэлектрик мамандығы бойынша жұмыс жасаған. Одан кейін кәсіпкерлікке бет бұрған ол 2021 жылы «Бизнестің жол картасы – 2025» бағдарламасына «Техника жөндеу орталығы» жобасымен қатысып, грант жеңіп алған. Нәтижесінде жеке кәсібін кеңейтіп, бүгінде жеке үйінің ауласынан техника жөндеу орталығын ашып, халыққа пайдалы кәсіп түрінен береке тауып отырған жайы бар. Кәсіпкерлікке бір жола бет бұрып, өз ісін тапқан маман өзімен бірге әзірге бір азаматты жұмыспен қамтып отыр. – Кішкентай кезімнен көлікке қатты қызығатынмын. Солай жан-жақты ізденіп жүріп, саланың қыр-сырын меңгере бастадым. Әрбір өткен жыл мен үшін тәжірибе алаңы болды десем болады. Білгеніміз бір тоғыз болғанымен, білмегеніміз тоқсан тоғыз екені рас. Десек те, тәжірибені шыңдап, ізденіп, түрлі техниканы өңдеуге болады. Шетелдік автокөліктерді жөндеу жұмыстарын да жасаймыз. Сұраныс жоғары. Себебі қазір әр үйде көлік бар. Бір үйде бірнеше көлік егелері бар жағдай да жиі кездеседі. Әрине темір болған соң, бұзылады, істен шығады. Сұраныстың жоғарылығынан кейін орталықты кеңейту қажеттігі туды. Арнайы кәсіпкерлерге арналған бағдарлама негізінде қаражат алып, жұмысты жетілдірдік. Бүгінде кәсіптің несібесін көріп келеміз, – деген кәсіпкер жастарды қорықпай іс бастауға үндеп, мемлекеттің кәсіпкерлерге тиімді жағдай жасап отырғанын айтады. Темір тұлпарды тізгіндеу бар да, оның тілін түсініп, бабын табу бір бөлек. Бүгінде бір ұл мен бір қыздың әкесі жұбайы Ақмарал Шайзатовамен бірге балаларына тәлімді тәрбие беріп, жас­тайынан адал еңбек етуге үлгі көрсетіп келеді.&nbsp; &nbsp;

Сырдариялық жас мемлекеттік бағдарламаның игілігін көруде

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp; Кітапханаға оқушы кезімізде жиі бас сұғатынмын. Ол мектеп кітапханасы болсын, орталық кітапхана болсын, сабақтан қолым қалт еткенде жиі бас сұғатын орнымның бірі еді. Кітапхана ұйымдастарған іс-шаралардың да әрдайым басы-қасынан табылып, үнемі белсенділік танытушы едім. Сондағы мақсатым – ақылдың кілті болған кітап үйіне бір қадам жақын жүру. Кітапханаға арнайы барып, бірнеше әдеби-танымдық кітапты белгілі бір белгіленген мерзімге алып, олжалы қайтқандай үйге қуанып көңілді оралатынмын. Бір жағынан, кітапханадан том-том кітап алып оқу – әкемнен дарыған қасиет әрі отбасымның өнегелі тәрбиесі деп білемін.&nbsp; &nbsp; &nbsp; Сол уақыттарда маған бір ой келетін еді. «Мына кітапханашы апайлардікі, сірә неткен жақсы жұмыс. Кез келген кітап қолжетімді. Қалағаныңды ал да оқи бер. Тіпті бүкіл жұмыс уақытыңды кітап оқып өткізсең болады» деп таңданатынмын іштей. Бала көңіл анау темір жолдың арғы бетіндегі үйіме бірнеше кітапты арқалап қайтуды қиын көргені ме, әлде бірнеше кітап алғанымды місе тұтпай, көп кітаптың ортасында отырып, қалағанымды алып оқығым келе ме, әйтеуір осындай ой болатын. Бір жағынан, кітапханашының жұмысы – кітап оқу деп ойласам керек. &nbsp; &nbsp; Сол кездерден бері кітапхана мен кітапханашы апайларға өте жақынмын. Жақында №36 Ә.Тәжібаев атындағы мектеп-лицей жанындағы кітапхананың кітапханашысы Зәуре Үйсінбаевамен әңгіме-дүкен құрған болатынмын. Білімнің кені болған кітаптар үйінде, әдеттегідей, жүзі жылы, мейірімді апайлар жұмыс істейді. Менің бала күнгі түсінігімде солай қалыптасқан. Білікті кітапханашымен әңгімелесу барысында бұл ойымның дұрыстығына тағы бір мәрте көзім жете түскендей. Мектеп-лицей кітапханасына арнайы бас сұғып, жұмыс барысымен, кітап қорымен жақынырақ таныстым. &nbsp; &nbsp; Аз-кем таныстықтан соң Зәуре Маманқызы бізбен бұрыннан таныс кісідей ақтарылып сөйлесіп кетті. Журналист те, кітапханашы да «илегені бір терінің пұшпағы» демекші, екеуі де шығармашылықтың адамдары ғой. Содан болса керек, апаймен әңгімеміз тез жараса кетті. Мақала арқауы етіп өз өмірін айтудан бұрын кітапханамен таныстырып, жұмысын көрсеткен кітапханашының өз ісіне беріле кіріскен жан екенін аңғардық. &nbsp; &nbsp; – Жақында кітапханамыздағы кітап қоры 300-ге артты, – деп қуана дауыстады ол сүйіншілегендей. &nbsp; &nbsp; – «Оқуға құштар мектеп» жобасы аясында түрлі іс-шаралар өтіп жатыр. Оқушылармен бірлесе отыра,, мектепішілік байқаулар, танымдық кештер мен кездесулер ұйымдастырамыз. Әр баланың қабілеті әртүрлі ғой. Сол сияқты кітап оқуға, кітапхана жұмысына белсенділік танытатын оқушылар бар. Әрине оқушылардың барлығы дерлік кітапханаға бас сұғып, керек кітабын тауып, қажет ақпаратын алып жатады, – дейді Зәуре Үйсінбаева. &nbsp; &nbsp; Білікті маманның балаларға деген ықыласы да өте ерекше екен. Кітапханаға кірген оқушыны құшақ жайып қарсы алып, жылы лебізін білдіріп шығарып салып жатты. Біз сұхбат құрып отырған аз ғана уақыттың ішінде келген оқушылардың да кітапханашы апайға ерекше еркелеп, сыйластық көрсететінін байқадық. &nbsp; &nbsp; Зәуре Үйсінбаева – 1973 жылдың тумасы. Алғашқы еңбек жолы 1990 жылдан бастау алыпты. Алғашқыда түрлі салаларда еңбек етіп, тәжірибе жинақтап, жан-жақты ысылып, тәжірибе жинаған жас маманның 2012 жылдан бастап білім ордасындағы қызметі басталған. Алғашқыда зертханашы, тәрбиеші болып жұмыс жасай жүріп, балалармен жақсы қарым-қатынас орната білді. Жүзі жылы, жүрегі мейірімді адамға бала да үйір, жақын болады емес пе. «Адамның жақсысын бала біледі» деп айтады бұндайда. Ол – рас. Зәуре апай жаспен де, жасамыспен де тіл табыса алатын, үлкенге де, кішіге де сый-құрметін аямайтын жайдары жандардың бірі де бірегейі. Кітапханашы мамандығын игеріп, 2017 жылдан бастап мектеп кітапханасында аянбай еңбек етіп келеді. Бүгінде өз жұмысының қыры мен сырына әбден қаныққан ол әр жұмыстың қызық та, қиын да тұстары болатынын айтып өтті. &nbsp; &nbsp; – Балалармен жұмыс жасаған қызық қой. Баланың энергиясы кісіні шаршатпайды. Керісінше, күш-қуат береді адамға. «Бала тілі – бал» деген, кейде «өмірімізді ұзартып алатын» сәттер де кездесіп жатады. Өзім де кітап оқығанды ұнатамын. Кітап – ақы сұрамайтын ақыл кені. Нағыз шынайы дос бола алатын дүние. Негізінен өзім орыс сыныбында оқығанмын. Бірақ қазақ әдебиетіне, оның ішінде поэзия жанрына деген қызығушылығым басымырақ, – дейді кітапханашы. &nbsp; &nbsp; Журналист болған соң, әр түрлі саладағы адамдармен кездесіп, тілдесіп, сұхбат құрып жатамыз. Бір сұхбат барысында-ақ кісінің қандай екенін анық аңғаруға болады. «Бойыңызда қандай қасиеттеріңіз бар, айта өтсеңіз» деген сұрағымызға мақтанып ала жөнелмей, өзіне ұнамды қасиетін ашып айта қоймаған Зәуре апай туралы пікірді жанындағы әріптестерінен сұрастыруды жөн көрдік.&nbsp; &nbsp; &nbsp; – Зәурені 2012 жылдан бері қарай білемін. Ол кісі туралы айту керек болғанда, ең алдымен «қарапайымдылық» деген ассоциация ойыма орала қалды. Өте қарапайым әрі көпшіл жан. Қолы ашық. Сондай жарқын мінезінің арқасында көпке сыйлы болып жүрген жайы бар. Балалар да үйір өзіне. Кітапхана жұмысына араласа бастағанына жеті жыл уақыт болып қалған екен. Сол сәттен бері бірге жұмыс жасап келеміз. Бірге қаншама жұмыстар атқардық. Қызметте сенімді әріптес, өмірде әпкелі-сіңлілі құрбыға айналдық. Зәуре – өте еңбекқор жан. Әдемілікті жаны сүйеді. Әр іске жауапкершілікпен қарап, тыңғылықты атқарады. Ол өз ісінің нағыз маманы, өте ұқыпты, шыншыл, кішіпейіл, достарына адал жан деп ауыз толтырып айта аламын. Аялап өсірген қызы Бағжан өрісін кеңейтіп, анасына әже бақытын сыйлады. Бүгінде қос жиеннің қызығына тоймай, тілеулерін тілеп отырады. Адал еңбегі еленіп, аудандық білім бөлімінің «Құрмет грамотасына» ие болғанын, кітапханашылар күні қарсаңында арнайы марапатпен марапатталғанын да айта кету орынды, – дейді мектеп-лицей кітапханасының меңгерушісі Ләззат Ниязбекова. &nbsp;

Зәуре Үйсінбаева: Жақында кітапханамыздағы кітап қоры 300-ге артты

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Қазіргі таңда жер жаһандағы жұмыр басты пенденің барлығын электр энергиясынсыз елестету мүмкін емес. Себебі күнделікті қолданыстағы тұрмыстық техникалар да, бір сәт жанымыздан тастамайтын байланыс құралы да, керек десеңіз кәдеңізге жарар көлігіңіз де түгелдей дерлік ток көзіне тәуелді. Технологияның қарыштап дамыған заманында электр жарығының адамзат баласы үшін маңызы арта түсті. Мұны үйіңізде бір күн жарық өшіп қалғанда кететін берекеден-ақ байқауға болады. Иә, жарықтың өзі көрінбесе де, ол барлық нәрсені көзбен көруге ықпал етеді. Сондықтан электр энергиясының тұрмыста атқармайтын қызметі жоқ десек артық емес. Қанша заман өтсе де энергетика әлеуметтік сала мен индустрияны алға жылжытушы күш әрі экономиканың негізгі діңгегі болып қала береді. ХХІ ғасырдағы адамзат баласының өмір сүру мүмкіндігі тікелей осы сала мамандарының төккен тері мен еткен еңбегіне байланысты. Сондықтан қауіп-қатермен бетпе-бет келіп, күллі әлемді жарықтандыруға атсалысып жүрген маман иелерінің бұл ісі қандай құрметке болсын лайық.Шиелі ауданы бойынша электр энергиясымен үздіксіз қамтамасыз етуге 35 кВ 195,35 шақырым, 10 кВ 395,55 шақырым, 0,4 кВ 487,5 шақырым әуе желілері бар. Қазіргі таңда бұл әуе желілері бойында кедергі келтіріп тұрған тал бұтақтары шабылып, сымдар тартылған. Сонымен қатар көше бойындағы шөп те тазартылып, ағаш және темір бетон бағаналар қайта жөндеуден өткен. Бағаналардың диспетчерлік нөмірі жаңартылған. Ал&nbsp;аудан бойынша электр жарығын 20 035 тұтынушы пайдаланып отыр. Оның ішінде 18 063 жеке тұлға болса, 3435-і заңды тұлға. Аудан тұрғындарына «ҚЭТТК» АҚ Шиелі аудандық электр тарату торабы қызмет көрсетіп келеді. Әрине, кенттің көркін ашып, жарықтандыруда аудан энергетиктерінің қосқан үлесі орасан. Сол себепті сала мамандарының бұл еңбегі елеусіз қалмауы керек. Осыдан 25 жыл бұрын Президент желтоқсан айының үшінші жексенбісін энергетиктер күні деп белгілеген еді. Содан бері еліміздің түкпір-түкпірінде энергетика саласы қызметкерлері өздерінің кәсіби мерекелерін атап өтуде.Мекеме басшысы Ғабит Қалқұлов 2011 жылдан бастап үздіксіз жұмыс істеп келеді. Еңбек жолын есеп бөлімінің шебері болып бастаған ол 2017-2023 жылдары бас инженер қызметіне дейін көтеріледі. Өз ісінің кәнігі маманына айналған Ғ.Тоқбергенұлы биыл мекеме басшысы қызметін жалғастыруда.<blockquote>– Желтоқсан айы боранды желімен басталды. Осындай қарбалас шақта электр желілерінен ақаулар шығып, аудан тұрғындары жарықсыз қалған сәттер болды. Аязды желде Шиелі аудандық электр торабы мекемесінің қызметкерлері аянбай өз қызметтерін көрсетті. Бет қаратпас боранда электр бағаналарының басына шығып, жарықты жағуға атсалысты. Оны халық көрді, білді. Ал енді атқарылған жұмыстарға тоқталсақ, 2023 жылдық жоспарға сәйкес 14 дана 35/10 кВ қосалқы станцияға, 1 дана 220/110/35/10 кВ қосалқы станцияға әр 3 ай сайын техникалық күтім жасалып, ақаулықтары жойылды. Сонымен қатар 172 дана 10/0,4 кВ қосалқы станциясына, 10 кВ әуе желісіне 395,55 шақырым, 0,4 кВ әуе желісіне 497,5 шақырым техникалық күтім жасалып, аралап-тексеру нәтижесінде біршама нысандар ретке келтірілді, – деді сала басшысы.</blockquote>Бүгінгі таңда ұжымда 75 қызметкер тынбай халыққа қызмет көрсетуде. Жас мамандарды шыңдап, бағыт-бағдар беруден 34 жыл еңбек өтілі бар Бақтыбай Байзақ пен 20 жылды артта қалдырған Ғабит Жаманқұлов шаршаған емес. Көргені мен түйгені көп маманның «Энергетика – жай ғана мамандық емес, туа біткен әуестік» деуі де орынды. Сол себепті аталған саланы кез келген адам таңдап, онымен өмірін біте қайнастыра алмайды. Жасыратыны жоқ, энергетиктердің қызметі қауіп-қатермен бетпе-бет келеді. Тіпті олардың қазандай қайнаған қызу тіршілігі көзге көрінбеуі мүмкін. Алайда үйіміз бен көшеміз түннің бір уағында да жап-жарық болып тұрғаны энергетиктердің арқасы екенін естен шығармайық.

Шиеліде жарық мәселесі жоқ

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Шаңырақтың шаттығы – нәрестенің тәтті үні. Солай бола тұрғанымен, жүктілікті жоспарлау мәселесіне келгенде оған бас қатырып, ой елегінен өткізіп жүрген отандастарымыз некен-саяқ. Ашық айтыла бермейтін аса нәзік мәселе десе де болады мұны. Неге? Себебі Жаратқанның ісіне жағаласудың қажеті не деп жазғыратындар да табылады. Алайда әрбір әйел заты өзіне, өзінен бұрын дүниеге әкелетін нәрестенің денсаулығына қатысты жауапкершілік жүгін арқалайтынын да қаперден шығармаған абзал. Ал болашақ сәбидің денсаулығы ана құрсағына сәби біткен мезгілден бастап қалыптасады. Сондықтан жүктілікті жоспарлау, сол кезеңде әйел ағзасында болатын өзгерістер мен асқынулар, жиі кездесетін аурулардың алдын алу мәселесіне бей-жай қарауға болмайды. Осы тақырыптың төңірегінде ақпарат алу үшін жоғары санатты қармақшылық дәрігермен сұқбаттасқан болатынбыз.– Альбина Сайранқызы, әр сәбиді өмірге аман-есен әкелу үлкен жауапкершілікті талап етеді. Ол үшін жүктілік жоспарланған болуы керек. Жүктілікті жоспарлау дегеніміз не?– Әрбір отбасында нәрестенің дауысын есту шаттыққа бөлейтін сезім. Сондықтан болашақ ата-ана жүктілікке тыңғылықты қарағаны дұрыс. Жүктілік өз еркімен және жоспарланған болуы керек. Ол ана мен баланың денсаулығына төнетін қауіп-қатердің алдын алады. Жүктілікті жоспарлау дегеніміз – денсаулық жағдайын бағдарлау және ерлі-зайыптылардың дені сау баланы дүниеге әкелуіне жағдай жасау. Ол үшін профилактикалық, емдік және диагностикалық шаралардың жиынтығы жүргізіледі. Жүктілікке дайындық жұмысы екі немесе үш ай бұрын басталуы керек. Егер әйелдің денсаулығында қосымша ауытқулар болса, ертерек қаралғаны дұрыс. Қандай да бір ауруларын анықтап, емдеп, толық тексеруден өтуі керек. Ата-ана баланың уақытына жетіп, аман-есен босануы үшін жауапты. Сондықтан екеуі бірге тексерілгені дұрыс. Отбасын дұрыс жоспарлау ең маңызды, әрі жауапты қадам дер едім. Бір қуантатыны, қазір болашақ ұрпағының саулығына бей-жай қарамайтын жастар көбейіп келеді. Бұл әлеуметтік желінің, ашық ақпарат көздерінің бір пайдалы тұсы дер едім. Олар жігіт-қыз болып жүргеннен-ақ қажетті талдамалардан өтіп, дәрумендер қабылдап, балалы болуға дайындалып жүреді. Бұл саналы шешім, құптарлық іс деп есептеймін.– Жүктілікті жоспарлау кезінде ерлі-зайыптылар қандай талдаулардан өтуі тиіс?– Жалпы жүктілікті жоспарлау көп жағдайда екінші баладан басталады. Біз бірінші перзентті босануға жақындағаннан бастап, бұл тақырыпты бастаймыз. Әйел көтеріп қоймас үшін сақтану жолдарын айтуымыз керек. Әсіресе кесір тілігімен босанған әйелдермен көп жұмыс жүргізіледі. Біз босанған соң қырық күннен кейін контрацепция жайлы әр босанған әйелді шақырып, қандай әдіс, қалай жоспарлауды түсіндіреміз. Себебі бала босанғаннан кейін кемінде арасына 3 жыл болғаны жөн. Сол уақытта ғана әйелдің ағзасы толық орнына келеді. Ал «босанған сайын жасарасың» деген жалған түсінік. Жүктілік саналы және жоспарлы болғаны жөн. Балалы болғысы келетін жұп ең алдымен дәрігерге дейінгі тексерулерден өтіп, одан кейін аймақтық дәрігерге тіркеліп қажетті талдаулардан өтеді. Тексерулер барысында ауытқулар болса, қажетті мамандарға жібереміз. Жүктілікке дейін организмдегі бүкіл өзгерістердің барлығын анықтау керек. Себебі жүктілік болғанда ол аурулардың барлығы екі есе қозады. Сондықтан ертерек тексеріс жүргізуге кеңес береміз.– Әлеуметтік желіде «қызға, ұлға, егіз, үшемге жоспарлаймыз» деген жарнамалар желдей есіп жүр. Оның «миф» екенін білеміз, әрине. Десе де, жүктілік кезінде ұл немесе қызға жоспарлауға бола ма? Маман ретінде сіздің пікірге құлақ түрсек.– Бұл мүлде санаға сыймайтын ақпарат. Менің ойымша, дүниеге келетін сәби ұл немесе қыз болсын ол сіздің балаңыз. Негізі ұл немесе қыз болатынына ешкім кепілдік бере алмайды. Себебі баланың жынысы көбінесе ер адамға байланысты. Ең бастысы, дүниеге келген сәбидің дені сау, аяқ-қолы бүтін болып өмірге келгені маңызды деп ойлаймын.– Жүктілік кезеңдерінің ерекшеліктері қандай?– Біз жүктілік кезеңін үш триместрге бөлеміз. Бірінші триместрі он екі аптаға дейін яғни бірінші үш ай болып саналады. Ол уақыт қауіпті айлардың бірі. Ол уақытқа дейін баланың бүкіл ағзасының өсіп дамуы жүреді. Сегіз аптаға дейін біз ұрық деп санаймыз. Әрі қарай баланың өсуі дамиды. Тоғыз аптада баланың нерв түтігі аяқталып, құйрығы жабылып, бас сүйегі дами бастайды. Оныншы аптада баланың сүйектері қалыптасады. Он екі немесе он бір аптада баланың бүкіл ағзалары қалыптасып, тіпті көзінің түсіне дейін аяқ-қол сүйектері дамып, қалған мүшелері жетіледі. Соған байланысты отбасында бірінші триместр кезінде, әйелдің көңіл-күйі өзгеріп, сезімтал болады. Ағзасында да әр түрлі ерекшеліктер болады. Оның барлығына отбасы психоэмоционалды түрде қолдау көрсетуі керек. Жүкті әйел ұйықтай береді. Шаршағыш болуы мүмкін. Ол ағзада болып жатқан өзгерістерге байланысты. Екінші триместр 13-14 аптадан басталып, 24-25 аптаға дейін жалғасады. Ол кезде әйелдің іші шығып, жүкті екені біліне бастайды. Баланың өсуі тез дамиды. Аяқ қолдары іріленіп, бұлшық еттері жиналады. Диафрагмасы көтеріліп, әр түрлі жағдайлар болады. Сонымен қатар қанның айналу көлемі 30-40% көбейетіндіктен әйелде ентігу болуы мүмкін. Бірақ оның барлығын компенсаторлы организмнің өзі реттеп отырады. Егер әйелде ешқандай экстрагениталды ауру болмай физиологиялық ауру болса, ағза барлығын өзі жеңіп, жүктілік ары қарай дамиды. 27-28 аптасынан бастап әйелдің ағзасына күш түсе бастайды. Қан қысымы көтерілуі мүмкін. Бүйрек жағынан да жатыры өскендіктен қысым болып, бүйрегінде ауытқулар болуы мүмкін. Солардың барлығын ерте дамыған ісіктердің алдын алу үшін ол әйелдің қан қысымының көтеріліп кетпей, ерте босанып қоймай, аман-есен уақытына жету үшін әйелдерді үшінші кезеңінде жиі шақырамыз. Осы ретте, мен гимнастикалық жаттығудың маңызды екенін айтып өткім келеді. Әрбір аяғы ауыр келіншек жүктілікке байланысты орны өзгерген, салмақ түскен ағзаларға жаттығу аса қажет. Біз берген нұсқауды елеусіз қалдырмай, ескерсе дейміз.– Жүктілік бойынша қашан есепке тұру қажет?– Әйел бала көтергенін білгеннен кейін міндетті түрде дәрігерге қаралуға келу керек деп ойлаймын. Өйткені жүктілік уақытын санап, анамнезін білуіміз керек. Ол әйелде қауіп-қатер белгілері қандай, қалай босанады, ерте босанып қалу қаупі бар-жоғын есептейміз. Денсаулық кодексі бойынша негізі 12 апта деп жазылған. Бірақ біз 10-11 аптада шақырамыз. Ертерек келгені дұрыс. Себебі толық анамнезін сұрап, жүктілікке дайын болған-болмағандығын анықтаймыз.– Болашақ ананың жүктілік кезіндегі тамақтануы туралы айта кетсеңіз?– Әйел тамақтану арқылы баланың дұрыс өсуіне өте көп ықпал етеді. Кейбір дәрумендердің жетіспеуінің әсерінен, әйелдің көп шаршауының салдарынан балада ауытқу, аз тамақтанғандықтан басқа да аурулар дамуы мүмкін. Бүгінде жүкті келіншекке қоғамда жақсы көзқарас бар. Отбасы да мүмкіндігінше оның қалаған тамағын, қажетті дәруменін алып беруге тырысады. Алайда қазір көпшілік тұтынататын газды сусындар мен фаст-фуд өнімдерін мүлде тұтынуға болмайды. «Осы заттарға жерікпін» десе де, басқа құнарлы тағаммен орнын алмастырған жөн. Біз перзентхана бөліміне көптеген тағам түрлерін кіргізуге рұқсат етпейміз. Себебі ол ана үшін де, құрсақтағы сәби үшін де пайдасыз. Қазір аурухананың асханасы жақсы, тамақтары дәмді. Үйден тек үйде дайындалған тамақ, сүт, сөк, май секілді тағам түрлерін алдыруға рұқсат. Одан бөлек жүкті әйел сүт тағамдарын көбірек тұтынғаны дұрыс. Тіпті қазір үлкен қалаларда сатылатын дұрыс тамақтануға арналған тағамдарды қолданса, құба-құп болар еді. Ауданда осы кәсіп түрін қолға алам деушілер болса, қос қолдап қолдар едім. Неге десеңіз, тамақтану жүкті әйелге негізгі маңызды мәселе болып саналады. Жалпы дені сау бала дүниеге келуі үшін ананың дені сау, психологиялық жағдайы тұрақты болуы керек. Оның барлығы балаға беріледі. Сіздің көңіл-күйіңіз, тамақтануыңыз барлығы әсер ететінін ұмытпаңыз.– Алып қосарыңыз болса…– Жалпы бұл салада жүргеніме 20 жылдан асты. Заман алға жылжыған сайын барлық салада да жаңашылдық бар. Сондықтан әр уақытта білімді жетілдіріп отырамыз. Мәселен, қараша айында Астанада, желтоқсанда Алматы қаласында білімімді жетілдіріп келдім. Қазір көп жағдайда табиғат заңдылығына қарсы шықпай, жүктілікті бақылауға аламыз. Сонымен қатар, қазір босанған әйелге жуынуға рұқсат етілді. Ол гигиеналық тұрғыдан да маңызды. Тек жуынғаннан кейін салқын тигізіп алмауы шарт. Ол әйелдің өз жауапкершілігінде. Келіншектерге тәжірибемнен тағы бір айтарым, босануға келгенде маникюр, педикюрды алып тастаса екен. Себебі тырнақ асты нағыз микробтар жиналатын орын. Сырты әдемі болғанымен, ол толық тазалыққа жатпайды. Сол қолмен өмір есігін жаңа ашқан, әлі сыртқы ортаға қорғансыз сәбидің денесін ұстағанда түрлі аллергия беруі де мүмкін. Осыны ескерсе екен. Жалпы ана мен баланың алғаш қауышуының куәсі болу – жауапкершілігі мол, әрі ерекше сезім. Тек әрбір жүктілік жоспарлы болса деймін.– Пайдалы сұхбат үшін рақмет!

Альбина Сайрақызы: Сәбидің өмірге сау болып келуі маңызды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>. Қарағанды қаласының әкімі Мейрам Кожуховтың ұялы телефонына әлдебіреулер хакерлік шабуыл жасаған, деп хабарлайды <a href="http://inbusiness.kz/">inbusiness.kz </a>сайты.Бұл туралы қала басшысы әлеуметтік желідегі жеке парақшасында мәлім етті.<blockquote>"Менің ұялы телефоным бұғатталды. Өтініш, жауап бермеулеріңізді және ештеңе жібермеулеріңізді сұраймын", - деген жазба қалдырды Мейрам Кожухов.</blockquote>Айта кетейік, Мейрам Кожухов Қарағанды қаласының әкімі болып былтыр қаңтарда тағайындалды.Оның кандидатурасын өңір басшысы Ермағанбет Бөлекпаев қалалық мәслихаттың кезектен тыс сессиясында ұсынған еді.

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары