<h4 style="margin-left:0px;text-align:justify;"><a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Қызылорда облысына арнайы іссапармен келген Франция Президентінің арнаулы өкілі Барбара Помпили бастаған делегация өкілдері және Қазақстан Республикасы Президентінің халықаралық экологиялық ынтымақтастық жөніндегі арнайы өкілі Зүлфия Сүлейменова ауданда болды.&nbsp;</h4>Ағымдағы жылдың қыркүйек айында екі мемлекет арасындағы әріптестік ынтымақтастық негізінде Президент Қасым-Жомарт Тоқаев пен Франция Президенті Э.Макронның қатысуымен «One Water» саммитін өткізу жоспарланған.Аталмыш саммиттің БҰҰ ұйымы аясында өткізілуі оның дәрежесінің жоғарылығын айқындап, құжаттарының орындалу мүмкіндігін арттырады.&nbsp;Су ресурстарын тиімді пайдалану және Арал өңірінің экологиялық мәселесін жақсарту мақсатында өңірге келген делегация өкілдері алдымен балықшылар аллеясы мен балықшылар мұражайын аралап, жергілікті жердегі ата кәсіпке қатысты тарихи деректерге қанықты.Одан соң «АralSeaFood» балық өңдеу зауытында болып, теңіз маржандарын өңдеу жұмыстарының барысын көрді. Мұнда шетелдік қонақтарға ауланған балықтардың өңделіп, &nbsp;қатырылып, шет мемлекеттерге экспортталу жолдары түсіндірілді.Делегация мүшелері теңіздің тартылуы әсерінен болған экологиялық мәселелермен танысып, оны жақсарту мәселелерін талқылауды «One Water» саммитіне ұсынатын болады.Франция мемлекетінің өкілдері ауданға жасаған сапары барысында «Көкарал» бөгеті мен «Ақлақ» су тоспасының қазіргі жағдайымен танысып, теңіз ұлтанына егілген сексеуілдерді көрді. Делегация өкілдерінің сапары Қазалы ауданында жалғасады.Атап өтейік, биыл еліміз Халықаралық Аралды құтқару қорына төрағалық етуде. Бұған дейін Еуропалық одаққа мүше 19 мемлекеттің елшілері ауданда болды.

Арал мәселесі әлем назарында

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Жуырда Шиелі аудан әкімдігінің мәжіліс залында аудандық ҚХА Ақсақалдар кеңесінің кезекті отырысы өткізілді.Кеңес отырысын Шиелі аудандық Ақсақалдар кеңесінің төрағасы Исабек Байкенжеев ашып беріп, жүргізді.Жылдық жоспарға сәйкес кеңес отырысында 1 (бір) маңызды мәселе қаралды:1) "Ауданның құрылыс саласындағы атқарылған жұмыстар және алдағы мақсаттары туралы" Шиелі ауданының құрылыс, сәулет және қала құрылысы бөлімінің басшысы Аман Дана Смаханұлы хабарлама жасады.Хабарлама жасаушыға кеңес мүшелері өзекті деген Қарғалы ауылына баратын дарияның үстінен салынатын көпір құрылысы туралы, 9 этаждың жай-күйі, қай мектептерде күрделі жөндеу жұмыстары жүргізіледі, клубтар құрылысы, 900 орындық «Жайлы мектеп» құрылысы қашан басталады, алдағы уақытта құрылыс саласындағы жобалар мен электр желілерін жаңғырту жөнінде сұрақтар қойылып, тиісті бөлім басшысы нақты әрі жан-жақты жауаптарын берді.Сонымен қатар, жиынға қатысушылар тарапынан қаңғыбас иттерден халықты қорғау жолдары және Конго-Қырым безгегі кенеден қорғану туралы да ұсыныс-пікірлер айтылды.Кеңес отырысына Шиелі аудандық Ақсақалдар кеңесінің мүшелері, Шиелі аудандық қоғамдық даму бөлімінің басшысы Кенжехан Есенбаев және бөлім әдіскері Гүлжанат Сейтова, Шиелі аудандық «Өскен өңір» газетінің бас редакторы Нұрболат Пірімбет, облыстық "Қоғамдық келісім" КММ-нің Шиелі аудандық этносаралық сарапшысы Біржан Өтебаев, жергілікті БАҚ өкілдері қатысты.Жиынды кеңес төрағасы Исабек Сәрсенбайұлы қорытындылап, ауданның құрылыс саласында атқарылған жұмыстар жөнінде тыңғылықты дайындалып, слайдтың көмегі арқылы ауқымды атқарылып жатқан жұмыстарды баяндаған Дана Смаханұлына ризашылығын білдіріп, жұмысына сәттілік тіледі.Барлық кеңес мүшелері кеңесте айтылған өзекті мәселелер нәтижелі, жүйелі жұмыстар жүргізілу керектігі жөніндегі өз пікірлерін білдіре отырып, жақсы көңіл күйде тарқасты.Кеңес отырысы нәтижесінде хаттама рәсімделіп, тиісті мемлекеттік органға мерзімінде орындау үшін ұсыныстар жолданатын болады.

Шиелі аудандық ақсақалдар кеңесінің ІІ отырысы өтті

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Қарағандының бұрынғы әкімі Шәймерден Оразалиновтың ұлы сотқа тартылды. Ол&nbsp;анасын ұрды деп айыпталып отыр.&nbsp;Бұл туралы&nbsp;<a href="https://stan.kz/karagandida-byringi-akimnin-yli-78-zhastagi-anasin-sokk-401829/">Stan.kz</a>&nbsp;ақпарат агенттігі хабарлайды.Тергеушілердің айтуынша, ол 78 жастағы анасының мұрны мен қабырғаларын сындырған, ішкі ағзасын зақымдаған. Бұл атышулы істі Қарағанды ​​қаласы Қазыбек би аудандық сотының судьясы Алексей Ан қарап жатыр.Айыпталушы қамауға алынды. Ол сотқа тергеу изоляторынан жеткізіледі.Қарағандының бұрынғы әкімі, белгілі саяси және қоғам қайраткері Шаймерден Оразалиновтың әйелі 78 жаста. Соққыға жығылған қарт әйел екі күн үйде жатқан. Себебі жедел жәрдем шақыруға қорықты, дәрігерлер зорлық-зомбылық белгілерін байқап, полиция шақыратынын, ал олардың ұлы түрмеге жабылуы мүмкін екенін түсінген. Баласын аяғандықтан, азапқа шыдады. Бірақ үшінші күні қарт әйелдің ауыр халін көрген көршілер оның жағдайы нашарлап бара жатқандықтан, жедел жәрдем шақырған.Жауап алу кезінде ер адам жүйкесі сыр бергендіктен, анасын ұрғанын айтты.&nbsp;Бұған дейін Қарағандының тергеу сотының судьясы Ерлан Сексенов Оразалиновтың ұлын екі айға, яғни тергеу мерзіміне қамауға алған.Шаймерден Оразалинов Қарағанды ​​қалалық атқару комитетінің төрағасы болды. Қарағанды ​​қаласының әкімі болған. 5 жыл мәжілістің екінші шақырылымының, үшінші шақырылымның депутаты болды.&nbsp;Ол 2019 жылы 30 сәуірде 77 жасында дүниеден өтті.&nbsp;Сурет:Pixabay.com

Қарағандының экс-әкімінің ұлы 78 жастағы анасының мұрны мен қабырғаларын сындырған, ішкі ағзасын зақымдаған

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp; Қармақшы аданының экономикасын дамытуда жолға қойылған жобалар кезеңімен орындалып, жақсы нәтижеге қол жеткізуде. Уақыт өткен сайын ауданға қарасты кент және ауылдық округтердің әлеуметтік ахуалында ауыз толтырып айтарлықтай ілкімді істер бар. Өткен аптада Қармақшы ауданының әкімі Жандос Еркінбек пен Жосалы кенті әкімі Алмасхан Досмұратов кент тұрғындарымен кездесіп, жыл басынан бері атқарған жұмыстарына есеп берді.Көшеней Рүстембеков атындағы жыраулар үйінде өткен кездесуде алдымен Жосалы кентінің әкімі Алмасхан Әріпханұлы кенттегі оң өзгерістерді баяндады.<blockquote>– Жосалы кенті әкімінің бюджеті жыл басында 106 млн 130 мың теңге болып бекітілсе, салық түсімдерін ұлғайту мен инвестиция тарту арқылы бес айда бюджетімізді 38 млн теңгеге арттырдық. Бүгінгі күнге дейін салық түсімдері 116 пайызға орындалып отыр. Барлық мүмкіндіктерді пайдалана отырып, жыл соңына дейін кіріс көздерін әлі де ұлғайтуды межелеп отырмыз. Кентте 1502 жеке тұлға кәсіпкер болып тіркелген. Оның ішінде жұмыс жасап тұрған кәсіпкерлер саны 1397 бірлік. Бұл барлық тіркелген кәсіпкерлік субъектілерінің 93 пайызын құрайды. Биыл қаржы ұйымдары тарапынан 15 жобаға 250 млн теңге несие беріліп, 32 жоба қайтарымсыз гранқа ұсынылып отыр. Осы жылы 4 өндірістік цех іске қосылса, жалпы 35 өндірістік цех өз жұмысын жасап тұр, – деді ол.</blockquote>Елдегі ауылдық аумақтарды дамытуға бағытталған республикалық «Ауыл – Ел бесігі» бағдарламасының қолдауымен көшелерді жөндеуге және жарықтандыруға жыл сайын басымдық берілуде. Мәселен, Жосалы кентінде тұрғындар қоныстанған 122 көше бар болса, оның 90 көшесі асфальтталған. Қалған 21 көшеге қиыршық тас төселсе, 11 көше топырақты. Биыл С.Ысқақов және Ү.Томанов көшелерін күрделі жөндеуге қаржы бөлініп, тиісті жұмыстар жүргізілуде. Түнгі жарықтандыру бойынша Батыс, Сырдария, Бестам, Марал баба көшелеріне осы жылы қаржы бөлініп, мердігермен келісім-шарт жасалып отыр. Жалпы кентте көшелердің 74 пайызы жарықпен қамтылған.Жыл сайын аудан орталығын абаттандыруға басымдық беріліп, облыстық, аудан бюджетінен тиісті қаржы бөлініп келеді. Оның бір дәлелі Қ.Жолдыбаев көшесі, Е.Көшербаев пен&nbsp;Абай көшелері аралығын абаттандыруға қаржы бөлініп, қазіргі таңда осы тұстан өтетін Батыс каналының 330 м арығына темір бетонды лоток орнату жұмыстары жүргізілуде. Канал ішіне лоток орнату – бір жағынан көшенің келбетіне көрік берсе, екінші жағынан арық іші таза әрі судың кедергісіз жүруіне ықпалы жоғары болмақ. Сонымен қатар каналдың 1164 шаршы метр жағасына тас төсеніштен жаяу жүргінші жолы салынып, 15 дана саябақ орынтақтары мен 15 дана қоқыс жәшіктері орналастырылады. Сондай-ақ Т.Рысқұлов көшесінің Е.Көшербаев көшесінен дарияға дейінгі бөлігіне тас төсеніштен жаяу жүргінші жолы салынуда.Жалпы биыл кентті абаттандыру мен көркейту-көгалдандыруда жоспарға қойылған жұмыс жетерлік екенін жеткізген кент әкімі алдағы уақытта жалғасын табатынын айтты.Ал аудандағы ілкімді істерді баяндаған аудан басшысы Жандос Еркінбек, бүгінде бірқатар жобалар іске асырылып, нәтижесінде аудан халқының өмір сүру сапасын артыруда әлеуметтік нысандар салынып, ауыз сумен қамтамасыз ету, электр желілерін қайта жаңғырту, газбен қамтамасыз ету секілді өзекті мәселелердің шешімі кезеңімен орындалып жатқанын баяндады.<blockquote>– Өткен жылы Жосалы кентінде халықтың әлеуметтік осал топтарына және кезектілікте тұрған азаматтарға тұрғын үй қорынан үй сатып алуға қаржы бөлініп, 50 пәтер сатып алынып, ел егілігіне пайдалануға берілді. Биылғы жылы да 100 пәтер сатып алуға қаржы бөлініп отыр. Бүгінгі күні құрылыс жұмыстары жүргізілуде. Сондай-ақ Төретам және Ақай елді мекенін газбен қамтамасыз ету мақсатында құрылыс-монтаж жұмыстары жүргізіліп, Ақай ауылы табиғи газға қосылды. Ал Төретам кенті бойынша құрылыс жұмыстары аяқталып, пайдалануға беру және қабылдау жұмыстары жүргізілуде. Бұдан бөлек, Жосалы кентінде жаңадан ашылған «Тәуелсіздік» ықшам ауданының үйлеріне газ желілерін жеткізу құрылысы қарқын алуда, – деді аудан әкімі.</blockquote>Ауданда инфрақұрылым саласын дамыту үшін жолды жөндеу, көше жарығы, аяқ сумен қамту бойынша жұмыстар жүйелі атқарылуда. Соның бірі – «Ақжар-Тұрмағамбет-Көмекбаев» аудандық маңыздағы автомобиль жолдарының облыстық бюджет қаражаты есебінен 27 шақырымына орташа жөндеу жұмыстары басталып, былтыр жоспарлаған 11 шақырым жолды жөндеу жұмыстары толық аяқталып, биыл &nbsp;қалған 16 шақырымға жөндеу жұмыстары жүргізіліп бітті. Бүгінгі күні жол жиектеріне тас төсеу, жол белгілерін орнату жұмыстары жүргізілуде. Қызылтам елді мекеніне кіре беріс автомобиль жолын реконструкциялау жұмыстарына республикалық және облыстық бюджеттен қаржы қаралып, 4,6 шақырымына асфальт төселген.Мұнан бөлек аймақ басшысының қолдауымен ауданда музей, кітапхана, мұрағат, неке қию залы, ардагерлер үйі мен жастар орталығы, азаматтық қоғам өкілдері мен тарихи, мәдени, рухани ұйымдарды біріктіретін типтік үлгідегі «Руханият орталығының» құрылысы бой көтеруде.Сондай-ақ білім саласындағы жағымды жаңалықтың бірі оқушылардың заманауи мектепте білім алуына жағдай жасау мақсатында «Жайлы мектеп»&nbsp;ұлттық жобасы бойынша 2024-2025 жылдар аралығында Жосалы кентінде және ІІІ Интернационал ауылынында мектеп ғимараттарының құрылысы басталады.Аудан әкімі Жандос Еркінбек алдағы кезеңдерде Президент Жолдауын, мемлекеттік, салалық бағдарламаларды, облыс әкімінің іс-қимыл жоспарын назарға ала отырып, ауданның әлеуметтік-экономикалық дамуын жүзеге асыра беретін боламыз деді.Кездесу соңында кент тұрғындары тарапынан сауалдар қойылып, көтерілген мәселелерге заң аясында жауап берілді.

Қармақшы ауданы әкімінің есепті кездесуі жалғасуда

Қызылордалық волонтерлердің үлесі зор

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> «Айбын-2024» халықаралық әскери-патриоттық жастар жиынында аймағымыздың намысын қорғайтын «Сыр айбындары» жастар командасын салтанатты шығарып салу рәсімі өтті.Салтанатты шарада Қызылорда облысының қоғамдық даму басқармасы басшысының орынбасары А. Қамбаров сөз сөйлеп, халықаралық жиынға қатысушыларға сәттілік тіледі.Сондай-ақ Қызылорда облысының қорғаныс істері жөніндегі департаменті бастығының тәрбие және идеологиялық жұмыстары жөніндегі орынбасары&nbsp; А. Жакипов жас сарбаздықтарға шынайы лебізін білдірді.Шара соңында «Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері ардагерлері қоғамдық бірлестігі Қызылорда облыстық филиалының» төрағасы&nbsp; М. Ршауов барлық қатысушыларға ақ батасын берді.2024 жылғы 16-23 маусым аралығында Алматы облысында өтетін халықаралық әскери-патриоттық жастар жиынына аудандық, қалалық және облыстық іріктеу кезеңдерінде үздік нәтиже көрсеткен 15 жастан (10 ер бала, 5 қыз бала) құралған команда қатысады.Еске сала кетейік, өткен жылы Қарағанды облысы, Спасск қаласында еліміздің 20 өңірі мен Әзірбайжан, Өзбекстан Республикаларының әскери-патриоттық клубтарының қатысуымен өткен сайыста «Сыр айбындары» командасы жүлделі I орынды иеленіп, Сыр өңірінің мерейін үстем еткен болатын. Мықтылар бас қосқан жиында Қызылорда облысының атынан «Сыр айбыны» құрама командасы қатысып, аймақ намысын қорғады. Онда жастар әскери-қолданбалы спорт түрлерінен, плащ түріндегі жалпы әскери қорғаныс жинағы мен газқағарды уақытқа кию, әскерилендірілген эстафета және АК-74 автоматын толық емес шашу мен жинақтау сынды нормативтерді орындады. Сонымен бірге олар интеллектуалдық және шығармашылық қабілеттерін де сынға салды.Айта кету керек, облыста жастарға әскери-патриоттық тәрбие беру бағытында кешенді шаралар қабылданып келеді. Аймақ басшысының қолдауымен жыл сайын бюджеттен арнайы қаржы қарастыра отырып, «Айбын» әскери-патриоттық жастар жиынын өткізуге мүмкіндік жасалуда.Сондай-ақ бұл бағытта бірлескен жоспарға сәйкес өскелең ұрпақтың бойында Отансүйгіштік пен патриоттық қасиеттерді қалыптастыру мақсатында түрлі форматтағы шаралар өткізіліп келеді. Қорлан САРЫ

«Сыр айбындары» халықаралық жиынға қатысады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> &nbsp; Қазақта төрдің иесі де, киесі де – әке, ата болған. Сол ата мен әкені құрметтеген халық еш уақытта ешкімнен кем болмаған. Әкені тек ұлағат тұтқан. Кішілерге өсиет-үлгі болған. Біздің халқымыздың бала тәрбиелеудегі ерекшеліктері күні бүгінге дейін жалғасын тауып келеді. Әкенің орны, оның отбасындағы рөлі бір төбе.Маусым айының үшінші жексенбісі – әкелер күні. Осыған орай, Әйтеке би кенттік мәдениет үйінің алаңында, яки, “Жеңіс" саябағында "Атадан – нақыл, Әкеден – ақыл" атты мерекелік гала концерт өтті. Әйтеке би кенттік мәдениет үйінің көркемөнерпаздары өнер көрсетіп, жалынды жастардың ән шашуы ұсынылды.Сонымен қатар, кенттік кітапхана ұжымы көрерменге "Әке – перзентінің алып мұнарасы" атты кітап көрмесін ұсынды. Мерекелік кеште бүлдіршін балаларға арнап батут алаңы &nbsp;тегін ұйымдастырылды. Балалар демалысын тиімді өткізу шаралары алдағы уақытта да жалғасын табатын болады.Айта кеткен жөн, Қазақстанда Әкелер күні биыл екінші мәрте тойланды. Мереке аясында бүкіл ел бойынша 600-ден астам іс-шара жоспарланған. Форумдар, «Әке – менің қорғаным», «Менің әкем – мақтанышым» суреттер конкурсы, спорттық жарыстар ұйымдастырылды. Сондай-ақ, әлеуметтік желілерде «Әкенің тәрбиесін 100 мектеп те бере алмайды» акциясы өтті.Иә, жүз мектеп бере алмайтын тәрбиені бойға сіңіріп, таудан биік талапты болуды үйрететін асқар тау әкенің орны дара екені сөзсіз. Әкенің баланың өміріндегі, жалпы қоғамдағы рөлі айрықша. Батылдық пен даналықтың үлгісі бола тұра, әке ұрпағын тәрбиелеуге жанын салады. Әке – баланың бірінші қорғаушысы, тәлімгері, ол жауапты, әділ және мықты болуға үйретеді. Қиындықтарды еңсеруге көмектеседі, оның қолдауы мен қамқорлығы балаларға сенімділік береді. Сондықтан, әкенің балаға деген шексіз тәрбиесін басқа жан мүлдем ауыстыра алмайды. Ал, мереке қарсаңында өткен іс-шарада аудан тұрғындары керемет көңіл күй мен жақсы әсер алғаны анық.

Менің әкем – мақтанышым

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> &nbsp; Отбасы – кішігірім мемлекет. Ондағы қарым-қатынас тұтас қоғамның түзілуіне, не бұзылуына бастау болады. Соңғы жылдары әңгімесі жараспай, ортақ мәмілеге келе алмаған жұптар қатары күн сайын көбейіп барады. Ұлын – мұраты, қызын – ұятына балаған ұлт ұрпақтарының ұйыспауына кім кінәлі? Таңдау ма, әлде аңдау ма?Матамен матастыру қайдан шыққан?Қашанда ұл-қызының қамын қазақ басты назарда ұстаған. Ертеңін жалғастырар еркелері үшін ерте қамданған. Жақсы жерден қыз алған, өскен-өнген ортаға қызын ұзатқан. Осы орайда, дәстүрімізден берік орын алған атастыру салтының маңызы ерекше.Тарихқа үңілсек, салттық тіркеспелі тәртіпте атастыру еліміз сан ғасырлар бойы активті қолданыста болған. Тарихшы Жамбыл Артықбаев дәстүрдің бұл түрі туралы төмендегідей ой тарқатады.«Атастыру» деген сөздің басты мағынасы – «байлау» дегеннен шығады. Жылқы баққан, атқа мінген ел бұл сөзді жиі қолданады. Атастыру, яғни, екі адамды, екі руды, екі елді бір-біріне байлау», – дейді.Орынды пікір. Семантикалық мағынасына бойласақ, тілімізде қатты байламның түрін «матау» деп атайды. Қазақ тілінің түсіндірме сөздігіне жүгінсек, «Матаулы – матап байланған бекітулі» деген жолдар бар. Қазір құда болған қос тарапты бір-біріне жақындатып, жақсы адамдар ақ матамен түйіндеп, байлайтын үрдіс Қазақстанның оңтүстік, оңтүстік батыс жағында әлі бар. Мұның матастыруға қаншалықты қатысы бары белгісіз. Белгілісі, тарихшы айтқан тұжырымдағы «байлау» дұрыс мағынасында «бір бірімізге кіндігіміз байлансын. Екі ел қосылып, өрісті кеңітіп, ырысты арттырайық» дегеннен туған жақсы түсініктен туса керек-ті.Этнограф Маржан Естемір кітабында мынандай анықтама бар.«Атастыру – қазақ қоғамында ұл-қызы бар екі тараптың ауызша уәдесі арқылы басталады. Ол ру ақсақалдарының ұйғарымымен бекітіліп, құда болуға ұласады».Құдаласу кезінде ақтана тағылғанХалқымызда құда түсудің бірнеше түрі бар. Екі азаматтың әйелдері құрсағында бала көтеріп жүргенде, перзенттерін бір-біріне атастыратын жоралғы – «бел құда» деп аталады. Кей өңірлерде «ежеғабыл құда», енді бірінде «ақтай құда» деп те атайды. Бұл үрдіс ертеде кең өріс алған. Жастайынан фольклорды санасына құйып өскен өрендер «Қозы Көрпеш-Баян сұлу» жырындағы Қарабай мен Сарыбайдың серттескенін жақсы біледі.Ал, ақтай құда «ақатана» сөзімен тікелей байлынысты түсінік. Ақтана – күмістен жасалған дөңгелек әшекей түйме түрі. Бірақ, кәдімгі түймеден үлкенірек, пішінді ақтана көбіне, әйелдер киіміне тағылады.Зергерлер әрнектейді ақтананы,Жақсылар өнеріне мақтанады, – деген айтыс жолдары оның маңыздығын айғақтайды. Ортасында тасы бар көзтана, алтын тана, сүйек тана, сіркелі тана деген сынды әралуан түрі кездеседі. Ақтана – қазақ дәстүрлі мәдениетіндегі ғұрыптық инициациялық рәсімдерді атқарудың маңызды атрибуты. Құдандасу кезінде неке салтын бекітетін белгі ретінде қазіргі сырға салудың орнына ертеде ақтана тағылған деседі. Қазақ қызының көркін сипаттағанда «Тана көз» дейтіні тана жануарына қатысты емес, дәл осы эстетикалық әсемдігі жоғары әшекейге байланысты туған.Бесік құда туралы «бесікте жатқан сәбилерді құдаластыру жоралғысы» деген дерек бар. Уикипедияда бесік құда байластығы болғанда, қыздың қалың малы алдын ала берілгендігін айтады. Оны бабаларымыз «қарғы бау» деп атаған.Тәлім-тәрбие назарға алыну қажетСалтымызда барлық жас ата-баба қалауымен қосылмаған. Олардың арасында өз қалауына ерік беріп, ұлы ұнатқан қызға құда түсетін дәстүр бары белгілі.<blockquote>– Әдетте, түбіт мұрты біліне бастаған үйдегі ер балаға өзі, жақындары лайықты жерден қыз іздейді. Бұл орайда, әлеуметтік жағдай да, назарға алынған. Сөзімізге: «Тең-теңімен, тезек-қабымен», «Алғаның жақсы болса, асуың көп болар», «Жігіттің жақсы болмағы – нағашыдан», «Көріп алған көріктіден, көрмей алған текті артық» деген жолдар айғақ. Мұндайда жанашырлардың жүрегінен жол тауып, нысанаға ілінген қызды жігіт ұнатса, не қылығымен сүйсіндірген бойжеткенге жолыққанда, бір тоқтамға келіп, сезімді нықтап, атастыру дәстүрін жасайды, – дейді Әйтеке би кентінің тумасы Қалима әжей.</blockquote>Оның айтуынша, құда түсудегі алғашқы қадам – қыз айттыру. Бойжеткен ауылына жігіт жақтан аузы дуалы, ниеті түзу, ел сыйлаған жандардан топтасқан адамдар жібереді. Олар «жаушы» аталады. Олардың арасындағы жасы үлкені аманатты жеткізіп: «Сізде лашын бар, бізде сұңқар бар», – деп сөз бастайды. Емеурінді түсінген екінші тарап, ұсынысты қабыл алса, хабарын айтып жібереді. Бәріне таныс «Жауластырмақ – жаушыдан, елдестірмек – елшіден» деген жолдар алғаш осы ғұрыптан туындаған дейді. Тағы бір қызығы, қазақ кәдесіз қыз бермеген. Оның қоғамдағы орны, берген тәлім-тәрбиенің барлығы назарға алынған. Сондықтан, бір елді шауып, байлығын олжалайтын жаугершілік дәстүр де дәл осы әлеуеттік жағдайдан туындағанын тарихшылар тап басып айтады.Атадәстүрдегі жөн-жоралғыға мән берілгенАтастыруға ата-бабаларымыз бейжай қарамаған. Оның да, өз жөн-жоралғысы, ережесі болған.«Қарғыбауы» беріліп, қыз айттырып қойған жігіт басқа біреуді ұнатса, не орынсыз әрекетімен әшкере болса, келісімді бұзылған. Ондайда кінәлі тарап ат-тон айып төлеп, киіт құнын толық өтеген. Мұндайда кінәлілер түйе бастатқан тоғыз айыпты төлеген. Алайда, бұған көп жол берілмеген. Алғаш құда түскен қалыңдықты алып, бәйбіше атандырып барып қана, екіншісіне үйленуге мүмкіндік берген.Ұлтымыздағы «ұрын бару» үрдісіне жігіт қалыңмалдың негізгі бөлігі, немесе барлығы өтелген соң ғана, баруына рұқсат етілген. Егер, олай болмаса, күйеу баланың атын тартып алып, ісін әдепсіздікке жатқызып, ауылына жаяу жіберген. Күйеу ұрын барғанда қалыңдық жанында болғысы келсе, оған арнайы күйеу шатыр тігіп, апта, кейде ай болуға рұқсат беріген. Алайда, қалындықтың ұзатылу тойына дейін жақындыққа баруына тыйым салынған.Ал, ұрын тойға келіп кеткен күйеу қайтыс болса, онда туыстары қалыңдықты марқұмның ауылына қайғылы күйде аза кәдесімен бірге әкелген. Мұнда қалыңдық күйеуін жыл бойы жоқтап, азалаған. Қаласа, жігіттің інісі, немесе ағасына, кейде жақын туысына тұрмысқа берген.Екі жастың ризалығы мен келісімі – некедегі басты шартИсламтанушы Бақыт Мұратқазыға дәстүрдің діндегі орны туралы сұрағымызды жолдадық.<blockquote>«Асыл дініміз исламда некелесу бақытты отбасы қалыптасуының бастауына баланған. Жігіттің қызды көруіне, танысуына тыйым салмаған. Керісінше қолдаған. Алайда, жігіт қыздың жүзін және қолын білегіңізге дейін көруіне болады делінген. Ал, олардың некелесуіне дейін оңаша қалуына жол бермеген. Атастыру осы қағидаттарға кері келмесе, дінге қайшылық саналмаған», – дейді ол. «Атастырылған жастар міндетті түрде үйленуі керек пе?» деген көкейге кептелген сұраққа төмендегіше жауап берді.</blockquote>«Шариғатта екі жастың ризалығы мен келісімі – некедегі басты шарт. Олар өз қалауынша шешім қабылдуға қауқарлы. Қаласа, үйленеді, қаламаса үйленбейді», – дейді.Бастысы – жүрекпен қалау қажет<blockquote>«Біздің үйленуіміз сіз айтып отырған атастыруға келеді. Ата-анамыз біз кішкентаймызда ортақ мәмілеге келген. Кішкентайымыздан құлағымызға құйды. Он сегізге қараған шағымда сол жігітке үйлендім. Аш-жалаңаш болған жоқпын. Қандай жақсылық жасаса да, жұбайымды жақсы көре алмадым. Ол да, солай етті деп ойлаймын. Арамызда үлкен сыйластық болды. Бала сүйдік. Бірақ жағдай өзгермеді. Жеті жыл отасып, бөлек кеттік. Енем кетерімде балаларымды қимай, қатты жылады. Сосын «Саған не жетпейді? Барлығын жасадым ғой», – деді. Барлығы жетті, жетпегені махаббат. Жолдасым жақсы азамат, табысты кәсіпкер. Сымбаты да, ешкімнен кем емес. Мен де, көп қыздан көрікті болдым. Сырттай қарағанда, әдемі көрініс. Қазір екеуіміз де, отбасын құрдық. Жолдасым бақытты. Жүзіндегі күлкіні көріп, мен бере алмаған жылуды екінші жары бере алғанына қуанамын. Мен де, жаман емеспін. Айтайын дегенім, сыйластық барлығын шеше алмайды», – дейді Әйтеке би кентінің тұрғыны Алмагүл Тәңірбай (аты-жөні өзгертілген).</blockquote>Атастыру салты жаңғыртылса...«Қазалы ауданының тумасы Гүлжамал (аты өзгертілген) Алматыда білім алды. Жоғары оқу орнын бітіретін жылы Тараз жақтың жігітіне тұрмысқа шығып кетті. Таңдауы деп кедергі келтірмедік. Кейін білдік, құдалыққа сақалды, орамалдағы адамдар келді. Ұстанымы да, бөлек. Гүлжамал төртінші әйелі екен. Күйеу бала одан кейін тағы әйелдер алған көрінеді. Бауырым Гүлжамалдың үйге қайту ойында жоқ. Адасу емей не? Телефонмен де, сөйлеспейді. Теледидар көру – кінә дейді.<blockquote>Бала кезімізде көрші тұратын Мұрат есімді балаға қосатынбыз. Екеуі ойнайтын. Мектепті де, бірге бітірді. Бір-бірін жек көрген жоқ деп ойлаймын. Біздің қыздан жауап болмаған соң, үйленді. Жағдайы жақсы. Тәрбиелі, үлгілі отбасы бар. Кейде адасқанша, атасқаны дұрыс еді деймін торығып», – дейді қазалылық Нұржамал Сейітқызы.</blockquote>Үйлену – аса маңызды қадам. Жетпіс жыл бодандықта ұстаған Ресей империясы озық дәстүрді тозыққа санап, әйел теңсіздігіне кереғар әрекет деп күресіп, санаға терең сіңіріп келді. Нәтижесінде, атастырудан ажырадық, есесіне ажырасуға көптеп бардық. Соңғы деректерді негізге алсақ, әрбір үшінші жұп жарастығын түзу үшін әрекет жасаған, әрбір бесінші жұп ажырасқан. Қызылордалықтардың жағдайына қарасақ, тоғыз жұптың бірі бөлек кеткен. Ал, атастыру сынды абзал салтымыз төрелігін танытса, жылаған бала, күйзелген келіншек, алименттен жалтарған жауапсыз әкелер азаяр ме еді, кім білсін?!..Алтын ҚОСБАРМАҚОВА

Отбасы – кішігірім мемлекет

&nbsp; <a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> &nbsp;Сырдария ауданының әкімдігі және аудандық «Қоғамдық келісім» КММ-сі бөлімшесінің ұйымдастыруымен «Отбасындағы ата-ананың рөлі» тақырыбында дөңгелек үстел өтті.&nbsp;Басқосуға «Қоғамдық келісім» КММ директорының орынбасары Д.Кәрібайұлы, облыстық «Аналар» кеңесінің төрайымы, қалалық мәслихат депутаты А.Нәжмадинқызы, ардақты аналар, ақсақалдар, ауданның зиялы қауым өкілдері, азаматтық қоғам институттарының өкілдері, ауданның белсенді этнос өкілдері, құқық қорғау саласының және бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері қатысты.&nbsp; Дөңгелек үстелде «Қоғамдық келісім» КММ директорының орынбасары Д.Омаров пен облыстық «Аналар» кеңесінің төрайымы А.Мұсабаева сөз сөйлеп, келелі ойларын ортаға салды.<blockquote>&nbsp;– Адамгершілік негізі – ізгілікте. Ол әрбір отбасынан басталады. Жас шыбық қалай иілгіш болса, жас адам да сондай жақсыға да, жаманға да бейім болатыны баршамызға аян. Ата-ананың үйдегі іс-әрекеті балалардың көз алдында өтеді. Сондықтан жақсы мен жаман әдетіміздің бала тәрбиесіне ықпалы зор, – деді Дәулет Омаров.</blockquote>&nbsp;Жиынды аудан әкімінің орынбасары Димаш Байдушев ашып, жүргізіп отырды. Келелі жиын барысында отбасындағы ата-ананың рөлі, мектептегі білім мен тәрбиенің ұштасуы, қазіргі таңдағы жастар мен жасөпірімдер арасындағы проблемалық мәселелер талқыланды.<blockquote>&nbsp; &nbsp;– Баланы өмірге бейімдеуде ата-ана тәрбиесінің артында ұлт тәрбиесі, мемлекет тағдыры жатады. Осы бағытта отбасы тәрбиесімен қатар оқу орындарының, ондағы ұстаздардың ықпалы мен орны қашанда айрықша. Ата-ана мен әлеуметтік орта бірлесіп жұмыс істеген жағдайдың нәтижесінде ғана тәлім-тәрбиедегі көрегенділік пен жарасымдылық, үйлесімділік пен бірізділік орын табатын үрдіс болып шығады. Сайып келгенде, баланың қоғамдық-әлеуметтік дамуы отбасында өз орнын алуынан басталады. Бүгінгі қоғамда да жастар тәрбиесіне деген көзқарас өте ерекше, олардың тағдыры болашақпен, қоғамның дамуымен тығыз байланысты. Одан бөлек биылғы жылы әкелер күнін екінші рет атап өткелі отырмыз. Бұл атаулы күннің мәні де құндылығы да жоғары. «Бір әкенің берген тәрбиесін мың мектеп бере алмас» деген мағыналы сөз бар. Иә, расында отбасында, әсіресе, бала тәрбиесінде әкенің рөлі өте жоғары. Әке – асқар тау, отбасының тірегі, асыраушысы, қорғаны. Өкінішке орай қазіргі қоғамда әкенің рөлі айтарлықтай төмендеген. Олай деуге себеп оның отбасындағы орнын табысы мен беделі анықтайтын болған. Бұрындары қазақ отбасында әкені ерекше құрметтеген. «Әкең келе жатыр» деген сөздің өзі тәрбиелеудің бір түрі еді. Бір ғана қарапайым сөз, ал оның астарында қаншама тәрбие, құрмет, сыйластық бар. Міне, сол тәрбиенің қазір жоқтығынан әкенің беделі мен рөлі төмендеп кеткен. Сол себепті ұлықты ұл мен қылықты қыз тәрбиелеу үшін отбасындағы әкенің рөлін арттырып, сонымен жүйелі жұмыс жасау қажет, әсіресе үйдегі аналарымыз. Қазақ халқы «ұят болады» деген бір ауыз сөзбен, отбасын, елді, дінді, барлығын ұстап тұрған, – деді Айгүл Мұсабаева.</blockquote>&nbsp;Сонымен қатар аудандық «Аналар» кеңесінің төрайымы, ауданның «Құрметті азаматы» Балшекер Өтегенова аудандағы балалар мен жастарға тәрбие беру, отбасы құндылығы, ұрпақтар сабақтастығын жалғастыру бағытында жасалып жатқан игі істерге тоқталып өтті.&nbsp; Тағылымы мол, құндылығы мен тәрбиелік маңызы бар ой-пікір айтылған іс-шара соңында облыстық «Қоғамдық келісім» КММ-і тарапынан бірқатар ауданның белсенді этнос өкілдері марапатталып, құрмет төрінен көрінді.

«Отбасындағы ата-ананың рөлі» тақырыбында дөңгелек үстел өтті

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> &nbsp; Өткен аптада Сыр өңіріне Франция Республикасы Президентінің арнайы өкілі Барбара Помпили іс сапармен келген болатын.Сапар барысында Барбара Помпили аймақтың бірқатар аудандарына ат басын бұрып, ондағы тыныс-тіршілікпен танысты.Франциялық делегация алдымен Қармақшы ауданында орналасқан «Қорқыт Ата» мемориалды кешеніне барып, қасиетті Қорқыт бабаның тарихымен танысты. Содан соң, Арал қаласына барып, балықшылар аллеясы мен мұражайды аралап, теңізді өлкедегі атакәсіпке қатысты тарихи деректерге қанықты.Делегация өкілдері сондай-ақ, демалыс күндері «АralSeaFood» балық өңдеу зауытында болып, теңіз маржандарын өңдеу жұмыстарының барысын көрді. Зауыт қызметкерлері ауланған балықтардың өңделіп, қатырылып, шет мемлекеттерге экспортталу жолдары жайлы түсіндірді.Барбара Помпили сапар барысында «Көкарал» бөгеті мен «Ақлақ» су тоспасының қазіргі ахуалымен танысып, теңіз ұлтанына егілген сексеуілдерді көрді. Делегация мүшелері теңіздің тартылуы әсерінен болған экологиялық мәселелермен танысып, оны жақсарту мәселелерін талқылауды «One Water» саммитіне ұсынатын болады.

Қызылордаға келген Франция делегациясы облыстың маңызды нысандарымен танысты

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp; Қызылорда облысы ПД Есірткі қылмысына қарсы іс-қимыл басқармасының қызметкерлері "Зерентай" балалар сауықтыру лагерінің демалушыларымен кездесу ұйымдастырып, онда жасөспірімдермен есірткінің зияны туралы түсіндірме жұмыстарын жүргізіп, бейресми жағдайда қызықтырған сұрақтарға жауап берді. Сонымен қатар, полицейлер балаларға қызметтік иттердің қалай есірткі табатынын, қылмыскерлерді қалай ұстайтынын көрсетті.Жазғы кезеңде мұндай іс-шаралар тұрақты негізде өткізіледі. Есірткімен күресушілердің басты мақсаты-өскелең ұрпақ арасында есірткіге қарсы иммунитетті қалыптастыру болып табылады.Балалармен "спайс" шылым қоспалары, синтетикалық есірткілер, есірткінің түрлері, есірткі сатушылардың есірткіге баулу үшін жасайтын әрекеттірі туралы әңгіме жүргізілді."Зерентай" лагерінің балалары, педагогикалық құрамының көмегімен "Мен өмірді қалаймын!" тақырыбында асфальтқа, қағазға&nbsp;сурет салу, "Біз салауатты өмір салтын қолдаймыз" ұранымен флешмоб, сондай-ақ театр миниатюраларын көрсетті.Балалар алынған ақпараттан және қызметтік иттердің жұмысын көріп, үлкен әсерде болды.Кездесу соңында есірткі қылмысына қарсы іс-қимыл басқармасының қызметкерлері іс-шараға белсенді қатысқаны үшін сыйлықтар табыстады.<img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/79511259_2907_463d_95cb_9d291a581a11_50e15ac93b.jpg" alt="79511259-2907-463d-95cb-9d291a581a11.jpg">

"Зерентай" лагерінің демалушылары полицейлермен кездесті

<h4 style="margin-left:0px;text-align:justify;"><a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Жақында жерлес жазушы, Аралдың төл тумасы, журналистика саласында сүрлеулі соқпақты жол жүріп өткен Шымкентбай Жылмағанбетовтің «Өңшең мыжу» атты жаңа кітабы «Формат-Принт» баспасынан жарыққа шықты. Өз заманының өткір де ауқымды мәселелерін әзілмен астарлап жеткізген, шымшымаларымен талай шендіні сын садағына алған жазушының бұл туындысы қазіргі жас тілшілер мен талғамды оқырмандардың ойын дөп басады.&nbsp;</h4>Қаламгердің бұл кітабына әр жылдары жазылған әзіл-сықақ әңгімелері, шымшымалары мен фельетондары іріктеліп топтастырылған. Автор сатиралық шығармаларында қоғамдағы түрлі түйткілдер мен адам бойындағы келеңсіздіктер – тоғышарлық пен жалқаулықты, көзбояушылық пен мансапқорлықты, парақорлықты, атаққұмарлық пен сасық мансапты ащы тілмен уатып, қоғамның керағар көріністерін әзіл-қалжыңмен әсірелейді. Қоғам тынысы, кейбір пенденің қылықтары еріксіз езу тартқызып, жүзіңе күлкі үйіреді.&nbsp;Жинақтағы оқиғалар өмірдің өзінен алынған. Бір деммен оқылатын кітапта сатира жанрының бәрі түгел қамтылған десе де болады. Мысқыл, мысал, әзіл-сықақ, шымшыма, қалжың, тіпті жұмбақтар да бар. Кітаптағы дүниелерді «қысқа-нұсқа», «аз да болса саз» деген тәмсілге сай келеді дей аламыз. Айта кетейік, Ш.Жылмағанбетов жұртшылыққа «Қателіктің құны», «Өмір көшінде» атты кітаптарымен танымал. Әсіресе детектив жанрындағы «Қателіктің құнына» оқырманның ықыласы бөлек. Жаңа сатиралық жинақтың да оқырман жүрегіне жол табатынына сенімдіміз. Айданды өңірдің тумасы осы кезге дейін журналистиканың түрлі жанрларына қалам тербеп, түрлі басылымдар арқылы артына өшпес із қалдырды. Ал оның аудандық «Толқын» газетінің бас редакторы қызметін атқарған жылдардағы еңбегі елдің есінде сақталып, тарих боп қатталып тұр.

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары