<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Бұған дейін «вейп» сөзін естіп пе едіңіз? Ал көшеде қолындағы құрылғысын құшырлана тартып, бу үрлеп жүргендерді көрген боларсыз. Осыған қарап, баға бұғауға, нарық ырыққа көнбеген кезде де өтімді болатын тауар бар екен-ау дерсіз. Шиелі ауданының әрбір көшесіндегі дүкен-дүңгіршектерінен бастап, ірі супермаркеттердің саудасын жүргізіп тұрған, әрине, темекі. Жұртшылық денсаулыққа қаншалықты зиян екенін біле тұра темекі тартуды доғарар емес. Ал енді электронды темекіні іздейтіндердің саны артып барады.Сонымен, «вейпинг» дегеніміз не? Ол ағылшынның «vapе» – «буды жұту және шығару» сөзінен шыққан. Вейп – аккумулятор және буландырғыштан тұратын электронды сигареттің бір түрі. Тек ол емес «денсаулыққа еш зияны жоқ» деген желеумен әлемжеліні маркетинг алаңына айналдырған электронды темекінің түр-түрі шығуда. Ал оларға еліткен, қызығушылардың жасы күннен-күнге жаңарып барады. Әсіресе, мектеп оқушыларының ермегіне айналған электронды темекіні ата-ана бір қарағанда байқай қоймайды. Сырт пішіні кәдуілгі маркерге немесе әдемі қорапшаға ұқсас безендірілген бұл затты әуелгіде біз де ажырата алмадық. Алайда бірнеше мектеп оқушыларынан кезіктірген соң, мақала жазуға ойтүрткі болды. Күндегі күйбең тірлікпен жүріп, айналамызға зер сала бермейміз. Бірақ 15 жас шамасындағы мектеп оқушыларының қолындағы затқа көзім түсті. Қызығып сөзге тартқанымда сескенген олар жоқ.&nbsp;– Бұл «одноразка» – кәдімгі электронды темекі. Қазір оған қол жеткізу оңай. Бағасы да қолжетімді. 2-3 бала бірігіп ақша шығарамыз. Бағасы 3 мың мен 15 мыңның аралығы. Бір қорапты 800 рет тартуға болады. Тапсырыс берсең лезде жеткізушілер көп. Өйткені, тик-ток пен инстаграм да жарнамасы ұрып тұр, – деді тегін жасырған Алмат.&nbsp;Мектеп қабырғасында жүрген баланың тәртібі мен білімі ұстаздардың мойнында екені жасырын емес. Сондықтан бұл мәселеде мұғалімдер де қырағылық танытуға көшкен.&nbsp;– Тәрбиесіз берілген білім – адамзаттың қас жауы, ол келешекте оның өміріне қауіп әкеледі. Бұл сөздің растығын өмір тәжірибесі талай мәрте дәлелдеп те берді. Жаһандану дәуірінде жаңа ұрпаққа білім беру оңай емес. Алайда шектен тыс ғаламторды пайдалану дамуға алып келмейді. Біз бұл бағытта ата-аналармен де жұмыс істейміз. Кері байланыс орнатып, балалармен көп уақыт өткізуді, әдеті мен әдебіне баса мән беруді сұраймыз. Электронды темекіні қауіпсіз зат деп айта алмаймын. Шәкірттеріме де оны түсіндіруден жалыққан емеспін, – дейді №49 орта мектептің мұғалімі Ж.Биназарова.ТИК-ТОКТЫҢ ТОРЫНА ТҮСТІК ПЕ?Мәселенің бір ұшы тағы келіп «тик-ток»-қа тірелді. Жастар арасында сәнге айналған «одноразка»-ның жарнамасы «тик-ток»-та күйіп тұр. Тек ер балалар арасында емес, жасөспірім қыздар да бір-біріне электронды темекі сыйға тартып, әлеуметтік желіде танымалдылықты арттырғысы келеді-мыс.&nbsp;«Жасөспірімдерді желіктірген электронды темекіні трендке айналдырған да осы әлеуметтік желі. Ал тренд деген не? Бұл бір бестселлер сынды дүние. Бейне бір шоқжұлдыз секілді тез өтіп, таралып кетеді. Мәселен айдың басында осындай видео түсіру қажет болса, соңында басқа видео, яғни, әуен немесе би қимылдары трендке айналып, танымалдылық артып кетеді. Сол секілді электронды темекіні пайдаланып, бу шығару сынды видеолар көп қаралым жинайды. Жалпы жоғарыда айтып өткендей түсірілетін видеолардан бөлек жастардың сана-сезімін улайтын видео жазбалардың да қарасы көбейіп барады. Неше түрлі ерсі қылықтарды қайталаймын деп тренд үшін құрбан болғандардың саны да аз емес. Десек те, «тик-ток»-қа деген құмарлық басылар емес» дейді психолог маман Ж.Нұрманова. &nbsp;УДЫҢ ЖАҚСЫСЫ БОЛМАЙДЫ– Әрбір ата-ана бала өсіріп отырған соң, болашағына уайыммен қарайды. Бұл күндері смартфоннан бас алмайтын балалардың ерсі қылықтары көбейіп барады. Жақында таныстарымнан оқушылардың көпшілігі электронды темекіге әуестеніп жүргенін естідім. Оны қолданған баланың үстінен иісі шықпайды, пішіні маркерге ұқсағандықтан ажырата қою да қиын екенін айтады. Темекі секілді түтіні бұрқырап тұрмайды, хош иістендірілген бу шығаратынын сипаттап берді. Дегенмен меніңше удың жақсысы болмайды. Бүгін осыған үйренген бала ертең бұдан да сорақысына көшеді. Сондықтан мұның ұңғыл-шұңғылын әбден зерттеп, балаларға сатпаудың тәсілдерін қарастыру керек, – дейді кент тұрғыны Г.Байжанова. Иә, у таратар будың жарнамасын белгілі блогерлер де келістіріп мақтауда, яғни будан келер зиян жоқ дейді. Бірақ бұл электронды темекінің құрамын зерттеген мамандар кері пікір айтуда. Мамандардың түсіндіруінше, никотинсіз қоспаның құрамы глицериннен және этиленгликолден тұрады. Олар шектен тыс қызғанда аса улы альдегидтер пайда болады. Электронды темекілерді өндірушілер өз девайсінде температура қадағаланатынын жариялап жатады. Алайда зерттеу жүргізген журналистер мен сарапшылар мұның тек шоуға арналған экспонат екенін, саудаға түсетін вейптарда қыздыру шамасы бақыланбайтынын анықтаған.ӘЛЕМДІК ТӘЖІРИБЕГЕ ҮҢІЛСЕК...Бұл синтетикалық індеттен дамыған елдер де зардап шегуде. Вейпингтің кең таралуы АҚШ-та адамдардың өкпесінің зақымдалуына және өліміне әкеліп соқтырған. Коронавирус пандемиясы басталғанға дейін Құрама Штаттарда вейп пайдаланғандардың «өкпенің ауыр кеселіне» шалдығуының 2500-ден астам оқиғасы тіркеліпті. 50 адам қайтыс болған. Осыған орай Америка президенті бұл өнімді шектеу ісін қолға алды. Нью-Йорк штаты 2019 жылдың қыркүйегінде бірінші болып, электронды темекілерге тыйым салды. Ал темекімен күресте Батыс Қазақстан облысымен шектесетін ресейлік Самара облысындағы «Южный город» білім орталығының директоры Владимир Кильдюшкин «Бұл күрестен мектептердің тыс қалатыны дұрыс емес. Біз мысалы, бірден қатаң ұстанымды табандадық: мектеп аумағында тек оқушылар ғана емес, мұғалімдер де шылым шеге алмайды. Бұл талапты бұзған мұғалім не шәкірт орталықтан қуылады. Сабақ үстінде сұранып кетіп, аулақта синтетикалық никотин тұтынатындар болды. Оларды анықтау үшін қулыққа бардық: стоматолог маманды жалдап, 8-9-сынып оқушыларын тегіс тексердік. Маман балалардың аузына үңіліп, тістерінің саулығын бағалады. Сонымен бірге кімнің тілі жасылға боялғанын белгіледі. Әшкереленген фактілерді атааналарына, олар үн қатпаса, балаларға қамқорлық саласына жауапты органдарға хабарладық», – деп тәжірибесімен бөліскен екен.&nbsp;Бу шығарар электронды темекінің төңірегіндегі шу кез келген ата-ананың тынышын қашырмай қоймайды. Әсіресе, аты да, заты да құлаққа түрпідей тиетін темекіге әуестенген ұрпақтың ертеңі қалай болмақ? Қашанға дейін улы заттың буына байланып жүре бермекпіз?&nbsp;Фото: freepik.com

«Вейпты» жастар жиі қолдана ма?

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>. Мемлекет басшысы белгілеген басты және басым бағыттардың бірі отандық бизнесті қорғау болып табылады. Бас прокуратураның бастамасымен кәсіпкерлердің құқықтарын қорғау саласындағы құқық қолдану практикасына талдау жүргізіліп, оның қорытындысымен бизнестің, оның ішінде қылмыстық-құқықтық саладағы жүйелі проблемалар анықталды. Осы орайда «Қылмыстық процесте кәсіпкерлер құқықығын қорғау» тақырыбында дөңгелек үстел өтті.&nbsp;Мұндай мәселелерді шешу прокуратура органдарына жүктелді. Осыған байланысты 2022 жылғы қыркүйекте Бас прокурор барлық төмен тұрған прокурорларға, сондай-ақ елдің құқық қорғау органдары басшыларының атына кәсіпкерлерді заңсыз қудалауға жол бермеу жөнінде нұсқау берді. Нұсқауға сәйкес кәсіпкерлерге одан әрі шағымдану құқығын бере отырып, тиісті тексеру нәтижелері туралы актімен танысу мүмкіндігі берілді. &nbsp;Мұндай тәртіп 2023 жылы облыс кәсіпкерлеріне қатысты қылмыстық істерді тіркеу фактілерінің санын екі есеге азайтуға мүмкіндік берді.&nbsp;Қызылорда облыстық прокуратура органдарының қызметкерлері кәсіпкерлік субъектілеріне қатысты тіркеліп, бірнеше жыл көлемінде шешімін таппаған 45 қылмыстық істі анықтап, барлығын ақтау негіздерімен тоқтатты.Қылмыстық қудалау органының 2 жергілікті кәсіпкердің шетелге шығуын шектейтін заңсыз шешімі анықталды және жойылды. 3 кәсіпкердің мүлкі тыйым салудан босатылып, шектеулер алынып тасталды.&nbsp; Кәсіпкерлік қызметке кедергі жасау фактісімен 1 (ҚК 365-бабы) қылмыстық іс тіркеліп, тергеу нәтижесінде сотқа жолданды. Кінәлі тұлғаға қатысты сот үкімі қабылданды.&nbsp;Прокуратура органдарының бизнесті қорғау бойынша атқарған жұмыстарын жариялаумен қатар, қатысушылардың пікірлері мен ұсыныстарын ескере отырып, кәсіпкерлік субъектілерін бақылаушы және құқық қорғау органдары тарапынан негізсіз қысым жасаудан одан әрі арашалау жөніндегі проблемалық мәселелер талқыланды.&nbsp;Күн тәртібін талқылауға соттардың, күш құрылымдарының және бірқатар мемлекеттік органдардың басшылары, сондай-ақ кәсіпкерлер палатасының директоры атынан облыстың бизнес қоғамдастығының өкілі тартылғанын атап өткен жөн.&nbsp; Облыс прокуроры Р.Ожаров құқық қорғау және өзге де уәкілетті мемлекеттік органдар басшыларының назарын шешімдері мен әрекеттері кәсіпкерлердің құқықтарына кедергі келтіретін, шектейтін және мұндай жұмысты қадағалау органының өкілдері жан-жақты қолдайтын адамдарды анықтау бойынша жүйелі жұмыс жүргізуге аударды.&nbsp;Сонымен қатар, дөңгелек үстел отырыстарын қорытындылай келе, облыс прокуроры мемлекеттік органдар тарапынан мұндай бірлескен күш-жігердің айқын болуы тиіс екенін және кәсіпкерлер өз тарапынан қолдауды тұрақты негізде сезінуі тиіс екенін атап өтті.&nbsp;

Қызылордалық кәсіпкерлердің шетелге шығуы заңсыз шектелген

Жаңақорғанда алименті жоқ ауылдар бар

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Аудандағы ең ауқымды міндеттерді атқаратын аудандық тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімінің атқарған жұмысына тоқталып өтуді жөн көрдік.Бірнеше бағыттағы жауапкершілікті жүйелі әрі жемісті атқарып келе жатқан бөлім көлік инфрақұрылымын дамыту бойынша автомобиль жолдарын жақсарту бағытында оң нәтижеге қол жеткізген бөлімнің жұмысымен инфрақұрылымды дамытудың 2020-2025 жылдарға арналған «Нұрлы жол» мемлекеттік бағдарламасы аясында 6 жоба жүзеге асырылуда. 2021 жылы басталған аудандық маңызы бар «Самара-Шымкент-Қамыстыбас-Аманөткел-Жаңақұрылыс» автожолының құрылысы жалғасын табуда. Өтпелі кезең ретінде бекітілген бұл жоба биыл да жүйелі жалғасатын болады. Жұмыстың нәтижелілігі де әрқашан басты назарда ұсталады.Мұнан бөлек тұрғындардың басты сұранысындағы мәселелердің бірі болып келген аудандық маңызы бар «Қызылжар-Шөмішкөл» автожолының құрылысы да барыс жылында бастау тапты. Жол құрылысы басталып, бөлінген қаражат жолдың сапалы болуы үшін көзделген мақсатта жұмсалды.&nbsp;Сондай-ақ жол мәселесі бойынша маңызды сауалдардың бірі болып келген «Сазды елді мекеніне кіреберіс» автожолын орташа жөндеу жұмысы да өз деңгейінде жүргізілуде.Осында орташа жөндеу жұмыстары мұнан бөлек Бөген-Ақлақ, Қаратерең-Жаңақұрылыс, «Қызылжар елді &nbsp;мекеніне кіреберіс» автожолында да істеліп жатыр. Айта кетейік, мұның барлығы келесі жылға өтпелі жоба ретінде қарастырылған. Демек алдағы уақытта да тұрғындардың сұранысы толықтай қамтыла бермек.Мұнан бөлек «Ауыл – Ел бесігі» жобасы аясында Сексеуіл кентіндегі №231 мектептен темір жол өткеліне дейінгі автожолды орташа жөндеуге республикалық бюджеттен қаржы бөлініп, жолдың 2 шақырымы жөндеуден өткізілді. Жоба келесі жылға өтпелі болғандықтан қалған бөлігі де алдағы уақытта жөнделетін болады.Өңірлерді дамытудың 2020-2025 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасының жүзеге асырылу барысында моно және шағын қалаларды дамыту бойынша жергілікті бюджет есебінен В.Терешкова, И.Панфилов көшелері орташа жөндеуден өткізілсе, қала көшелері мен аудандық маңызы бар «Самара-Шымкент-Сексеуіл» автокөлік жолдары ағымдағы жөндеуден өткізілді.Жылдың басты жағымды жаңалығы барша аралдықтың көкейіндегі қаладағы темір жол үстінен аспалы көпір салу болатын. Міне, осы мәселе бойынша 2022 жылы атқарылған жұмыстың нәтижесімен көпірдің техникалық-экономикалық негіздеме мен жоба-сметалық құжаттама әзірленіп, мемлекеттік сараптаманың оң қорытындысы алынды. Аудан бюджетінен бөлінген қаржыға мемлекеттік сатып алу жұмыстары жүргізіліп, мердігер де анықталды.Көпір мәселесі бойынша шешімін тапқан тағы бір сауал – Хан елді мекені тұсындағы қалқымалы көпірге қайта жаңғырту жұмыстары жүргізілуде. Жоба келесі жылға өтпелі болып табылады.Бөлімнің ауқымды жұмысының арқасында ауызсу мәселесі де шешімін тауып, Көнту елді мекеніне ауызсу желісі жүргізіліп, пайдалануға берілді. Ал «Арал қаласына кіреберіс» автожолын және қаладағы Р.Тұрымбетов, Б.Тәңірбергенов, Т.Әубәкіров, Н.Балапанов, А.Қаюпов көшелерін жарықтандыру жұмыстары жүргізілді.Өткен жылы Арал қаласындағы № 19 балалар мен жасөспірімдер спорт мектебінің бокс және күрес залдары газ жүйесіне қосылып, көгілдір отынның игілігін көріп отыр.Аудандық тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімі десе көпшіліктің есіне қаланың ажары мен сәулеті, сән-салтанаты оралары анық. Бұл бағыттағы жұмыстарды да ешкім жоққа шығара алмайды. Нақтырақ тоқталар болсақ, былтыр «Балықшылар» аллеясы, «Жалаңтөс Баһадүр» алаңына тиісті жұмыстар жүргізіліп жатса, қаладағы Бақтыбай батыр көшесін абаттандырудың І-кезеңіне бөлінген қаржыға жаяу жүргіншілер жолы салынды.Сонымен қатар аудан елді мекендерінде жол қозғалысы қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін аудандық маңызы бар автожолдар бойына қажетті 100 дана жол белгілері орнатылды. Жыл көлемінде қаладағы асфальт қабатымен жабдықталған көшелерге 3 мәрте жол сызбалары сызылып, 196 дана жол белгілері орнатылып, стандартқа сәйкестендірілді. Сондай-ақ М.Нұржаубаев-Әйтеке би көшелерінің қиылысында орналасқан бағдаршам жөндеуден өткізіліп, Бақтыбай батыр, «Жақсат» коммуналдық базары маңына, қаладағы «Оқушылар үйі», №13 орта мектебі мен №62 мектеп-лицейі алдына 7 дана жасанды жол кедергілері қойылды.Ауданның қарышты дамуы үшін қарқынды қызмет жасап келе жатқан бөлімнің алдағы уақытта да атқарар ісі қыруар болмақ. Себебі мемлекеттің басты капиталы саналатын ел азаматтарының сұранысы қашанда алғашқы қатарда.Фото: Нұрболат Нұржаубай

Аралда халықтың жол қатынасы қамтамасыз етілуде

&nbsp;<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>.&nbsp; Дала табиғатының әрбір талы мен топырағын, жотасы мен атырабын, аң-құсын қорғап, келешекке мұра етіп қалдыру адамзатқа аманат. Сондықтан табиғатты талан-таражға түсірмей, тамырына балта шаппай, көздің қарашығындай қорғау – әр азаматқа парыз. Ал, Арал теңізінің бүгінгі ахуалы өте алаңдатарлық жағдайда Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев та бұл мәселеге үлкен мән беріп, нақты тапсырмалар жүктеді. Осы бағытта Жаңақорғаннан Арал теңізінің ұлтанына мыңдаған сексеуіл көшеттері көшіріліп, егу қолға алынды.Президент жалпы бес жыл ішінде орман қорын еселеп молайту туралы нақты міндет қойып отыр. 2 млрд-тан аса ағаш көшетін отырғызу жүзеге асып, «Жасыл Қазақстан» ұлттық жобасы аясында жүйелі жұмыстар атқарылуда. Біздің ауданнан Аралға 2021-2025 жылдар аралығында 1 млрд 100 мың көшет отырғызу жоспары бекітілген. Президенттің тапсырмасы бойынша Арал теңізінің құрғаған ұлтанындағы құм көшу процесін тежеу мақсатында сексеуіл көшеттері жөнелтілуде. Біз науқан барысымен арнайы танысып, орманшылардың берекелі ісінің куәсі болып қайттық.Былтыр 1 млн 300 мың сексеуі көшеті мен 17 тонна қарабарақ тұқымы межелі аумаққа жіберіліпті.Жаңақорған орман және жануарлар дүниесін қорғау жөніндегі мемлекет¬тік мекемесінің директоры Мұхамед¬жан Рүстемовпен байланысып, нақты жұмыстарды жүйелеп алдық. «Қазір мекеменің орман қоры жері 791 579 гектарды құраса, ішіндегі орманмен қамтылған аумақ 542 579 гектарды құрайды. Олар 4 санатқа бөлінген, яғни, Жаңақорған, Ақтас, Түркістан және Төменарық аймағы болып аталады. Осы орманды күзету, қорғау және өсімін молайту жұмыстарымен 100 мекемеде 100 қызметкер айналысады. Бекітілген қадамдық жоспарға сәйкес былтыр орман көлемін арттыруға байланысты көктемде “Ордакент” уақытша тұқым¬бағының мектеп бөліміне 0,2 гектар жерге тал, жидек, терек ағашта¬ры қаламшадан егіліп, осындай аумақ¬қа үйеңкі, сәнағаш, қарағаш, айлант ағаштарының тұқымынан себіл¬ді. Шығымдылығы қанағаттанарлық. 2022 жылдың күзінде ұйымдастырыл¬ған сексеуіл тұқымбағындағы 20 гектар жерге себілген қара сексеуілдің шығым¬дығы 25 пайызды құрап, күзгі санақ қорытындысына сәйкес 1 млн 500 мың дана сексеуіл көшеті бар. Жалпы орман тұқымбақ бөлімінде күзгі санақ нәтижесінде 1 млн 711 мың данадан аса тал шыбық бар» деді мекеме директоры.Енді бүгінгі жас шыбықты терудегі қызу тірлікке оралайық. Біз жоғарыда орман қоры төртке бөлінеді дедік. Биылғы жиын-терім Жаңақорған орман қоры жерінде жалғасуда. 2022 жылдың күзінде тасталған дәндер бой көтеріп, ойдағыдай көшет болып өсіпті. Ызғар елді мекеніне барар жолдың жағасы ақ шыбыққа көмкерілген. Ал¬қаптың орманшылық басшысы Әди Әлайадаровпен пікірлесіп, мән-жайды білдік.– Осы маусымда Арал ауданына 2 млн 300 мың көшет жеткізуді жоспарлап отырмыз. 10 гектар алқаптан теріліп жатқан көшеттердің барлығы бірер күнде жолға шығады. Біз бұл аумақ орман тұқым бағы болып саналады. Келесі жылы Ақсуаттағы аумаққа себілген дәнді жинап, межені орындауға тырысамыз. Ол аумақтағы жердің көлемі 7 гектардан асады. Жалпы қарамағымда 16 қызметкер бар: орынбасарым, 3 ор¬ман шебері және 12 орман инспекторы қызметте.– Сексеуіл көшетін отырғызу технологиясы бар ма?– Бар, бірақ өте қарапайым. Күзде тасталған дән жылына екі мәрте суарылады. Тамыры 25 сантиметрден кем болмауы керек. Сонда ғана әлін сақтап, келесі топыраққа тұрақтағанша бойын тік ұстайды. Жерсіндіру де қиын емес, тек көшетті жақсы орналастыра білсе болғаны. Бұл Аралға деген қамқорлық деп білеміз. Туған өлкенің тыныс-тіршілігін түзеу керек болса, біз дайынбыз.&nbsp;Әди Мұхамедәліұлы бастаған жігіттердің еңбегіне куә болып, аза¬маттарға алғыс айттық. Қазіргі таңда елдің 6,2 млн гектар аумағын сексеуіл алқаптары алып жатыр, оның ішінде 2,7 млн гектары Қызылорда облысына тиесілі. Бұл өсімдіктің қасиеті көп, әлі де сырын сақтап келеді.«Тілсіз жауға жаланған, төтеп беріп кеште бұл. Жолды сақтап бораннан қалды қалың сексеуіл» деген Сырбай Мәуленовтің ғажап туындысына арқау болған сексеуіл ежелден құм суыр¬ған даладағы жолдың сорабын сақтау¬ға қызмет етіп келе жатқан өсімдік. Кейінгі кезде пайдалануға берілген «Батыс Қытай – Батыс Еуропа» жолының да құм түтіп жейтін шөлейтті учаскелеріне Аралды құтқару қорымен бірге осы бір өсімтал ағашты егу жоспарланып отыр екен. Бұл асфальт жабындысын күннің ыстығы мен тұзды шаң-тозаңның басып қалуынан, құм көшінен сақтайды.Сексеуіл ең әуелі көшпенді бабаларымыздың шаңырағына жылу берген, қоламтасы таңға дейін қоздап жататын қызуы өте жоғары ағаш ретінде белгілі. Содан да болар, қазақ қасиет тұтқан сексеуіл томарын үйінің төбесіне қойып қоятын бір тылсым құрметке де ие ағаш бұл. Халқымыз үшін ертеден бағасы бөлек сексеуілдің бүгінгі миссиясы тіптен алабөтен, оны ғаламдық деңгейде қарастыруға болады.Ерте көктемде секесуіл тұқымы өне бастағанда жер асты суы ыстықтың әсерінен тереңге түсе береді. Тұқымнан шыққан тамыр да суды қуалап төменге ентелей береді. Алғашқы жылдары тамыры 3 метрге дейін, одан кейінгі жылдары 20-30 метрге дейін ұзарады екен. Осыған орай сексеуіл су «аулауға» бейімделген, оны жас сексеуілдің өсуін бақылаудан айқын байқауға болады.Қанша жыл жасайтыны да халық даналығынан белгілі. Жарты ғасырға жуық қана өмір сүреді, бірақ осынша жылға жеткізбей тамырынан қопаруға әуес қорқау қылықтан тыйылсақ қане. Тарихта қазақ пен сексеуілдің қасиетін ұқсастырады. Екеуінің де діңі мықты, төзімді қит етсе морт сынады. Оны бір-біріне ұрып қана сындыру оңай, былай шабу көп уақыт алады. Осындай қасиетке ие болса да біз бағалап жүргеніміз жоқ. «Жаңақорған орман және жануарлар дүниесін қорғау жөніндегі мемлекеттік мекемесі» жыл сайын сексеуілге күтім жасап, өсірудің қамын жасап келеді.

Жаңақорғаннан Аралға тарту

Салық: Жаңа кодекстегі өзгерістер

&nbsp;Шын мәнінде, мектептің жаны – мұғалім болса, күретамыры – оқушы болары бесенеден белгілі Ұстаздың тағылымын алған шәкірт үлкен өмірден өз орнын табатыны мәлім. Биыл аудан көлемінде 434 жас түлек мектепті тәмамдап, студенттік кезеңге қадам басады. Қоғалыкөл ауылындағы №44 орта мектепті биыл 35 оқушысы аяқтаса, қазір олардың өмірге деген өзіндік көзқарасы, арман-тілегі қалыптасқан. Мәселен, білім ошағында тарих пәнінің мұғалімі Бибіажар Көшекбаева жетекшілік ететін 11 «б» сыныбының оқушылары ата-ана сенімін ақтауға үмітін ақтап,&nbsp; үлкен өмірге қадам басуға дайын.&nbsp;<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp; Ұстаз –&nbsp; оқушы – ата-ана. Қарапайым ғана үш ұғымның бір-бірімен байналысы қай кезде де берік болатыны жасырын емес. Осыдан 11 жыл бұрын мектеп табалдырығын аттаған оқушылар санаулы уақыттан кейін алға қойған мақсат-міндетіне қол жеткізуге ұмтылуға мүдделі. Бүгінде сыныпта 19 оқушы білім алса, бастауыштан Бибіажар апайдың қамқорлығына 18 балғын келген екен. Кейіннен, бір сынып қысқартылып, білім алушы қатары толыққан. Өз кезегінде сынып жетекшісі оқушылары жөнінде кеңінен мағлұмат берді.–&nbsp; Жақсы менен жайсаңды тудырған Қоғалыкөл ауылында жыл сайын білім көрсеткіші төменге түскен емес. Алдыңғы буын қалыптастырып кеткен көрсеткішті ұстап тұру міндеті – жас түлектерге жүктелгені жауапкершілік сезінуге талпыныс болатын еді. Әріптесім Фарида Досмағанбетова екеуміз қос 11 сыныпқа жетекшілік етеміз.Біздің ортақ арманымыз – оқушыларымыз ұстаздардан жақсы білім алып, білікті маман иесі атанса деген тілек ғана. Сыныбымызда 1 Алтын белгіге және 2 «Ерекше аттестатқа» үміткер бар екеніне қуаныштымыз. Мақтаулы оқу­шыларымыз – Сая Жамбыл, Ақерке Жағыппар, Қаракөз Меңлібек оқу озаттары ғана емес, аудандық, облыстық республикалық олимпиаданың жеңімпазы, – дейді ұлағатты ұстаз.Өмірде мамандық таңдаудан қателеспеу керектігін жақсы білеміз. Алдағы ҰБТ-да бір сыныптан 15 бала бағын сынауға байлам жасап отыр Мәселен, мектеп бітірушілердің басым көпшілігі биология, физика, математика, география, дүниежүзі тарихы, құқық бағыты бойынша оқытылатын мамандықтарды меңгергісі келетіні айдан анық. Ал сыныптағы Әкім Әбдінәбиұлы мен Дәулет Бахыт шығармашылықпен айналысқанды жақсы көреді. Сонымен қатар 4 оқушы&nbsp; білім сынағына қатыспастан колледжге оқуға түсіп, медицина және аграрлық сала маманы атануға бекінген.– Қазір біз мектеп оқушысы ретінде алтын ұямыздағы соңғы айларымызды өткізіп жатырған жайымыз бар. Әрине толқыныс та, қимастық сезім де &nbsp;жеткілікті. Біз 9 сыныпта 26 бала оқу жылын аяқтаған едік. 3 оқушы «Қызыл аттестатқа» қол жеткіздік. Мұның барлығы – ұстаздарымыздың қажырлы еңбегі деп білеміз. Бастауыш сыныпта Гүлнат Әдікенова апайымыз алғаш әріп үйретіп, еркелегімізді көтере білді десем қателспеймін. Әр жылдары басқа қалаға қоныс аударған немесе 9 сыныптан кейін оқуға түскен достарымызбен араласып тұрамыз. Алдағы уақытта сыныптас достарым өздері қалаған мамандық иесі атанады деп сенемін, – дейді сыныптың топ басшысы Ақерке Жағыпар бізбен әңгімесінде.Иә, бір сыныпта он тоғыз оқушы болса, он тоғыз арман бар болғаны керемет. Сол армандар аласармаса, жас түлектер сенім мен ізденісті серік етсе, онда ұстаздардың да, ата-аналардың да үміті ақталады. Сондықтан арманы асқақ, мақсаты айқын оқушылар Қоғалыкөлден шыққан атақты тұлғалардың игі ісін жалғастыру үшін жауапкершілікті терең сезінуі тиіс.

Қоғалыкөлдік оқушылар 1 Алтын белгіге және 2 «Ерекше аттестатқа» үміткер

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Қай халықтың да өнері мен мәдениетіне байыпты түрде көз салсақ, сол халықтың әдемілік талғамы мен танымына, эстетикалық көзқарасына орай белгілі бір өнер түрінің дамып отырғанына көз жеткіземіз. Соның бірі – халқымыздың рухани дүниесінде орны ерекше күй өнері. Бұл өнер қазақ халқының өмір тіршілігінен айрықша орын алып, ғасырдан ғасырға, ұрпақтан ұрпаққа жалғасып келеді. Сонау ХІХ ғасырда қазақ халқының тұрмысында анағұрлым кең тараған саз аспап екі ішекті домбыра болатын. Содан бері халқымыздың асыл мұрасын, қайғысы мен қуанышын, зарын біздің дәуірімізге жеткізіп отыр. Ұлы ақын Қадыр Мырза Әлінің «Нағыз қазақ қазақ емес, нағыз қазақ – домбыра» деген сөзінің зор мәні бар. Мұның астарында қазақтың осынау киелі аспабына деген құрметі жатыр. Музыка &nbsp;– адамдардың рухани қорегі. Қазақ халқы өзінің ұлттық аспаптарын құрметтеп, ән-күйлерін тыңдап, рухани ләззат алады. Әсіресе домбыраның үні естілгенде елеңдемейтін қазақ жоқ.Бүгінде Сексеуіл кентіндегі №177 орта мектебінде "Ақмешіт" домбырашылар ансамблі Дәулеткерей мен Құрманғазы, Қазанғап пен Тәттімбет, Дина мен Сүгір сынды кемеңгер күйшілердің күйлерін елге дәріптеп жүр. «Ақмешіт» &nbsp;домбырашылар ансамблі осыдан үш жыл бұрын мектеп директоры Күлайша Тәниқызының бастамасымен «Үкілі домбыра» &nbsp;үйірмесінің жанынан құрылған болатын. Ансамбльдің аты аз ғана уақытта аудан, облысқа ғана емес, республикаға да танылып, халықаралық байқауларда үздік атанды. Домбыра өнерін балаларға үйретуді мақсат еткен жетекші Салиха Қабделованың тынымсыз еңбегінің арқасында талай шәкірттің таланты ашылды.&nbsp;Салиха Қабделова 1978 жылы 24 қыркүйекте Атырау облысы, бұрынғы Новобогат ауданы, қазіргі Исатай ауданы, Хамит Ерғалиев ауылында Қабделов Жақия мен Құрбангүлдің отбасында дүниеге келген. Ата-анасы отбасында үш ұл, төрт қыз тәрбиелеп, оларды өнерге, спортқа бейім етіп өсірді. Ауыл шаруашылығы саласының майталманы атанған әке мен мейірімді де өнегелі анадан тәлім-тәрбие алған балалары жоғары оқу орындарын бітіріп, мұнайшы, кеден қызметкері, егінші, бейнелеу өнерінің маманы, домбырашы сынды мамандық иелері атанып, абыройлы еңбек етуде.&nbsp;Ал Салиха 1986 жылы Алғадағы орта мектептің бірінші сыныбына қабылданып, 1995 жылы Чкалов орта мектебін бітіреді. Мектеп қабырғасында оқып жүргенде өнерге ынтасы артқан Салиха музыка мектебінің 5 сыныбын мұғалімі Орынғали Дауылбаевтан дәріс алып, аяқтайды. Сөйтіп мектепті ойдағыдай тәмамдаған жас қыз арман жетегінде Дина Нұрпейісова атындағы музыка колледжіне түсіп, 1999 жылы ҚР Білім беру ісінің үздігі, Құрманғазы атындағы Қазақ Ұлттық консерваториясының құрметті профессоры, еңбек ардагері Бағила Мұхтарованың домбыра класын бітіреді. Сол жылы Алматы қаласындағы Құрманғазы атындағы Қазақ Ұлттық консерваториясына "халық музыкасы" факультетіне түсіп, Қазақстанның халық әртісі, дәулескер күйші-домбырашы, композитор Қаршыға Ахмедияровтың домбыра класын тәмамдайды. Өнердің қыр-сырын жетік меңгерген жас маман Ақтөбе қаласында өткен Қазанғап атындағы конкурста лауреат атанса, Атырауда өткен Құрманғазы атындағы конкурста дипломант, М.Ерғалиұлы атындағы Орал қаласында өткен конкурста лауреат болып, мерейі арта түседі. 2003 жылы оқу бітіріп келген соң, Атырау облысында Н.Жантөрин атындағы филармонияда "Нарын сазы" атты ұлт-аспаптар оркестрінде концертмейстер қызметінде болса, содан кейін Д.Нұрпейісова атындағы академияда домбыра класынан студенттерге дәріс береді. Осы жылдары өнер шыңынан көрінген Салиха филармонияның 40 жылдығына орай "40 жылдық" медалімен де марапатталады.&nbsp;Осыдан он бес жыл бұрын Салиха сексеуілдік Сырымжан Ахметовпен табысып, жарасым тапты. Өмірлік серігі бүгінде "Қамқор локомотив" депосында мастер болып аянбай еңбек етуде. Өнер мен отбасын қатар алып жүрген Салиха Жақияқызы жолдасы Сырымжан Арыстанұлымен бірге Назым, Назерке, Сауран, Жан, Нұрасыл есімді балаларын жан-жақты білімді, ұлтжанды, өнерлі етіп тәрбиелеуде.&nbsp;Бауыржан Момышұлы: "Мен қолына домбыра ұстаған қазақтың қара баласын көрсем қуанамын. Сол баланың бойынан имандылық, тазалық, қазақ өнеріне, соның ішінде қастерлі домбыраға деген махаббатын сеземін" дегендей, сахнаға шыққан өнерпаздарды көргенде көз сүйсінеді. Үстінде ұлттық киім, қолында домбыра. Қандай керемет! Бүгінгі таңда "Үкілі домбыра" үйірмесіне 80-ге жуық оқушы қатысуда. "Ақмешіт" ансамблі құрамында 40-қа жуық оқушы үлкен, орта, кіші топта дәріс алуда. Жас домбырашылар былтыр Астана қаласында өткен "Дарынды оқушы – ұлт болашағы" атты республикалық форумға қатысып, жүлделі І дәрежелі диплом мен "Үміт артар дарынды оқушы" атты төсбелгісін иеленсе, Алматыда өткен "Серпер" республикалық фестиваль-байқауында гран-при иегері атанды.Қызылорда қаласында өткен "Қазақстан үміті" республикалық шығармашылық конкурсында І дәрежелі дипломмен марапатталды. Осы конкурста өнерімен көпшілікті тәнті еткен өрендеріміз Алматы қаласында өтетін "Жеті өнер" VІІ халықаралық шығармашылық фестивалі конкурсына қатысуға жолдама алды. Сонымен қатар Астана қаласында өткен ХV халықаралық "Ақ көгершін" балалар шығармашылығы фестиваль-байқауында ІІ дәрежелі лауреаты дипломын еншіледі. Аз ғана уақытта білімді де білікті ұстаздан тәлім алып, осындай биіктерден көрініп, аудан мерейін асырып жүрген Рустам Жолдыбай, Қадыржан Амедулла, Әділжан Көпберген, Гүлсезім Қазиева, Нұрдәулет Тәни, Нұрбақыт Тәниева, Инабат Қайроллаева сынды және де басқа өрендеріміздің еңбегі қандай мақтауға да лайықты. Осы тұрғыда осы мектептің мұғалімі Венере Аймолдаева:– Ансамбльдің бағыт-бағдары мен мақсаты зор. Мектеп қабырғасында күй күмбірін естісеңіз қуанып қана емес, ризашылық сезімге бөленесіз. Домбыраның сабындағы сырғыған кіп-кішкентай саусақтар күй құдіретін мойындатпай қоймайды. Әрине, "Жақсының жақсылығын айт, нұры тасысын" дегендей, мектебіміздің басшысы Күләйша апайымыз бен Салиха ұстазға ата-аналар атынан өнерге сусындап өсіп жатқан жас өнерпаздардың жетістіктері үшін ерекше ықыласымыз бен алғысымызды білдіреміз. Балаларымыз "жүзден жүйрік, мыңнан тұлпар" атанып, қазағымның атын шет елге танытатын нағыз күйшілер атансын деген тілегіміз орындалсын, – дейді ағынан жарыла."Арманыңыз қандай?" деген сұрағымызға Салиха Жақияқызы:&nbsp;– Адамда арман таусылмаған ғой. Қарапайым жұрт күйді тыңдап отырып, оның көңілді не қайғылы екенін ажырата алмайтындығына талай рет куә болдым. Сондықтан қазір қазаққа күйді түсіндіруге жұмыс жасау керек деп ойлаймын. Сонда ғана бабадан қалған әуез құлағымызға сіңісті, жүрегімізге жұғысты болады. Келешекте осы істі тындырсам, өнердің биігіне шықсам деймін. Алдағы уақытта осындай өнерге жақын балалар үшін кенттен бір өнер мектебі ашылса деген тілегім бар. Ол бір құптарлық іс болар еді, – деді ол тебіреніс құшағында.Байқағанымыздай, бұл мектепте үйірмеге қатысушыларды пән мұғалімдері ең алдымен мәдениеттілік пен &nbsp;эстетикалық тәрбиеге және тәртіпке үйретіп қана қоймай, әр баланың бейімділігіне байланысты қажетті қағидалар сіңіретіні аңғарылады. Балалар – біздің болашағымыз. Сондықтан олардың жан-жақты тұлға ретінде қалыптасуы үшін біліммен қатар өнер және спорт үйірмелеріне қатысуын қамтамасыз ету әрбір ата-ананың борышы әрі парызы екендігі ақиқат.

Сексеуілдік жас домбырашылар республикаға танылды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>. Сабина Темірболат есімді бойжеткен әр ұлттың қуыршақтарына киім тігеді.&nbsp;Бүгінде қызығушылығы кәсіпке айналған. Себебі оның қолынан шыққан дүниелерге сұраныс артуда. Үйренгісі келетіндер де жетерлік. Бір қызығы Сабинаның мамандығы&nbsp;–&nbsp;информатик. Бұл салада жұмыс істемейді, себебі бүгінгі күні сүйікті ісіне басымдық берген. Өзге ұлттың киімдері қашанда көзге әдемі көрінеді, ал қуыршаққа арнайылап, ұқыппен кәсіби маманның тіккені ерекше үйлесім береді. Ол түрлі-түсті ою-өрнек пайдаланып, әр ұлттың ұстанымына мән беруде.<blockquote>– Ұлт­тық өнер мен халқымыздың қолданбалы өнерін технологиямен ұштастыра отырып, кәсіп бастаудың орны ерекше. Жоба төңірегінде қолөнер бұйымдары сан түрлі шығарылатын болады. Ерекшелігі – қолөнер бұйымдардың ұлттық нақышта, сапасы сын көтеретін деңгейде болуы. Ең сұранысқа ие – ұлттық нақыштағы қуыршақтар коллекциясы. Осы коллекция жайлы толығырақ айтсам. Әрбір қуыршақ қолмен кестеленіп, әшекей бұйымдар арнайы тігіледі. 1 қуыршақ жасау үшін арнайы материалдарға тапсырыс беремін. Көбісі сумоншақпен, мақпал, велюр, жібек матасымен тігіледі. Бір қуыршақты жасау үшін шамамен 1 ай уақыт кетеді. Сатып алам деушілер саны көп.</blockquote>Қазіргі таңда коллекцияда 30 шақты қуыршақ бар. Мысалы, түрлі ұлыс өкілдері бейнелеген топтамада 12 қуыршақ бар. Ұлттық киім – халықтың мәдениеті мен дәстүрінің айқын көрінісі. Әрбір ұлттың киіміндегі кез келген ою-өр­нек­тен қолөнердің озық үлгісін көруге болады. Одан тұрмыс, табиғатпен байланысын, тұтас дүниені бөлшектеп суреттеген бейнені көруге болады. Яғни, әрбір киімі аталған ұлттың дәстүрлеріне сәйкес жасалады. Тігілген әрбір дүниенің өзіндік мәні бар, оны киюдің, жас ерекшелігі, мерекелерге, мезгілге сай болуы ескерілді, – дейді Сабина.<blockquote>Ісмер қыздың өнімдері әлеуметтік желі арқылы сатылуда. Қызығушылық білдіргендердің көбісі сыйлық үшін алады екен. Бастапқы тіккен 10 қуыршақ демде са­ты­лып кеткен. – Ал­­ғашқы қуырша­ғымның киімі, тігісі де қарапайым болды. Көз тартар дүние шығу үшін шыңдалу қажеттігін түсіндім. Тігін әдістерінің, өю-өрнек салудың түрлерін ғаламтордан іздей бастадым. Шетелдік мамандардан матаға жаңа рең берудің алуан түрін меңгердім. Өз жұмысымның нәтижесін көріп, қолымнан келетініне көз жеткізген соң бұл іспен табыс табуға болатынын түсіндім. Алғашқы коллекциямда ұлттық киімдегі 10 қуыршақ болды. Жартысы бірден сатылып кетті. Алайда мен тек сатып, пайда табу үшін жасамаймын. Уақытымды өзіме ұнайтын жұмысқа арнау үшін тігінмен айналысамын. Қазір тек әйелдер костюмін тігемін, бірақ болашақта ерлер костюмін де тігуді де ойла ймын. Алдағы уақытта осы кәсіп түрін үйренемін деушілерге курс ашу жоспарлануда, – деді ол бізбен әңгімесінде.</blockquote> Кейіпкеріміз Ресейдің «Московская правда» ұйымдастырған қолданбалы өнер байқауына қатысқан. Қолөнер бұйымдары, соның ішінде орыстың ұлттық киіміндегі қуыршақ «Народное творчество» номинациясын иеленген. «Ерекше атап өтерім, менің жұмыстарымды бірнеше шетелдік маман бағалады. Қуыршақтар мен жасалу үлгісін голливуд жұлдыздарына киім тігумен айналысатын американдық танымал дизайнер, модельер Ник Верреос жоғары бағалады. Жұмыстарым әлеуметтік желіде жақсы танымал. Қуыршақтардың қазақи киімде бейнеленгенін көрген шетелдік дизайнерлер сұлулығына тамсанады», – деді ол.Мөлдір САБЫРЖАН&nbsp;

Қызылордалық тігіншінің коллекциясында 30 шақты қуыршақ бар

&nbsp;<img src="http://degdar-news.kz/wp-content/uploads/2024/03/64DFC43E-6A55-4365-BAB8-F09842E9E636-920x425.jpeg" alt="" loading="lazy"><a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp;Әйтеке би кентіндегі 21 «Алпамыс» бөбекжай-балабақшасының меңгерушісі Жанат Қуанышқызы Көланова «Білім және ғылым қызметкерлерінің кәсіподағына сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісімен марапатталды.&nbsp;Жанат Қуанышқызы Көланова 1974 жылдың 1 қаңтарында Қызылорда облысы, Қазалы ауданында дүниеге келген. 1981-1991 жылдары Қазалы қаласындағы 17 Ғ.Мұратбаев атындағы орта мектепте білім алған 1996 жылы Қазақтың Мемлекеттік қыздар педагогикалық институтының «Физика-математика» факультетін, 2015 жылы Аймақтық әлеуметтік-инновациялық университетінің «Мектепке дейінгі оқыту және тәрбиелеу» мамандықтары бойынша бітірген. Еңбек жолын 1996 жылы Алматы қалалық білім жетілдіру және қайта даярлау институтында информатика пәнінің әдіскері болып бастап, 2000 жылға дейін техникалық оқыту құралдары (ТСО) кабинетінің меңгерушісі қызметін атқарған.&nbsp;2000 жылы туған жеріне оралып, 2000-2001 жылдары Қазалы қаласындағы 16 М.Горький атындағы орта мектепте информатика пәнінің мұғалімі, 2001-2002 жылдары Қазалы қаласындағы 17 Ғ.Мұратбаев атындағы орта мектепте қосымша білім беру педагогы, 2002-2005 жылдары Қазалы аудандық білім бөлімінде физика-информатика пәндерінің әдіскері, 2005-2009 жылдары Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі, Білім беру мен тестілеудің мемлекеттік стандарттары ұлттық орталығының Әйтеке би кентіндегі&nbsp; 71 филиал директоры, 2009-2015 жылдары Қазалы қаласындағы 1 «Ақерке» балабақшасының меңгерушісі, 2015-2022 жылдары Қазалы ауданы білім бөлімінің 7 «Балдырған» санаториялық бөбекжай-балабақшасының меңгерушісі қызметін атқарып келсе, 2022 жылдан Әйтеке би кентіндегі 21 «Алпамыс» бөбекжай-балабақшасының меңгерушісі.

Балабақша меңгерушісі төсбелгімен марапатталды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>Халыққа жасалатын әрбір қызметтің өзіндік ерекшелігі болады. Сол секілді біздің қызметіміздің де жауапкершілігі мен көтерер жүгі бір төбе. Аудандағы Жосалы обаға қарсы күрес бөлімшесі өткен жылы өз жоспары шеңберінде бірқатар жұмыстар мен қауіпті аурулардың алдын алуда санитариялық шаралар жүргізді. Енді осы жұмыстардың барысына тоқталып өтсек.Біздің облысымыз Орталық Азия табиғи шөлейтті оба ошағының белсенді бөлігінде орналасқан. «Қызылорда обаға қарсы күрес станциясы» Жосалы обаға қарсы күрес бөлімшесінің эпизоотологиялық бақылау жасау аумағының құрамына облыстың 2 ауданы (Қармақшы, Жалағаш) және Ұлытау облысының Ұлытау ауданының оңтүстік бөліктері кіреді. Бақылау жасау аумағының көлемі 72800 шаршы шақырым болса, оның 60000 шаршы шақырымы (82,4 пайызы) обаның энзоотиялық аймағын құрайды.Эпизоотологиялық зерттеу аумағында орналасқан халықтың оба және басқа да аса қауіпті, карантинді жұқпалардан санитарлық-эпидемиологиялық салауаттылығын қамтамасыз ету мақсатында бөлімшенің 1 тұрақты зертханасы және 2 эпиджасақ күшімен эпидемиологиялық бақылау және алдын алу шаралары ұйымдастырылады. Жыл сайын кеміргіштер арасында әртүрлі деңгейде оба ауруының эпизоотиясы тіркелуде. Былтыр бөлімше бойынша 36000 шаршы шақырым жер зерттеумен қамтылды. Бұл жылдық жоспардың 100 пайызын құрайды. 500 шаршы шақырымдық жерде эпизоотия серологиялық жолмен анықталды. Оба эпизоотиясы тіркелген жағдайда аймақтарда тиісті эпизоотиялық және эпидемиологиялық шаралар уақытылы және өз деңгейінде атқарылды.Оба эпизоотиясының алдын алуда 5 қорғаныс белдіктерін құрып, жалпы көлемі 100 шаршы шақырым далалық дезинсекция жұмыстары жүргізілді. Елді мекендердегі орналасқан халықтың денсаулығын сақтау, аурудың алдын алуда профилактикалық іс-шаралар ұйымдастырылды.Бөлімшенің зерттеу аумағында орналасқан елді мекендерінде 110 мың шаршы метр кеміргіштермен қоныстануына, 70 мың шаршы метр бүргелермен зақымдануына тексеру жасалды. Зерттеу нәтижесінде 110 мың шаршы метр елді мекендік дератизация және 100 мың шаршы метр дезинсекция жүргізілді.Өткен жылы филиал бақылауындағы тұрақты қауіпті топтарға жататын 2371 адам обаға қарсы егілуге жоспарланып, оның 2369 адамы егілген (99,9 пайыз).Бөлімше зертханаларына жеткізілген материалдар обамен қатар басқа да зооноздық індеттерге қарсы (листериоз, пастереллез, псевдотуберкулез, ішек, кристенсени иерсинозы) тексеру мақсатында кеміргіштер бактериологиялық және серологиялық әдістермен зерттелді. Эпидемиологиялық маусым кезінде зерттеу нәтижесінде барлығы 5177 серологиялық реакция қойылды, оның ішінде 2 сынама пастереллезге, 47 сынама кристенсени иерсиниозына, 42 сынама ішек иерсениозына, 31 сынама псевдотуберкулез иерсиниозына оң мәнді болып табылды.Аудан аумағын кесiп өтетiн темiржол, автокөлiк магистральдары Жосалы кентін, аудан орталықтарын басқа облыстармен, әсiресе тырысқақтан қолайсыз Оңтүстік Қазақстан облысы мен Өзбекстан Республикасымен байланыстырады. Көптеген облыспен, алыс-жақын шетелдермен нарықтық, туристiк, сауда-саттық байланыстары нығая түсiп, облыс бойынша көшiпқону үрдістерiн жандандырып, тырысқақтың облысқа әкелiну қаупiн тудыруда. Сол себептен облысымыз тырысқақтың эпидемиологиялық қауіптілігін құрайтын кешенді факторлар бойынша I-типті аумаққа жатады. Есеп беру мезгілінде тырысқақтың алдын алуда 162 жедел ішек ауруымен науқастанған адам тексеріліп, нәтижесі тырысқаққа теріс болды.Қоршаған орта нысандарынан (ашық су көздері, жағажайлар, арналар, арықтар) 50 су сынамасы тексеріліп, нәтижесінде 1 су сынамаcынан серотобы О1 емес, яғни эпидемиологиялық маңызы жоқ тырысқақ вибрионы бөлінді. Көп жылдар бойы облысымыз Конго-Қырым геморрагиялық қызбасынан қолайсыз болып келеді. 2023 жылы КҚГҚ (Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы) індетімен күресу шараларының бекітілген бөлімше жоспарына сәйкес бөлімшенің зерттеу аумағында орналасқан елді мекендерінен және төңіректерінде кене жинау жұмыстары жүргізілді. Жыл басынан бері жалпы зерттелген кене саны 2670 дана, 255 сынамасымен ИФА әдісімен зерттеліп, нәтижесінде елді мекендерден және төңіректерінен жиналған кенелердің сынамасынан Конго-Қырым геморрагиялық қызбасының антигені анықталған жоқ.Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы қоздырғышының сақтаушысы және таратушысы болып келетін кенелердің барлығы 16 түрін анықтап, олардың өсіп-жетілу сатылары, фенологиясы, кенелердің түрлеріне карай табиғатқа шығу мерзімдері анықталды. Бөлімше мамандарымен жұмыс тәжірибесінің нәтижелерін қорытындылау, эпидемиологиялық бақылауды жақсартуда ғылыми-зерттеу басылымдарында 2 мақала жарияланды.Бірлескен бұйрыққа сәйкес, 2023 жылы аса қауіпті жұқпалы инфекцияға сезікті науқас анықталған жағдайда атқарылатын іс-шараларға қатысы бар мекемелердің қызметкерлерімен шартты науқас (оба ауруына күдікті) анықталғандығы бойынша жаттықтыру сабақтары өткізілді. Оның барысында анықталған кемшіліктер талқыланып, тәжірибелік кеңестер берілді.Аса қауіпті маймыл шешегі ауруының алдын алуда аудандық санитарлық-эпидемиологиялық бақылау басқармасы мамандарымен бірлесіп жергілікті медицина қызметкерлері арасында «Оба ауруының қазіргі уақыттағы әлемдегі эпидемиологиялық ахуалы. Оба ауруымен алғаш рет сырқаттану жағдайларын ерте анықтауға, жұғу жолдары, сақтану шаралары, зертханаға сынама алу, тасымалдауда эпидемияға қарсы режим талаптарын сақтау және ошақты таратпау мен жою» тақырыбында семинарлық сабақтар жүргізілді.Эпидмаусым алдында карантиндік жұқпалардың клиникасы, диагностикасы, эпидемиологиясы туралы нұсқаулықтар, семинарлық сабақтар ұйымдастырылады. Аса қауіпті жұқпалы аурулардың алдын алуда 28 семинар өткiзiлген, онда 69 дәрiгер, 352 орта буын маманы даярланған. 40 жаттығу сабағы ұйымдастырылып, оған 65 дәрігер, 329 орта буын маманы қамтылған. Халық арасында 35 дәрiс оқылып, 1000 әңгiме өткiзiлген, 842 парақша үлестірілген. Санитарлық-ағарту жұмыстарымен 5766 адам қамтылды.Есеп беру кезеңінде 39 емдеу-профилактикалық ұйымдарының бастапқы эпидемияға қарсы және профилактикалық іс-шараларды жүргізуге дайындығын қамтамасыз ету бойынша кеңестікәдістемелік және тәжірибелік көмек көрсетілді. Бөлімшеге және бөлімшеге қарасты Түпбөгет эпиджасағы ғимараттарына жөндеу жұмыстары жүргізілді. Бөлімше обаға және басқа да карантинді, аса қауіпті инфекциялар бойынша эпидемияға қарсы іс-шаралар жүргізіп, аудан бойынша эпидемиологиялық тұрақтылықты қамтамасыз етуге атсалыса беретін болады.

Жосалы обаға қарсы күрес бөлімшесінде аса қауіпті жұқпалы аурулардың алдын алуда 28 семинар өткiзiлген 

&nbsp;<img src="http://degdar-news.kz/wp-content/uploads/2024/03/64DFC43E-6A55-4365-BAB8-F09842E9E636-920x425.jpeg" alt="" loading="lazy"><a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp;Бүгінде мамандар дүниеге келген сәбилерді Альфа ұрпақ қатарынан дейді. Олар сәби кезінен бастап өзін-өзі жоғары бағалаумен ерекшеленеді және үлкендермен бір деңгейде тіл табыса алады. Олар «Неге?» деген сұрақты бірнеше рет қоюдан тартынбайды. Алған білімін күнделікті өмірде қалай қолдануға болады, сол жағына көбірек алаңдайды. Оларды ойыншық пен киімнің түр-түрін, заманауи гаджеттерді көріп жүргендіктен, таңғалдыру қиын. Белгілі бір нәрсеге деген қызығушылығын тез жоғалтады. Технология әлемінде өсіп келе жатқандықтан, гаджет пен ғаламторсыз өмірді елестете алмайды. Сол себепті өте мобильді, шешімді тез қабылдай алады.&nbsp;Ғалымдардың зерттеуінше, олар кез келген гаджетті немесе смартфонды екі жасқа дейін оңай игереді. Ал алты жасында заманауи онлайн технологияны, соның ішінде интернет-банкингті және шот ашуды ұсынатын қызметтерді қолдана алады. Бұл аралықтағы балақайлар техникалық жаңалықтарға тез бейімделетіні анықталған. Осы ретте бөбекжай-балабақшалар материалдық базасын жаңалыққа құмар, алғыр балаларға бейімдеп, тәрбие процесін дамытуға күш салуда. Соның бірі – 11 «Балапан» бөбекжай-балабақшасы бөбектерді экологиялық әдепке, заманның озық технологиясымен сауаттандыруға бағытталған «Жасыл Қазақстан жасыл балабақшадан басталады» жобасын іске қосты. Ондағы мақсат – «Жасыл Қазақстан» ұлттық жобасының жүзеге асырылуын қолдау, табиғатты аялауға және экологиялық сауатты мінез-құлықты қалыптастыруды діттеу.&nbsp;Жаңашылдықты көздеген жиынға аудандық білім бөлімінің басшысы Әділхан Жөлекешов, ардагер-ұстаз Қадірбек Бекетов, білім бөлімінің қызметкерлері, мектеп басшылары мен балабақша, шағын орталық меңгерушілері қатысты. Олар ең алдымен көлеңке театры мен бал-бөбектердің робот кейпіндегі қойылымын тамашалады. Бұдан соң аудандық білім бөлімінің басшысы Әділхан Оңдасынұлы жоба үйлестірушілеріне сәттілік тіледі.&nbsp;– Қазалы ауданы экологиялық апатты аймаққа жатады. Оның салдарымен күресте әкімдіктерден бөлек, білім саласы да қоршаған ортаға пайдалы шараларды қолға алуда. Мектептер мен балабақшалар аумағын абаттандыру, көшелерді қоқыстан тазарту сынды туған өлкені аялауға бағытталған істен қалыс қалған емес. Басқосып отырған «Балапан» балабақшасының ауласы көктем шықса көкке оранатынын және көздің жауын алар гүлдермен көмкерілетінін көріп жүрміз. Мұндай білім беру мекемелері ауданда аз емес.&nbsp;«Тәрбие тал бесіктен басталады» деген қағиданы ұстанып, мұндай жанашырлықты бала бойына ерте жастан сіңіру бағытындағы жұмысқа ұдайы қолдау көрсетеміз. Үйде де электр энергиясын үнемдеу, судың да сұрауы барын түсіндіреміз. Бұл жоба табиғатты аялаудан бөлек бүлдіршіндердің инновациялық жобаларға қызығушылығын арттыруды көздейді. Сондықтан алдағы семинар-көрмелерде облыстық деңгейде өткізуге күш саламыз, – деді Әділхан Жөлекешов.&nbsp;Табиғатты қорғауды дәріптейтін жоба бала бәйтерегімен танысудан басталды. Қолдан жасалған ағаштың әр бұтасында осында тәрбие алатын балақайлардың суреттері ілінген. Келушілер «Ойна да ойлан» шахмат үйірмесін тамашалады. Мұнда балалар жүре ойнауға арналған шахмат фигураларымен қозғалып, қызықты ойын өрнегін көрсетті.&nbsp;Қызықты жоба бойынша ұлттық салт-дәстүрді дәріптеп, қазақы шаңырақпен, ою-өрнекпен көмкерілген бөлмеде қыз балалар кесте тігуге, жүн сабап, оны ұршықпен иіріп, текеметке ою басуды әліппесін үйренеді. Бағдарлама бойынша келесісінде «Екінші өмір сыйла» музейі жасақталған. Қатысушылар музейдің лентасын қиып, құлыншақтар қалдық заттардан жасаған көрнекі құралдармен танысты. Құты қақпағынан құрастырылған кілемше, пернетақта батырмаларынан жасалған гитара, әшекеймен көмкерілген алып ағаштың бейнесі жиналғандарды таңғалдырды. Қоқыс пакетінде билеген робот, қалдықтан құрастырылған алыстан басқарғыш көлік, балалардың садақ жебесін нысанаға дәл тигізуі көптің көңілінен шықты.&nbsp;Мұнымен тоқталмай, жалғасын тапқан жоба бойынша балабақшада «Ұлағат» әкелер клубы, «Бестемше», «Әжем айтқан ертегі» үйірмелері, су асты әлеміне саяхат, жасыл аймақ, мобильді кітапхана ұйымдастырылған. Қонақтарға «Мен өскенде кім боламын?» тақырыбында кішкентай мамандар түрлі қызмет көрсетті. Мұнан басқа балалар балшықтан кесе жасап, қол маторикасының жетілдіру жолдарын көрсетті. Білім саласының өкілдерін су асты әлеміндегі жан тыныштығын сыйлайтын тіршілік нәрінің сыбдыры ерекше тәнті етті. Арнайы құрылғымен басқарылатын ауада қалықтаған балықтар мен сандығынан алтын үлестірген су асты перісі қиял-ғажапқа толы әлемге енгізді. Жасыл аймақтағы қос тоты құс пен теңіз шошқасы және аквариумдағы ұлу мен балықтар шаршаған көздерді тынықтырды. Бұл бұрышта балалардың шығармашылығына мән берілген. Олар жасанды табиғат аясында сурет салумен айналысады.&nbsp;Құлыншақтардың ғылымға деген бейімділігіне риза болған Әділхан Оңдасынұлы балабақша ұжымының жобаға айтарлықтай күш салғанына алғаусыз алғысын білдірді. Ұжымның ауызбіршілігіне тәнті болып, ұйымдастыру мен шығармашылық жұмыстың жоғары деңгейде жүргізілгенін жеткізді.&nbsp;Балабақша меңгерушісі Сәуле Мұқашованың айтуынша, атқарылған істің нәтижесі бойынша балаларды табиғатпен қарым-қатынас жасауды және салауатты өмір салтына қалыптастыруға көмектеседі. Қалдық заттарды сұрыптап, ойыншықтар дайындау арқылы оларды сүйікті әрекетімен айналысуға бейімдеуде.&nbsp;– Осы жобаны қолға аларда әріптестерім көп қолдау көрсетті. Оларға алғысым шексіз. Барлығы бірауыздан бірігіп, әртүрлі идеяны ұсынды. Барынша қызығушылықпен ауқымды жұмыс атқарды. Еңбек пен ізденістің арқасында осыншама дүниені іске асырдық. Алдағы уақытта да әрі қарай дамуымызды тоқтатпаймыз. Жаңашыл жобамызды тамашалауға келгендеріңіз үшін риясыз ризашылығымды жеткіземін, – деді Сәуле Мұқашова.&nbsp;Тәрбиешілер тағылымы мол жиынның шымылдырығын музыкалық көрініспен жауып, жиылғандарға табиғи өнімнен әзірленген сый ұсынды.

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары