<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Сырдария ауданының әкімі Берік Сәрменбаевтың төрағалығымен аудан әкімдігі жанындағы терроризмге қарсы аудандық комиссияның кезекті отырысы өтті. Комиссия отырысына тиісті мекеме басшылары қатысты.Күн тәртібінде негізгі екі мәселе қаралды. Бірінші мәселе – «Кәмелетке толмағандар арасында экстремизм мен терроризмнің алдын алу бойынша 2024 - 2026 жылдарға арналған Жол картасы» аясында білім беру және дене шынықтыру, спорт саласындағы профилактикалық жұмыстардың атқарылуы туралы болса, екінші мәселе – жастар арасында діни сенім бостандығын мен жат идеологияға қарсы иммунитетті қалыптастыру және жастардың маргинал тобымен жүргізілетін әлеуметтік бейімдеу шараларының барысы туралы баяндама жасалды.Аудан басшысы баяндамашылардың ақпараттарын тыңдап, кәмелетке толмағандар арасында экстремизм мен терроризм идеологиясының алдын алу, жастардың діни сауаттылығын арттыру бағытындағы профилактикалық жұмыстарды күшейтуді тапсырды. Сонымен қатар жастардың маргинал топтарымен жүргізілетін әлеуметтік бейімдеу шараларын жетілдіру, олардың бос уақытын тиімді ұйымдастыру және қоғамдық ортаға бейімделуіне жағдай жасау бойынша бірқатар нақты тапсырмалар берді.

Терроризмге қарсы комиссия отырысы өтті 

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Қорқыт ата атындағы Қызылорда университетінде «Оғыздардың материалдық және рухани мәдениеті» ғылыми-танымдық кітап-каталогының таныстырылымы және «Жанкент археологиялық экспедициясына – 20 жыл» атты халықаралық ғылыми-тәжірибелік дөңгелек үстел өтті.Ғылыми басқосуға Қазақстан, Ресей, Германия, Ұлыбритания және Өзбекстаннан археологтар, тарихшылар, зерттеушілер мен ғылыми мекеме өкілдері қатысты.<blockquote>«Жанкент қалашығы XIX ғасырдан бастап зерттеушілердің назарында болғанымен, оны жүйелі әрі кешенді зерттеудің жаңа кезеңі 2005 жылы басталды. Жиырма жыл ішінде қалашықтың цитаделі, шахристаны, тұрғын үйлері мен шаруашылық нысандары зерттелді. Жалпы 4000 шаршы метрден астам аумақта археологиялық қазба жұмыстары жүргізілді. Жанкентті зерттеу жұмыстары халықаралық ғылыми ынтымақтастықтың маңызды бағытына айналды. Әртүрлі елдердің ғалымдарымен бірлескен зерттеулер Жанкент тарихын жаңа ғылыми әдістермен зерделеуге мүмкіндік беріп отыр. Бұл жұмыстарды алдағы уақытта да жалғастыру маңызды», – деді Наурызбай Байқадамов.</blockquote>Зерттеу барысында 25 мыңнан аса керамикалық бұйым, сондай-ақ металл, тас, сүйек және шыныдан жасалған жәдігерлер табылды. Археологиялық материалдар ортағасырлық қала тұрғындарының тұрмыс-тіршілігі, қолөнері, шаруашылығы мен мәдени байланыстары туралы маңызды деректер береді. Экспедицияның соңғы жылдардағы маңызды олжаларының бірі – күміс монеталар көмбесінің табылуы. Бұл жәдігерлер Жанкенттің ортағасырлық сауда және ақша айналымындағы орнын тереңірек зерттеуге мүмкіндік береді. Жоба Қорқыт ата университетінің, Қызылорда облысының жергілікті бюджеті, Қазақстан Республикасының мемлекеттік ғылыми гранттары, сондай-ақ халықаралық Wenner-Gren және DFG гранттарының қолдауымен жүзеге асырылды.<img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/Whats_App_Image_2026_08_19_at_17_54_08_1_b9cfdb4b80.jpeg" alt="WhatsApp Image 2026-08-19 at 17.54.08 (1).jpeg">Іс-шара барысында Жанкенттен табылған археологиялық жәдігерлерді жүйелейтін «Оғыздардың материалдық және рухани мәдениеті» ғылыми-танымдық кітап-каталогының тұсаукесері өтті. Салтанатты рәсімге университет басшысы, Қызылорда облысы әкімінің кеңесшісі Руслан Рүстемов, Ә.Х. Марғұлан атындағы Археология институтының Бас директоры Ақан Оңғарұлы, Эберхард Карл атындағы Тюбинген университетінің құрметті профессоры, археолог-ғалым Генрих Харке және облыстық ардегерлер кеңесінің төрағасы Серік Дүйсенов қатысты.&nbsp;Еңбекте оғыз дәуірінің материалдық және рухани мәдениетіне қатысты археологиялық деректер жинақталып, көпшілікке ғылыми-танымдық форматта ұсынылған. Кітап-каталогтың мазмұны Ыстанбұл қаласында өткен «Оғыз феномені: Ұлы Даладан Анадолыға дейін» халықаралық конференциясы мен көрмесінде көтерілген ғылыми бағыттардың жалғасы ретінде ұсынылды.Бұдан бөлек, қатысушылар «Жанкент қаласының жәдігерлері» көрмесі мен «Аптаған ыстық күн астында Жанкентте өткен 20 жыл» фотокөрмесін тамашалады.Дөңгелек үстелде Жанкент пен Сыр өңірінің археологиялық мұрасын зерттеудің өзекті мәселелері талқыланып, халықаралық ғылыми ынтымақтастықты кеңейту, тарихи-мәдени нысандарды сақтау және насихаттау бағыттары сөз болды.

Жанкент археологиялық экспедициясына – 20 жыл: көне қаланың жаңа қырлары зерттелуде

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Жалағаш ауданының әкімі Ардақ Ибраимов «HARVEST AGRO» компаниясының өкілдері Жеңіс Ахметов пен Әліби Ғаниды қабылдап, агроөнеркәсіптік кластер жобасын одан әрі дамыту мәселелерін талқылады.Жоба аясында Қаракеткен ауылдық округінен жер учаскесі бөлінген. Биыл 5 мың гектарға жүгері, 2 мың гектарға мақсары егілді. Егіс алқаптарында 142 жаңбырлатып суару қондырғысы жұмыс істейді.<img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/Zhala_ash_agro_nerk_siptik_zhobalar_3_ac99e1ffc6.jpg" alt="Жалағаш агроөнеркәсіптік жобалар 3.jpg">Кәсіпорынды үш кезең бойынша толық іске асыру көзделген. Өндірілген өнім ішкі нарықтың сұранысын қамтамасыз етумен қатар, шет елдерге де экспортталады.Қазіргі таңда жобаға 26,3 млрд теңге инвестиция тартылып, 100 тұрақты жұмыс орны құрылды. Егіс және өндірістік жұмыстарға 50 техника жұмылдырылды.Аудан әкімі мен компания өкілдері жобаны одан әрі дамыту, өндірістік қуаттарды арттыру бойынша бірқатар нақты мәселелерді қарап, инвестициялық жобаның алдағы кезеңіне дайындық барысы пысықталды.<img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/Zhala_ash_agro_nerk_siptik_zhobalar_2_a3c9d47bc7.jpg" alt="Жалағаш агроөнеркәсіптік жобалар 2.jpg">

Жалағаш ауданында ауқымды агроөнеркәсіптік жоба жүзеге асырылуда

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Сырдария ауданының әкімі Берік Сәрменбаев аудандық мәслихат төрағасы Ержан Әжікеновпен бірге Тереңөзек кентінде салынып жатқан жүгері дақылын терең өңдеу зауытының құрылыс жұмыстарымен танысты.Аудан әкімі өндіріс орнын аралау барысында құрылыс жұмыстарының сапасына, белгіленген мерзімдердің сақталуына және қажетті құрал-жабдықтардың уақытылы орнатылуына ерекше мән берді. Зауытты толық қуатында іске қосу арқылы ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеу көлемін арттырып, жергілікті жерде өндірістік әлеуетті күшейтудің маңызы зор екенін атап өтті.<blockquote>– Жүгері зауытының іске қосылуы – ауданның ауыл шаруашылығы саласын дамытуға серпін беретін маңызды өндірістік жоба. Жергілікті өнімді терең өңдеу арқылы қосылған құны жоғары өнім өндіру және жаңа жұмыс орындарын ашу мүмкіндігі артады. Сондықтан құрылыс жұмыстарын сапалы әрі белгіленген мерзімде аяқтап, өндірісті іске қосуға қажетті барлық мәселені жүйелі түрде шешу қажет, – деді Берік Әбдіғаппарұлы.</blockquote>Қазіргі таңда зауыт аумағында жүгеріні кептіруге арналған құрылғылар орнатылып, өндірістік желілерді арнайы аппараттармен жабдықтау жұмыстары жүргізілуде. Аудан әкімі мердігер мекеме өкіліне құрылыс жұмыстарын белгіленген мерзімде аяқталу маңыздылығын атап көрсетті.<img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/Syrdariya_zauyt_rylysy_2_57fda165f3.jpg" alt="Сырдария зауыт құрылысы 2.jpg">

Жүгері дақылын терең өңдеу зауытының құрылысы қарқынды жүргізілуде

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Қызылорда облысының аумағында 18–21 тамыз аралығында «Құқықтық тәртіп» жедел-профилактикалық іс-шарасы өткізілуде.Іс-шараның негізгі мақсаты – қоғамдық тәртіпті сақтау, қылмыстар мен құқық бұзушылықтардың алдын алу, олардың жолын кесу және азаматтардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету.Іс-шараның алғашқы тәулігінің қорытындысы бойынша облыс көлемінде 302 әкімшілік хаттама рәсімделді. Атап айтқанда, көлік құралын басқару құқығынан айырылған адамның көлік құралын басқаруы бойынша ҚР ӘҚБтК-нің 612-бабы 3-бөлігіне сәйкес 1 дерек анықталды.Сонымен қатар көлік құралын алкогольдік масаң күйде басқарудың 4 дерегі анықталды. Ал алкогольдік ішімдіктерді ішу немесе қоғамдық орындарға масаң күйде келу бойынша ҚР ӘҚБтК-нің 440-бабына сәйкес 24 құқық бұзушылық тіркелді. Жедел-профилактикалық іс-шара барысында құқық бұзушылықтардың алдын алу және анықтау бағытындағы жұмыстар жалғасуда.Полиция қызметкерлеріне құқық бұзушылықтарға жол бермеу, қоғамдық тәртіпті сақтау және азаматтардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету бойынша тиісті міндеттер жүктелді.Іс-шараның қалған күндерінде анықталған кемшіліктерді жоюға, құқық бұзушылықтарды анықтау мен олардың жолын кесуге бағытталған жұмыстарды күшейтуге ерекше назар аударылатын болады.Заң мен тәртіп – қоғамдық қауіпсіздіктің берік негізі.

«Құқықтық тәртіп»: қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз ету жұмыстары күшейтілді

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Қазақстан қор биржасындағы (KASE) сауда-саттық қорытындысы бойынша доллар бағамы қымбаттады, – деп хабарлайды <a href="https://kaz.inform.kz/news/apta-boyi-arzandagan-dollardin-bugng-bagami-kanday-cfe37b38">Қазақпарат.</a>Күндізгі сауда-саттық қорытындысы бойынша доллардың орташа бағамы 1,88 теңгеге өсіп, 462,22 теңге болды. Ұлттық банктің ресми бағамы - 460,13 теңге.Kurs.kz мәліметіне сәйкес, елорданың ақша айырбастау орындарында:<ul><li style="text-align:justify;">доллар 460,00 теңгеден сатып алынады, 467,00 теңгеден сатылады;</li><li style="text-align:justify;">еуро: сатып алу - 533,00 теңге, сату - 543,00 теңге;</li><li style="text-align:justify;">рубль: сатып алу - 5,25 теңге, сату - 5,55 теңге.</li><li style="text-align:justify;">юань: сатып алу - 68,54 теңге, сату - 72,59 теңге.</li></ul>Алматының ақша айырбастау пункттерінде доллар орта есеппен 461,87 теңгеден сатып алынады, 463,99 теңгеден сатылады. Еуро 533,42 – 538,63 теңге, ал рубль 5,26 – 5,41 теңге аралығында саудаланады. Ал юань 68,41 теңгеден сатып алынады, 70,92 теңгеден сатылады.Сурет: freepik.com

Доллардың бүгінгі бағамы қандай?

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Облыс әкімі Мұрат Ергешбаевтың төрағалығымен күзгі егін жинау науқанына дайындық барысы талқыланған мәжіліс өтті.&nbsp;Аймақ басшысы егін көлемін әртараптандыру жұмыстарын сапалы жүргізуді және күзгі жиын-терім науқанына дайындықты күшейтуді тапсырды.&nbsp;Еске салсақ, биыл облыста 185,8 мың гектарға ауыл шаруашылығы дақылдары егілген болатын. Оның 89,7 мың гектары дәндi дақылдар, 6,1 мың гектары майлы дақылдар, 73,2 мың гектары мал азықтық дақылдар. Картоп, көкөнiс, бақша дақылдарының жалпы көлемі 16,8 мың гектар. Егін көлемін әртараптандыру тапсырмасына сәйкес негізгі дақыл – күріштің көлемі 10,9 мың гектарға қысқарып, 70 мың гектарға егілді.&nbsp;« Қазіргі уақытта егілген күріштің 59,9 мың гектары үстеп қоректендіріліп, 62,3 мың гектары арамшөптерге қарсы химиялық өңдеуден өтті. Сонымен қатар, 70 мың гектар күріштің 15 мың гектарының суы байланды. Жоспарланған дәндік жүгерінің 10 557 гектары егіліп болып, күтіп- бапталуда. &nbsp;Күздік және жаздық бидай, сұлы жинау толық аяқталып, өнім алынуда. Ал көкөніс, бақша және басқа да дақылдарды жинау бекітілген кестеге сәйкес жүргізілуде. Осы ретте, техникалық қауіпсіздікті басты назарға ала отырып, күзгі егін жинау науқанына дайындық жұмыстарын тұрақты бақылауға алыңыздар», - деді Мұрат Нәлқожаұлы.Сондай-ақ жиында Сырдария өзеніндегі су жағдайы туралы да мәлімет ұсынылды. Шардара су қоймасына жоғарыдан секундына 112,7 текше метр су түсуде. Қоймадағы су көлемі 2,1 млрд текше метр. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 1 907 млн текше метрге артық.Қазіргі уақытта Сырдария өзенінің төменгі ағысына секундына 450 текше метр су жіберілуде. Ал Көксарай су реттегішінде жинақталған су көлемі 22,78 млн текше метр.

Күзгі егін жинау науқанына дайындық барысы талқыланды 

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Қызылорда облысының аумағында «Таза Қазақстан» республикалық экологиялық акциясы аясында абаттандыру қағидаларын сақтау, аулалар мен қоғамдық орындардағы тазалықты қамтамасыз ету бағытында профилактикалық жұмыстар жүргізілуде.Іс-шараның негізгі мақсаты – қала және елді мекендер аумағында тазалық пен тәртіпті сақтау, аулаларда абаттандыру қағидаларының бұзылуының алдын алу және тұрғындардың қоршаған ортаға деген жауапкершілігін арттыру.Полиция қызметкерлері аумақтарды аралап, тұрғындарға абаттандыру талаптарын сақтау, тұрмыстық қалдықтарды белгіленбеген орындарға тастамау және қоғамдық орындардың тазалығын қамтамасыз ету бойынша түсіндіру жұмыстарын жүргізуде.Сонымен қатар, құқық бұзушылықтардың алдын алуға және анықталған фактілер бойынша қолданыстағы заңнамаға сәйкес шаралар қабылдауға басымдық берілуде.Тазалық пен қоғамдық тәртіп – баршаға ортақ міндет. Әр азамат өз ауласы мен қоршаған ортасының тазалығына жауапкершілікпен қарауы тиіс.Заң мен тәртіп – таза әрі қауіпсіз ортаның кепілі!

«Таза Қазақстан»: Заң мен тәртіп – тазалықтан басталады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Үкімет отырысы барысында Премьер-министр мұқтаж отбасыларды мемлекеттік қолдаудың маңыздылығын атап өтті.<blockquote>«Мемлекеттік қолдауға мұқтаж барлық отбасыларға материалдық және әлеуметтік көмек көрсетілуге тиіс. Ол үшін жергілікті бюджеттерде қажетті қаражат көзделген. Бұл 400 мыңнан астам балаға қолдау көрсетуге мүмкіндік береді. Өңір әкімдеріне көмектің шын мәнінде мұқтаж жандарға берілуін қамтамасыз етіп, әрбір нақты жағдай бойынша уақтылы шаралар қабылдауды тапсырамын», – деді Олжас Бектенов.</blockquote>Сонымен қатар Премьер-министр балалардың жан-жақты дамуы мен табысты білім алуы мектептердегі сапалы әрі дұрыс тамақтандыруға да байланысты екенін атап өтті.<blockquote>«Денсаулық сақтау министрлігі мен өңір әкімдіктері өнімдердің сапасы мен санитариялық нормалардың сақталуын тұрақты бақылауға алсын», – деді Олжас Бектенов.</blockquote>Сондай-ақ оқу жылының басталуына қарай колледждер мен университеттердің инфрақұрылымын, жатақханаларды және оқыту бағдарламаларын талапқа сай дайындауды қамтамасыз ету міндеті қойылды. Оқу-ағарту, Ғылым және жоғары білім министрліктеріне әкімдіктермен бірлесіп, тамыз айының соңына дейін оқу жылының басталуына толық дайындықты қамтамасыз ету тапсырылды.Жалпы үйлестіру Премьер-министрдің орынбасары – мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаеваға жүктелді.

Олжас Бектенов: «Мемлекеттік қолдауға мұқтаж отбасыларға материалдық және әлеуметтік көмек көрсетілуі тиіс»

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Таза Қазақстан миллиондаған қазақстандықтарды біріктіреді және біртіндеп қоршаған ортаны құрметтеу мәдениетінің күнделікті бөлігі болып келеді. Бұл ауқымды іс-шаралар нақты нәтижелер береді: аумақтарды тазарту, ағаш отырғызу, қоқыс полигондарын жою және азаматтардың шағымдарын шешу.Миллиондаған қатысушыларБиыл Таза Қазақстан аясында ел бойынша 500 экологиялық іс-шара өткізілді. Шамамен 6,1 миллион адам қатысты, оның ішінде 741 мың ерікті.Шамамен 117 мың гектар жер тазартылды, 813 мың тоннадан астам қалдық жиналды. Елді мекендерді көгалдандыру аясында шамамен 1,2 миллион ағаш отырғызылды.Қоқыс полигондары – ғарыштық мониторинг арқылы бақыланадыЗаманауи технологиялар тіпті шалғай аудандарда да рұқсатсыз қалдықтар төгілетін орындарды анықтауға мүмкіндік береді. 2026 жылы ғарыштық мониторинг арқылы 2642 заңсыз қоқыс полигоны анықталды. Бүгінгі күнге дейін 2035 немесе 77% жойылды. Қалған орындарда жұмыстар жалғасуда.Сонымен қатар, анықталған заңсыз қоқыс төгетін орындардың саны ұзақ мерзімді перспективада айтарлықтай азайды: егер 2018 жылы олардың саны 8,6 мыңнан асса, бүгінде бұл көрсеткіш үш еседен астамға азайды.Азаматтар да өзгерістерге қатысуда.«Таза Қазақстан»-ның тағы бір құралы - қоғамдастықты жақсарту мәселелерін жедел шешу үшін құрылған @TazaQazBot цифрлық қызметі.Биыл чатбот арқылы 18 мыңнан астам сұраныс келіп түсті, оның 16 мыңнан астамы орындалды. Сұраныстар аумақты тазалау мен қалдықтарды шығарудан бастап көшелерді жақсартуға, көгалдандыруға, жарықтандыруға және жолдарды жөндеуге дейін 21 санатты қамтиды. Бүгінгі таңда қызмет eGov Mobile арқылы да қолжетімді және бүкіл ел бойынша өңделген сұраныстардың жалпы саны 50 мыңнан асты.Нәтижелер күнделікті жұмыстан келеді.«Таза Қазақстан» - бұл тек ауқымды экологиялық іс-шаралар ғана емес. Бұл азаматтардың қатысуын, мемлекеттік және жергілікті басқару органдарының жұмысын, заманауи технологияларды және цифрлық құралдарды біріктіретін жүйелік күш-жігер.Миллиондаған қатысушылар, мыңдаған шешілген мәселелер, заңсыз қоқыс орындарының азаюы және миллиондаған ағаш отырғызу – бұл таза және жайлы өмір сүру ортасын құру бойынша біздің бірлескен күш-жігеріміздің нақты нәтижелері.«Таза Қазақстан» қарапайым әрекеттерден басталады және нәтижелері бүкіл ел бойынша көрінеді.

Сандардағы Таза Қазақстан: көрінетін нәтижелер

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Қармақшы ауданында кәсіпкерлік саласына қолдау көрсетіп және инвестиция тарту бағытындағы жүйелі жұмыстар тұрақты жүргізіліп келеді. Бүгін «Руханият» орталығында өткен баспасөз брифингінде аудандық кәсіпкерлік және өнеркәсіп бөлімінің басшысы Жандос Махамбетов 2026 жылдың алғашқы жартыжылдығында атқарылған жұмыстар мен негізгі нәтижелер туралы есеп берді.Жыл басынан бері ауданның өнеркәсіп саласында 5 млрд 889 млн теңгенің өнімі өндіріліп, өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 142,4 пайыз өсімге қол жеткізілді. Оның ішінде өңдеу өнеркәсібі 149 пайызға артқан. Бөлшек сауда көлемі 100,8 пайызын көрсетті.Бүгінде ауданда 2845 кәсіпкерлік субъектісі тіркелген. Оның ішінде белсенділік үлесі 95,2 пайызды құрап отыр. Шағын және орта кәсіпкерлік субъектілерінің өндірген өнім көлемі 2026 жылдың қаңтар-наурыз айларында 9 млрд 537 млн теңгені құрады.Кәсіпкерлікті дамыту және жаңа жобаларды іске асыру үшін мемлекеттік бағдарламалар аясында қаржылай қолдау көрсету жұмыстары да жалғасуда. Жыл басынан бері 59 жобаға несие берілген. Оның ішінде «Ауыл Аманаты» бағдарламасы бойынша 42 жобаға, «Іскер» бағдарламасы арқылы 10 жобаға, «Кең дала 2» бағдарламасы аясында 5 жобаға және «Қорқыт елі» несие серіктестігі арқылы 2 жобаға қаржы бағытталған.Өңірлік Үйлестіру Кеңесінің шешімімен аудан бойынша 4 инвестициялық жоба қолға алынған. Жобалар толық іске қосылған жағдайда 168 жаңа жұмыс орны ашылады деп күтілуде. Жобалардың қатарында Жосалы кентінің шығыс бөлігінде іске асырылатын күн электр станциялары мен деректерді өңдеу орталығының құрылысы бар. «Джи Пауер Энерджи» ЖШС жобалық қуаттылығы – 100 МВт және 45 жаңа жұмыс орны ашылады.Сонымен қатар «Алтын Нью Энерджи» ЖШС-нің 50 МВт күн электр станциясын салу жобасы және «Ориентал Энерджи Казахстан» ЖШС-нің 50 МВт күн электр станциясын салу жобасы жүзеге асырылуда. Әр жоба іске қосылған кезде 50-ге дейін жаңа жұмыс орны ашылады.Брифинг барысында Жандос Дүйсенбекұлы БАҚ өкілдерінің сұрақтарына жауап беріп, «Ауыл аманаты» жобасы аясында толық ақпарат беріп өтті.

Кәсіпкерлік – экономикалық өсудің маңызды бағыты

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан Алтын Орданың мұрагері екенін атап өткені мәлім. Осыған орай Алтын Орданың кіндігі – Ұлытау облысының орталығы Жезқазған қаласында «Ұлы дала тарихындағы Ұлытау өңірінің XVII–XVIII ғасырлардағы көрнекті тұлғалары Өтебай би мен Барлыбай батыр тағылымы» атты халықаралық ғылыми-танымдық конференция өтті. Конференцияны Жаратылыстану ғылымдары академиясы мен Ө.Байқоңыров атындағы Жезқазған университеті бірлесіп ұйымдастырды.Ұлытаудың тұлғалары ұлықталдыКонференцияны Жаратылыстану ғылымдары академиясының вице-пре­­зи­денті Әбдікәрім Зей­нул­­лин жүр­гізіп отырды. Ұлттық ғы­лым ака­демиясы­ның академигі, тарих ғылым­дарының докторы, профессоры Берекет Кәрі­баев XVI– XVII ғасырлардағы тұлғалар­ды ғалым­дар әлі толық танып білмеге­нін, ел аузындағы аңыздар аздық ететінін, тұлғаларды тану жолының қағидатын айтты. Ғалым сонау скифтер мен сармат, одан кейінгі сақ, үйсін, қаңлы, ғұн тайпалары, оғыз-қыпшақ дәуірі, Алтын Орда, одан кейінгі қазақ хандығы дәуіріне тоқталды. Осылардың барлығы алғашқы ұлттық сипаттағы мемлекет болғанын тілге тиек етті. Конференцияға өзек болып отырған Өтебай би мен Барлыбай батыр осы хандық дәуірде өмір сүрген. Қиын қыстау кезеңде әр тайпадан, рудан шыққан батырлар елді қорғауды өз мойнына алса, жердің тұтастығын сақтау билердің қолында болған. Халық есімдерін құрметтеп, ұранға айналдырған.Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогика университетінің профессоры, академик Хангелді Әбжановтің айтуынша, батырлардың жарқырап көзге түскен заманы XVIII ғасыр. Бұл ғасырды Шоқан жауынгерлік заман, қанды қырғын заман деді. Уақытында ұлы батырлар, кіші батырлар да өзінің миссиясын орындап шыққан. Батырлардың қалдырған мұрасы – Отанға деген шексіз сүйіспеншілік, ұлан байтақ жеріміз. Олар ұрпақтың болашағы үшін жанын құрбан еткен. Шоқанның еңбектерінде жиырмаға жуық ұлы батырдың аты аталады. Бұқар жырау жиырма шақты батырдың ерлігін жырға қосқан. «Бір жылдары «Қазақ батырлары» атты газет шығып тұрған. Онда батырлардың тізімі берілген. Санап көрсек, қазақ даласында батырдың саны бес мыңнан асады екен. Біздің батырлар өзінің тарихи миссиясын атқармаса, тәуелсіздігімізді сақтамас едік. Екіншіден, халық болып жер бетінде қалмас едік. Үшіншіден, осыншама жерді алып қалмас еді. XVIII ғасырда өмір сүрген Құлекебаласы Өте­бай, Тауасарұлы Барлыбай – батыр әрі би болған» деп тарихи деректер келтірді.1748 жылы Кіші жүз ханы Әбіл­қайыр ханның қазасына байланысты Барақ сұлтанға қатысты өткен билер сотына төрелік айтуға найманның бағаналы руынан Өтебай би арнайы шақырылған. Бұл туралы 1961 жылы Қазақ КСР Ғылым академиясының баспасынан жа­рық көрген «Казахско-русские отноше­ния в XVI–XVIII веках» атты құжаттар жинағының 166-құжа­тында (427-бет) мәлімет келтірілген. 1748 жылы Әбілқайыр хан Барақ сұлтанның қолынан қаза тапқанда қазақ даласында азаматтық соғыс болып кете жаздайды. Осы бір қиын қыстау сәтте батырлар, билер соның ішінде Өтебай елшілікке жүріп, жан­жалды тоқтатуға үлес қосады. Барлы­бай батыр Абылай ханның тапсырмасын орындап, дипломатиялық мәселелерді шешуге араласқан екен.Президент жанындағы Ұлттық ғылым академиясы Директорлар кеңе­сінің тәуелсіз директоры, академик Кәрімбек Құрманәлиев Барлыбай хан жөнінде дерекке тоқталды. «Барлыбай Тауасарұлы – XVIII ғасырдағы жоңғар шапқыншылығы кезінде ел қорғаған ірі қолбасшылардың бірі болғаны тарихи құжаттарда айтылатынын тарихшы ғалымдардың еңбектерінен қанықпыз. Жасөспірім кезінде ол жекпе-жекте қалмақ батырын жеңіп, елге танылды. Осыдан кейін оны Кіші жүздің биі ел басқару ісіне аралас­тырып, болашақ көшбасшы ретінде тәрбиелейді. Жоңғарларға қарсы шай­қастарға қатысып, қолбасшылық қабі­летін танытады. Барлыбай тек батыр ғана емес, көреген саясаткер ретінде де ерекшеленген», дейді академик.Р.Сүлейменов атындағы Шығыстану институтының Орталық Азия және Таяу шығыс бөлімінің меңгерушісі Бағдат Даниярұлы Шығыс дерек көздері бо­йынша жұмыс істейтінін, қазақтың тарихи тұлғаларын сәйкес­тендіру мәселесін көтерді. Ол қазақ халқының тарихында аттас батыр өте көп екенін, мысалы Бөгенбай есімді сегіз батыр барын, олардың тарихта орны бар тұлғалар екенін қаперледі.&nbsp;<blockquote>«Әр батырдың тарихи орнын нақты анықтап алған жөн. Кейінгі кезде тарихи деректерде кездесетін есімдерді нақты тұлғамен байланыстыру қиындық туғызады. Тарихи оқиғалары араласып, әртүрлі жазыла береді, соны сәйкестендіру керек. &nbsp;Мысалы, Өтебай – XVIII ғасырдың бірінші жартысында өмір сүрген найман тайпасының бағаналы руынан шыққан беделді би. Бірақ бидің есімі бір деректерде сәл өзгеріске ұшыраған. Кіші жүздің шөмекей руының әскербасы болған Өтебай бар. Одан кейін Өтебас деген Әйтеке бидің бел баласы болған. Осыдан келіп тарихи оқиғалардың кейбіреуі ауысып жатады. Сондықтан найманнан шыққан Өтебай биді архив құжаттарынан бөлек, өзге де құнды құжат, қолжазба дерегіне сүйеніп, халықтың аузындағы аңыз әңгімелері бар, соларды салыстырып зерттеу керек. Халық арасында Барлыбай батырды зерттегендер кездеседі. Белгілі қаламгерлер Қуаныш Ахметов, Ақселеу Сейдімбектің еңбектерінде бар» дейді.</blockquote>Тарих ғылымдарының докторы, Ш.Уәлиханов атындағы Тарих және этнология институтының бас директорының орынбасары, профессор Жомарт Жеңісұлы оқу орны ұжымының айтқан бірнеше ұсынысын жеткізді.&nbsp;<blockquote>«Ұлытау тарихы терең өлке, бірақ мәдени-ғылыми орталықтан шалғай жатыр. Сондықтан Ұлытауда аталған институттың алдымен өкілдігін, кейін филиалы ашылса және оған осы өңірдегі тарихшылар жұмылдырылса, үшінші Өтебай би мен Барлыбай батырдың ғұмыры мен қызметін зерттеу мақсатында магистранттар мен докторанттарға диссертациялық жұмыс жазуға тапсырма берілсе, оқу орны жетекшілік жасап, көмектесуге дайын. Қазақ­тың тұтас тарихы ру, тайпалардың ауылдардың өңірлердің тарихынан тұрады. Институт ғалымдары ежелгі заманғы Ұлытау өңірі тарихы туралы бестомдық кітап жазуға ұсыныс жасады. Жүзден аса ғалымдары, бай архиві бар институт бұл жобаны Ұлытау облысының өлкетанушыларымен, жалпы зиялы қауыммен бірлесе әзірлеуге дайын» деді.</blockquote>Модератор Әбдікәрім Әбді­жәлел­ұлы бұл ұсынысты Қау­лы жобасына енгізуге болатынын айтты.Мемлекет және қоғам қайраткері, Ұлытау облысының құрметті азаматы Мұхамбет Жұманазарұлы ертеде ата-әжесінен естіген оқиғаны баяндады:<blockquote>– Өтебай Құлекеұлы – жасынан тапқырлығымен танылған би. &nbsp;Арғын мен найманның игі жақсылары күрделі дауды бірнеше күн шеше алмай отырғанда, бала Өтебай келіп, дауға араласуға ниет білдіреді. Ақылгөй қарияның шақыруымен ортаға шығып, даудың мәнін тыңдап, әділ шешім айтады. Даудың түйіні – ат теуіп өлтірген балаға құн төлеу мәселесі еді. Өтебай бұл жағдайды жан-жақты саралап, нақты шарттар қояды. Егер бала үй босағасында өлсе – толық құн, үй сыртында болса – жарты құн, ал ауыл сыртындағы кермеде болса – құн төленбейді. Осы оқиғадан кейін оған «Қара бала» деген ат беріліп, ел ішінде абыройы арта түседі, – дейді ол.</blockquote>Белгілі журналист, «Айғақ» телерадиокомпаниясы» ЖШС бас директоры Дулат Әбіш: «Арқалыққа жетпей Барлыбай хан кесенесіне бардық. Он бес жыл бұрын басына белгі қойған екен, одан кейін адам бармаған. Мүжіліп, құлайын деп тұр. Ескерткіште мемлекет қарауында деген жазу тұр. Осы ескерткішті қайта жаңғырту қолға алынса», деген пікірі ойландырды.<img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/lytau_2_4383cef087.jpg" alt="Ұлытау 2.jpg">Сурет: Жұлдыз ТойбекДереккөз: <a href="https://egemen.kz/news/ulytaudyn-tulgalary-ulyqtaldy">egemen.kz</a>

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары