<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Қызылорда қаласында қала күнін мерекелеу аясында «Үздік Аула» байқауын өткізу дәстүрге айналған үрдіс. Биыл бұл байқау алтыншы мәрте өткізілуде.Байқау шартына биыл өзгерістер енгізіліп, жасыл-желекті &nbsp;көпқабатты тұрғын үйдің ауласына ғана емес, жеке тұрғын үйдің сыртқы аумағына да өз еңбегімен еккен қала &nbsp;тұрғындары қатыса алады. Ол үшін инстаграм, фейсбук әлеуметтік желілері арқылы #Qzo #Qyzylorda #Үздікаула2023 хэштегтерін міндетті түрде пайдалана отырып, «Сүйікті қалам – Қызылорда» тақырыбында жылы лебізін жолдап, көгалдандырудағы тәжірибесімен бөлісіп, өз парақшасында сапалы суреттер мен 16:9 форматындағы видеоны жариялау қажет.&nbsp;Байқауға материалдар 19 маусым мен 31 тамыз аралығында қабылданады.&nbsp;Байқаудың қорытындысы комиссия шешімен анықталып, қала күніне арналған салтанатты іс-шарада марапатталады. Бұған дейін жеңімпаз атанған аулалар байқауға қайта қатыса алмайды. І, ІІ, ІІІ орын жеңімпаздарын бағалы сыйлықтар күтеді.Байқауға қатысты барлық сұрақтарды &nbsp;Әсел Бақытбекқызынан &nbsp;8 707 774 7606 телефон нөмірі арқылы білуге болады.

«Үздік аула-2023» байқауына өтінім қабылдау басталды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Қазақстан Республикасы Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігінің Қызылорда облысы бойынша департаменті аймақтағы 6 ірі ақталған күріш өндіруші және көтерме саудада өткізуші нарық субъектілеріне қатысты тексеру жұмыстарын жүргізді.Тергеп-тексеру нәтижесінде ҚР Кәсіпкерлік кодексінің 170-бабына сәйкес аталған нарық субъектілерінің іс-әрекеттерінен, яғни ақталған күрішті көтерме сауда өткізу барысында бәсекелестікті қорғау саласындағы заңбұзушылық деректері анықталған.Осыған орай, аталған субъектілерге қатысты әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы хаттамалар рәсімделіп, Қызылорда облысы Қызылорда қаласының әкімшілік құқық бұзушылықтар жөніндегі мамандырылған сотына жолданды.Нәтижесінде, соттың қаулыларына сәйкес жоғарыда көрсетілген нарық субъектілеріне Қазақстан Республикасы бәсекелестікті қорғау саласындағы заңнамасының бұзушылығын жасау бойынша кінәлі деп танылып, сот шешімімен жалпы 67 942 133 теңге мөлшерінде айыппұл салынды.&nbsp;Айта кетейік, бұған дейін Қызылорда облысында күрішті өңдеуші-өндірушілерге қатысты хабарламаны орындамау фактісі бойынша тергеп-тексеру шаралары тағайындалған болатын. &nbsp;&nbsp;

Қызылордада күріш өндірушілерге айыппұл салынды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Биыл елімізде алғаш рет маусым айының үшінші жексенбісі – Әкелер күні болып мерекелік күнтізбеге енгізілді. Жалпы отбасының беріктігі ер-азаматқа тікелей байланысты. Халқымызда әкені ерекше құрметтеп, мәртебесін жоғары қою дәстүрі орныққан.&nbsp;Бүгінгі атаулы күнге орай қаладағы Тұңғыш Президент саябағында «Әке – отбасы тірегі» атты спорттық сайыс өтті. Сайыс мақсаты— әке мен балаларды бір мақсатқа жұмылдыру, отбасындағы береке-бірлікті нығайту.&nbsp;Шараға Қызылорда облысы әкімі аппаратының басшысы Шахмардан Байманов қатысты. «Әкелер Одағы» ҚРҚБ Қызылорда облысы бойынша филиалының басшысы Ержан Ескендір қатысушыларға сәттілік тіледі.<blockquote>«Әкелер күні тек мереке ретінде ғана атап өтілмеуі керек деп есептеймін. Өйткені ер-азаматтар өз отбасына көңіл бөлу, ұл-қызды тәрбиелеу арқылы ұлтты тәрбиелейді. Әкелердің мәртебесін көтеру және оларға қолдау білдіру баршамыздың парызымыз деп білемін. Бүгінгі сайысқа қатысушы барша әкелерге сәттілік тілеймін», - деді Ержан Ескендір.</blockquote>Белсенді әкелер мен олардың балалары қатысқан спорттық сайыста түрлі салада қызмет ететін жалпы саны 18 команда (18 отбасы) өзара бақ сынасты. Олар ұлттық ойындардың бірі — «Асық ату» және "Көңілді эстафета» бойынша жарысты.&nbsp;Айта кетейік, Әкелер күніне орай 17-18 маусым күндері Қызылорда қаласы мен барлық аудандарда әртүрлі форумдар, көңілді спартакиадалар, жиындар және танымдық кездесулер өткізілуде.

«Әке – отбасы тірегі» атты спорттық сайыс өтті

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Әке – бала үшін асқар тау. Сондықтан әкені сыйлау, үлкен құрметпен, ілтипатпен қарау баланың басты парызы болмақ. Ал ұрпақ тәрбиесі қай кезеңде де қоғамның өзекті мәселесі болып қала бермек. Осыған орай аудан әкімінің орынбасары Жалғас Сүйеубаевтың төрағалығымен «Әкелер күні» мерекесіне орай «Бала тәрбиесіндегі әкенің рөлі» тақырыбында мәжіліс өтті.Аудандық білім бөлімінің мәжіліс залында өткен жиынға «Amanat» партиясы аудандық филиалының атқарушы хатшысы Нұрғиса Жалғасбаев, түрлі сала ардагерлері, білім саласының қызметкерлері, ата-аналар комитетінің мүшелері мен психолог мамандары қатысты. Жиында сөз алған ардагерлер қауымы жаңа кезеңдегі білім берудің өзекті мәселесі жас ұрпаққа – адамгершілік – рухани тәрбие беру екендігіне тоқталып, қазіргі қоғамдағы әкенің рөлі туралы ой-пікірлерімен бөлісті.&nbsp;Сонымен қатар басқосуда бірқатар білім саласының қызметкерлері сөз алып, жасөспірімдерге ақпараттық жүйелерде шектеу қою, ата-аналардың жауапкершілігі, ұлттық құндылықтарды пән ретінде енгізу сынды ұсыныстарын айтты.

Қазалыда «Әке тәрбиесі – түгел ұлттың тура жолы»тақырыбында жиын өтті

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp; ҚР Ғылым және жоғары білім министрлігі Ұлттық тестілеу орталығы 2023-2024 оқу жылына отандық жоғары оқу орындардарына түсуге арналған ҰБТ-ның шекті балдарын жариялады.Атап өтейік, Министрлік шекті балдар өзгерген жоқ: «Құқық» және «Педагогикалық ғылымдар» білім беру салалары үшін кемінде 75 балл, «Денсаулық сақтау және әлеуметтік қамтамасыз ету (медицина)» кемінде 70 балл, «Ауыл шаруашылығы және биоресурстар», «Ветеринария» кемінде 60 балл; ұлттық жоғары оқу орындарына түсу үшін кемінде 65 балл, басқа жоғары оқу орындарына кемінде 50 балл жинау керек. Әр пән бойынша шекті балл – 5 балл.Сонымен қатар, 2019 жылдан бастап академиялық еркіндік шеңберінде ЖОО-лар ақылы негізде де, грант бойынша да оқуға қабылдау үшін ҰБТ-ның өз шекті балдарын белгілеуге құқылы.ҰТО жыл сайын талапкерлерге ыңғайлы болу мақсатында еліміздің барлық жоғары оқу орнының шекті балдарын ортақ тізімде ұсынады. Бұл деректер оқу орындарының веб сайттарында да қолжетімді.<blockquote>«Мысалы, бір түлек математика пәнінің мұғалімі болғысы келеді деп алайық. Ол ҰБТ-да жинаған 80 балымен грант конкурсына немесе ЕҰУ-дың ақылы бөліміне тапсырғысы келеді. Сіздер білетіндей, «Педагогикалық ғылымдарға» шекті балл кемінде 75 балл, ал ұлттық жоғары оқу орындарына – кемінде 65 балл. Түлектің жинаған балы оқуға қабылдау үшін жетіп тұр. Алайда, бұл университеттегі оның оқығысы келетін мамандыққа шекті балл 90-нан басталады. Демек, түлекке 80-нен төмен шекті балдары бар басқа университетті іздеу керек. Сондықтан оқуға құжаттарды тапсырар алдында талапкерлер жоғары оқу орындарының шекті балдарын білуі тиіс», - деп атап өтті ҰТО директоры Руслан Емелбаев.</blockquote>Айта кетейік, 2023-2024 оқу жылына арналған мемлекеттік білім беру тапсырысы орналастырылатын жоғары оқу орындарының тізімі жақын уақытта жарияланатын болады.

Еліміздің жоғары оқу орындарына түсуге арналған ҰБТ-ның шекті балы жарияланды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp;Қызылорда облысы Полиция департаментінің Есірткі қылмысына қарсы іс-қимыл басқармасының қызметкерлері жазғы уақытта құқықтық ағарту жұмыстарын ұйымдастыру және 26 маусым – Халықаралық нашақорлыққа қарсы күрес күні аясында «Арай-Sunrise» лагерінде демалып жатқан жасөспірімдермен кездесу-акция өткізді.Кездесу барысында балалармен олардың негізгі құқықтары мен міндеттері талқыланды, жазғы уақыттағы қауіпсіздік талаптары, есірткіге байланысты құқық бұзушылықтарды жасағаны үшін жауапкершілік туралы түсіндірілді.Сонымен қатар, кәмелетке толмағандарды есірткі заттарын пайдалануға тарту мен жедел-профилактикалық іс-шаралар &nbsp;барысында анықталатын фактілер бойынша мысалдар келтірілді. Есірткіні сатып алу көздерін анықтай отырып, есірткі құралдары мен психотроптық заттарды тұтынушылардың неғұрлым жиі шоғырланған орындары бойынша рейдтер, есірткінің жасырын орындарын анықтау (закладка), есірткімен масаң күйдегі, өзімен бірге есірткі құралдары мен психотроптық заттарды сақтаушы адамдар, сондай-ақ есірткі және психотроптық заттарды таратумен айналысатын адамдар туралы айтылды.&nbsp;Арнайы жедел әрекет ету отряд жауынгерлері (СОБР) өз өнерлерін, &nbsp;кинологтар есірткі табумен айналысатын қызметтік иттердің жұмысын көрсетті.Акция барысында балалар дайындалған бағдарлама, есірткіге қарсы плакаттарын көрсетіп, есірткі және психотроптық заттардың зияны туралы пікірлерін білдірді.Кездесу балалар және есірткімен күресушілердің диалогымен аяқталды, онда барлық қызықтырған сұрақтарға жауаптар беріліп, балаларға сыйлықтар &nbsp;табысталды.<img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/Whats_App_Image_2023_06_19_at_09_19_02_0f1251d24f.jpeg" alt="WhatsApp Image 2023-06-19 at 09.19.02.jpeg">

«Арай-Sunrise» демалушылары қызықты кездесуге қатысты

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp; Қазгидрометтің болжамы бойынша, 19 маусымда республиканың басым бөлігінде боран соғады.Астанада күндіз найзағай ойнауы мүмкін. Оңтүстік-шығыстан соғатын жел оңтүстік-батысқа ауысады, күндіз екпіні 15-20 м/с болады. Өрт қаупі сақталады.Таңертең және күндіз солтүстікте, батыста, оңтүстікте, Алматы облысының таулы аймақтарында найзағай ойнайды.Қостанай облысының солтүстігінде, шығысында, оңтүстігінде күндіз найзағай, бұршақ, бұрқасын болуы ықтимал. Түнде және таңертең облыстың батысында, солтүстігінде тұман түседі. Облыстың оңтүстік жартысында төтенше өрт қаупі сақталады.Күндіз батыста, шығыста, Қызылорда облысының орталығында найзағай, бұрқасын, шаңды дауыл болуы мүмкін. Батыстан соғатын желдің екпіні түнде облыстың солтүстігінде 15-20, күндіз 15-20, орталықта, облыстың шығысында 23-28 м/с күшейеді. Өрт қаупі сақталады.&nbsp;&nbsp;

Дүйсенбіге арналған ауа райы болжамы

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp;Еуропа көшелеріндегі «таңғы жаңалықтар, газета!» деген балалардың дауысы адамзат баласын ақпарат әлеміне алып келді. &nbsp;Турасында осылай, бұрындары қала көшелерінде ілінетін хан жарлықтарынан бастап, ел ішіндегі ауыс-түйіс жаңалықтар арнайы ақпарат парақтары болып бірігіп, «газет» атауымен бұқараға ұсынала бастады. Сол уақыттан бастап ақпарат әлемі дүркін-дүркін өзгерістерге ұшырап, жаңалықты жеткізу құралдары да, беру тәсілдері де тым қатты өзгерді. Бір уақыттары дауыстық хабарлама таратуға мүмкіндік берген радионың өмірге келуі де ескірместей көрінген еді. Алайда ақпаратқа аш қоғам үшін тек дауысын тыңдап қою жеткіліксіз болды. Өнертапқыштар бейнелі, сұлбалы ақпарат таратуды көздеді һәм мақсатына жетті. Бұл теледидардың өмірге келген тұсы еді. Ал бүгінде медиа кеңістік үшін жаңалық – масс-медиа.&nbsp;Бүгінде елімізде журналистика саласы жаңа платформаларға бет бұрып, заманауи технологияларды қолдануда. Нақтырақ айтқанда, телеарналар тек көк жәшікпен ғана халыққа ақпарат таратпай, әлім желідегі ресми парақшалары арқылы да көрерменге жедел жаңалықтар таратуда. Бұл ретте, Digital marketing бойынша &nbsp;бүкіл &nbsp;мүмкіндіктер &nbsp;қарастырылып келеді.Журналистердің күнделікті жаңалықтар жариялап, ақпарат беріп, репортаж таратуына және бөлісуіне ғаламтор көп мүмкіндік берді. Осы тенденцияның дамуы арқылы төртінші билік өкілдері әмбебап журналистке айналуда.Қазір әлемде &nbsp;журналистер &nbsp;мен аудитория &nbsp;арасын Facebook, Twitter және &nbsp; Instagram &nbsp;секілді қосымшалар байланыстыруда. Ал елімізде бұл &nbsp;тізімге Tik Tok желісі қосылады. Сонымен қатар, &nbsp;Telegram желісі де &nbsp;қарқынды &nbsp;өсіп, белсенді желілердің біріне &nbsp;айналды.&nbsp;Түркістан облысында өткен Ұлттық құрылтайда Мемлекет басшысы Қ.Тоқаев масс-медианың дамуына ерекше көңіл бөлу керектігін тілге тиек етті.&nbsp;<blockquote>«Ақпарат саясатының тиімділігін арттыру, креативті индустрияны дамыту. Масс-медиа – елімізді жаңғырту ісіне ерекше ықпал ететін сала. Сондай-ақ, билік пен қоғам арасындағы пәрменді байланыс құралы. Қазір батыс елдерінде «анти-инфлюенсер» деген қозғалыс бірте-бірте қалыптасып жатыр. Бұл қозғалыс интернет басылымдар арқылы азаматтарға, жастарға тарайтын барлық ақпаратқа, деректерге, әсіресе, жалған мағлұматтарға, яғни, fake news-қа зор күмәнмен қарайды, яғни адамдардың санасын жаулап жатқан, тіпті, оларға имандай сенуге болатын идеология секілді құбылыстарды жоққа шығарады. Біздің елімізде де жалған ақпарат тарататын басылым-сымақтар бар. Бұл – құпия емес. Олардың артында нақты қалталы адамдар, тіпті, ықпалды елдер бар.Ал, жаңа қозғалыстың негізгі мақсаты – дәстүрлі құндылықтарды дәріптеу, ең алдымен, бұл әдебиеттегі, сондай-ақ ақпарат саласындағы дәстүрді сақтау. Сондықтан, біз де әлемде болып жатқан осы жаңа үрдіске назар аударғанымыз жөн. Бұл үрдістер бүгінде түрлі ақпаратпен идеологиялық тұрғыдан уланып жатқан қоғамды сауықтыратын күшке айналуы әбден мүмкін», - деді Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев.&nbsp;</blockquote>Осы тұста, сапалы және сары басылымның ара жігін ажырататын оқырман санын көбейту маңызды. Өйткені, сары басылымдар айқайлаған тақырыппен жалған ақпараттың арқасында оқырман жинап, басылым жұмысын жүргізіп отыр. Қалай айтсақ та, «сары басылымдар» туралы белгілі тұжырым немесе анықтама жоқ. Бүгінде ақпараттың ағыны толассыз ағып жатқанда шынайы және жалған жаңалықтарды ажырату қиынға соғуда. Ал фактчекинг дәл әрі нақты мәліметті айшықтап береді. Ақпаратты сүзгіден өткізу, саралау — медиа саласындағы қызметкерлер жұмысының құрамдас бөлшегі болғанымен де, фактчекинг қабілетін меңгерудің маңызы артып, медиасауаттылықтың ажырамас бөлгешіне айналды.Заманауи медианың тағы бір жаңалығы - GPT CHAT жасанды зияты шықты. «Ақысын» төлеп, бес-ақ минутта белгілі бір тақырып бойынша кішігірім мақала жазып береді. Алгоритімі де қарапайым. Жазу керек мақаланың тақырыбын теріп бересіз. Тақырыпқа сай интернетте бар ақпаратты құрап &nbsp;ұсына қояды. Әзірге ағылшын тілінде жетілдіріп жатыр. Бес жылда GPT CHAT дейтініңіз қазақша үйреніп алып, «сәлеметсіз бе!» деп тұрса таңғалмаңыз. The Guardian-ның ресми ақпаратына сүйенсек, ChatGPT аудиториясы 2023 жылдың ақпанында 100 миллион адамды қамтыды. ChatGPT іске қосылғаннан &nbsp;бес күннен соң &nbsp;1 миллион адам, ал іске қосылғаннан кейінгі бірінші айда чат-ботты 57 миллион адам пайдаланған. Мамандардың айтуынша, осы қарқынмен жалғаса беретін болса атаулы бағдарлама миллиардтардың жүрегін оңай жаулайды-мыс.&nbsp;Адам сияқты жаза алмайды дейтін шығарсыз. Жасанды интеллект ақпаратты тез өңдеп, керегін жаттап алады. Стилім бөлек десеңіз стиліңізді де қайталап береді. Қуанатын әрі ойға батыратын тенденция. Жасанды зият қолдағы смартфонда инстаграм мен тик-токтан нені көп көрдіңіз, фейсбуктан қандай постты жиі оқисыз. Тіпті телефон арқылы сөйлескенде не айттыңыз, нені тыңдадыңыз бәрін де өзіне сақтап алып, сол инстаграм мен тик-токта яки фейсбукта сіз әңгіме қылып айтқан тақырыпта шығара береді. Байқамадыңыз ба? Тексеріп көріңіз. Теледидардан жаңалық көретіндер азайды десек те әлемдегі 9 миллиард адамның тең жартысы телміріп отырғанын да ойлап қойған жөн. Қазақ телевизиясында үрдіс қалай жүргені есте шығар. Кеңес заманында кәсіби журналистер суфлерді оқыса, 90 жылдардың аяғы мен 2000 жылдардың басында дауысы әдемі, түрі келіскен деп әртістерге орын берді. Кейінгі уақытта телевизияға баяғының «тірі аңыздары» келіп, тағы түрленді. Қазір жас журналистер көп.&nbsp;GPT CHAT жасанды зиятымен қатар ДипФейк тележурналистермен таласа бастады. АҚШ-та Дипфейкті саясаткерлерге көп қолданады. Нағыз медиақару деуге болады. Мысалы, АҚШ тың экс-президенті Дональд Трамптың түр-әлпетін қиып алып, ірі денелі қызыл галстук таққан біреудің бетіне монтажбен қоя салып, «ойыңа» келген әңгімені айтқыза аласың. Яғни адамның келбетін қиып алып, кез-келген денеге қою арқылы «пропаганда» құралына айналдыруға болады. Тележурналистерге де қаупі зор. Қазақтың «Айтпағанды айтқызды» дейтіні енді болады. Енді үшінші әрі соңғы мәселені де жазу керек. Ол - «робот».Мәселе екені рас. GPT CHAT жасанды зияты мен дипфейк бар жерде робот та болады. Кейінгі уақытта роботты қызмет көрсету саласынан бастап телевизияға да әкелді.Робот тілші кез келген уақытта жұмсаған жерге барады. Керек материалды айтқан ракурста түсіріп, автоматты түрде жасанды зият арқылы жолда монтаждап береді. Ауырып қалмайды, тамақ ішпейді, айына айылық төлеп, шығынданбайсың. Абайдағы орман өртінде робот журналист барып репортаж жасағанда өртенген орманның ішін көретін едік. Себебі жанбайды, суға салсаң батпайды. Әлемдегі қақтығыс болып жатқан жерге барып, «өліп» қаламын демей түсіре берер еді. Роботты құрастырар кезде сұлу қыз, келбетті жігіт те етіп, жасай алады. Робот зейнетке де шықпайды. Дейтұрғанмен, әлгі пақырыңыз кешегі қазақ журналистикасының қайталанбас тұлғасы, публицист Шерхан Мұртаза секілді ақиқатты шындықтан айырып айта алады ма екен? Бейсен Құранбек секілді «Арма ағайын» деп ақтарыла сөйлеп, айтқысы келген бір ауыз сөзбен мыңдаған көрерменнің жүрегіне жеткізе алады ма? Сауық Жаханова апамыз секілді дауысы қазақ радиосының алтын қорына сақталады ма екен? Әрине, адам орнын белгілі көлемде ауыстырғанымен, түбегейлі өзгерте алмасы сөзсіз.Дегенмен, жасанды интеллект қанша дамыса да, журналистика саласының &nbsp;негізі сол қалпында қала бермек. Төртінші биліктің статусы мен жұмысына бәсекелесе алмайды, журналистика саласының өзектілігін жоғалтпайды. Не дегенмен, журналистің жүрегінен шыққан сөз жүрекке жетеді, сараптап жазған сөзі салмақты болады.Мереке ІСКЕНДІРҚЫЗЫ, «Өңірлік Коммуникациялар қызметі» КММ-нің&nbsp; бөлім басшысы

Заманауи медиа және бүгінгі журналистиканың келбеті

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp; Бұл сұрақ адамдар арасында көп жылдар бойы пікірталас тудырып келеді. Британдық зерттеушілер бұл сұраққа қатысты өз нұсқасын ұсынды, - деп хабарлайды Massaget.kz.Ұлыбританиядағы Бристоль университетінің Жер туралы ғылымдар мектебінің зерттеушілері бірінші жұмыртқа немесе тауық пайда болғанын анықтауды шешеді. Бұл жайлы пікірталас ғасырлар бойы жалғасып келеді. Бұл тақырыпты, тіпті, ежелгі грек философтары да талқылағаны туралы ақпарат сақталған.Ғалымдардың зерттеуі "Nature Ecology and Evolution" ғылыми журналында жарияланды. Сарапшылар тобы жұмыртқа салушы және тірідей туатынға жататын 51 қазба және 29 тірі түрді зерттеді.Тауықтың ең арғы тұқымдасы бауырымен жорғалаушылар екені белгілі болды, олар динозаврлар пайда болғанға дейін миллиондаған жылдар бұрын өмір сүрген. Және бұл бауырымен жорғалаушылар жұмыртқа салмаған.<blockquote>"Амниоттардың пайда болуына дейін (амнионның (жұмыртқаның ішіндегі қорғаныш қабық) ішінде ұрық немесе құрсақішілік дамудан өтетін омыртқалылар тобы) балық қанаттарынан аяқ-қолдарын дамытқан алғашқы төртаяқтылар негізінен қосмекенділер болды. Олар бақалар мен саламандралар сияқты, яғни &nbsp;қазіргі қосмекенділер секілді қоректеу үшін және көбею үшін суда немесе судың айналасында өмір сүруге мәжбүр болды", - деп түсіндірді Бристоль университетінің Жер туралы ғылымдар мектебінің профессоры Майкл Бентон.</blockquote>Амниоттар 320 миллион жыл бұрын пайда болған кезде, олар су өткізбейтін тері мен басқа бақылау құралдарын дамыту арқылы судан шыға алды. Бірақ амниотикалық жұмыртқа дамып келе жатқан бауырымен жорғалаушылардың жылы климатта кеуіп кетуден қорғайтын кілті болды және ата-аналарға судан алыстап, жерді зерттеуге мүмкіндік берді.Яғни, алғашында тауық (немесе бауырымен жорғалаушы) болған, содан кейін жұмыртқа пайда болды. Бір сөзбен айтқанда, бауырымен жорғалаушылар эволюция жолымен бірте-бірте дамып, құстарға айналды, содан кейін олар жұмыртқа салуды үйренді.<blockquote>"Амниоттардан басқа сүтқоректілер мен бауырымен жорғалаушылар пайда болды. Олар - динозаврлар, кесірткелер, қолтырауындар, құстар. Олардың ортақ арғы тұқымдасы тірідей туылды", - деп қорытындылады мамандар.</blockquote>&nbsp;

Жұмыртқа бірінші пайда болды ма, тауық па? Ғалымдар бұл сұраққа нүкте қойды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> «Ата – сая болар бағың болса, әке – асқар тауың» дейді қазақта, сол себепті отбасылық құндылықтарды ілгерілетуге, отбасы институтын нығайтуға, сондай-ақ әкелер институтын дамытуға ықпал ету мақсатында елімізде Әкелер күні – маусымның үшінші жексенбісі күні аталып өтетін болды.Осы орайда бүгін Жалағаш ауданында «Әке – шаңырақтың тірегі» атты әкелер кездесуі өтті.&nbsp;Кездесуге аудан әкімінің орынбасары Ғани Сүлейменов, аудандық ардагерлер кеңесінің төрағасы Садық Әлиев бастаған аудан ақсақалдары, білім саласының ардагері, көпбалалы әке Әбілхайыр Ералиев, жас жігіттің өміріне араша болған полиция майоры Ержан Абдрамановтың әкесі Асылхан Абдраманов, ұл-қыздары әлем кубогының жүлдегерлері атанып жүрген Қайрат Өлментай, сондай-ақ ауданның өзге де &nbsp;ер-азаматтары қатысты.&nbsp;<blockquote>«Әке – баланың тірегі, лүпілдеген жүрегі, ойындағы санасы, өмірдегі панасы. Әке отбасының асыраушысы. Әкенің мінез-құлқы, өзгелермен қарым-қатынасы, өнері мен білімі баланың көз алдындағы үлгі-өнеге алатын, оған қарап өсетін нысанасы. Иә, бала мен әке ынтымағы болмаған жерде әке жылуы сезілмейді. Сондықтан ер бала әкесімен сырлас, жолдас, дос. Ол әрқашан бір әрекет жасау үшін әуелі әкесімен сырласады. «Бір бала бар – атаға жете туады, бір бала бар – кері кете туады» деген тұжырымға сай баланың қандай болмағына негіз қалайтын әкенің өзі. Сондықтан әлемнің көптеген елдерінде отбасылық құндылықтарды насихаттау, отбасы және ата-ана институтын нығайту үшін аталып өтетін «Әкелер күні» мерекесі елімізде де ресми мереке ретінде белгіленді. Мерекеде алдымен анасын, одан кейін аяулы жары мен қыздарын қадірлей білген, отбасында өзінің де қадірі бар ер-азаматтың өмірі – күнде мереке. Бұл сөзіме Бұқар жыраудың «Әкелі бала – жаужүрек, жиын тойға барады, төрден орын алады, бітіреді жұмысын, тастан да өтер жебесі» деген сөзі дәлел деп білемін. Әрине барлық әкелер бірдей дей алмаймын. Қазірде жүзі кеткен пышақ секілді болып бара жатырған әкелерде бар. Үйдегі әйеліне сөзін өткізе алмайтын, әкенің жігерсіздігінен балалары жасқаншақ, қорқақ, қоғамға пайдасы жоқ болып өсіп келеді. Сондықтан бұл күннің, осындай жиындардың жиі ұйымдастырылуы қоғам үшін, отбасы институтының дамуы үшін маңызы зор»&nbsp;, – деді Ғани Сүлейменов.</blockquote>Халқымызда «Әкесі қой баға білмегеннің, баласы қозы баға білмейді», «Баласы жаман болса, әкесін түйе үстінен ит қабар» деген өмір көшімен ілесіп бізге жеткен, өз мәнін жоймай, тәрбиелік қуатын өз бойына жинақтаған ұлағатты сөздер көптеп кездеседі. Шыны керек, түрлі кезеңдерде бала тәрбиесіндегі әкенің рөлі әр түрлі сипатта көрінеді. Кеңес дәуірінде әкелер өз балаларын қатаң тәртіппен тәрбиелеген. Ал балалары әкелеріне ешқандай қарсы сөз айтпаған, қарсыласпаған, ал егер әкенің пікірімен келіскілері келмесе, бұл үшін жазаланып отырған. Әкенің сөзі заң болған. Әкенің шаңырағын ешкімге сатпаған, көздің қарашығындай сақтаған. Әкенің үйі – бұл қасиетті үй.&nbsp;«Ел үмітін ер ақтар, ер атағын ел сақтар» демекші, өңірімізден талай дүлділ ақын да, спортшы да, 5 саусағынан өнер тамған өнер адамы да, рухты батыр да шыққан. Мәселен бүгінгі күннің батырлары Астанада зәулім үйдің терезесінде ілініп тұрған үш жасар баланы ерлікпен құтқарып қалған Сәбит Шонтақбаев, жақында ғана суға батып бара жатқан студенттің өмірін аман алып қалған полиция майоры Ержан Әбдірамановтардың көзсіз ерліктері кейінгі ұрпаққа өнеге, тәлім-тәрбие десек артық айтқандық емес. Батыр өмірге батыр болып келмейтіні белгілі, оған баланың өскен ортасы, отбасындағы алған тәрбиесі, әсіресе әкенің тәлімі әсер етеді. Міне, осындай батырларды тәрбиелеп өсірген абырой биігіндегі әкелер де осы форумнан бой көрсетті. Әрине батыр ұлды тәрбиелеген әкенің айтары, берер кеңесі болары хақ.– «Көре-көре көсем болады, сөйлей-сөйлей шешен болады, баулыған соң батыр болады» деген қазақта бір мақал бар. Қазақ даласында әсіресе, ер балаларды ерлікке, батырлыққа баулитын әкелер мектебі болған. Әкеге құрмет көрсетуге, қызмет етуге баланы жасынан анасы үйретіп отырса, мұндай отбасында әрдайым тәртіп, ынтымақ пен бірлік болатыны сөзсіз. Өйткені ұл-қызын намысшылдыққа, елі үшін, қала берді өз бауырлары үшін еңбек етіп, өмір сүруге баулып отыруда әкенің мінез-құлқы, өзге¬лермен қарым-қатынасы, өнер-білімі, мейірімі мен талап қойғыштығы, еңбекқорлығы шешуші маңызға ие болады. Иә, ұлым жақында қызметтік борышын адал орындап, жас баланы тілсіз жаудан құтқарып қалды. Әрине ұлымның ерлігін мақтан етемін, дегенмен Ержан өзінің Отан алдындағы міндетін орындады деп ойлаймын. Видеоны көргенде балам үшін қобалжығаным рас, десе де ерлік жасау үшін тек біреудің өмірін аман алып қалу ғана емес, сенің күнделікті елің, отбасың үшін еткен еңбегің, адалдығың, қамқорлығын, имандылығың, осының барлығы ер адам үшін батырлыққа тең деп айта аламын» – деді батырдың әкесі Асылхан Шайзадаұлы.Жиында ақсақалдар әкенің қоғамдағы орны, қадір-қасиеті, бала тәрбиелудегі іс-әрекеті, жалпы отбасы құндылықтары туралы тұшымды, ой түйетін ақыл-кеңестерін ортаға салып, өмірде көрген тәжірибелерімен бөлісті.Бала бойындағы жақсылы-жаманды қасиеттерін байқаса, қазақ оны ең бірінші әке мен ата тәрбиесінен көреді, тегіне тартқан дейді. «Әкесі сондай адам еді, атасы жақсы адам, көргенді бала» деп ер адам тәрбиесін насихаттайды. Өйткені әкесінің баласына қалдырған ең үлкен мұрасы – оның жақсы тәрбиесі. Бұрын баласы 14-15 жасқа келгенде атқа мінгізіп, алыстағы аузы дуалы ақсақал қарттарға сәлем беріп кел деп жіберетін дәстүр болған. Бұл арқылы баланы сынға салса, сондай-ақ көпті көрген көнекөз, көкірегі қазыналы қарттардың әңгімесіне қанығудың берері мол болған. Яғни тарихта болған жайларды, бабалар ерлігін жырлап, шежірені тарқата айтатын дана қариялар қазақтың маңдайына біткен кең де дархан даланың қасиетін сезіндіріп, бабалардың ерлігі мен көреген саясатының арқасында оның ұрпақтан ұрпаққа мұра болып қалғанын бала жүрегіне жеткізе білген еді.Сондықтан дәстүрлі қазақ қоғамында тәрбие алған қазақ баласының әкеге деген құрметі ерекше болатын. Жүзінен мейірім төгіліп тұрмағанмен, қас-қабағынан бәрін түсініп өскен бала әке қаһарынан сескеніп жүретін, түзу жолмен жүруге талпынатын. Міне, әке тәрбиесі деген осы болса керек.Айта кетейік, кездесуде салиқалы ұрпақ тәрбиелеп, отбасының үлгілі тірегі болып жүрген ер азаматтар аудан әкмінің алғыс хатымен марапатталды. Олардың қатарында үлгілі әке Рүстем Досмағанбетов, ұлы гір спортынан Азияның екі дүркін чемпионы, біліктілігі жоғары деңгейдегі жоғары санатты жаттықтырушы, бүгінде шәкірттері Азия &nbsp;чемпиондары атанып жүрген Жанат Сейтенов, халықаралық дәрежедегі спорт шебері Қайрат Өлментай, &nbsp;полиция майоры Ержан Абдрамановтың әкесі Асылхан Абдраманов, ұлы әскери қызметкер, аэромобильді әскерлерінің «Үздік батальон сержанты» атанып, Босния Герцеговина мемлекетінде үздік сержант, АҚШ-та әскери курстан өткен, ІІІ және ІІ дәрежелі «Мінсіз қызметі үшін» медальдарын иеленіп, бүгінгі таңда АҚШ Сержанттар Академиясының тыңдаушысы атанған Нүрлан Әйтімовтың әкесі Әбдуәли Әйтімов, сонымен қатар Астана қаласында қазақ күресінен өткен әлем чемпионатында жастар арасында 60 келі салмақта әлем чемпионы атанған Руслан Теміржанның әкесі Руслан Ермахановтар марапатталды.

«Әке – шаңырақтың тірегі» атты кездесу өтті

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp; Ғалымдар 2022 жылдың соңында 14 жыл бойы жүргізіліп келе жатқан зерттеуді қорытындылады. Олар бұл зерттеуден ата-ана миының когнитивті қабілеттерінің әлсіреуі мен балалар жынысының арасынан байланыс тапқан.Бұл уақыт аралығында Прагадағы Карлов университетінің және Нью-Йорктегі Колумбия университетінің ғалымдары баласы бар 13 222 ата-ананы (олардың ішінде 61,6% - әйелдер) зерттеді. 82,3% қатысушылардың ең болмағанда бір ұлы болған. Зерттеу нәтижелері Journal of Psychiatric Research журналына жарияланған.Зерттеуге қатысушы ата-аналарға зейін қою және есте сақтау секілді факторлар кіретін когнитивті қабілеттерді бағалауға арналған тесттер ұсынылды. Балалардың өсуіне қарай жаңа тесттер ұсынылып отырды.Зерттеу қорытындысы бойынша, ұл балалар өсіріп отырған ерлер мен әйелдердің нәтижелері нашар болып шыққан. Бірнеше ұлдың болуы тапсырмаларды орындауға одан да нашар әсер еткен. Қазіргі сәтте ғалымдар оның себебін нақты анықтаған жоқ, алайда бұл байланыстың бары анық. Олар сондай-ақ болашақта ата-анасында деменцияның даму мүмкіндігіне бала жынысы әсер ету мүмкін деп болжады.Зерттеуге АҚШ тұрғындары қатысты. Олардың көпшілігінің жасы зерттеу аяқталған кезде 50-ден асқан. Ата-аналардың қабілеттерін тексеру үшін деменция деңгейін бағалауға мүмкіндік беретін стандартты тесттер ұсынылған. Мысалы, 100-ден 7-ні алып, одан шыққан саннан тағы да 7-ні алып, осылайша кері қарай санау. Тесттің тағы бір түрі: 10 зат есімді тыңдап, бірден есте қалғанын айту, сосын сәл уақыттан соң есте қалғанын айту.<blockquote>"Біздің зерттеу тек қыздары бар ата-аналарға қарағанда бірнеше ұлдары бар ата-аналардың когнитивті функцияларының төмендеуі жылдамырақ жүретінін көрсетті", - деп қорытындылады ғалымдар.</blockquote>Ақпарат дереккөзі: <a href="https://massaget.kz/layfstayl/zhadnama/77061/">MASSAGET</a>

Ұлы бар ата-аналардың миы ерте қартаяды  

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp; Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы құрбан шалу рәсімін қашықтан өткізуге арналған <a href="https://www.qurban2023.kz/kk/">qurban2023.kz</a> сайтын іске қосты.Халыққа, әсіресе үлкен қалаларда тұратын жамағатқа оңтайлы болу үшін биыл құрбан шалу офлайн және онлайн форматта жүзеге асады.Онлайн форматта қалай құрбан шалуға боладыОнлайн түрде құрбан шалам деушілер сайт арқылы құрбандық малын таңдап, көрсетілген реквизитке қажетті қаражатты аудара алады. Қой мен ешкіні жеке адам, ал ірі қара мен түйе малын бір немесе 7 адам бірігіп шалса болады. Бұдан кейін төлем барысында хабарламаға тапсырыс нөмірі мен құрбандық шалушының аты-жөнін жазу міндетті. Құрбандық шалынған соң оның фотосы және видеосының есебі тапсырыс берушіге жіберіледі.

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары