Әлеуметтік желідегі белсенділік. Неден сақ болу керек?

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz&nbsp;</a> Ғалым – әлемді өзгертетін болашағы зор мансап. Фактілер, теориялар мен заңдарды байланыстыра отырып, адамзатқа тың дүние сыйлатын ғылым саласында қазақстандықтардың, әсіресе қызылордалықтардың да атқарған еңбегі зор. Бүгінде қызылордалық оқу орындарында Сыр елінің ғалымдары дәріптелуде.Қазақ топырағында туып, оқу мен білімді жаны сүйген жандардың бірі &nbsp;– Алма Мүтәліпқызы. Қазақ әдебиетінің тарихы, бүгінге дейін зерттеліп келе жатқан тың дүниелердің бірі. Сөз өнерінің сан ғасырлық тарихын зерттеп, оның қазіргі маңызы жөнінде ізденіп жүрген ғалымдар аз емес. Соның ішінде алты Алаштың анасы болған Сыр елінің перзенті, көрнекті ғалым, филология ғылымдарының докторы әрі профессоры Алма Қыраубаеваның ғылымдағы орны һәм төлтума еңбектерінің маңызы бүгінгі ұрпақ үшін аса зор.&nbsp;«Профессор, филология ғылымдарының докторы Алма Мүтәліпқызы Қыраубаева – қазақ топырағында туып, ұлттық болмыстың нұрлы шуағынан нәр алған, табиғаты бөлек, оқу мен білімді өнер деп танып, ұлтты тәрбиелеудің ұлы құралы санаған жан», деген еді Фаузия Оразбаева.«Сыр елі, жыр елі – Түркінің жүрегі» демекші, киелі жерде дүние есігін ашқан соң, жерлестеріміздің қаламынан туған құнды еңбектерін зерттеу мен үшін жай ғана міндет емес, нағыз парыз. Сыр елінің борыштар перзенті ретіндегі міндетім бала шақтан бастау алып, бүгінде ғұмырлық мақсатыма айналды. Сол қалауыма жету үшін әрі сөз өнерінің асыл қазынасын айшықтай түсетін қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі болуды өмірлік жол ретінде таңдаған соң Алма апамның салған сара жолымен жүріп, баға жетпес еңбектерін зерттеу үшін айқын міндет. Көрнекті ғалым қазақ халқының ежелгі дәуір әдебиетін зерттеп, сол ғасырдың бай мұраларын бүгінге жеткізіп, әдебиетіміздің дамуына сүбелі үлес қосты. Осындай маңызды зерттеулерінен ғалымның қаламынан «Махаббатнама», «Түркі әдебиеті», «Ғасырлар мұрасы», «Жаным садаға», «Шығыстық қисса дастандар» атты монографиялар мен оқу құралдары, жүзден астам ғылыми-әдістемелік, публицистикалық мақалалар жарыққа шықты. «Ұстазы мықтының – ұстанымы мықты» демекші, әдебиеттану ғылымдарының көрнекті қайраткері Бейсембай Кенжебаев – дарынды ғалымның жұлдызын жаққан ұстазы. Алма Қыраубаеваның әдебиетке деген кіршіксіз махаббатын оятқан ең алдымен өзінің жанжақтылығы мен дарындылығы десек, екінші жағынан оның рухы биік һәм ізгі мұратты қыз екендігін, биязы әрі ибалы, сонымен қатар топбасшылығын, өнер десе ішкен асын жерге қоятындығын, көзіндегі лаулаған шоқты көре алған ұстаздарының арқасы деп білемін. Оның ғылыми ізденістері негізінен көне түркілік әдеби мұраларды зерттеуге арналған. Ғалым ретінде оның алдына қойған екі мақсаты: бірі – әлі зерттелмеген құпияға толы әдеби құндылықтарды ғылыми тұрғыдан игеру болса, екіншісі – сол игерілген жауһарды қазақ халқының кәдесіне жарату болған. Оның ғылыми-зерттеу еңбектерін 4 салаға бөліп қарастыра аламыз. Олардың бірінші бағыты ретінде ғалымның орта ғасырлардағы шығыс қиссa-дастaндары мен орта ғасыр әдебиетін зерттеуін айтамыз. Бұл бағыт оның докторлық диссeртaциясы негізінде жазылған. Алма Қыраубаеваның 1997 жылы «Шығыстық қисса-дacтандар» монографиясы жарық көрді. Ал екінші бағыты – түркoлoгиялық зерттеулері. Бұл салаға ғалымның «Мaxаббатнама», «Түркі әдебиеті» сынды 1985-1988 жылдары жарық көрген еңбектерін жатқызуға болады. Үшінші бағытына келетін болсақ, бұл – пeдагoгикалық зерттеу еңбектері. Ғалымның осы педагогикалық зерттеу еңбектері мен ұстанымдары да жаңа буынды тәрбиелеуде, оқушыны жеке тұлға ретінде дамытуда тың тұжырымдарымен ерекшеленді. Алма Қыраубаеваның зерттеу еңбектерінің төртінші бағыты жыр алыбы– Жaмбыл Жaбаевқа арналды. Осы орайда ғалымның қазақ әдебиетінің өкілі Жамбыл Жабаевтың шығармашылығына қосқан үлесі зор екенін айта кеткеніміз жөн. Ол ақынның ескі әрі еш жерде жарық көрмеген термелерін жинақтап, «Жамбыл әуендері» жинағын құрастырған. Назар аударып қарайтын болсақ, ғалым өзінің ғұмырын қазақ әдебиетінің тарихын зерттеуден бастап, қазақ оқушылары мен студенттерінің білім алу жолына толық арнаған. Бұлай дейтін себебіміз біріншіден, Алма Қыраубаева жоғары оқу орындарында оқытылатын «Ежелгі әдебиет» оқулығының, «Ежелгі дәуір әдебиеті» хрестоматиясының тұңғыш авторы. Сонымен қатар ғалым қазақ мектептерінде басшылыққа алынуы тиіс «Тілaшap», «Eлтaнy», «Әлeмтaну», «Әдeп» бағдарламаларын жасады. Тәрбиенің алдында тұрған басты міндет қазіргі қазақ жастарының мінезін дұрыс қалыптастыру екендігін өз зерттеулерінде айшықтап көрсеткен. Осы орайда Алма Қыраубаеваның «Мұғaлiм – тeргeушi eмес, үйретyші, тәртіпкe сaлып қoюшы емес, рyxани өсіруші. Баланы қызықтыру арқылы ерте білетін адам балаға нені үйреткісі келсе, соны өзі көрсетеді. Баланың қазақ деген ұлы халықтың ұрпағы екеніне, қазақ жерінде тұратындығына мақтаныш сезімін қалыптастыру – мұғалімнің абыройлы ісі» деген сөз оралымдарынан қазақ балаларына жанашыр ұстаз әрі елінің ертеңіне алаңдайтын абыройлы ғалым екеніне толық көзіміз жетеді. Ғалымның шәкірті филология ғылымдарының докторы әрі профессор Қанипаш Мәдібаева да өзінің «Алма апайдың мектебі» атты мақаласында осы сөзімізді дәлелдей түскендей: «Алма Мүтәліпқызы сол бір жылдарда ұлт болашағы үшін үлкен жобамен жұмыс бастады. Қазіргідей тендер ұтып, қаржы алатын жоба емес. Көк тиын көмексіз, қазақ баласын өркениет төріне шығаруды көксеген көптің тілегіне орай аспаннан түскендей ғажайып бастама еді. Ғылыми негізді, сауатты, білікті маманның теориялық тұғырлы білім тұжырымдамасының тәжірибеде жүзеге аса бастағанын көзбен көрдік» деп жазған болатын. Демек Алма Қыраубаева ғылымның қай саласында да, әдебиеттің қай дәуірі болсын қазақ балаларының сауатты да саналы болуын ғұмырлық мақсатына айналдырған зиялылардың бірі. Оның бірден-бір дәлелі ретінде жоғары оқу орындарында «Ежелгі дәуір әдебиеті» Алма Қыраубаеваның авторлығымен оқытатындығын ауыз толтырып айта аламыз.Қорытындылай келе, Алма Қыраубаева өзінің бар ғұмырын білім мен ғылым жолына арнап, ел ертеңіне өшпес мол мұра қалдырды. Ұстаздың ұлы жолын құрметтейтін ұрпақ ретінде біздің міндетіміз ғалымның әр еңбегіне дұрыс баға бере алу және өз дәрежесіне көтеру деп есептеймін. Осы тұрғыда ұлы ғалым Алма Қыраубаеваның барлық зерттеу еңбектерін, мақалалары мен ұстанымдарын қамтитын үлкен монографиялық еңбек жарық көруі тиіс деген ұсыныс білдіремін. Әрине, ұстазымыздың еңбектерінің бағасы бұдан да биік, алайда қараңғы жолда жеті қарақшыдай жанып, жол көрсететін келешек ұстаздар үшін, көкірек көзін ашамын деген біз секілді жастарға және жас ізденушілерге таптырмас құрал ретінде ғалымның құнды еңбектерінің жинағы жарық көрсе, нұр үстіне нұр болар еді! Н. ЖАСҰЛАНОВАФото: anatili.kazgazeta.kz

Сырбойылық ғалымдар дәріптелуде

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz&nbsp;</a> Халқымыздың ұлттық ойындары адамның күш-қуатының артып, шымыр болуына ғана емес, интеллектуалдық қабілетінің жақсаруына, зерек, байқампаз болуына ықпал етеді. Соның бірі – ақыл-ойды, логиканы қажет ететін тоғызқұмалақ ойыны.Алгебра, арифметиканың элементтері бар тоғызқұмалақ ойыны туралы ең көне жазбалар Шығыс Қазақстан облысынан табылған. Алтай Республикасы тоғызқұмалақты «тогуз коргоол» деп біркелкі атай келіп, ата-бабаларымыздың ұлттық ойындары ретінде дәріптеп, ресми жарыстар жүргізіп келеді. Тоғызқұмалақ Алтай тауларынан кейін Тарбағатайдан Сауырға, одан Сарыарқа мен Жетісуға, бүкіл қазақ еліне таралған.Ал осы тоғызқұмалақ ойынының жеңіл түрі – бестемше. Ол – тоғызқұмалақтың жеңіл, жеткіншек балаларға арналған түрі. Бұл ойын баланы логикалық ойлауға үйретіп қана қоймай, ұлттық рухани құндылықтарды бойына сіңіріп өсуге үйретеді.&nbsp;ҚР спорт шебері, Азия чемпионатының күміс жүлдегері Нұрай Ғаниқызы тоғызқұмалақтың жеңіл түрі бестемшені 5 жастан бастап балаларға үйретуге болады дейді.&nbsp;<blockquote>– Бестемше ойынын барлығымыз білмесек те, ол белгілі бір деңгейде дамып келеді. Бұл – елімізде ұлттық ойындардың дамуына үлкен көңіл бөлініп отырғандығының белгісі.&nbsp;Бестемше ойыны қазір балабақшаларда көп таралып, даму үстінде. Неліктен балабақшада? Бестемше ойынының тоғызқұмалақ ойынынан айырмашылығы осында жатыр. Яғни, бестемше ойыны тоғызқұмалақтың жеңілдетілген түрі болып саналады. Аты айтып тұрғандай, 5 ұяшықтан, әр ұяшықта 5 құмалақтан барлығы 50 құмалақ болады. Жеңу үшін 26 құмалақ жинау немесе жүріске ұту қажет деп есептеледі. Ал тоғызқұмалақ ойынында барлығы 162 құмалақ, 9 ұяшықтан әр отауда 9 құмалақ болады. Ал жеңіске жету үшін 82 құмалақ жинау немесе жүріске ұту қажет деп есептеледі. Құмалақ санынан бөлек бұл ойындардың бір нюансы бестемше ойынында тұздық ашылмайды. Осындай күрделі нюанстар арқылы кішкентай балалар үшін тоғызқұмалақ ойыны қиын көрінуі мүмкін. Сол үшін осы жеңілдетілген бестемше ойыны пайда болды. Ал бұл ойынды ойнау 5 және 12 жас аралығын қамтиды, – деді ол.</blockquote>Нұрайдың айтуынша, бестемше ойыны баланы зеректік пен байқампаздыққа баулиды. &nbsp;Ол мидың жұмыс жасауын дамытып қана қоймай, ептілікке, қырағылыққа, тез шешім қабылдауға, санауға үйретеді. Сонымен қатар көру қабілетін жақсартып, көз жанарын жетілдіреді. Ойын адамды тыныштандырып, сабырлылыққа үйрететін қасиетке ие.<blockquote>– &nbsp;Бестемше ойынын 5 жастан бастап ойнауға болады. Себебі, бұл ойын жеңіл болғандықтан балаларды кішкентай кезінен үйреткен жөн. Ал «Тоғызқұмалақ» ойыны күрделі болғандықтан 8-10 жастан бастап кеткен жөн. «Бестемше» ойынын үйрену арқылы «Тоғызқұмалақ» ойынын ойнап, есептеу барынша жеңіл болатындығын тілге тиек еткім келеді. Сондықтан, кішкентай балалардың бестемше ойынымен тоқтап қалуы дұрыс емес. Уақыт өте келе тоғызқұмалақ ойынымен де айналысып, өз-өзін жан-жақты дамытқаны абзалырақ. Қазақстан бойынша бұл ойындардың дамуы жоғары деңгейде деп сенімді түрде айтуға болады. Жоғары деңгейде дамудың басты көрсеткіші ай сайын үздіксіз жарыстардың болуы. Бұл ойын соңғы жылдары тек Қазақстанда емес, бүкіл әлемде кеңінен таралып, насихатталуда. Оған дәлел: 2023 жылы өткізілген Румыния елінде болған әлем кубогі және Моңғолия елінде өткізілген Азия чемпионаты, Түркия және Чехия елдерінде жылда өткізілетін халықаралық турнирларды атап өтуге болады.Салыстырмалы түрде қарайтын болсақ, тоғызқұмалаққа қарағанда бестемше ойыны жеңіл. Себебі, атап өткенімдей, бұл ойынды балабақша жасынан бастап оңай игеріп алып кетуге болады. Ал тоғызқұмалақ ойынын ол жас аралығында қабылдау қиынға түседі. Қабылдау қиын болғандықтан балалардың қызығушылығы төмендеуі мүмкін. Сол себептен, бірінші бестемше ойынын ойнап бастаған жөн, – деді Нұрай Ғаниқызы.&nbsp;</blockquote>Тоғызқұмалақты шебер ойнайтын қызылордалық спортшы бұл ойынның маңыздылығына да тоқталды.<blockquote>– Сан ғасырлық тарихы бар ұлттық тоғызқұмалақ ойынының тәрбиелік мәні өте зор. Бұл ойынды ойнап, мәнін терең түсіну үшін адам бойында белгілі бір қабілеттер болу қажет деп дөп басып айту қиын. Себебі, әр адамның қабылдауы мен түсінуіне байланысты уақыт өте адам бойында белгілі бір қабілеттер қалыптаса бастайды екен. 10 жылдық тәжірибемнен айтар болсам, бұл ойынмен тұрақты түрде айналысқан соң, тоғызқұмалақтан туындаған дағдылар қалыптасты. Атап айтар болсам, кез келген дүниені тереңінен ойланып, шешім қабылдауды, сонымен қатар әр уақытта төзімділік пен сабыр сақтай білуді, өмірде болатын әртүрлі жағдайда жеңіліс пен жеңісті қатар қабылдауды үйрендім, – деді ол.</blockquote>Айта кету керек, Нұрай Ғаниқызы ҚР жастар чемпионатының 17 жасқа дейінгі қыздар арасында рапид түрінен чемпионы, блиц және классика түрінен қола жүлдегері, ҚР әйелдер чемпионатының күміс жүлдегері, ҚР кубогінің күміс жүлдегері; ҚР 21 жасқа дейінгі қыздар арасында рапид түрі бойынша қола жүлдегері, Н.Ергешбаевты еске алуға арналған республикалық-рейтингілік турнирінің қола және күміс жүлдегері және тағы басқа турнирлерде топ жарған, Қызылорда облысының «Тоғызқұмалақшы қыздар» құрама командасының, сондай-ақ Қазақстан «Тоғызқұмалақшы қыздар» құрама командасының мүшесі.&nbsp;А.НҰРТАЙҚЫЗЫ

Қызылордалық спортшы балаларға бестемше ойынын ойнатуды ұсынды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz&nbsp;</a> Оңтүстік Кореяның Сеул Ұлттық ғылым және технологиялар университетімен (СеулТех) Қорқыт ата атындағы Қызылорда университеті арасындағы келісімге сәйкес Қорқыт ата атындағы Қызылорда университетінде Жасанды интеллект институты ашылды. Мұнда қыркүйектен бастап ІТ сала бойынша еліміздегі ең үздік мамандар білім алмақ.&nbsp;Қазіргі заманның сұранысына сай ашылған жасанды интеллект институты (“Institute of аrtificial іntelligence) оқуға түскен талапкерлерге 4 мамандық ұсынады. Атап айтсақ, Information systems (Ақпараттық жүйелер), Cybersecurity system (Киберқауіпсіздік жүйесі), Computer science (Компьютер ғылымы), Computer software and programming (Компьютерлік бағдарлама және бағдарламалау).&nbsp;Білім алушылар бағдарламалау негіздерін, үлкен деректерді талдау және жасанды интеллект, сондай-ақ машиналық оқыту сынды сұранысқа сай кәсіби дағдыларды да үйренеді.&nbsp;Қазіргі уақытта білім ордасында СеулТех-пен бірлескен халықаралық LUPIC жобасы бойынша ауқымды жұмыстар жүзеге асуда.&nbsp;Тарқатып айтар болсақ, 2021 жылы Қорқыт ата университеті мен Оңтүстік Кореядағы Сеул Ұлттық Ғылым және технологиялар университеті (СеулТех) серіктестік орнатып, «Халықаралық ынтымақтастық бойынша жетекші университеттік жоба» (LUPIC) әзірленді.&nbsp;Студенттер мен профессор-оқытушылар академиялық ұтқырлық және бірлескен білім беру бағдарламалары бойынша СеулТех университетінде білім алып, ғылыми тағылымдамадан өте алады. Ал кореялық ғалымдар өз тәжірибесімен бөлісу үшін Қызылордаға шақырылады.&nbsp;Жасанды интеллект институтының ашылуы облыстың дамуына, еліміздегі ІТ саланың білікті мамандармен толығуына жол ашады. Отанымыз ғана емес, алыс-жақын шетелдер үшін жасанды интеллект саласындағы бірегей кадрлардың даярлануына ықпал етеді.Өздеріңіз білетіндей, 2023 жылғы 1 қыркүйекте ел Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан халқына Жолдауында жасанды интеллект технологияларының дамуы ел болашағы үшін стратегиялық маңызды бағыт екенін атап өтті. Мемлекет басшысы жасанды интеллект технологиясын дамытуға ерекше назар аудару қажеттігін айтты. Алдағы бірнеше жылда әлем бойынша бұл салаға бір триллион доллардан астам инвестиция салынады.Сондықтан Қызылордада Жасанды интеллект институты ашылуының ел дамуы үшін маңызы зор.&nbsp;<blockquote>–Жалпы, шетелдік оқу орны жоба бойынша заманауи құрылғылармен де қамтамасыз етеді. Қазіргі уақытта Сеултех университетінен Қорқыт ата университетіне 190 компьютер, 8 сервер, Дрон зертханасы, AR/VR құрылғылар және видеоконференц байланысқа арналған құрал-жабдықтар келуде. Сондай-ақ, Жасанды интеллект инстиутында оқыған студенттеріміздің Оңтүстік Корея мен Қазақстандағы оқу орнының дипломын бірдей алуына мүмкіндік беретін "қос дипломдық жүйе" туралы келіссөздер жүргізудеміз.&nbsp;Бұл уақытқа дейін Оңтүстік Кореядан бірнеше профессор келіп, білім алушыларға дәріс өткізіп, тәжірибесімен бөлісіп үлгерді. Болашақта да Сеултех университетінің ең үздік профессорлары білім беруге келмекші.Жасанды интеллект институтына оқуға түсу үшін биылғы түлектер «информатика + математика» пәндері бойынша ҰБТ тапсыруы керек. Кейін міндетті түрде біздің ағылшын тілінің деңгейін анықтайтын сынағымыздан өтуі қажет немесе IELTS 5+ сертификаты жарайды. Себебі бізде білім алу толық ағылшын тілінде жүргізіледі, – деді Жасанды интеллект институтының директоры Нұрлан Құлмырзаев.&nbsp;</blockquote>Бүгінде еліміз бойынша "Қызылордада ең мықты ІТ мамандар даярланады деген көзқарас" қалыптасып келеді. Бұған сырбойылық жастардың ІТ саласындағы жетістіктері де дәлел.&nbsp;<blockquote>– Қызылордада "жақсы ІТ маман болғың келсе, басқа қаладағы ЖОО-да оқы" деген пікір бар. Біз қазір сол көзқарасты өзгертуге жұмыс істеп жатырмыз. Бүгін ғана Алматыдағы Нархозға кетіп қалған оқушым хабарласып, "ағай, сіздердің қандай жетістікке жеткендеріңді көріп отырмын, келесі жылы Нархоздан Қорқыт ата университетіне ауыссам бола ма?" деп жазса,&nbsp; екі-үш күн бұрын атыраулық оқушы "Қорқыт ата университетіне қалай түссем болады?" деп хабарласты.&nbsp;Ал осы аптада өзіміздің студенттеріміз оқушылармен калобарация жасап, Түркістанда өткен республикалық жарыста І орын алып келді. Мұның бәрі, әрине, біртіндеп Қызылорданың имиджін көтереді. Бастысы жасанды интеллект, ІТ сала бойынша Сыр өңірінде үздіктер дайындалады, мықты мамандар жұмыс істейді деген көзқарас қалыптасуда.&nbsp;Қазіргі уақытта жас мұғалімдердің арасында, Оқушылар үйінде де мықты бағдарламышалр жинақталған. Ешкімнің атын айтпай-ақ қояйын, есіме түспей қалғандары ренжіп қалар... Ең бастысы, бұрын өзіміз дайындаған жастар қазір өздері команда құрып, жаңа жобалармен айналысуда. Бұл – өте қуанатын жағдай, – деді Нұрлан Құлмырзаев.&nbsp;</blockquote>Айта кетейік, 2023 жылдың 6 қарашасында Қорқыт ата атындағы Қызылорда университетінің базасында Жасанды интеллект және информатика жоғары мектебінің ресми ашылу салтанаты өтті.Іс-шараға Қазақстан Республикасының Ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбек, Қызылорда облысының әкімі Нұрлыбек Нәлібаев, информатика және инженерия кафедрасының профессоры, LUPIC (Leading University project for International Cooperation) жобасының Қазақстандағы орталығының директоры, Сеул Ұлттық Ғылым және технологиялар университетінің (СеулТех) кванттық жасанды интеллект қауіпсіздігі әлемдік орталығының директоры Джесу Ким, LUPIC жобасының Қазақстандағы орталығы директорының орынбасары&nbsp; Ким Сунгон, профессор-оқытушылар құрамы мен IT саласы бойынша жұмыс берушілер қатысты.Жиында ҚР Ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбек жобаның маңыздылығына тоқталған болатын.«2029 жылға дейін есептелген «Халықаралық ынтымақтастық жөніндегі жетекші университеттік жоба» (LUPIC) IT технологиялар саласында адами капиталды қалыптастыру, тәжірибе және ғылыми зерттеу нәтижелерімен өзара алмасу, сондай-ақ Корея мен Қазақстан арасындағы жоғары білім саласындағы екіжақты ынтымақтастықты одан әрі нығайтуға серпін беретініне сенімдіміз.&nbsp;Келесі жылдан бастап қазақстандық жоғары оқу орындарының студенттері міндетті түрде жасанды интеллектті зерделеу курсынан өтетін болады. Біз үшін жоғары оқу орнындағы әрбір студенттің цифрлық сауаттылықтан бөлек, жасанды интеллект саласын да меңгеруі өте маңызды. Сондықтан бізде Google компаниясымен арнайы курс әзірленді. Биыл оны&nbsp;14 университетте пилоттық режимде іске қосамыз. Бұл тізімде Қорқыт ата университеті де бар», – деді министр.Оқырмандар арасында СеулТех қандай университет дегген сұрақ та болуы мүмкін.СеулТех – Кореяда 1910 жылы негізі қаланған ұлттық университет. Оқу орнында 23 факультет, 15 мыңға жуық студент бар. СеулТех Жоғары мектебінің ашылуына Қызылордада өмір сүрген Кореяның ұлттық батыры, генерал Хон Бом До сүйегінің тарихи отанына қайтарылуы ықпал етті. Қайта жерлеу рәсіміне Хон Бом Доны еске алу қоғамы белсенді қатысты.Алдағы уақытта университетте СеулТех филиалы мен қос дипломды бағдарламасын ашу жоспарлануда, соның нәтижесінде түлектер СеулТехтің және Қорқыт ата атындағы Қызылорда университетінің дипломын ала алады.Жасанды интеллект институтының табысты жұмыс істеуі облыстың дамуына және өңірлік IT хабты құрылуына драйвер болмақ. Сонымен қатар, республика мен таяу шет елдер үшін жасанды интеллект саласындағы бірегей кадрлардың даярлануына ықпал етеді.&nbsp;А.НҰРТАЙҚЫЗЫ Фото: Қорқыт ата атындағы Қызылорда университеті

Қызылордада ең мықты ІТ мамандар даярланбақ

Жаңақорған электр торабына – 60 жыл

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Айнала дүниедегі һәм барша жаратылыстағы жанды атаулыға туған жері, өсіп-өнген ортасынан артық қасиетті жер болмаса керек-ті. Жаратылыс тарихына зер салып қарасақ, аң-құс, жабайы жануарлардың өзі табиғи аймағы үшін жанын беруге әзір. Адамзат та солай. Отан үшін отқа түсіп, шейіт кеткен қаншама боздақтар атамекенінің топырағына жасанып келген жау табаны баспасын деп жанын қиып жатады. Мынау тіршілік атаулыдағы ең қастерлі құндылық, яғни жанды атаулыға бір-ақ берілетін өмірдің өзін туған топырақ үшін қиып жіберуге болатын болса, сол топырақты, сол туған жерді бейбіт заманда неге гүлдендірмеске, неге тал егіп, ағаш өсіріп, көктетіп, безендіріп түрлендірмеске?Өзіміз, әке-шешеміз, бала-шағамыз, дос-жарандарымыз, жақын-жуығымыз күнделікті жүріп өтетін, аяғымызбен басып өтетін, кеудемізді кере ауасын жұтып өтетін көшемізді, айналамызды неге абаттандырмасқа?&nbsp;Шиелі ауданының әкімі Нұржан Сәбитұлы қызметке тағайындалған күннен бастап осы істі қолға алды. Тазалыққа талапты күшейтті. Көркейту-көгалдандыруға баса ден қойды. Кент ішіндегі бірнеше аумаққа ағаш егіліп, тамшылатып суғару тәсілін алғаш қолданды. Бұл әрекет өзін-өзі ақтап отыр. Аяқ су баруы қиын аумақтар дәл осы тәсіл арқылы абаттанып жатыр. Облыс әкімі Нұрлыбек Машбекұлы жариялаған аймақтық жарыста Шиелі кенті екінші орын тұғырына көтерілді.&nbsp;Одан беріде дәл осы тазалық, көркейту-көгалдандыру жұмыстары бір сәт толастаған емес. Ақпараттық-насихаттық жұмыстар, түсіндірме шаралары, семинарлар ұйымдастырылуда. Дәл осы мақсатта Шиеліге қарасты Иіркөл ауылдық округіндегі Ыбырай Жақаев атындағы музейде аудандық семинар ұйымдастырылған болатын. Оған Шиелі кентіндегі мекеме, бөлім басшылары, мектеп, балабақша меңгерушілері арнайы шақырылды. Мақсаты – аталған музей ғимараты айналасындағы абаттандырылған, гүл отырғызылған, жайнаған-жайқалған жұмысты жиналғандарға көрсету, үлгі ету. Иә, музей директоры Құттықыз Ыханова мекеме ғимараты айналасының сәні мен салтанатын келістіріп, түрлі гүлдер, жеміс ағаштарын отырғызып, келген адамның көз жауын аларлықтай абаттандырған. Бұл жерде гүлдің неше түрлі сорты отырғызылған. Айналасындағы ағаштар эстетикалық талғамда қырқылған. Оларға әр беріп тұратын түрлі түнгі жарық шамдары да талғаммен орналастырылған.&nbsp;Семинарда сөз алған Шиелі ауданы әкімі Нұржан Сәбитұлы: – Бәріміз осы ауылдың, елдің азаматымыз. Туған жерді түлету, көркейту кімге де болса басты парыз емес пе? Шиеліде екіүш мекеме өз ауласын осылай абаттандырып, гүлдендіріп отыр. Басқа көптеген мекеме ғимараттары әлі де болса бұл үрдісті жалғап, қолдап әкетіп жатқан жоқ. Кей мекемелер ең болмағанда шарбағын әрлепсырлап отыруды білмейді. Жан-жағындағы жантағы, шөптері де шабылмай тұрады. Семинарға келген мекеме басшыларының көбісі әйел кісілер екен.Сіздер енді өз мекеме ғимараттарыңыздың айналасын әдемілеп қоюларыңыз керек. Маған тікелей ұсыныспен шығыңыздар, керекті құрал жабдықтарыңызды сұраңыздар, көркейтукөгалдандыру мақсатында болса, біз оған қолдау білдіруге әзірміз, – деді.&nbsp;Шара барысында музей айналасын абаттандыру, гүлдендіру жұмысы жүктеліп, онысын орасан зор абыроймен еңсеріп отырған мекеме қызметкері һәм бағбаншы Базарқұлов Алмат Алдабергенұлына аудан әкімдігінің «Құрмет грамотасын» табыс етіп, алғысын білдірді. Сонымен қатар Алмат Алдабергенұлына өзі қалаған санаторийге жодама берілетіндігін айтты.&nbsp;Шиелі ауданының әкімі бұдан бөлек осындай семинарлар алдағы уақытта жиі ұйымдастырылатындығын, мекемелер арасында байқау жүретіндігін, егер келесі жылы барлық мектеп, балабақша, мекеме ғимараттары гүлдендіріліп, абаттандырылып, көркем кейіпке еніп тұрса, жауапты қызметкерлеріне санаториге жолдамалар үйлестірілетіндігін айтты.&nbsp;Ортаға шығып сөз алған Шиелі аудандық ардагерлер кеңесінің төрағасы Өркен Әзімханұлы:&nbsp;<blockquote>– Бұл нәрсе өзі темір жол бойында ертеректе басталған. Барлықтарыңыз білесіздер орыстың сұлу әйелдері сол жерде гүл егіп, гүлдендіріп жататын. Пойызға отырып, сапарға шыққан сайын өзге қала тұрғындарынан «Шиелі керемет, Шиелі вокзалы керемет», – деген сөзді жиі естуші едік. Кейінірек вокзал ол келбетінен айырыла бастады. Сұрқы қашты. Осы соңғы бір-екі жылда қайтадан гүл еге бастапты. Нұржан Сәбитұлының Шиеліні, туған жерді түлету бағытындағы бастамаларын біз қолдауымыз қажет. Мына жерде мектеп директорлары, мекеме басшылары отыр. Шындығында керемет қой, мектептің айналасы жайнап тұрса. Оқушылардың көңіл-күйі де көтеріңкі болады. Сабақты 5-ке оқығысы келуі мүмкін. Табиғаттың әсері адаммен байланысты. Мынандай әсем жерде адам қалғып-мүлгіп отырмайды. Адам шабыттанады. Адам еңбектенсе, айналасын жайнатып гүл ексе, есік алдына ағаш ексе шындығында жақсы нәрсе. Осыны бәріміз жұмылып қолға алуымыз қажет, – деді.&nbsp;</blockquote>Ал, Шиелі аудандық әйелдер кеңесінің төрайымы Нәйлә Әбілқасымқызы:&nbsp;<blockquote>– Марқұм ағамыз Дәулетбек Байдрахманұлы жырлағандай, шындығында біз біркездері Сыр елінің Швейцариясы болғанбыз. Өйткені бізде, Шиеліде басқа ұлттар көп тұрды. Әсіресе немістер бізге гүл егуді үйреткен десем қателеспеспін. Кейінгі жылдары кент ішіндегі мекемелер алдының абаттанып тұрғанын көзіміз шала бермейтін болды. Шыны керек, біз осы тоқырап қалған жоқпыз ба? Музей директоры Құттықыз Ыхановада гүлдердің неше түрлі тұқымы бар. Тұқымдарды сонау Жаңақорғанға, Жалағашқа жіберіп жатады. Соны сіздер неге алмайсыздар? Қайта сіздерге үйрену керек қой. Мынау қалай егіліп жатыр, бұл қалай өсіп жатыр? – деп осы жерге келіп, неге үйренбеске, – деді.&nbsp;</blockquote>Шиелі кенті ардагерлер кеңесінің төрағасы Күлімбет Болат Мәлібекұлы:&nbsp;<blockquote>– Қазақта мынандай бір керемет сөз бар. «Алма ағашынан ары түспейді», – дейді. Ы.Жақаев елді мекенінің көгеріп, көркейуіне атсалысқан Алдаберген деген ағамыз болған. Осы Ы.Жақаев ауылының тумасы. Ауданның үлкен кісілері жақсы біледі. Ауылдағы мектептің, мәдениет үйінің алдын көркейтіп, абаттандырған. Соның баласы ғой мынау Алмат. Мінекей, көргені бар. Әкеден үйренгенін, білгенін халыққа көрсетіп, өз қолымен істеп, мекеме алдын, ауылын көркейтіп отыр. «Әке көрген оқ жонар», – дейді. Бұндай азаматтарды қалай насихаттап, мақтасақ та жарасады, – деді.</blockquote>«Шиелісушар» ардагерлер кеңесінің төрағасы, айтулы мұрап, белгілі бағбан Әлияр Сейітов:&nbsp;<blockquote>– Жаңа Нәйла айтып кетті ғой. Расында Шиелі жері – киелі. Өткен тарихымызға қарайтын болсақ біздің аудан кешегі күнге дейін көк ағашпен көмкерілген, көшелері гүл, айналасы жеміс-жидек ағаштарына толы еді. Алмалы деген ауылда 264 гектар алма, 111 гектар жүзім, 20 жылыжай, үш аусымда цех жұмыс істеді. 200 тоннаға дейін алма жиналатын. Күз айында 560 тонна алманы тоңазытқышқа тығып, мамыр айында Шиелінің базарында Майра деген апамыз сатып отыратын. Осы алманы мына жағы Қызылорда, жалпы бүкіл Қазақтанның облыстарына тарататын. Одан бөлек 120 гектар қазіргі Тоғайлы деген жерде үлкен алма бағы болды. Сол жерден 320 тонна алма жиналатын. Алма терімге үлгере алмай, сол жердегі мектеп оқушыларын шақырып, айлық жазып, қосымша бір шелек алма беріп, олар тапқан табысына киім-кешектерін түгендеп алатын. Біз өзі бәріміз патриотпыз дейміз. Туған топырағын гүлдендіруді ешкім өзінен бастағысы келмейді. Гүл егудің қиын ештеңесі жоқ. Бұған бірінші махаббат керек. Тастың үстіне гүл өсіруге болады. Мен осы практикадан өтіп жатырмын. Қазақта сөз бар – «Гүл ұстасаң қолыңда гүлдің иісі қалады», – деген. Сондықтан көркейіп-гүлдену үшін бәріміз патриот болайық, – деп барша мекеме басшыларына үндеу тастады.&nbsp;</blockquote>Семинарда бұдан бөлек Шиелі аудандық қоғамдық кеңес мүшесі Насыр Мырзабеков, музей директоры Құттықыз Ыхановалар сөз сөйледі. Тиісінше аудан әкімінің ұсынысын қызу қолдауға шақырды.&nbsp;Мақаланың соңын жасын ғұмыр жас кеткен айтулы ақын Төлеген Айбергеновтың «Аруана-бауыр дүние» атты өлеңімен қорытындылауды жөн көрдік. Аталған өлеңде ақын: – Аруана жаудың қолына түссе, ботасын шайнап өлтіріп, Қаралы мойнын қайтадан артқа бұрмастай халге келтіріп. Жеріне тартып отырады екен моншақтап жасы боздаумен, Омырауын шерге толтырып. Апталап, айлап таңдайын мейлі тасбауыр шөлдер құрғатсын, Қазығын таппай тоқтамайды екен, мәңгілік тіпті түн қатсын. Туған жер төсін аңсаумен өткен, аруана-бауыр дүние, Сен маған осынау ақ жүрегіңмен қымбатсың – деген жолдар бар. Иә, Қарақалпақстанның Қоңырат ауданында 1937 жылы туып, сонда өсіп, ер жетіп, тарихи отаны Қазақ еліне келіп, еңбек етіп, 1967 жылдары Қазақстан Жазушылар одағының әдебиетті насихаттау бюросында ұйымдастырушысы қызметін абыроймен атқарып жүрген Төлеген Айбергенұлын да туған жері, Қарақалпақтың құмды даласы әрқашан сағыныш сазына бөлеп, өзіне тартып жүрсе керек. Орда бұзар отызында Қарақалпақстанға қайта барып, туған жерін көріп, талықсып, құлап, мәңгілік сапарға аттанып кете барыпты. Қандай қасиет болсадағы саналы тіршілік иелері үшін туған топырақ, туған жер қымбат. Туған жерге ту тігіп, гүл егейік, түлетейік деген бүгінгі бастама қуантады. Құрметті оқырман, сіз бен біз, туған жердің қасиетін сезініп жүрміз бе?

Әлияр Cейітов: Гүл ұстасаң қолыңда гүлдің иісі қалады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> &nbsp; Облыс әкімі Нұрлыбек Нәлібаевтың төрағалығымен өткен мәжілісте мамыр айындағы мерекелерді атап өту және кезекті оқу жылын қорытындылау мәселелері қаралды.Облыс әкімі аппаратының басшысы Шахмардан Байманов мерекелер мен атаулы күндердің негізгі идеологиялық бағыттары бойынша баяндама жасады.Аймақ басшысы іс-шаралардың жоғары деңгейде ұйымдастырылуы керектігін назарға салды.«Мамыр айы Қазақстан халқының бірлігі күнімен басталып, Отан қорғаушы күні, Жеңіс күні мемлекеттік мерекелеріне ұласады. Мектеп бітірушілердің Cоңғы қоңырау салтанаты, Саяси қуғын-сүргін және ашаршылық құрбандарын еске алу күні аталып өтеді. Облыстық қоғамдық даму басқармасы қоғамдық-саяси маңызды іс-шараларды ұйымдастырып, өткізу жөнінде жоспар әзірлесін. Қызылорда қаласы және аудан әкімдері, облыстық басқарма басшылары жоспарға енген іс-шараларды сапалы әрі мәнді етіп ұйымдастыруы тиіс. Қала, аудан, ауыл орталықтарындағы сквер, аллеялар және іс-шара өткізілетін аумақтар тазартылып, көркейтілуі керек», – деді Нұрлыбек Машбекұлы.Мәжілісте облыстық энергетика және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық басқармасына қала және аудан әкімдерімен бірлесіп мереке күндері кезекшілік ұйымдастыру, коммуналдық қызметтердің тұтынушыларға үздіксіз көрсетілуін бақылау тапсырылды. Облыстық полиция, төтенше жағдайлар департаменттері қоғамдық тәртіпті қамтамасыз ету үшін күштік құрамның күшейтілген режимдегі жұмысын үйлестіріп, рейдтер ұйымдастыруы тиіс.Ал, облыстық білім басқармасы Соңғы қоңырау мерекесін және балалардың жазғы демалысын ұйымдастыруға қатысты іс-шаралар жоспарын әзірлеуге жауапты. Сондай-ақ, басқарма оқу жылының аяқталуына орай өткізілетін іс-шаралар, жазғы демалыс кезінде қоғамдық тәртіпті, оқушылардың қауіпсіздігін қамтамасыз етіп, ықтимал жазатайым оқиғалар мен топтық төбелестің алдын-алу мақсатында күшейтілген режимде рейд жүргізуі керек.<img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/436277577_729532052701375_8963114142255325386_n_49a7976dc9.jpg" alt="436277577_729532052701375_8963114142255325386_n.jpg"><img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/436368007_729532096034704_1906432941729532892_n_bad871eaa2.jpg" alt="436368007_729532096034704_1906432941729532892_n.jpg">Фото:&nbsp;Қызылорда облысы әкімінің баспасөз қызметі

Арнайы мәжілісте алдағы мақсат-міндеттер талқыланды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Жұртын ортақ бір мүддеге шоғырландырып, ұлттың сан ғасырлық құндылықтарын ұрпақтар санасына сіңіруде жазылмаған дала заңы – салт-дәстүрлердің орны ерекше. Ұрпақтан ұрпаққа жалғасқан сәбиді бесікке бөлеп өсіру, ананың бесік жырын айтуы сол құндылықтардың бастауы десек, қателеспейміз.«Тәрбие – тал бесіктен», «Төрде бесік тұрса, төре де басын иеді» деген ұлағатты сөздер бесіктің қасиетін ұқтырса керек. Мұхтар Әуезовтің «Ел боламын десең, бесігіңді түзе» деп дабыл қаққанына да бір ғасырдың жүзі болды. Оның қасиетін өзге ұлттар да ұғынып, ұрпақ денсаулығын нығайтуда бесіктің орнын бөлек көрген.Мәселен, 1916 жылы Мәскеуде алғаш болып психоневрология институтын құрған академик Владимир Бехтерев «Балалардағы невроз ауруының алдын алу үшін бесік жырын тыңдату керек» депті. Ал бесік жырынан ұлтымыздың өткен өмірі, дәстүрлі мәдениеті, салт-дәстүрі, тіпті, ежелгі наным-сенімдерінің көріністерін де байқаймыз. Бұл әуен кезінде халық арасына кең тараған тұрмыс-салт әндерінің ерекше түрі әрі мазмұны жағынан сан алуан болып келеді. Мысалы, бірі сәбиді тыныштандыру, жұбату, ұйықтатуды мақсат ететін болса, келесі түрі сәбидің болашағы жөніндегі ата-ананың тілегі мен артар сенімі, үмітіне арналады. Сонымен бірге осы екі мақсатты біріктіретін бата түрі де бар. Бесік жыры өлеңдік өлшемі жағынан 7-8 немесе 9-11 буындық қара өлең түрінде болса, ән ырғағы бесіктің тербелісіне сәйкес бірқалыпты, сабырлы, қатты дауыс шығармай, қоңыр, жанға жайлы жылы дауыспен айтылады.– Әлди-әлди, ақ бөпем, Ақ бесікке жат бөпем! Жылама, бөпем, жылама, Жілік шағып берейін, Байқұтанның құйрығын Жіпке тағып берейін. Арша ма екен бесігі? Алар ма екен әкесі? Өрік пе екен бесігі? Сүйе ме екен әкесі? Жиде ме екен бесігі? Әлди-әлди, аппағым, Қойдың жүні – қалпағың, – деген нұсқа сәбиді жұбатуға арналса, – Әлди, балам, әлди-ай Әлди, бөпем, ақ бөпем, Ақ бесікке жат бөпем. Астыңа терлік салайын, Үстіңе тоқым жабайын. Құрығыңды айырып, Түнде жылқы қайырып, Қызмет қылар ма екенсің? Атағың көпке жайылып. Қолымыздан іс алып, Мойныңызға күш алып, Бақытымызға, жан балам, Бізді бағар ма екенсің? – деген жолдардан сәбиге артылар ата-ананың, елінің үміті, арман-тілегі көрінеді.«Бесік» сөзінің шығу төркіні туралы да түрлі пікір кездеседі. Тілші-ғалым Ә.Нұрмағамбетов бұл туралы: «Нәресте жататын төсекті ана тілімізде «бесік» деп айтатынын білесіздер. Қазақтармен туыс саналатын якут, сары ұйғыр, т.б. халықтар тілінде бұл сөздің түбірі «би», «пе», «бээ» болып келеді де, мағынасы «тербету», «әлдилеу» деген түсінік береді. Ал осы түбірлердің біріне, әсіресе «бээ» түбіріне өз тілімізге тән жұрнақ қоссақ, «тербету» мағынасын беретін «бесік» сөзі пайда болады. Бұл – біздің бірінші жорамалымыз.Екінші ойымыз: бесіктің жасалу жолына қарай, оны құрайтын негізгі бес ағашқа байланысты «бес уық» сөзінен де туындауы мүмкін. Олай дейтініміз, қазақ халқы негізінде бесіктің екі түрін тұтынған. Оның ерте пайда болған түрі «аспалы бесік» деп аталады. Аспалы бесіктің жасалу жолдары өте қарапайым. Оны әзірлеу үшін жуандығы біркелкі, жұмыр бес тал болса болғаны. Ондай бесікті көшіп-қону кезінде уықтан құрап жасай салу әбден мүмкін жай. Кейін келе бес уық – бесық – бесік болып қалыптасып кеткен тәрізді. Қалай айтсақ та, қазақтың бұл сөзі саханың немесе сары ұйғырдың сөзінен шықты деу жөн емес. Сондықтан «бесік» атауының шығуы әлі де терең зерттеуді қажет ететіні даусыз» дейді.Бесіктің нақты қай ғасырдан бастап қолданысқа енгені туралы дерек жоқ. Дегенмен сәби денсаулығы мен ұрпақ тәрбиесінде алар орны бөлек ағаш бұйымның пайда болуы туралы аңыз кең тараған. Аңызға сүйенсек, бесік айырқалпақ Айдаһар бидің заманында алғаш рет пайда болған екен. Ол кезде ұлан-байтақ даланы Мизам баб қорғап жүреді. Мизам 150 жыл ғұмыр кешіп, өмірден өтіпті. Дүниеден қайтқанын естіген қытайлар сол күні орманын өртеп жібереді. Уақытқа әмір бар ма, сағаттар сырғып, жылдар жылжиды. Бір күні Айдаһардың сәбиі жылап, ешкім уата алмайды. Әйелі екеуі не істерін білмей қиналады. Емші-тәуіптерді жағаласа да, баласы жылауын тоқтатпапты. Қызының жылағанына шыдай алмаған әйел сыртқа шығып кетіп, Құдайдан медет тілейді. Бір сәтте қызының дыбысы шықпай қалады. Үйіне жүгіріп келсе, ақ киімді кісі орман өртенгенде жанбай қалған тобылғының қисық бұтағына бөпені салып, тербетіп отыр екен. Ол Айдаһар жақындағанда көзден ғайып болады. Би мұны «Құдайдан келген ишарат» деп түсінеді де, түнімен қисық ағаштарды құрастырып, бесікті жасап шығады. Осыдан бастап бесік қазақ жұртында кең таралған деседі.Заманауи өмір сүру салтын ұстанып, жаңа игіліктерге ұмтылған қазақ шаңырағында бесік азайды. Баланың тазалығы, ұйқысының тыныш болуы өз алдына, бесік жас нәрестенің табиғи өсуіне әсер етеді. Сәби ана құрсағында жатып-ақ тербеліске түседі. Алайда өмір есігін ашқан соң жарық дүниеге бірден үйлесе алмайды. Сондықтан оны ана құрсағындағыдай әлдилеп, тербетіп отыру маңызды. Ал бесік жырын өзге әуен, мультфильмдер алмастыра алмайды. &nbsp;

Бесік – ұлттың ұясы

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> &nbsp;Елімізде&nbsp;су тасқынынан зардап шеккен өңірлерге өнер жұлдыздары 25 миллион теңге жинаған еді. Олар ақшаның қайда жұмсалатынын айтып, ел алдында есеп берді. Бұл туралы <a href="https://stan.kz/10-zhilzhimali-uy-otandik-shou-biznes-okilderi-su-taski-398725/">Stan.kz</a> ақпарат агенттігі хабарлайды.&nbsp;“Батыс пен Солтүстік өңірдегі су тасқыны көпті алаңдатып отыр.&nbsp;“Теңізге түскен тамшыдай” үлес қоссам деген арман әр қазақта бар екені сөзсіз. Жиналған қаржыдан 22 млн бөлінген қаражат осы жылжымалы үйге жұмсалсын деп өнер адамдары бір ауыздан мақұлдаған еді. Міне, үйіміз 2-3 күнде дайын болады. Жылы, жайлы, жарық. Күн салқын кезде жылуды ұстап тұрады. Кәсіпкер бауырымыз төмен бағамен беріп жатыр. Бұл нысан уақытша тұруға ғана арналған. Мемлекет үйінен айырылған отбасыларға үй салып береді деген ойдамыз”, – деп жазды Роза Әлқожа.Сондай-ақ&nbsp;өнер иесі жеке қаржы бөліп, оралдық ағайынға ас бергенін әріптестері айтты.<blockquote>“Роза Әлқожа жеке өз қалтасынан ақша шығарып, 2000 мың адамға түскі ас берді. Мына жерде жас та кәрі де жүр. Су баспау үшін қапшыққа құм толтырып, өзен жиегіне тастап жатыр. Мұндай жұмысқа бала-шаға да, кәрі адамдар да білек сыбанып кірісіп жатыр”, – деп алғыс білдірді Гүлзира Айдарбекова.</blockquote>Фото:&nbsp;https://www.instagram.com/roza_alqozha/

 Отандық шоу-бизнес өкілдері су тасқыны кезінде жиналған 25 миллионның есебін берді

&nbsp;<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> &nbsp;Сенаттың жалпы отырысында "Қазақстан Парламентінің Мәжілісі қабылдаған "Қазақстанның кейбір заңнамалық актілеріне халықтың көші-қоны және қылмыстық-атқару жүйесі салаларындағы заңнаманы жетілдіру мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы" заңды екінші оқылымда Мәжіліске қайтарды, - деп хабарлайды <a href="https://massaget.kz/basty-zhaalytar-438/105575/">Massaget.kz</a> тілшісі.Сенатор Советбек Медебаев заңды талқылау және оны екінші оқылымға дайындау барысында заңды жетілдіруді көздейтін маңызды өзгерістер мен толықтырулар енгізілгенін айтты. Оның айтуынша, барлық ұсыныс пен ескерту 11 түзетуден тұрады. Олар мынадай:Құқықтық қайшылықты болдырмау үшін Жер кодексіне қоныс аударушыларға конкурстан тыс тәртіппен шаруа немесе фермер қожалығын жүргізу үшін берілетін жер учаскелерінің мерзімдеріне қатысты толықтырулар енгізілді; Қылмыстық кодекстің 428-1-бабының екінші бөлігі бойынша қылмыстық-атқару жүйесінің, тергеу изоляторларының, уақытша ұстау изоляторларының қызметкерлері өзінің қызметтік жағдайын пайдалана отырып, қылмыс жасаған жағдайда 2 жылдан 5 жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыру түріндегі қылмыстық жауаптылық қатаңдатылып, жазаның балама түрлері алып тасталды; Бейнебақылау жүйелерін қасақана жойғаны немесе бүлдіргені үшін қылмыстық жауаптылықтың енгізілуіне байланысты Қылмыстық-атқару кодексіне бейнебақылау жүйесі ұғымын енгізу бөлігінде түзетулер енгізілді; "Халықтың көші-қоны туралы" заң талаптарының сақталуын мемлекеттік бақылау туралы дербес тараудың енгізілуіне байланысты заңның жекелеген нормалары Кәсіпкерлік кодексінің және "Қазақстанның кейбір заңнамалық актілеріне бизнес жүргізу мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы" заңның нормаларына сәйкес келтірілді.Сондай-ақ осы заңмен ауыр немесе аса ауыр қылмыстар жасаған шетелдіктердің Қазақстанға келуiне тыйым салатын негіздер кеңейтіліп отыр. Осыған байланысты Қылмыстық-процестік кодекстің нормаларына сәйкес келтіру үшін "Шетелдiктердiң құқықтық жағдайы туралы" және "Халықтың көші-қоны туралы" заңдарға тиісті толықтырулар енгізілді.Советбек Медебаев аталған заңда елімізге террористер мен педофилдерді кіргізбеуді көздейтін норма барын атап өтті."Қылмыскер, азаматтығын алған елге Қазақстан ратификациялаған, сотталған адамдарды беру туралы халықаралық шарттармен қоса, Қазақстанның Бас прокурорының шет мемлекеттің құзыретті органдарымен және лауазымды адамдарымен өзара келісім қағидаты негізінде қол жеткізген келісімге сүйеніп, өзінің азаматтығы тиесілі мемлекетке беріледі", - деді депутат.Сенатор заң жобасын Мәжіліске қайтаруды ұсынды."Жоғарыда айтылғандарды ескеріп, Конституциялық заңнама, сот жүйесі және құқық қорғау органдары комитеті, "Қазақстан Парламентінің комитеттері мен комиссиялары туралы" заңның 29-бабы 7) тармақшасын басшылыққа алып, Сенат отырысының қарауына "Қазақстанның кейбір заңнамалық актілеріне халықтың көші-қоны және қылмыстық-атқару жүйесі салаларындағы заңнаманы жетілдіру мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы" заңын енгізеді және Қазақстан Конституциясының 61-бабы 4-тармағына сәйкес заңның жекелеген нормаларын мақұлдамауды және көрсетілген нормалардың жаңа редакциясын ұсынып, заңды Мәжіліс қайтаруды ұсынады", - деді ол.Дауыс беру нәтижесінде Сенат депутаттары құжатты Парламенттің төменгі палатасына қайтарды.Фото: Нұрболат Нұржаубай

Енді елімізге педофилдер кіре алмайды: заң Мәжіліске қайтарылды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Бүгінде ұлттық өнерді ұлықтап, атакәсіпті атойлатқан жандарды шығаруды дәстүр қылғанбыз. Таяуда шиелілік хас шеберге жолығып, әңгімелескенімізде ұлттық рухымыз оянып, рухани байып, кемелденген едік.«Ел іші – өнер кеніші» демей ме? Ұсталар мен ісмерлер, он саусағынан өнері тамған қолөнер шеберлерін Шиеліден кезіктіреміз. Алайда ескінің жұрнағындай болып жүрген шеберлердің қатары аз. Ұлы Абайдың «Мал керек болса – қолөнер үйренбек керек. Мал жұтайды, өнер жұтамайды» деген сөзі бәрімізге ата-салтпен астасатын құндылықтарды дамылсыз дәріптей беруге үндеп тұрғандай. Бүгінгі кейіпкеріміз – Қуанышбай Нұрмағанбетовтің есімі ауданға қадірлі десек болады. Өйткені оның қолынан шыққан әр бұйым шиеліліктердің кәдесіне жарап-ақ тұр.Қуанышбай Нұрмағанбетовтің жастайынан ағаштан түйін түйетін, қисыны кеткен бұйымды қайта түзеп, кәдеге асыратын қасиеті барын дидарласқанда білдік. Осы бала кездегі әуестігі есейе келе өзіне айырылмастай серік болып, көптің алғысын бұрғызған кәсіптің иесі болуға әкелді. Қазір де ол үй жанынан шағын шеберхана салып алып, ағаштан тұрмысқа қажетті түрлі бұйымдарды жасайды. Оның қолынан шыққан қонақ күтуге арналған заманауи әрі жиналмалы үстелдер, бесіктер, т.б. ұлттық нақышпен безендірілген бұйымдары көпшіліктің сұранысына ие.<blockquote>– Тұрмыс түзелген сайын адамдардың талғамы да жоғарылап келеді. Бір байқағаным, қазір дүкендердегі дайын жиһаздар мен түрлі бұйымдар көпшіліктің көңілін дөп баса бермейді. Көбісі өз қалауы бойынша жасатқысы келеді. Сондай көңілі кірпияз, талғамы жоғары тұтынушылардың сұранысын қанағаттандыруды мен басты мақсатыма айналдырдым. Жасаған бұйымдарымды мейлінше ұлттық ою-өрнектерімізбен безендіріп, әр бұйымды салт-дәстүрімізбен қабыстыруға тырысамын. Мүмкін осынысымен де тартымды шығар. Тапсырыс та бар, – дейді ұста.</blockquote>Сонымен бірге шебер: «Ағаш үстелден бастап бесікке дейін жасап, төл өнерді өскелең ұрпаққа дәріптеу – міндет. Болашақта үлкен ұстахана ашу – жоспарда бар. Тек үстел, бесік қана жасап қоймай, ағаштан ұлттық нақыштағы ыдыс-аяқтарды жасауда ойда бар» екендігін жеткізді.Халқымыз бесікті қашанда кие тұтқан. Қуанышбай шебер жасайтын бесіктердің ерекшелігі салмағының жеңілдігінде. Ал бесікке қажетті қарағай, қайың ағашы сынды шикізатты Алматы қаласынан алдырады. Одан бөлек, ағаш өнімдерін жергілікті жерден сатып алады. Бүгінде бір бесіктің бағасы - 10 мың теңге. Қазақы ою ойылып басылған әрі заманауи үлгіде жасалған.Әңгіме барасында ол қолөнер туындыларын дамытуда Үкімет тарапынан әлі де нақты қолдаулардың қажет екендігін жасырмады. Әсіресе, ұлттық өнерді ұлықтап жүрген шеберлер тірлігі назарда болса игі. Халықтың сұранысына қарай оны толыққанды қамтамасыз ету үшін көп жағдайда қаражатқа келіп тірелетіндігі сөзсіз. «Сондықтан ісмерлердің ісін ілгерлендіру мақсатында ұсталарға қолайлы жеңілдіктер қарастырылса» деген оның тілегі бар.Кейіпкеріміз өзіне нақты қолдау болса, алда шеберхана жұмысын кеңейтуге ниетті. Ол күні бүгінге дейін теміржол саласында өнімді еңбек етіп, зейнет демалысында. Сол зейнетке шыққан уағында уақытты текке кетірмей, шеберханасының ішінде бұйым жасап берекелі етеді.

Қуанышбай Нұрмағанбетов: Тұрмыс түзелген сайын адам талғамы да жоғарылайды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Қазалы аудандық білім бөлімінің басшысы Әділхан Жөлекешов облыстық Білім басқармасының басшысы Асқарбек Есжановтың бастамасымен өткен «Бір мектеп – бір жоба» сайысының қатысушыларын қабылдап, ілтипат білдірді.<blockquote>– Сіздердің байрақты бәсекеден тартынбай, биіктен көрінулеріңіз осындағы директорлар корпусының бәсекеге қабілетті, білікті менеджерлерден кенде емес екенін тағы бір мәрте дәлелдеді. Ұрпақ тәрбиесіндегі жауапкершілікке толы жұмыс арасынан уақыт тауып, түрлі жоба ұсынғандарыңызға алғыс білдіремін. Келешекте осы жеңімпаз директорлар шыққан биікті сіздер де бағындырасыздар деп сенемін, – деді ауданның бас ұстазы Әділхан Жөлекешов. Бұдан кейін Қ.Нұрмаханов атындағы №95 мектеп директоры Оңталап Маханбетов құттықтау сөз сөйледі.</blockquote>Айта кетейік, аталған сайыстың облыстық кезеңіне Қазалыдан екі директор қатысып, Ғ. Мұратбаев атындағы №17 мектеп басшысы Эльмира Сматуллаева бірінші орын иеленді. Ал М. Матаев атындағы №170 мектеп директоры Нұрлан Имашев Алғыс арқалады.Математика мұғалімдері басқостыЖуырда Қазалы аудандық білім бөлімінің ұйымдастыруымен математика пәні мұғалімдері арасында «Математика пәні бойынша білім алушылардың ББЖМ-не дайындау шеңберіндегі мәселелерді шешу» тақырыбындағы аудандық семинар өтті.Семинарда пән мұғалімдері жылдам әрі функционалды түрде сыни ойлауды дамытатын сұрақтарға жауап берді, ББЖМ тапсырмаларының маңызы зор екеніне тоқталды.Тәжірибе алаңында оқушыға тақырыпты таныстырар кезде Комикс әдісі ұтымды екені тілге тиек етіліп, ұлттық деңгейде фукционалдық сауаттылыққа бет бұрудың негізгі идеясын ұсынды.Жиында тәжірибесімен бөліскен педагогтер Аудандық білім бөлімінің Алғыс хаттарымен марпатталды.Физика ұстаздары тәжірибе алмастыӨткен аптада Қазалы аудандық білім бөлімінің ұйымдастыруымен физика пәні мұғалімдері арасында «Физика пәні бойынша ББЖМ-не дайындау шеңберіндегі мәселелерді шешу» тақырыбында аудандық семинар өтті. Жиында ұстаздар ББЖМ–не білім алушыларды дайындау мақсатында озық жеке іс-тәжірибелерімен бөлісіп, пән мұғалімдері физиканың ең негізгі элементі, есеп арқылы оқушы білім сапасын көтеруге болатынын дәлелдеді.Мұғалім де оқушы да күнделікті өмірдің физикасын зерттеп, өз бетінше тапсырмалар құрастырып үйренсе, тапсырма орындау оңайға соғатыны айтылды. Сонымен бірге физика тарауларының негізгі оқу мақсаттарын ажыратып, ББЖМ тапсырмаларының ерекшеліктерін қарастыруды талқылады және жоғары қиындықтағы тапсырмаларды оқушымен жүйелі түрде талдаулар жүргізу және сын тұрғысынан ойлау арқылы тапсырмаларды іріктеуді ұсынды.Жиын соңында озық шығармашылық белсенділік көрсеткен мұғалімдер Аудандық білім бөлімінің Алғыс хаттармен марапатталды.Оқушылар тал ектіАдам – табиғаттың төл перзенті. Халқымыз көктем келісімен ауласын тазалап, үйінің айналасына гүл, жасыл желектер егіп, арық-каналдардың көзін ашқан.Осы орайда №266 мектеп-лицейде «Таза өлке» акциясы аясында бастауышты бітіргелі отырған 4 сыныптың балалары ата- әжелерімен бірге тал отырғызды. “Менің немеремнің жеміс ағашы” деген атпен іске асқан игі бастамаға 11 сынып түлектері де атсалысты.– Немеремнің мектептегі шағының бір кезеңінің куәсі болған бүгінгі тал-шыбықтар ертеңгі тәтті шағының естелігі болары анық. Оның үстіне баламды табиғатқа жанашыр етіп тәрбиелеуге, өзі өмір сүретінің ортаның гүлденуіне аталған акцияның берері мол. Ұйымдастарушыларға мың алғыс, – деді 4 сыныпта оқитын Нұрбақыттың әжесі Күлзира Тұрымбетова.Ал мектеп-лицей басшысы Ерлан Өтепбергенов таза ел болу, таза болашақ құруға ұмтылуды көздейтін осындай бір үлкен игі іс-шараның басында болуды ұжым болып мәртебе санайтындарын айтты.

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары