<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru/">Kyzylorda-news.kz</a>. Ұлттың тарихи танымы мен дүниеге көзқарасы – заманауи қоғамда да ықылас қоятын құндылық. Әр халықтың өзіндік болмысы мен дәстүрі сол ұлттың бейнесін ашуға, мақсатын айқындауға мүмкіндік береді. Сондықтан әр қадамды жөн-жоралғы, наным-сенім, салт тұрғысында бағамдау басты қажеттілікке айналуда. Осы орайда тарихшы, Қорқыт ата атындағы Қызылорда университетінің аға оқытушысы Бақытжан Ахметбекпен қазақ ғана емес, көптеген шығыс халықтарына ортақ Наурыз мерекесі туралы ой бөлісудің сәті туды.Сұхбат барысында ғалымның дәстүрлі мерекелерге көзқарасыы мен қазақ танымының ерекшелігі туралы ой-пікір өрбіді.– Бақытжан Мұқарамұлы, әңгіменің әлқиссасын қазақ ұлтының дамуында Наурыз мерекесінің рөлі қандай деген сауалдан бастасақ…– Наурыз – рухани мереке. Діни, саяси әсерден ада, ұлттың болмысы мен табиғаттың жаңару мезгілінің тоғысқан тұсы. Сол себепті қазақ халқы Наурыз мерекесін ежелден тойлап келді. Мерекеде ұлттық тағам ұлықталып, салт-дәстүр жаңғырады. Наурыз ерекше бағаланғаны сонша мереке қарсаңында Наурыз, Наурызбек, Наурызбай, Наурызек секілді есімдер пайда болған. Бүгінде мейрамда ойын түрлері жаңғырып, спорт бойынша жарыс ұйымдастырылады. Жаңа серпін алған жастардың наурыз көже мен ән-күйді асыға күтетіні де сондықтын.Әрине, халықтың өткен тарихы сынаққа толы. Сан алуан идеологияның салдарынан Наурыз мерекесінен қол үзіп қалған шақ та болды. Өткенге көз тастасақ, 1926 жылы Кеңес үкіметі аталған мерекені тойлауға тыйым салып, көптің көңілін күпті етті. Ғасырдан-ғасырға жалғасқан мәдени мұрадан айырылу қай халыққа болмасын оңайға соқпасы аян. Қазақ халқы да амалы құрып, мерекемен қайта қауышар күнді асыға күтумен болды. Тек 1988 жылы қоғам қайраткерлерінің жәрдемімен Наурыз мейрамын қайта тойлау мүмкіндігі туған еді. Қайраткерлер үкіметке шығыс халықтары үшін наурыз мерекесінің қаншалықты маңызды екенін жеткізіп, ұсыныс білдіреді. Ұсынысты Михаил Горбачёвтың өзі қолдап, қазақ ғана емес, көптеген шығыс елдеріне мерекені атап өтуге жол ашылғанын білеміз.Алайда осы аралықта мереке ресми атап өтілмесе де үй-үйде, ауыл-аймақта атаусыз өтпейтін. Ата-әжелер салт бойынша ұлттық тағам жасау, ұлттық киім кию секілді жоралғы жасап, дәстүрдің ұмытылмауына күш салды. Мысалы, әжем Айым Жүргенбайқызы 1910 жылы өмірге келген. Сол кісі дүниеден озамын дегенше бізге Наурыздың атаусыз өтілмеу керегін үйретумен болды. Мереке қарсаңында таңертең оятып, наурыз көже беріп, тілек айтатынын естіп өстік. Сол кезде мерекенің мәнін білмесек те қуана күтуші едік. Себебі оған дейін мектепте Наурыз мерекесі, ұлттық құндылық туралы айтылмайтын. Араға 60 жыл салып қайта оралған Ұлыстың ұлы күнін тойлауды қазақтың ерекше қадірлеуінің себебі де – жоғалтып, қайта табуында.Әлемде 5 мыңға жуық ұлт бар екенін білеміз. Алайда мемлекет ретінде орныққаны 200-ге тарта. Көп халық өзге ұлтқа сіңіп, аты-жөні, түр-тұлғасы өзгеріске ұшырады. Ал қазақ халқының сан ғасыр бойы жерін, тұтастығын сақтауы салт-сананың беріктігінен болса керек. Сондықтан Наурыз мерекесі туралы айтқанда оның бізді біріктіретін ұлы күш екенін ұмытпауымыз шарт. Бүгінде ұлттық киім мен ұлттық тағамға сұраныстың молаюы, ұлттық код пен болмыс туралы зерттеу санының артуы сөзімізге дәлел бола алады.– Мерекенің қазіргі қалпы мен өткен кезеңінде қандай айырмашылық бар?– Аса бір айырмашылық орын алды деп айта алмаймын. Жоғарыда айтып өткеніміздей, ресми тойлауға тыйым салынған уақытта да әр қазақ шаңырағы атаусыз қалдырмады. Сол себепті негізгі өзегі сақталды. Ал көпшілік нұсқадағы тойлау жолында біршама өзгеріс бар. Соның бірі – би билеу.Наурыз мерекесі – көңіл-күйді көтеріп, шабыт сыйлайтын сәт. Әжелеріміз бұл мерекені би билеп, ән салып атап өткен. Ұзақ уақыт кең көлемде аталып өтілмегендіктен Наурыздағы билер ұмыт қалған. Тіпті мерекеде би билегені туралы естімеген қандастарымыз да бар. Бүгінде қазақта би өнерінің тарихи беріден басталады деген жансақ пікірге нүкте қоятын кез келді.Бидің қазақ қоғамымен бірге дамығанын дәделдеу қажет. Өйткені наурыз ұлттық би билеп, көңіл көтеретін мейрам да бола білген еді. Мерекеде «Қара жорға», «Алтынай», «Аю» билері кең танымал болды деген дерек кездеседі.– Көрісу күнінің шығу тарихы қандай? Сыр еліне бұл мерекенің жақындығы бар ма?– Орынды сауал. Көбісі көрісу салты батыс өңірде сақталған дәстүр деп біледі. Қызылорда аймағында болмаған деген пікірге жақын көзқарастар да бар. Алайда бұл – қате ой. Бұл салт батыс аймаққа ғана тән емес, біздің Сыр бойында да жүргізілген. Мәселен, шамамен XV ғасырларда Арал, Қазалы, Қармақшы, Жалағаш өңірлері Ноғайлы жеріне кірді емес пе?!Сол кезеңде облыстың аталған аймақтары көрісу күнін атап өткен. Әрине, қазір ұмыт қалды. Дегенмен аталған салт-дәстүрді алшақтатудың қажеті жоқ. Оған қоса көрісу күні адамзат бойындағы мейірімділік, ізгілік, ілтипат сезімін оятатын құндылық дер едім. Бұл дәстүрді бар қазақ ұстанса, артық етпейді.– Қазақтың жыл санау, мезгіл айқындау ісінің ерекшелігі қандай?– Қазақ – табиғатпен біте қайнасқан ұлт. Мезгілдің қалай құбыларын, қауіптің неден келерін дөп басқан. Мысалы, «Үркерлі айдың бәрі қыс» деген сөз бар. Ауа райына сенбе деген мағынаны білдіреді. «Ақ қар көп болса – ақ нан көп», «Туған ай, тураған етпен тең» деген нақыл сөздер қоршаған ортамен байланыстың ең озық үлгісі екені анық. Одан бөлек жұлдызға, табиғат белгілеріне қарап, келер күнді болжаған оқиғалар да көп кездеседі. Жан-жануардың болмысын терең тану да өз әсерін тигізді. Жыл атауын жануарлармен байланыстыру да көшпелі халықтың өмір-салтынан хабар береді.Сондай-ақ жыл санау үрдісі де бөлек. Мәселен, мүшел жас та жыл санауға байланысты. Мұндай адам жасын есептеу үлгісі басқа халықта кездеспейтін ерекшелік. Тарихы да тереңде жатыр. Сақ дәуірінен басталған есептеу жүйесі бүгінге дейін жетіп отыр. Сондықтан қазақ халқының таным-түсінігін зерттеу кезек күттірмейтін амал екені даусыз. Сонда ғана болашақ ұрпаққа өткен тарихты риязсыз қалыпта жеткізуге, өзімізді тануға жол ашылады.– Әңгімеңізге рақмет!&nbsp;

Бақытжан Ахметбек: Қазақ халқының таным-түсінігін зерттеу – кезек күттірмейтін амал

<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru/">Kyzylorda-news.kz</a>. Бектай ақсақалдың бағын білмейтіндер некен-саяқ. Оның шаһарға шырай сыйлаған алқабының әдемілігіне сүйсінбеу мүмкін емес. &nbsp;Наурыз мерекесі &nbsp;қарсаңында еңбекті жанына серік еткен бағбанмен жолығудың сәті түсті.Сексен үшке қадам басқан қарияның қайраты қайтпаған. Жүзі жылы, қарапайым келген еңбек иесі күннің салқындығына қарамай, ауласында қызу жұмыс істеп жүр екен. Жиырма жасынан бағбандыққа бет бұрған &nbsp;ақсақалмен &nbsp;әңгімеміз осы саланың қыр-сыры жайында өрбіді.<blockquote>– Жарты ғасырдан астам ғұмырымды орман шаруашылығына арнадым. Жылына 5-6 мың көшетті баптап шығарамын. Жеміс және сәндік ағаштарды өсіруді хобби әрі жұмыс санаймын. Сағат бесте тұрамын. Күнделікті жұмысым бауды аралаудан басталады. Таң сәріден кеш батқанға дейін ермегім алқаптағы ағаштар. Наурыз бен сәуір мен үшін сатылым айы, яғни көшеттерді сатумен айналысамын. Баудағы жайқалған ағаштар бейнеттің берекесі деп білемін, – дейді бағбан.</blockquote>Расында Бектай атаның бауы үлкен саябақ іспеттес. Бүгінде ақсақалдың бау-бақшасында 20 мыңнан аса ағаш болса, оның үштен бірі жеміс ағаштары. Қала тұрғындары жылына бағбан күтіп баптаған 5-6 мың түп ағашты сатып алатын көрінеді.<blockquote>– Қандай да бір табысты алсаңыз, ол тек еңбекпен келеді. Қай іске де бел буып, ынтамен кіріссеңіз, оның жемісін бермеуі мүмкін емес. Сол үшін де &nbsp;ауламды күні-түні еңбек алаңына айналдырып келемін. Шүкір, пайдасы жоқ емес. Мысалы, қазір сұранысқа ие аршаны 6 мың теңгеден өткіземін. Ал жеміс ағаштарының саудасы 500-600 теңгеден басталады. Біздегі базар оңтүстіктің көшетіне толы. Енді қараңыз. Сырттан келген көшеттердің бізге келем дегенше бойындағы су тартатын өте нәзік, жіңішке тамырлары бар, солар кеуіп кетеді, жолда бүлінеді. Екінші жағынан, бұлар жылыжайда өскен. Ал енді анығын айту керек, жылыжайда өскен көшеттердің ғұмыры тым қысқа, – деп ақыл қосты.</blockquote>Кейіпкеріміз тек өз ауласымен шектеліп қана қоймай, аймақты көркейтудегі қолтаңбасы айқын. Тұңғыш Президент саябағымен қатар әуежайға апарар жолдың қос қапталын жайқалту жауапкершілігі Бектай Сүлейменовке артылған.<blockquote>– Махамбетов ауылына бара жатқан жолда Сыздық Төлеков деген канал бар. Әуежаймен екі аралықты жалғайды. Аймақ басшысының өтінішіне сәйкес, аталған каналдың жағалай қос қапталына 3 қатар ағаш отырғыздым. Ұзындығы – 11 шақырым. Қос қапталдағы 3 қатарды есепке алсаңыз, 66 шақырым. Бейнеттің арқасында сол көшеттер қазір саялы ағашқа айналды, – дейді бағбан.</blockquote>Әңгіме арасында көшет алушылардың қатары көбейген. Бір сәт ақсақалмен диалогты тоқтатып, сатып алушылардың пікіріне үңілдік.<blockquote>– 5-6 жылдай болды, көктем келсе, Бектай ақсақалды іздейміз. Қарағай, арша, мәуе, өрік, алма секілді көшеттерді сатып аламын. Бағасы да қалтаға қонымды. Ең маңыздысы көшеттер жер талғамай, бірден көгеріп шыға келеді. Ақсақалдың көшетке келгенде жомарттығы көп. Біреуін алсақ, жанына 3-4 жеміс ағашын ақысыз сыйға тартады, – дейді Марат есімді сатып алушы.</blockquote>Аршаға сұраныс жоғары. Әрине, әсемдігі бір бөлек. Бұл ағаштың тағы қандай артықшылығы бар деп сұрау салдық.<blockquote>– Аршаны өзімде жақсы көремін. Сондықтан алқаптың тең жартысы аршаға тиесілі. “Ағаштар анасы – арша” деген теңеу сөзінде қаншама ұлағатты ұғым жатыр. Ертеде небір асыл азаматтарымыз тағдыр тәлкегімен елден жырақ кеткенде бойтұмар ретінде арша ағашының жаңқасын өзімен бірге алып жүріп, елді, туған жерді сағынған кезде ауық-ауық мейірлене иіскеп мауқын басатын болған. Бір жағынан арша – ағаш-фармацевт. Осы өсімдік бөлетін фитоноцидтер денсаулыққа ем болатын таза ауа тудырады. Көп деректерді ақтардым. Сонда оқығаным, арша жылына орта есеппен 1 тоннадан аса шаңды жұтып, айналасына 1,5 мың литр оттегі бөліп шығарады екен. Міне, бұл ағаштың осындай қасиеті бар, – деді ақсақал.</blockquote>Ерте жастан тал егуді мұрат тұтқан ақсақал қаладағы көшет отырғызу мәдениеті қалыптаспағынын да айтып қалды.<blockquote>– Қызылордада ағаш егу мәдениеті қалыптасса, шаһар жасыл желекке оранар еді. Тым науқаншылмыз. Тек наурыз мерекесінде көшет егеміз. Көшетті отырғызуын отырғызамыз, бірақ суландыру жүйесіне мән бермейміз, дұрыс күтіп баптамаймыз, – деп әңгімесін түйіндеді бағбан.</blockquote>&nbsp;

Қызылордалық бағбан қала тұрғындарын көшетпен қамтамасыз етуде

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Ұлы жазушыларымыз театрды – тәрбие мектебі, театр – тәлім, рухани азық алар ордасына балаған. Себебі оның мәні тереңде жатыр. Қоғамдағы орын алып жатқан кейбір отбасындағы оқиғаларды қаншалықты көзбен көргенімізбен, оны сахнадан тамашалаған мүлдем бөлек. Бәлкім, шын өнер осынысымен де құдіретті шығар. Осындай көрерменнің көңілінен шыққан қойылымды жуырда Жанқожа батыр ауылында, Жанқожа батыр ауылдық мәдениет үйі жанындағы «Халық» театрының әртістері сахналады.Арал ауданы, Қызылжар елді мекенінің тумасы, драматург Жақсыбай Мусаевтың «Ар мен Азап» трагедиясының желісімен қойылған спектакльдің суретшісі – ауылдық мәдениет үйі маманы Қаршыға Қалымбетов болса, режиссері – Бақытбек Мәкеев болды.Жалпы терең мағыналы, қоғамда орын алып жатқан жайтты бейнелеген қойылым желісінде – ащы судың құрбаны болған Айдар мен Гүлмираның тағдыры суреттеледі. Қос жұптың арасындағы ұрыс-керіс салдарынан қыздары Гүлсімнің өмірі опат болады. Мұның барлығын көрерменге шынайы жеткізе білген «Халық» театрының әртістері ащы судың кесірінен талай отбасы ойран болғанын көрсетті.Спектакль қонағы болып арнайы барған аудан әкімінің орынбасары Дәурен Тілеумбетов тұрғындар көңілінен шыққан туындыға ерекше алғысын білдірді.<blockquote>«Жалпы, бүгінгі қойылым өзіме ерекше ұнады. Бұл қазіргі қоғамның ащы шындығы. Спектакльдің басты кейіпкерлері – Айдар мен Гүлмираның тағдыры, Гүлсімнің өмірден өтуі көрген жанның көзіне жас үйірді деуге болады. Алдағы уақытта осындай қойылымдар жиі болып тұрса дер едім», – деген Дәурен Оңғарбайұлы.</blockquote>Сонан соң қойылым авторы Жақсыбай Мусаевқа аудан әкімі Мұхтар Оразбаевтың «Алғыс хатын» табыстап, шапан жапты. Сондай-ақ, Жанқожа батыр ауылдық мәдениет Үйі жанындағы Халық театрының ұжымына аудан басшысының «Құттықтауын» берді.Театр ұжымының еңбегіне қаныққан ауыл тұрғындары марапат барысында қос қолды аямай соғып, әртістерге жылы лебіздерін білдірді.<blockquote>«Біздің ауданның, ауылдың театр ұжымына алғысымыз шексіз. Өйткені олар театр ұғымын өздері ұғып қана қоймай қалың жұртты да осындай қойылымдардан жақсы әсер алуды, кезекті спектакльді асыға күтуді үйретті десек болады. Соның нәтижесінде театр – тәлім-тәрбие мен рухани азық алар орын. Еңбектің көркемі. Көңіл көтерудің ғана орны емес, мәдени ошақ, идеологиялық құрал екендігіне көзіміздің жеткеніне біршама уақыт болды. Бүгін де бір керемет әсер алдық. «Халық» театры ұжымына еңбектеріңіз жана берсін дейміз. Алда бұдан да керемет ой түйер, жақсы әсер алар қойылымдар күтетін боламыз», – дейді ауыл тұрғыны.</blockquote>Жақсыбай Қайырлаұлының бұдан бөлек «Шоқ пен шер», «Жер бесік», «Міскін» және «Жаралы гүлдер» атты туындылары бар.

Қазалылықтар «Халық» театрының қойылымын тамашалады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru/">Kyzylorda-news.kz</a>.&nbsp; Жүрек-қан тамыры аурулары бей-жай қарайтын дерт емес. Әсіресе қазіргідей пандемия кезінде барынша сақтануды қажет етеді. Осы орайда "Қазақстанның 100 жаңа есімі" жобасының өткен жылғы жеңімпазы, «Болашақ» бағдарламасының түлегі, кардиохирург Бауыржан Рақышевпен &nbsp;аурудың алдын алу шаралары жөнінде &nbsp;әңгіме өрбіттік. Ол А.Н.Сызғанов атындағы Ұлттық ғылыми хирургия орталығының кардиохирургия бөлімінің меңгерушісі.&nbsp;‒ Жүрек ауруларының дамуына қандай факторлар әсер етеді, оның алдын-алуға бола ма?‒ Жүрек-қан тамыры жүйесінің аурулары көп жағдайда науқасты мүгедектікке алып келеді. Сонымен қатар онкологиялык аурулар да осы санатқа жатады. Мұны «XXI ғасырдың обасы» деп те атайды. Жалпы жүрек аурулары ағзадағы басқа да аурудың асқынуынан және жүрек-қантамыр жүйесі қызметінің бұзылуынан пайда болады. Соның ішінде жүректің ишемиялық, ревматикалық, дегенеративті аурулары, туа бітті пайда болған ақаулары, миокард инфаркты, артериялық қан қысымының көтерілуі, сонымен катар жүректің созылмалы &nbsp;жеткіліксіздігі, кардиомиопатия жиі кездеседі. Бұл ауру түрінің дамуына қан кысымының көтерілуі, қандағы холестерин мен триглицеридтердің көп болуы, физикалық белсенділіктің төмен болуы, артық салмақ, қант диабеті, күйзеліс әсер етеді. Сонымен қоса генетикалық бейімділік те негізгі себептің бірі болып саналады.‒ Әдетте көп дерттің шипасы дұрыс тамақтану, диета екенін айтамыз. Ал жүрек саулығы, тыныштығының басты емі қандай? Дәрі-дәрмексіз жүректі сауықтыра аламыз ба?‒ &nbsp;Әрине дұрыс тамақтану, физикалык белсенділік, саламатты өмір салтын ұстану күнделікті режимде болу керек. Өйткені осы жағдайдың бәрі аурудың алдын-алуға әсер етеді. Дегенмен жүрек ауруына шалдықсаңыз және ол белгілі бір деңгейде асқынған болса, дәрі-дәрмекті де пайдалану керек.‒ Науқасты тексеру барысында диагнозын анықтау қиын болған немесе шешім қабылдау ұзаққа созылған жағдайлар болды ма? Бір науқастың диагнозын анықтауға, анализ жүргізуге қанша уақыт жұмсалуы мүмкін?‒ Пациент дәрігерге қаралғаннан кейін белгілі бір деңгейде аспаптық немесе лабораториялық тексеруден өтеді. Қазір жүрек-қантамыр жүйесі ауруларын тексеретін қажетті кұралдар жоғары деңгейде дамыған және біздің медицинада бар.Сол үшін бұл мәселенің шешімі бар деп айта аламын. Уақытына келер болсақ, ол аурудың түріне, даму сатысына байланысты.‒ Кардиохирургия бойынша Қазақстан әлем медицинасына жаңалық енгізе ала ма? Жалпы саладағы ғылыми жетістіктер жайлы сөз қозғасаңыз…‒ Жалпы мемлекетіміз кардиология мен кардиохирургияның дамуына жіті көңіл бөлгенін білесіз. Бүгінде науқастар уақытылы кардиохирургиялық және кардиологиялық көмек ала алады. Бұл сөзімізге елімізде кардиохирургиялык операциялар санының артуы, орташа жас мөлшерінің ұлғаюы, сонымен қатар әрбір облыс орталығы мен республикалық маңызы бар қалаларда емдеу орталықтарының ашылуы дәлел. Соның нәтижесінде қазір жүрекке жасалатын жалпы операциялар, жүрек ауыстыру операциясы, жасанды оң және сол қарыншаны орнату, толыққанды жасанды жүрек орнату операциялары жасалуда.‒ Еліміздің шалғай &nbsp;аудандарында кардиохирургиялық емге мұқтаж науқастар қалай ем ала алады? Квота мәселесі толық шешілген деп айта аламыз ба?‒ Жүрекке жасалатын операцияның барлығы мемлекет есебінен каржыландырылады. Сондықтан квота мәселесі де толық шешілген.‒ &nbsp;Кардиохирургтің де жүрегі ауруы мүмкін бе?‒ Әрине дәрігердің де денсаулығы сыр беруі мүмкін ғой (күліп). Десек те барлық алдын-алу шарасын сақтаған дұрыс. Осы ретте баса назар аударатын жайт, ауырмаудың жолын іздеу керек. Барлық зиянды әдеттерден аулақ болған жөн.‒ Алдағы уақытта туған жерге келіп қызмет ету жоспарыңызда бар ма?‒ Біз қоғамға қызмет етіп жүргеннен кейін қай өлкеде, қандай да бір науқасқа көмек қажет болса, үнемі дайын екенімізді еске салғым келеді. Осы ретте облыс тұрғандары да бізге келіп емделіп жүр. Сондықтан басқа қалада немесе туған жерімізде болсын қашанда көмек көрсетуге даярмыз.‒ Сұхбатыңызға рақмет!&nbsp;

Бауыржан Рақышев: Қай жерде жүрсек те, көмектесуге даярмыз

<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru/">Kyzylorda-news.kz</a>. Қызылорда облысы Полиция департаментінің баспасөз қызметіне хабарластық. Жұмысымен көзге түсіп жүрген, әр ісіне мұқият қарайтын, жауапкершілігі мол жас әр салада да болады. Полиция капитаны, &nbsp;Қызылорда ОПД анықтау басқармасының анықтаушысы Әділхан Смайлов әріптестер сеніміне әбден лайық.Жалпы полиция қызметкері қай салада да бірінші бой көрсетеді. Төтенше жағдай кезінде де бұл қызметкерлер тыным тапқан емес. Тұрғындарға бей-берекет жүруге болмайтынын ескертіп, бетпердесіз үйден шығуға тыйым салынғанын ескерту де солардың жауапкершілігінде. Рейдтік жұмыстардан да көз ашпайтыны жасырын емес. Мейрамхана мен ойын сауық орталығының есігін қағып, тексеріс жүргізіп, жұмысына кірісіп кететіні тағы бар. Масаң күйде көлік тізгіндегендерді, көлігіне қару-жарақ салғандарды қадағалау да осылардың жауапкершілігінде. “Жылына бір келетін мерекенің біз үшін ерекшелігі жоғары. Істеген істің бағаланғаны емес, бүкіл полицейлердің ортақ күні болғандықтан өзіңдік орны бар. Бұл мерекені әріптестермен қарсы алғанды ұнатамын. Марапат пен атаққа қызықпаймын. Мен үшін алғыс хаттың маңызы жоқ. Бастысы, өзіме берілген жауапкершілікті дұрыс атқарғым келеді. Барша әріптестерімді алдағы мерекемен құттықтаймын”, – дейді Әділхан бізбен әңгімесінде.Әділхан Мұратбекұлы ішкі істер саласында қызмет атқарғанды жанымен сүйеді. “Елге кішкене болса да көмегім тисе” деген арманмен өскен. Теледидардан полиция формасын киген жігіттерді көріп, “бір күні мен де осылардың қатарынан табыламын” деген мақсаты Қызылорда гуманитарлық заң колледжіне оқуға жетелейді. Ол колледжбен шектелмей, жоғары оқу орнына түседі. Сөйтіп Қорқыт ата атындағы ҚМУ-дың студенті атанады. «Құқықтану» мамандығында білім алып шығады. 2012-2013 жылдары аралығында әскерде болып, 2012 жылы Отар қаласындағы №30212 әскери бөлімінде, 2012-2013 жылдары Қапшағай қаласындағы №32363 әскери бөлімінде азаматтық борышын өтейді. Сөйтіп ішкі істер саласына құжат тапсырады. Сынақтан өтіп, жұмысқа қабылданады. Тұрғындардың арыз-шағымы бойынша тергеу жұмыстарын жүргізіп, күдіктінің ісін қарайды, дәленденген жағдайда сотқа жібереді. Яки ақ пен қараны ажыратып, сотқа дейінгі тергеп-тексеруді жүзеге асырады. Әділхан ҚР ҚПК 191 бабында көзделген қылмыстарды тергейді. Ал қазіргі таңда облыс аумағындағы адам өліміне әкеп соққан жол көлік оқиғасын тергейді. Бұндай тергеу ісімен айналысатын қызметкер облыс бойынша үшеу ғана.Әділханның серігі – кітап. Бос уақытында құқық саласына қатысты кітаптарды парақтауды ұнатады. Әлеуметтік желіге уақыт шығындамайды. Ол әр минуттың қадірін түсінеді. Уақытты тиімді пайдаланғанды жақсы көреді. Өзгелердің де сенделіп жүргенін жақтырмайды. Әсіресе жұмыссыз жастардың іс-әрекетін құптамайды.&nbsp;<blockquote>“Ер жігіт болған соң әскерге барып, Отан алдындағы борышын өтегені жөн. Содан кейін тұрақты жұмысқа тұрып ата-анасын, отбасын асырап, өзіңің перзенттік парызын өтеуі тиіс. Ал бізде қалай? NEET санатындағы жастар көп. Бірі көшеде сандалып жүр, енді бірі қол жұмыс істеуге намыстанады. Әрбір азамат әскерге барып, Отан алдындағы міндетін орындауы тиіс. Бұл – міндет. Ал мұны міндет деп санамайтындар бар. Ыңғайы келсе, әскерге барудан қашады. Мұның себебін әркім әр қалай бере жатар. Ал мен оқыған, әскерлік борышын өтеген азаматтарды құрметтеймін”, – дейді ол.</blockquote>Әділхан үш ағайынды. Ағасы Дархан Смайлов ҚР ҰҚК Алматы облысы бойынша департаментінің Инженерлік қызметінің бөлім бастығы. Полиция қызметкерінде бос уақыт болмайтындай елестейді. Қай кезде де формасын киіп, жұмыста жүреді.Ал Әділхан отбасына да, жұмысқа да бірдей уақыт табады. Отбасылы, екі баланың әкесі. Ол үшін бала тәрбиесі алдыңғы қатарда. Перзенттерін қыдыртып, серуендетіп, уақытын солармен бірге өткізуге тырысады. Балаға естен кетпестей балалық шақ сыйлау – оның ұстанымы.Бүгінде көлік тізгіндейтіндер көп. Көшеге шыға қалсаңыз, жаяу жүргізушілер жолағына да пысқырмайтындар бар. Бірі ішімдік ішіп рөлге отырса, енді бірі ашулы күйде шығып кетіп жатады. Мұның салдары өзгелерге тиюде. Себебі жол көлік оқиғасының салдарынан аурухана төсегіне таңылғандар жетерлік.&nbsp;<blockquote>“Көлікті жүргізгенде арнайы талап, тәртіп бар ғой. Бұған назар аудармайтындар көп. Тоқтатқанның өзінде тамыр-таныс іздейтіні жасырын емес. Соған еті үйренген жүргізушілер тәртіпті белінен басады. Содан жаяу жүргізуші опық жейді. Жол жүру ережесін бұзу салдарынан адам өліміне әкеп соғатын жағдайлар жиі орын алып тұрады. Адам өлімін болдырмаудың жолдары қарастырылып жатыр. Осы мақсатта атқарылып жатқан жұмыстар да жетерлік. Қалаға камералар орнатылды. Сол арқылы жылдамдық асырғандарды білуге болады. Үйіне тәртіп бұзғаны туралы қағаз барып, айыппұл мөлшері көрсетілген жағдайда келесі де қайталамауға тырысады. Тырысқаны былай тұрсын, олай жасамайды. Бізге бар болғаны осындай бейнежазбаны көбейтіп, заңды күшейту керек. Бұл – адам өміріне қауіп төндірмеудің бір жолы. Бір-бірімен жарысып жүретін жасөспірімдерді де тәубеге келтірері ақиқат”, – дейді ол.</blockquote>Әділханмен тілдескенде оның болмысының бөлек екенін аңғардық. Көп сөйлескенді, ашық әңгіме өрбіткенді ұнатпайды. Бойында жігітке тән қасиет бар. Оның өзіндік пікірі бар, жоғары кәсібилігі мен төзімділігі, жауапкершілігі әріптестер арасында қатты бағаланады. Сондықтан да болар жақсы көрсеткіш көрсеткені үшін алған марапаттары көп. “Менің жетістігім жоқ” деп жауап бергені де мақтау сүймейтінін көрсетсе керек.

Әділхан Смайлов: Мен үшін марапат маңызды емес

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Диқаншылықты кәсіп етіп, несібеге айналдырған қазалылықтар «Еңбек етсең ерінбей, тояды қарның тіленбей» деген халық мақалының мәнін терең ұққан. Көктем шығысымен жер ананың бабын келістіріп, мол өнім алуды алға мақсат етіп қояды. Биылда дәстүрден жаңылмай, ерте көктемнен егістіктегі ттіршілігі басталып кетті.Егіншілкті дамыту – бүгінгі күннің алға қойылған маңызды міндеттердің бірі. Аталған сала өркендесе өңіріміздің, тұтастай еліміздің экономикасына қосар үлесі орасан. Осы орайда биыл аудан бойынша 17 612 гектарға ауыл шаруашылығы дақылдарын орналастыру жоспарлануда. Атап айтқанда, дәнді дақылдар 7286 гектар жерді алмақ. Оның ішіне күріш, жаздық бидай, арпа, тары бар. Майлы дақылдар күнбағыс пен мақсары 65, картоп, көкөніс, бақша 2250, мал азықтық дақылдар – жаңа жоңышқа, ескі жоңышқа, сүрлемдік жүгері 8 011 гектарға егіледі.Ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілері биылғы егісі үшін тұқыммен жеткілікті мөлшерде қамтамасыз етілген. Шаруашылықтар тұқым сорттарын жаңарту мақсатында 967 тонна күріш және 5 тонна жоңышқа, 15 тонна жүгері тұқымын алу үшін қажетті келісімдерге отырған.Минералды тыңайтқыш пен гербицидтер егістікке жан беріп, жұмысты жандандыра түсері анық. Шаруашылықтардан жиналған мәліметтер бойынша, биыл 3766 тонна тыңайтқыш, 4116 литр гербицид қажеттігі анықталған. Бүгінгі күнге 2403 тонна тыңайтқыш және 1020 литр гербицид жеткізілген. Тиісті сала мамандарының айтуынша, гербицид жеткізушілермен алдын-ала келісімшарт жасалынып, қажетті кезеңге дейін толық алынады.Егіс кезінде техниканың тұралап қалмауы аса маңызды. Аудан бойынша көктемгі дала жұмыстарында іске кірісетін 292 ауыл шаруашылығы техникасы жөндеуден өтіп, дала жұмыстарына сақадай-сай тұр. 118 трактор, 46 соқа, 32 тұқым сепкіш, 42 автомашина, 54 трактор тіркемесі күн-түн демей, дархан дала төсінде тер төгетін еңбеккерлердің шаруасы сәтімен бітуіне септігін тигізбек.<blockquote>«Көктемгі егін егу және дала жұмыстарын жүргізуге мемлекет тарапынан жеңілдікпен 979 тонна дизель отыны бөлінді. Қазір оның 346 тоннасы, яғни, 35,3 проценті алынды. Өткен жылдың күз айларында шаруашылықтар өз күшімен 52 шақырым су жүйелерін тазартты. Үстіміздегі жылы «Қазсушар» РМК тарапынан Сақыбай каналының 4,5 шақырым, Құмаша каналының 1,3 шақырым және Жайқонақ каналының 1 шақырым қазылды. Аталған жұмыстар жалғасуда. Сондай-ақ, ауылшаруашылығы құрылымдары 19,3 мың текше метр су жолдарын қамыстан тазарту жоспарланып, қазіргі таңда шаруашылықтар бойынша барлығы 18,6 мың текше метр су жолдары қамыстан тазартылды. Аудан бойынша ерте басталатын ақ егіс егу жұмыстарына шаруашылық құрылымдары наурыз айының 25-нен бастап, кірісті», – деді аудандық ауыл шаруашылығы және жер қатынастары бөлімініңбасшысы Еркін Сейітов.</blockquote>

Қазалы: Егіншілікті дамыту басты назарда

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Қызылорда облысының полиция департаментінде &nbsp;ішкі істер органдарының ардагерлерімен &nbsp;кездесу жиыны өткізілді.Жиынға &nbsp;ішкі істер органдарының ардагерлері және полиция бөліністерінің басшылары мен қызметкерлері қатысты. Ішкі істер органдарының ардагерлер ұйымдарының қызметін жақсарту жөніндегі іс-шаралар жоспарына сәйкес ұйымдастырылған бүгінгі шара департамент бастығының &nbsp;орынбасары полиция полковнигі Әміржан Өтегенов төрағалығымен өтті. &nbsp; &nbsp;Бүгінгі жиынның күн тәртібінде ішкі істер органдарының қызметкерлерін зейнетақымен қамсыздандыруды жетілдіру бойынша жүргізіліп жатқан жұмыстың барысын түсіндіру және «Қазақстан», «Арман» ведомстволық санаторийлерімен зейнеткерлер мен олардың жұбайларына арналған санаторлық курорттық қызмет көрсету мәселелері қаралды. Зейнетақымен қамсыздандыруды жетілдіру мәселесі бойынша департаменттің Қаржымен қамтамасыз ету басқармасының бас маманы полиция подполковнигі Жұлдыз Баракова баяндама жасап, мәселелерді толығымен түсіндіріп өтті.Екінші сұрақ бойынша департаменттің медицина қызметі бөлімінің басшысы Сәкен Ибраев баяндама жасады. Күн тәртібіндегі мәселелер толық қаралып, &nbsp;жауапты мамандарға тиісті тапсырмалар берілді.Сонымен қатар, кездесу барысында жеке құрам мен ішкі істер органдарының зейнеткерлері арасында қызметкерлерді әлеуметтік қолдауды нығайту қызметін ұйымдастыруды жақсарту мәселелері бойынша қабылданып жатқан шаралар туралы түсіндірме жұмыстары жүргізілді.Өз кезегінде ардагерлер ашық пікірлерін білдіріп, келелі ұсыныстарын жеткізді. Жиын соңында департамент бастығының орынбасары полиция полковнигі Әміржан Өтегенов ортақ мәселелерді шешуде әрбір ұсыныстың ескерілетінін айтып, &nbsp;ардагерлерді қолдау жұмыстарына аса көңіл бөлінетінін жеткізді.

Қызылорда облысы полиция департаментінің басшылығы ішкі істер органдарының ардагерлерімен кездесті 

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp;Бүгін ҚР Ауыл шаруашылығы министрі Ербол Қарашөкеев Қызылорда облысында жұмыс сапарымен болды. Сапар барысында өңірдегі шаруашылықтардың жұмысымен танысып, ауыл шаруашылығы тауар өндірушілерімен кездесті. Бұл туралы Өңірлік коммуникациялар қызметінің ақпараттық алаңында өткен брифингте ҚР Ауыл шаруашылығы министрі Ербол Шырақпайұлы мәлімдеді.<blockquote>«Көктемгі егіс науқанын сәтті өткізу үшін қажетті жағдайлар жасалуда. Бұл мақсатқа жұмсалған қаражат көлемі 140 млрд. теңгені құрайды, оның ішінде Қызылорда облысына 2,2 млрд. теңге бөлінді. Сондай-ақ көктемгі дала жұмыстарын жүргізуге арзандатылған дизель отынының көлемі былтырғы жылға қарағанда 13,0 мың тоннаға ұлғайтылып, 413,0 мың тоннаны құрады. Ал Қызылорда облысына 12,1 мың тонна бөлінді. Бұл жерде Шымкент мұнай өңдеу зауытына келетін болсақ, 12 сәуірден бастап зауыт жөндеуден шығып, оңтүстік өңірлерге дизель отынын жөнелтуді бастады. Оның ішінде, өңірге 200 тонна тиелді. Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес субсидиялау жүйесін жетілдіру бойынша жұмыстар жүргізілді. Мал басын асылдандыру, жер қатынастарын реттеу, цифрландыруды дамыту бойынша бірқатар заңнамалық және нормативтік құқықтық актілер, ауылдық аумақтарды дамыту тұжырымдамасы қабылданды. Ол ауылдық жерлерді әлеуметтік дамытуға, оның инженерлік инфрақұрылымына және ауылдағы шағын және орта бизнесті дамытуға және оларды кооперациялау есебінен ауыл тұрғындарының іскерлік белсенділігін ынталандыруға бағытталған. Осы тұжырымдаманы іске асыру шеңберінде биылдан бастап Мемлекет басшысының бастамасымен «Ауыл аманаты» арнайы бағдарламасы бойынша ауыл халқының табысын арттыруға бағытталған ауқымды жұмыс басталды. Бұл мақсатқа 1 трлн. теңге бағытталатын болады. Оның ішінде, биыл 100 млрд. теңге бөлінеді. Бұл ретте, Қызылорда облысына осы жылы 3 млрд. теңге бөлінеді. Бұл 600 микрокредит беруге және 636 жаңа жұмыс орнын құруға мүмкіндік береді», - деді Ербол Шырақпайұлы.</blockquote>

Ербол Қарашөкеев: «Ауыл аманаты» бағдарламасы бойынша Қызылордаға 3 млрд. теңге бөлінеді

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Н.Бекежанов атындағы Қызылорда облыстық қазақ академиялық музыкалық драма театрында белгілі қоғам қайраткері Т.Жүргеновтың 125 жылдығына орай «Жыр арқауы-Жүргенов» атты республикалық жыр мүшәйрасы өтті. Жыр додасына еліміздің түкпір-түкпірінен ақындар қатысып, өз жалынды өлеңдерін көрерменге тарту етті. Мүшәйраға облыс әкімінің орынбасары Нұрымбет Сақтағанов арнайы қатысып, Т.Жүргеновтың қазақ даласына сіңірген өлшеусіз еңбегін баяндады.<blockquote>«Темірбек Қараұлы тек ҚазақССР-дың ғана емес күллі Орта Азияның өнер-мәдениетінің дамуына елеулі үлес қосқан аса ірі қайраткер. Т.Жүргенов Қазақ елінде көптеген мектеп ашуға түрткі болған ұлтының адал перзенті. Биыл Т.Жүргеновтың 125 жылдығына қаламыздан қайраткердің зайыбы Дәмеш Ермекова-Жүргеноваға көше берілді. Кеше Н.Бекежанов театрында «Нарком Жүргенов» спектаклі қалың көрерменге жол тартты. Темірбек Қараұлының есімін ұрпағы ешқашан ұмытпайды»,-деді Нұрымбет Аманұлы.</blockquote>Мүшәйра қорытыныдысы бойынша бас жүлдені қызылордалық ақын Мөлдір Айтбай, жүлделі І орынды Ғалымхан Марлен (Орал), ІІ орынды Динара Төлеутай (Абай облысы), ІІІ орынды Ақжол Түменбай, Айдар Сайлауов (Қызылорда), Тілеухан Дәурен (Ақтөбе) жеңіп алса, Т.Жүргенов атындағы арнайы жүлде Әлібек Азаматқа (Түркістан) бұйырды. Сондай-ақ, ТҮРКСОЙ халықаралық ұйымы атынан Ахмет Байтұрсынұлының медалі Нұржан Байтусовқа (Абай облысы) табысталса, Бас жүлде иегері Мөлдір Айтбайға ТҮРКСОЙ ұйымының бас хатшысы С. Раев алтын жалатылған домбыраны тарту етті.<img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/341593740_937704990716778_143075698817105563_n_29d57b43ff.jpg" alt="341593740_937704990716778_143075698817105563_n.jpg"><img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/341638015_762729578555970_4390032937713821325_n_97586d2ac4.jpg" alt="341638015_762729578555970_4390032937713821325_n.jpg">

Қызылордада Т.Жүргеновтың 125 жылдығына орай республикалық жыр мүшәйрасы өтті

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp; Ата кәсіп десе алдымен ойымызға балық шаруашылығы оралары сөзсіз. Өйткені қазіргі аралдықтардың ата-бабасы теңіздің ақжал толқындарымен алысып, талай тар жол тайқақ кешкен. Қазіргідей моторлы қайық немесе төрт тағанды көлі жоқ. Түйеге арба жегіп, ескекпен дос болған бабалар ерлігінің лайықты жемісі бізді осы күнге жеткізді. Ол замандарда Арал теңізі кемеріне келіп, асау толқындары аласұрған шақ еді. Бүгінде сол алапат теңіздің адуын екпіні қайтып, табаны құрғап қалды.&nbsp;Нақты адамзат қолымен жасалған қиянаттың салдарынан теңізге құяр дария суы азайып, нәтижесінде суға шөліркеген Аралдың айдыны тартылып, жағалауы қаладан 100 деген шақырымға алыстап кетті. Десе де көк айдынның кіші бөлігін сақтап қалу жобасы жемісін беріп, өмірге Көкарал бөгеті келді. Содан бері Кіші Аралды сақтап қалу мүмкін болып келеді. Бұл ғасырлық жоба қайығы тұралаған балықшы қауымға қайта үміт ұшқынын сыйлап, теңізден су маржанын сүзуге мүмкіндік берді. Бүгінде сол үмітпен күн кешкен аралдықтардың ата кәсіпті жандандыруда жұмысы алға басып келеді. Десе де соңғы жылдары аймаққа айналып соққан қуаңшылықтың салдары теңізге де әсерін бермей қоймады. Сырдағы көлдер жүйесі тартылып, салдарынан Қамбаш кері шегінді. Кіші теңіздің су мөлшері де 27-ден 18 млрд текше метрге дейін азайып кеткен-ді. Қамсыз қалмайтын ел мұның да шешімін тауып, өткен жылдары көлдер жүйесінің суландырылғанына көз жеткізді. Қамбаш қайта оралды. Шөліркеген көк айдынның деңгейі 80 сантиметрге дейін көтерілді.Сең жүретін уақытты сергелдеңге санаған балықшы қауым соңғы бір ай шамасында судан ауын, теңізден қайығын жағаға шығарды. Себебі абыржының уақытында теңізге мәлім жоқ. Табанда жел соғып, күн бұзылса ұстасқан мұздар ажырап, теңіз үстіндегі балықшы жұртқа қауіп төндіреді. Сондықтан бұл маусымда балықшыға маза керек. Бүгінде айдын беті айнадай. Қайық суға түскен шақ балықшы қауым үшін берекелі маусым болмақ. Сол маусымда тұрмыз. Бүгінде ау-құралын сайлап, жылымын майлаған балықшы бабаның ұрпақтары теңіз төсінде жүр. Су маржанын сүзіп, нәпақа айыруда. Мұның барлығы айдынды Аралдың қалыпты өмірі.Өткен жылы Мемлекет басшысының тапсырмасымен Солтүстік Аралды сақтау жобасы қаржыландырылған болатын. Қазіргі таңда ғасыр жобасына айналған Көкарал бөгетінің гидроқұрылысын жөндеу жұмыстары басталып кеткен. Бұл бағытқа бүгінде 500 млн теңге қаржы бөлінген. Оған Қарашалаң көлінен 2 канал, Сарытерең көлінен 1 канал қазу жұмыстары басталып кетті. Алла сәтін салса, келер жылы жоба толықтай іске асырылады деп күтілуде. Күтілетін нәтиже де жоқ емес. Алдымен теңіздің тұздылығы төмендеп, су маржанының молаюына үлкен септігін тигізбек. Бұл – ата кәсіппен қауышқан балықшы қауымның қуанышы һәм берекесі мен мерекесі.Иә, айдынды өлкенің айбынына айналған Арал теңізінің тағдырына алаңдаулы жұрттың қолға алған қай ісі де қайырлы. Ендігі тілек сол жұмыстар нәтиже беріп, теңіз кемеріне келсе дейміз. Ата кәсіптен ажырамаған ағайынның да тілегі сол.

САРАТС қайта жанданды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Қазақстан – өркениетке қарай бет бұрған жас мемлекет. Зайырлы, демократияға ұмтылған билігі, халқы бар. Салыстырмалы түрде аталған режим көбірек орныққан державалар осы жүйенің принциптерін әлем елдеріне таратуға асық. Соның әсерінен елімізде адам бостандығын шектемеуге, дін алуандығына, гендерлік теңдікке, тіпті азаматтардың сексуальдық позициясына дейін еркіндік беріліп отырғаны рас. Өткен жылы осы процесс жалғасын тауып, жануарларды қорлаудың бетін қайтарын бірқатар Заң қабылданғаны белгілі. Жаңа ереже бойынша құтырған, қаңғыбас, адам талаған иттер атылмайды. Салдарынан Қазалы ауданындағы иесіз иттер саны бірнеше есеге артты.Қазақстанда қаңғыбас жануарларды атуға жыл сайын шамамен 2,3 миллион АҚШ доллары бөлініп келді. Енді жануардың атқан немесе өлтіргені үшін адамдар 20 айлық есептік көрсеткіш көлемінде айыппұл төлейді. Егер «қылмыскер» бірнеше жануарды бір мезетте өлтірер болса бір жылға дейін бас бостандығынан айыру жазасы қарастырылған.Заң талқылауға түскен күннен бастап қоғамда қызу талқы басталды. Көпшілік алдымен дамыған елдер сияқты мәселені еңсеруге ресурсты дайындап алмай, шикі Заңды қабылдай салған Үкіметке ашулы еді. Ал заң шығарушы орган құжаттың маңызы зор екенін айтып, оның принциптерін жариялады. Өзгеріс ит иесіне жануардың өмірі, денсаулығы және амандығы үшін жеке жауапкершілік жүйктейді. Оған қатігездік танытудан қорғайды және халықты жануарларға адамгершілікпен көңіл бөлуге тәрбиелейтіні көрсетілген. Соңғы уақыттары биліктің мұндай көзқарасы бала тәрбиесінде жетіспейтіні байқалып жүргенін қайтейік?!Тақырыпқа оралайық. Соңғы кездері аудан орталығында топтасып жүретін бұралқы иттер бірнеше есеге артты. Әсіресе, кенттің сыртқы көшелерінде жиі көз шалады. Қоқыс маңын жағалайтын топтасқан жануарлар кешкілік тұрғынүй аумағына кіріп, үлкенді-кішінің үрейін тудырып жүр. Тіпті, балтырындағы бұлшық етін жұлып, көп ит талап тастаған адамдар да аз емес. Мәселен, Қазалы ауданаралық аурахананың бас дәрігерінің орынбасары Күншығар Әбіловтің айтуынша, былтыр 74 тұрғын қаңғыбас иттен зәбір көрген. Биылғы 4 айдың ішінде 17 жерлесіміз топтасқан иттерге таланып, жаны қалған. Осындайда адам жаны қымбат па, әлде, иттердің бағы асыл ма деген сауал тууы заңды. Алайда бұған жауапты жергілікті атқарушы орган өкілдері ит қамайтын орын жоқ екенін, қажетті құрылғылар қашан келетіні туралы ақпар беріп отырған жоқ. Сонда адамдар қаңбысан иттен қашанғы қашып жүреді?<blockquote>«Ең бірінші Заң шығару органдары мен оны мақұлдаған халық қалаулыларына таңым бар. «Қыстың қамын жазда ойла» деген мақал бар. Ал қаңғыбас иттерді атуға тыйым салынған екен, оларды қайда апарып асырайды? Қазіргі күні Қазалының көшелерінде жүздеген бұралқы ит жүр. Олар ауру таратса, қайда апарып залалсыздандырады? Заңның қабылданғанына 1 жылдан асып кетсе де әлі күнге дейін жануарды ұстап отыратын, залалсыздандыратын, тіпті еспе жасайтын орын жоқ. Адамдар қауіпсіздігі ең алдыңғы орынға қойылуы керек емес пе? Ақылға сыймайды», – дейді кент тұрғыны Ғабидин Шынтас.</blockquote>Статистикаға сүйенсек, 2022 жылға дейін Қазақстанда жыл сайын 350 мыңға жуық қаңғыбас ит өлтірілетін. Үйсіз жануарлардың нақты саны белгісіз. Мысалы, Грузияда панасыз жануарлардың бірыңғай мәліметтер базасы құрылған. Ал біздің өңірде тіпті мониторинг жүргізілмегені белгілі. 2018 жылы мәжіліс қабырғасында күн сайын елімізде 160 адамға қаңғыбас иттер шабуыл жасайтыны да айтылды.Ал соңғы атышулы оқиғаның бірі ит тісінің ізі қалған құрылыс алаңынан табылған 12 жастағы ақтөбелік баланың өлімі елдегі жануарлардға қатысты заң эффективті емесін көрсетті. Болжам бойынша, оған бір топ иттер шабуыл жасаған. Ал Ақтөбе облысының тұрғындары қаңғыбас иттер мен мысықтарға у қосылған тамақ беріп жатқаны туралы ақпарат тарады. Жағдай осы қалпында қала беретін болса былтыр қабылданған құжаттың құны қалмасы анық. Өйткені қаймана халық бауыр еті баласының қауіпсізідігі үшін қолға қару алып, қалтасына у қосылған сүйек салып жүрмесіне кепілдік жоқ.

Қазалыда иесіз иттер саны артты

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Жақында облыс әкімінің орынбасары Балмейір Сансызбайұлы жұмыс сапарымен Қазалы ауданына арнайы келіп, бірқатар нысандарды аралады. Сондай-ақ, аудандағы жолдың жайымен танысып, жаңа мектептің құрылысын көрді.Қасиетті өлкенің тыныс-тіршілігімен танысуға келген Балмейір Сансызбайұлы алдымен Әйтеке би кентіндегі салынып жатқан 250 орындық мектеп құрылысына барды.Достық көшесінің бойында бұрынғы 170 мектептің орнынан бой көтеріп жатқан білім ордасының құрылысын «SCS Инжиниринг» жауапкершілігі шектеулі серіктестік құрылысшылары жүргізуде. Облыс әкімінің орынбасары құрылыс жұмыстарының қарқынын күшейтіп, мектепті уақытылы әрі сапалы аяқтауды тапсырды.Мұнан соң Әйтеке би кентіндегі Әл-Фараби көшесіне ат басын бұрып, асфальтталып жатқан көшенің жайына қанық болды. Жоба құны - 16,2 миллион теңге болатын көшенің жұмысын мердігер мекеме «Қазалы Жолшы» ЖШС атқарып жатыр. Қазалы қаласы мен аудан орталығы Әйтеке би кенті аралығында тағы бір қарқынды құрылыс бастау алмақ. Ол - халықтық әлеуметтік осал топтарына тұрғынжай сатып алу мақсатында тұрғын үйлер салынуы. Құрылыстың жоспарымен танысып, сәттілік тілеген облыс әкімінің орынбасары Балмейір Сансызбайұлы тұрғын үйлердің алғашқы қазығын қақты.Биыл Қазалы қаласындағы 15 көшеге қайта жаңғырту жұмыстары жүретін болады. Қазір соның төртеуінде қызу құрылыс жүріп жатыр. Балмейір Сансызбайұлы жолдың сапалы болуына және уақытылы аяқталуына баса назар аудару қажет екенін айтты.Мұнан соң «Қарлаң» көпірі құрылысының басына барып, мердігермен жолықты. Негізі Қазалы қаласы мен Әйтеке би кенті аралығындағы төрт жолақты жолды жөндеп жатқан дәл осы «Қарлаң» көпірі құрылысын жасап жатқан мердігер. Облыс әкімінің орынбасары ол мәселенің жайынан да хабар алды. Мердігер мекеме басшысының айтуынша, екі аралықтағы жол биылғы жылдың шілде айының соңына дейін толық аяқталады.Аудан бойынша биылғы жылы жүргізіліп жатқан жол құрылыстары қатарында «Қазалы-Қожабақы-Бозкөл-Кәукей» аралығының орташа жөндеуіде бар. Балмейір Сансызбайұлы қызу шаруаның басына барып, жұмыс барысымен танысып қайтты.Облыс әкімі орынбасарының Қазалыға жұмыс сапары кезінде аудан әкімі Мұхтар Оразбаев, облыстық жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары басқармасының басшысы Пахуадин Шамұратов, аудандық мәслихат төрағасы Ғазиз Әліш, аудан әкімінің орынбасары Дәурен Тілеумбетов және тиісті бөлім басшылары бірге жүрді.

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары