<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp;«AMANAT» партиясынан аудандық партия филиалының Қоғамдық қабылдау бөлмесінде Қазалы ауданының прокуроры Дарын Әбіш бекітілген кестеге сәйкес аудан тұрғындарын жеке мәселелерімен қабылдады.Жеке қабылдау барысында тұрғындар тарапынан алимент өндіру, аудандағы букмекерлік кеңселер мен ойын орталықтарын жабу және алаяқтық істер бойынша өтініштер көптеп айтылды. Сондай-ақ, қазалылықтардың өзекті өртеп тұрған басты мәселесі – жұмыспен қамту, әлеуметтік тұрмыс жағдайлар турасындағы тақырыбында көкейде мазалаған сауалдар қойылды.Қабылдау барысында айтылған өтініштермен толықтай танысқан аудан прокуроры бірқатар түйінді қиындықтардың шешілу жолдары аясында кеңестер берді. Жауап таппай, жандарына батқан сұрақтарына түсіндірме жұмыстарын жүргізді. Сонымен қатар, бірқатар өтініштерді өз бақылауына алды. Осылайша халықты сабырлылық пен шыдамдылыққа шақырған ол алдағы уақытта тиісті жұмыстар қолға алынып, реттілігімен атқарылатындығын жеткізді.Айта кеткен жөн, жеке қабылдауда шалғай жерде орналасқан ауыл тұрғыны «ZOOM» бағдарламасымен байланысып, талап-тілектерін жеткізді.

Қазалы: Тұрғындардың талап-тілегі тыңдалды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> &nbsp;«Ауылдан адам көшкенімен, адамнан ауыл көшпейді» деген жақсы сөз бар. Туған жер – әр адамның түпқазығы, рухының бесігі, тамыры тереңге жайылған қазақы дәстүріміздің қаймағы бұзылмаған ордасы. Кіндік қаны тамған жерді, өскен өлкені сүю, оған құрмет таныта білу әрбір азаматқа парыз. Бірлігі бекем Жалағаштан шыққан белгілі тұлғалар да қай жерде, қандай қызметте жүрсе де, атамекен – алтын бесігін бір сәт те естен шығармай, оған мәңгілік қарыздармын деп есептейтіні сөзсіз. Өйткені, азамат бойындағы дарын, қабілет, тектілік сынды абзал қасиеттер ана сүті, әке қаны, туған жердің топырағынан дариды.Жуырда ауданда тағылымды шара өтті. Былтырдан бері Қызылорда облыстық әйелдер кеңесінің ұйымдастыруымен «Төркіндеу» жобасы бастау алған болатын. Бүгінде сол жоба дәстүрлі шараға айналып, ауданымыздан уақыт талабымен түрлі қызметтік, түрлі тұрмыстық жағдаймен сыртта жүрген ару қыздарымыз «Елге сәлем» деп туған жерге ат басын бұрып келіп отыр. Бүгін туған елге сәлем беріп келген біздің апаларымыздың, ару қыздарымыздың өзіндік салған сара жолы, өзіндік тәрбие алған мектебі бар, ол – осы туған өлкесі Жалағаш жері. Иә, ақжаулықты аналар мен апаларымыз бастаған жалағаштық арулар ең алдымен аудан орталығындағы «Иманқұл» мешітіне аялдады. Мұнда тал егуден акция ұйымдастырылып, ардақты аналардың қолымен отызға жуық көшет отырғызылды.&nbsp;Мешіт ауласындағы игі бастамаға себепкер болған аналар қауымы аудандағы сапарын мұнан соң «Өркен Әлем» тігін цехында жалғастырды. Республикадағы сұраныспен әскери құрал-жабдықтар мен киімдерді тігетін цехтың жұмысымен танысқан меймандар кәсіпорынның қарқынды жұмысына ризашылығын білдіріп, ақ батасын берді. Жалпы, «Өркен Әлем» ЖШС бірнеше жылдан бері сұранысқа сай жұмыс істеп келеді. Серіктестік директоры Жақсылық Өзденбаев жылда мемлекеттік тапсырыс шеңберінде Қазақстан Республикасы Қарулы күштерінің әскери киім жабдықтарын тігеді. Серіктестіктегі алпыс қызметкер броньды кеудеше (бронежилет), арнайы киімдер (спецодежда) тігу және әскери каска дайындау бағытында жұмыс жасайды. 2019 жылы Оңтүстік Кореядан каска дайындауға қажетті құрал-жабдықтар алынып, серіктестік әскери каска өндірісін бастады. 2020 жылы карантин кезеңінде серіктестіктің жеке қаражаты есебінен 18 500 дана медициналық бетперде тігіліп, аудан халқына тегін таратылды. Ал 2021 жылдың қорытындысымен «Өркен Әлем» ЖШС 9000 дана броньды кеудеше, 500 дана арнайы киім және 15000 дана әскери каска өндіріп, ауданға 3 562 903 теңге салық түсірді. Өндіріс орнының метал құрылымынан жасалған жалпы ауданы 2000 шаршы метрді құрайтын негізгі 2 ғимаратында 4 блок жұмыс жасап тұр. Сонымен қатар цех аймағында асхана құрылысы жүруде. Қазіргі таңда өндіріс орнында 60 адам тұрақты жұмыспен қамтылған. Әскери жабдықтарды өндірумен айналысатын цехтың қызу жұмысымен танысқан меймандар мұнан ары жуырда ғана ашылып, ел игіліне берілген «Жетіқазына» балабақшасына табан тіреді.&nbsp;Айта кету керек, жақында ауданда тағы бір жаңа балабақша, жаңа нысанның бой көтергенін айтып, сүйіншілеген едік. Дәуімбай елді мекені тұрғындарының қуанышын еселеген игі іске куә болған біз білімге құйылған инвестиция болашақтың игілігі жолындағы оң қадам екеніне қуанған болатынбыз. Осы тұрғыда білім саласына жанашырлық танытып, балабақша салған кәсіпкерге елдің алғысы да шексіз болды. «Жеті қазына» – ауданымыздағы көлемді балабақшалардың бірі. Мұнда 120 балаға дейін мектепке дейінгі тәрбиені беруге мүмкіндік бар. Аудан кәсіпкерлерінің білім саласына аса мән беріп, осындай игі істерді қолға алғаны келер ұрпақтың болашағына алаңдағаны деп түсінеміз. Бір жағынан жаңа нысандардың көптеп бой көтеруі кенттің көркеюіне септігін тигізеді. Жалағаштың өркендеуі жолында тың жобаларды жүзеге асырып жүрген жандардың игі бастамалары қашанда жалғасын тауып келеді.&nbsp;Біздің ауданда да қаншама бүлдіршінді қанатының астына алып, мектепке дейінгі білім беретін балабақшалар көп. Енді міне, осындай бөбекжайлар қатары тағы бір жаңа нысанмен толықты. Жиылған жұрт «Жеті қазына» балабақшасының әрбір бөлмесімен танысып шықты. Содан соң бүлдіршіндер дайындаған бағдарламаны тамашалап, көңіл сергітті, балалық шаққа бір саяхат жасады. Аталған жаңа нысанның құрылыс жұмыстары толықтай аяқталып, осы жылдың 1 ақпанынан бастап жұмысына кіріскен еді. Жалағаш кентіндегі Келменбет батыр көшесінде орналасқан балабақшаның сыйымдылығы – 120 орындық. Бүгінде «Жеті қазына» балабақшасында 18 қызметкер жұмыс жасайды. Оның ішінде 10 педагог, 8 техқызметкер бар. Сонымен бірге 2-6 жас аралығындағы 76 бала тәрбиеленіп отыр. «Балаларға мектепке дейінгі тәрбие беруде балабақшалардың маңызы зор екені белгілі.Мұндағы тәлімгерлердің барлығы осы бағытта аса жауапкершілікпен жұмыс істейтін болады» деген балабақша меңгерушісі Бағжан Айбекова ең бастысы дәуімбайлық ата-аналар балабақша жасындағы балаларын кенттің бергі бетіндегі бөбекжайларға тасып әуре болмайтынын айтады. Иә, елге сәлем бере келген аналар мен адақты апаларымыз ауданнан осындай жаңа нысандардың бой көтеріп, халыққа сапалы қызмет көрсетіп тұрғанына ризашылығын білдірді. Балабақша ашып, дәуімбайлық балапандарды қанатының астына алған кәсіпкерге де елдің айтар алғысын жеткізді. Әсіресе ауданда осындай заманауи типтегі жаңа нысандардың бой көтеруі, ел игілігіне жұмыс істеуі ортақ қуаныш екенін айтып, Елге сәлем берген күн Туған жерге тағзым, кіндік қаны тамған топырақты қастерлеу – қазақ халқының әлімсақтан жалғасқан салты. Ол – ұлттық санамыздағы аса қастерлі ұғым. Сол себепті туған жерге тағзым ету осы киелі мекеннен түлеп ұшқан әр азаматтың перзенттік парызы дейміз. Киелі Жалағаш жері талай текті тұлғаға қара шаңырақ, құтты мекен болды. Бүгінде ауданнан шыққан аға-әпкелеріміз республикамыздың түкпір-түкпірінде әр салада елеулі еңбек етсе, енді бірі сол еселі еңбегінің зейнетін көрер жасқа да жеткен.&nbsp;Ауданнан шыққан әрбір азамат жетістікке жетіп, ел дамуына үлес қосып жатса, ол біздің де мерейіміз, ортақ абыройымыз. Жерлестеріміздің өнегелі өмір жолдары мен қажырлы еңбегін өзгеге үлгі етіп, мақтан тұтамыз. алдағы уақытта да байыпты бастамалар мен жарқын жобалардың жүзеге асқанына куә болатынына сенім білдірді. Меймандар «Төркіндеу» жобасы аясындағы сапарларын аудандық Қ.Қазантаев атындағы мәдениет үйінде жалғастырып, жалағаштықтармен жүздесіп, елеулі еңбек жолдарын тағы бір еске алды. Шара барысында туған жеріне сәлем бере келген Қазақстан Жазушылар және Журналистер одағының мүшесі, белгілі ақын Ғазиза Әбділданың сөзіне жазылған әннің алғаш тұсауы кесіліп, Жалағаш сахнасында тыңдарманға жол тартты.&nbsp;Салтанатты жиынның маңыздылығына тоқталған аудан әкімі Асқарбек Есжанов «Бұл күнде қазақ әйелдерінің қоғамдық жұмыстарға белсене араласып, әлеуметтік мәселелердің шешімін табуға атсалысуы таңсық емес. Өйткені еліміздің даму болашағына өзіндік үлесін қосуда нәзік жандылардың орны айрықша. «Әйел – бір қолымен бесікті, екінші қолымен әлемді тербетеді» деген тұжырым да соны білдірсе керек. Бүгін ауданымызға келіп жатқан құрметті қонақтарымызға қанша алғыс айтсақ та, артық етпейді. Осы жерден түлеп ұшып, еліміздің әр өңірінде әр салада қажырлы еңбек еткен нәзікжандыларға құрмет көрсету, елге сәлем бере келгендерінде құшақ жая қарсы алу – біздің міндетіміз» деген аудан басшысы қазақта қашаннан әйелге деген құрмет бірінші орында екенін де жасырмады.&nbsp;Мұнан соң бүгінде туған жерге тағзым етіп келіп отырған жалағаштық аналарға әр салада еліміздің өсіп-өркендеуі жолында аянбай еңбек еткені үшін аудан әкімінің алғыс хаты табысталды.

Туған жерге тағзым етті

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> &nbsp;Қармақшы ауданында алтын құрсақты батыр аналар бар. Соның бірі бүгінде 100 жастағы жосалы кентінің байырғы тұрғыны – Райхан Оспанова. өткен ғасырдың жиырмасыншы жылының ортасында қызылорда қаласында дүние дидарын ашқан Райхан Мұңтырқызының жастық шағы елдегі зұлмат, яғни репрессия, Ұлы отан соғысы жылдарымен тұспа-тұс келді. Соғыс жылдарына ол өзге замандастары сияқты майданға аттанған әкелерінің, ер-азаматтардың туған елге аман-есен оралуын тілеп, еңбек етті. Мектепте білім алды. Бірақ, соғыстың ортасында ол тылда еңбек етіп жүрген анасының кенеттен сырқаттануына байланысты 6 сыныптан кейін білімін жалғастыра алмады. Халықтың көптен зарыға күткен Ұлы Жеңісі келіп жетті. Майданнан елге ер-азаматтар да оралып, халық шаруашылығын қайта қалпына келтіруге кірісті.<blockquote>«Мен еліміздің астанасы Орынбордан Ақмешітке ауысып жатқан кезінде дүниеге келіппін. Әкем Мұңтыр мен анам Хадишаның үкілеп өсірген 6 баласының кішісімін. Балалық шағым да сол заманның балалары сияқты зұлмат жылдарда өтті. Ашаршылық, асырасілтеушілік, ұжымдастыру, репрессия, Ұлы Отан соғысы сияқты сұм жылдар менің жүрегімнің түкпірінде сақтаулы жатыр. Құдай сондай кезеңді бүгінгі ұрпақтың басына бермесін. Иә, мен өзге құрбыларым сияқты соғыс жылдарында дұрыс білім ала алмадым. 6 сыныптан кейін шешемнің қатты сырқаттауына байланысты мектептегі оқуымды доғардым. Міне, әлемді дүрліктірген сұм соғыс та аяқталып, еліміз бейбіт өмірге көшті. Көп ұзамай мен бақытымды тауып, жүрегім қалаған азаматыма тұрмысқа шықтым. Яғни 1946 жылы киелі Қармақшы өңірі, Қызылтам елді мекенінің азаматы, майдангер Әбдіхалықпен бірге шаңырақ көтердім. Өтіп жатқан қайран өмір-ай, десеңші. Оған да биыл 77 жыл болыпты. Содан біз алғашқы кезде Қызылтамда тұрғанмен, 1953 жылы аудан орталығына қоныс аудардық. Жолдасым теміржол саласында еңбек етсе, мен механикалық зауытқа бытыра қаптаушы болып жұмысқа орналастым. Жылдар өте өмірге 13 ұрпақ әкеліп, біршама жыл отбасымда бала тәрбиесімен айналыстым. Бірақ, сол ұрпақтарымның біршамасы сәби кезінде шетінеп кетті. 1969 жылы жарым соғыста алған жарақатынан бақилық болған соң мен зауытқа жұмысқа қайта кірдім», – деді өткен өмірін еске алған кейуана.</blockquote>«Өмір – өзен» демекші, арада жылдар өтті. Бүгінде жүз жасқа толған Райхан анамыз тың әрі сөзден жаңылмаған, әңгімеге де жақын. Ортаншы ұлы Ағайдардың қолында немере, шөберелердің қызығын қызықтап, ағайын-туысқа аналық батасын беріп отырған жайы бар.«Жарым өмірден өткен соң 1971 жылы зауытқа қайта жұмысқа тұрдым. Онда Сұлтанбек Айбасов деген азамат басқарған цехта Айша, Тайша, Базаркүл есімді қызкеліншектермен бірге еңбек еттім. Сол кездері біз күніне 35-40 тонна бытыра қаптап, оны вагонға тиеп, Ресейдегі зауыттарға жөнелтіп тұрдық. Қазір сол жылдардағы ауыр кезеңдерді еске алып отырсам мен бір күн жұмыстан кешігіп, не қалып көрмеппін. Ауданның мақтанышы атанған механикалық зауытта еңбек ететін мыңдаған жұмысшықызметкерлермен бірге аудан экономикасын нығайтуға қосқан үлесім мен ерен де адал еңбегім үшін көптеген мадақтама, алғысқа ие болдым. Сый-құрметпен де құрметтелдім. Суретім де таңдаулылар тақтасында ілінді. Бірақ, Алла Тағала маған берген 13 перзентінен 8 бала қалып еді. Өткен жылдарда екі үлкенімді де қайтпас сапарға шығарып салдым. Бүгінде 3 қыз, 3 ұлым жанымда. Жаратқан ием сыйға берген 8 баладан тараған 45 немерем мен 35-тен астам шөберемнің, 6 шөпшегімнің қызығын көріп отырған жайым бар. Үкімет омырауыма «Ұлы Отан соғысының аяқталғанына – 50-60-70 жыл», «Батыр ана», «Алтын алқа», «Тыл ардагері», «Социалистік жарыстың жеңімпазы», «Бесжылдықтың белсендісі», басқа да көптеген төсбелгілерді тақты. Өмірге әкелген перзенттерімнен қалған балаларымның үлкені – Әлайдарым мен Бекайдарым өмірден өтсе, Алтынкүл, Жайдар, Бақыткүл есімді қыздарым, Ағайдар, Қалдыбек, Қалберген есімді ұлдарым жанымда, қазіргі таңда Ағайдар мен келінім Ақмоншақтың қолында тұрып жатырмын. Еліміздің әр аймағында еңбек етіп жүрген ұл-қыздарыммен хабарласып тұрамын», &nbsp;деп әңгімесін тәмамдады алтын құрсақты Батыр ана, ғасыр өмір сүріп отырған Райхан Мұңтырқызы.

Қармақшыдағы 100 жасаған ана

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp;ҚР Премьер-Министрінің орынбасары Алтай Көлгінов облыс әкімі Нұрлыбек Нәлібаевпен бірге бірқатар ауыл мектептерін аралап, жұмысымен танысты.Үкімет басшысының орынбасарының өңірге жұмыс сапары Шиелі ауданынан басталды. Алтай Сейдірұлы Иіркөл ауылдық округі Жансейіт ауылындағы апаттық жағдайдағы №133 негізгі мектеп жұмысымен танысты. Нысан 1979 жылы салынған, ғимаратында ыңғайластырылып жасалған 6 сынып бөлмесі, мұғалімдер бөлмесі, медициналық кабинет бар. Спорт залы, асхана, акт залы жоқ, материалдық-техникалық базасы талаптарға сәйкес келмейді. Қосымша сабақтар, үйірмелер өткізуге мүмкіншілік жоқ. Мектеп оқушылары екі ауысымда оқиды, қазіргі таңда мектепте 90 оқушы білім алуда. Қазірде елдімекенде 0-6 жас аралығында 70 бала бар және алдағы уақытта оқушылар саны одан әрі артатын болады, сондықтан мұнда жаңа білім ордасын салу қажеттігі бар.Әрі қарай Алтай Көлгінов Жаңатұрмыс ауылдық округіндегі Байсын ауылына барып, 250 орындық №207 мектеп құрылысын саралады. Екі қабаттан тұратын мектеп ғимаратын бас мердігер -«Авангард ПГС» ЖШС салуда. Құрылыс жұмыстарының жалпы құны 942,5 млн теңге, нысан бір жыл ішінде бой көтермек.Бұдан бөлек, ҚР Премьер-Министрінің орынбасары Шиелі кентіндегі апаттық жағдайдағы №45 мектеп-гимназиясының жұмысымен танысты. Мекеме 1922 жылы ашылып, 1958 жылы бейімделген жобадағы мектеп ғимаратына көшірілді. Сыйымдылығы 640 орынды құрайтын ғимаратта қазіргі таңда 777 оқушы білім алуда.<blockquote>«Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша ауыл тұрғындарының өмір сүру сапасын арттыру және өзекті мәселелерді шешу, апатты және үш ауысымды мектептерді жою, педагогтерді қолдау, қалалық және ауылдық мектептердегі білім деңгейін теңестіру үшін жағдайлар жасалуда. Үш ауысымды және апатты мектептер мәселесі биыл басталатын "Жайлы мектеп" ұлттық жобасы аясында шешім табады», – деп атап өтті Алтай Көлгінов.</blockquote>Мұнымен қоса 2023 жылы «Білім беруді қолдау қоры» есебінен Қызылорда облысында 5 мектеп салынады, оның ішінде дарынды балаларға арналған физика-математика мектеп-интернаты бар.Еске салсақ, өткен жылдың желтоқсан айында Үкімет басшысы Әлихан Асханұлы Смайыловтың Сыр өңіріне арнайы жұмыс сапары кезінде Қызылорда қаласында дарынды балаларға арналған физика-математика мектеп-интернатын салу, тағы 1 775 орынға арналған 4 мектеп құрылысын аяқтау «Білімді қолдау қоры» қаражаты есебінен қаржыландырылатын құрылыстар тізіміне енгізілді. «Жайлы мектеп» ұлттық жобасы аясында облыста алдағы 3 жылда 15 100 орынға арналған құны 100 млрд. теңгеден асатын 21 мектеп салынады. Биыл 10 мектептің құрылысы басталады. Нәтижесінде 2025 жылы өңірдегі үш ауысымды және апатты мектептер мәселесі шешімін тауып, балалардың сапалы білім алуына жағдай жасалады.<img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/341632491_247372990981667_2247225392317143756_n_241bd26707.jpg" alt="341632491_247372990981667_2247225392317143756_n.jpg"><img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/341514880_1240559970186581_4812523142614341360_n_cbd9c76976.jpg" alt="341514880_1240559970186581_4812523142614341360_n.jpg">

Алтай Көлгінов Қызылорда облысына іс сапармен келіп, ауыл мектептерінің жайымен танысты

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Жаңақорған аудандық ауылшаруашылығы саласында жаңалық көп. Мал шаруасы мен құс бағытындағы жұмыстар жетерлік. Әсіресе, төрт түліктің төлін көбейтіп, өнім өндіруде ілгерілеу бар. Соның бір ғана көрінісі шұжық шығаратын зауытты айтуға болады. Сол секілді биыл егін шаруасы да ширай түсуде. Осы бағыттағы атқарылып жатқан жұмыстарды жүйелеп, аудан әкімі аграрлы сала мамандарымен кездесу өткізді.Биыл егіспен айналысатын 485 шаруашылық 37 781 гектар дән тастауды жоспарлап отыр. Соның 8346 гектары күрішке арналады. Жыл сайын әртараптандыру бағытына басымдық беруді көздеп отырған диқандар жөнінде толығырақ таразылауға тырыстық.<blockquote>«Азық-түлік қауіпсіздігін сақтау мен бағаны тұрақтандыру мақсатында қосымша жерлер ашылып ұжымдық түрде 295 гектарға картоп, көкөніс, бақша дақылдарын орналастыру бағытында жұмыстар атқарылуда.Нақтырақ айтқанда 845 адам отбасылық егістікпен айналысып, нәтижесінде әлеуметтік маңызы бар азық-түліктермен өзін-өздері қамтитын болады.Бүгінгі таңға шаруашылық жетекшілерінің демеуімен 150 гектарға жуық егістік алқаптары шеңгел,жусандардан тазартылып, 90 гектары қоршаланып дайындалды», – деді бас аграном Дәурен Абибуллаев.</blockquote>Ауданның ауыл шаруашылығы құрылымдары биылғы жылдың егісі үшін &nbsp;3151 гектар күздік бидай егуді және 7300 гектар сүдігер айдауды қамтамасыз етіпті. Сонымен қатар ағымдағы жылы бірқатар шаруашылықтар тарапынан тамшылатып суару әдісі мен жаңбырлатып суару жүйесіне көшуге басымдық берілуде.Тамшылатып суару технологиясымен Талап ауылдық округінде «Қызылорда Агроплюс» ЖШС-де 5 гектар қызанақ егуді жоспарлауда. Жаңбырлатқыш суару технологиясымен Қожакент ауылдық округіне қарасты «Береке» шаруа қожалығы 30 гектар малазықтық дақылдарды егуді мақсат етіп отыр.Жалпы біздің ел әлемнің 123 еліне 800-ден астам тауар түрін экспорттайды. Тауарлардың 65 пайызы Қытай, ЕАЭО және ЕО елдеріне жеткізіледі. Сарапшылардың айтуынша, қазақ тауарларының экспорттық әлеуетін көтеретін мүмкіндіктердің алғышарты енді қалыптасты.Оның негізі осы салада жатыр. Мәселен, біздегі қарбыз, жүгері сусыны мен шұжық өнімі осының бастауы деп білеміз. Егер бақша өнімін көбейте беретін болсақ базар нарығын өзіміз-ақ реттейтін боламыз.<blockquote>«Аудан бойынша 2023 жылдың егісі үшін шаруашылық құрылымдарының қолында 2087 тонна күріш тұқымы бар. Сонымен қатар, 2023 жылдың егісіне қажет 50 тонна жоңышқа тұқымы толығымен дайын, ал 50 тонна мақсары тұқымы дайындалды. Биылдың егісіне қажетті минералдық тыңайтқыштардың көлемі 4462 тонна, оның ішінде 4226 тоннасы – азотты, 236 тоннасы фосфорлы тыңайтқыштар болса, қажетті гербицидтердің көлемі 3113 литрді құрайды. Қазіргі таңда шаруашылықтар тарапынан минералдық тыңайтқыштардың 4220 тоннасы (94,6%) және 1005 кг/л (32,3%) гербицид сатып алынды», – деді жауапты маман.</blockquote>Техника және жанар-жағар майдың да жайы алаңдатады. Аудан бойынша көктемгі дала жұмыстарына 1 422 тонна дизель отыны бөлінген. «Жібек Жолы LTD и К»ЖШС – 524 тонна, «Жаңақорған ОiI» ЖШС – 898 тоннаны жауапкершілігіне алыпты. Қазіргі таңда аудан бойынша 10 шаруашылық құрылымы бойынша «Жаңақорған ОiI» ЖШС-нен 150 тоннаға жуық дизель отыны алынған.Көктемгі дала жұмыстарына 207 трактор, 38 соқа, 28 дән сепкіш, 21 автомашина, 52 трактор тіркемесі толығымен дайын екен.<blockquote>«Ауданда &nbsp;2023 жылы межеленген егіс көлемдеріне сәйкес, көктемгі дала және егіс егу жұмыстарына қажетті қаржы көлемі 615 млн теңгені құрайды. Осы қажет қаржыдан шаруашылықтардың өз есебінен 197 млн теңге, инвесторлар тарапынан 160 млн теңге, басқа көздер арқылы арқылы 140 млн теңгеге қаржыландыру жоспарланды. Сонымен қатар, «Қамқоршы» несие серіктестігі арқылы «Кең-Дала» бағдарламасымен 14 шаруашылық құрылымдары 82,3 млнтеңге несие несие берілді», – деді бас аграном.</blockquote>Сонымен биылғы жылы көктем ерте шығып, аудан шаруашылық құрылымдары көктемгі дала және егін егу жұмыстарына аяқтап, санаулы күннен кейін дән тастап бітеді. Бүгінгі таңға аудан бойынша 1700 гектар жаңа жоңышқа егу, &nbsp;2100 гектар күздік бидай және ескі жоңышқаның 6400 гектарына тырмалау жұмыстары жүргізіліп, көктемгі дала және егін егу жұмыстары жалғасуда.Мемлекет басшысы VIII сайланған ҚР Парламентінің бірінші сессиясындағы сөйлеген сөзінде Жаңа Қазақстан құрудағы алғышарттарды, меже мен мақсат-мүддені, болашаққа байыпты қадам басудағы бағыт-бағдарды нақтылап берді. Мемлекеттік басқарудың тиімділігін және стратегиялық жоспарлаудың сапасын көтеру, сайлау алдындағы бағдарламалар және уәделер ретімен орындауды міндеттеді. Одан бөлек, әр салаға басымдық беріп, ел әлеуетін көтерудегі жоспарларды жүйеледі. Соның ішінде, ауылдағы ағайынның тұрмыс-тіршілігіне тікелей айтылған тапсырмасы көңілге өте қонымды болды.Иә, халыққа керегі де осы. Елге ең бірінші қажеті Президенттің әрбір берген тапсырмасының тиянақты орындалуы. Қалған тағайындау, сайлаулар ол уақыттың еншісінде…<blockquote>«Мен сайлау алдында ауылдағы кәсіпкерлікті дамыту қажеттігі туралы анық айттым. Биыл тағы 1,5 мыңнан астам жобаға бюджеттен 143 миллиард теңге бөлінеді. Бұл – маңызды міндеттің бірі. Оны ауыл шаруашылығы кооперациясы арқылы жүзеге асыру керек. Сол үшін «Ауыл аманаты» жобасы қолға алынады. Ауыл тұрғындарына 5-7 жылға жылдық өсімі 2,5 пайыз болатын шағын несие беріледі», деді Президент.</blockquote>Ауыл шаруашылығы кооперативтері халыққа қызмет көрсету және өнім өткізу үшін құрылады. Оларға құрал-жабдық және техника сатып алу үшін субсидия беріледі. Осы мақсатқа 1 триллионға жуық теңге бөлінеді.<blockquote>«Ауыл – ел бесігі», «Ауыл аманаты» жобалары ауылды дамытуға арналған жаңа тұжырымдамаға арқау болуға тиіс. Топырақтың құнарын сақтап, оны жақсарту үшін жүйелі шаралар қабылдау қажет. Ауыл шаруашылығы жерлерін тиімді пайдалану үшін бақылауды күшейту маңызды. Өнім көлемін арттыруға және оны әртараптандыруға баса мән берген жөн. Ауыл шаруашылығы саласындағы реформаларға сапалы заңдар қажет. Бұл жұмысқа Мәжілістен орын алған «Ауыл» партиясы өз үлесін қосады деп сенемін», деді ел Президенті.</blockquote>Жаңақорған Сыр өңіріндегі ауылшаруашылығы саласы мен кәсіпкерлігі дамыған аудан. Аудандағы ауылдардың негізгі тіршілігі ауылшаруашылығымен тығыз байланысты. Жыл сайын егін көлемін көбейтіп, ішкі нарықты азық-түлікпен қамтамасыз етуде диқандардың еңбегі зор. Мақсат біреу, ол – отандық өнімді көбейтіп, импортты азайтып, экспортты арттыру. Президенттің де пәрмені осыны көздейді.Ендеше, аграрлы саланың серпін алып, ішкі өнімнің өсуі нарықты реттеп, бағаны бірізге түсреді деп сенеміз. Бастама оң болып, дала еңбеккерлерінің еңбегі еселене түсетін күн алыс емес… Міне, аудандағы аграрлы саладағы серпілістің бір келбеті осылай реттелуде. Бұл дегеніміз отандық өнімнің өрісін кеңейту, сонда ғана нарықты өзгелер емес, өзіміз-ақ реттейтін боламыз. Халықтың негізгі тұрмыс-тіршілігі ауылшаруашылығы саласымен тығыз байланысты болғандықтан осы бағытта атқарылар жұмыс ауқымды. Әсіресе, ауылдағы ағайын егін мен мал шаруасынан жыл он екі ай нәпақасын тауып отыр. Бұйырса биылғы егіс мол өнім береді деп күтілуде. Ол үшін күтім мен аяқ су уақытылы берілсе болғаны.

Жаңақорған: Аграрлы салада жаңалық көп

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp;Қара теңіз аудандарынан белсенді циклон әлі де еліміздің ауа райына ықпал етеді, деп хабарлайды Қазгидромет.Қазақстан аумағында жауын-шашын (жаңбыр, қар) сақталады, солтүстігінде, солтүстік-батысында – қар, оңтүстігінде, оңтүстік-шығысында жаңбыр жауады. Республика бойынша желдің күшеюі, тұман, солтүстікте, солтүстік-батыста, орталықта, шығыста – көктайғақ, солтүстікте, солтүстік-батыста - бұрқасын, оңтүстікте, оңтүстік-шығыста, оңтүстік-батыста – шаңды дауыл, найзағай, бұршақ күтіледі. &nbsp;

15 сәуірге арналған ауа райы болжамы

<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru/">Kyzylorda-news.kz</a>. «Балбұлақ» халықтық үлгілі би ансамблі әдемі би ырғағымен, талғамы биік, өзгеше қимыл-қозғалысымен ел ықыласына бөленіп келеді. Жақында Алматы қаласында өткен ІІ республикалық «Қамажай» бишілер конкурсына қатысқан «Балбұлақтың» бишілері бас жүлдені иемденді. Осы орайда ансамбль жетекшісі, Хореографтар одағының мүшесі Әсел Бекзатқызымен тілдесіп, ұлттық бидің ерекшелігі мен насихаты турасында әңгіме қозғаған едік.Ансамбль бишілердің жас ерекшелігіне қарай үлкен, орта, кіші топтарға бөлінеді. Бүгінде «Балбұлақтың» үлкен топтағы бишілері сахнаға «Назкерім» биімен шығып, биіктерден көрініп жүр. Ал орта топтағы бишілер Әсел Базарханқызының жетекшілігімен бірге заманауи «Тәуелсіздік балалары» атты қазақ биін, ал кіші топ «Балғыншуақ» қойылымын көпке ұсынуда. Әселдің айтуынша, ұлттық биді сахнаға алып шығу оңай дүние емес.<blockquote>‒ Ұлттық биді қою өте ұзақ уақытты талап етеді. Өйткені қазақша биде қимыл түрлері көп, ырғаққа бай. Бидегі әр қимылдың өз атауымен қоса оны орындаудың да арнайы техникасы болады. Биді қойғанда салт-дәстүрді, лириканы («Аққу» биі) қимыл-қозғалыспен жеткізуге болады. Қазақша биде ұлттық нақышты бұрыммен, торсықпен, кесемен, үкімен көрсетуге болады. Бірақ мұның бәрін үйлестіру ұзақ уақыт алады. Биді қойған кезде оның мағынасына сай сюжеті болу керек. Әйтпесе қойылым қызық болмайды. Сондықтан қазақша биге тақырып таңдамас бұрын алдын-ала жан-жақты зерттеп алған дұрыс. Ол үшін қазақы салт-дәстүр, ырымдар жайлы көп іздену қажет. Бидің ұтымды шығуына музыкалық ырғақ та ерекше әсер етеді. Музыкалық материалды тапсаң, қойылымның тоқсан пайыз жұмысы аяқталды деп есептеледі. Музыка табылған сәттен бастап би қимылдарын құрастыра беруге болады. Әрі қарай қойылым шығару, оны балаларға үйрету, бишілердің бірдей билеуі тәрізді жұмыстар жалғасып кете береді. Бишілер биді сахнаға шығарып, байқауларға қатысқан сайын би қимылдарына жаттығып, тәжірибе жинай бастайды, ‒ дейді ансамбль жетекшісі.</blockquote>«Балбұлақ» бишілерінің байқауға дайындалатын әр би үлгісі үшін арнайы киім тігіледі. Ол үшін киім үлгісі, матасы, дизайны да алдын ала таңдалады екен.<blockquote>‒ Суреттен де хабарым болған соң көбіне киімнің эскизін өзім сызамын. Бұл да үлкен ізденісті қажет ететін жұмыс. Бишіге аяқ киім ыңғайлы болу үшін міндетті түрде таза теріден тігілу керек. Сондықтан біз бишілердің аяқ киіміне сырттан тапсырыс береміз, ‒ дейді Әсел Бекзатханқызы.</blockquote>Биыл «Балбұлақ» халықтық үлгілі ансамблінің құрылғанына 24 жыл толады. Осы уақытта ұлттық бидің биік өнер екенін талайға дәлелдеген ансамбль ұжымы әлі де сахна үшін еңбектенетініне сенім мол.<blockquote>‒ Бүлдіршіндерге қазақша биді үйреткенде ұлттың тарихын, салт-дәстүрді барынша түсіндіруге тырысамыз. Олар ұлттық киімді киген сәттен бастап қойылымды түсіне бастайды. Біздің би тобындағы бүлдіршіндер де, олардың ата-анасы да ұлттық биді жақсы көреді. Сахнада заманауи немесе басқа ұлттың биін қойсақ та олар көбіне ұлттық биге мән беріп, «балаларымыз қазақша би билегенде әдемі көрінеді» деп қуана пікір білдіреді, ‒ дейді Ә.Бекзатханқызы. &nbsp;</blockquote>

«Балбұлақ» бишілері ұлттық құндылықты насихаттауда

<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru/">Kyzylorda-news.kz</a>. Әскер – өмір мектебі. Расында, темірдей тәртіпті талап ететін әскер бозбаланы үлкен өмірге нық тәрбиелейді. Десек те бүгінгі қоғамда өз қалауымен әскерге сұранып барушылар қатары біршама сиреген. Әсіресе бұл жағдай жоғары және арнаулы оқу орындарын бітірген жастардың арасында белең алып тұрғанға ұқсайды.365 күн үйден әскерге жырақтайтын жас¬тардың статистикасы құлдыраған сәттен бастап Қорғаныс істері министрлігі көктемгі нау¬қанға нықтап кіріскен сыңайлы. Алдын ала ста¬тистиканы сабақтай түссек, биыл көктемде 19-27 жас аралығындағы 17 мыңға жуық азамат әскерге шақырылады. Олар¬дың 6500-ден астамы Қарулы Күштердің бөлімдері мен бөлімшелерінде қызмет етеді деп күтілуде.Қазір жер-жерде Қорғаныс істері жөніндегі департамент басқармалар мен бөлімдерде зерделеу жұмыстарын жүргізуде. Минстрліктегі жауапты мамандардың айтуынша, зерделеу сауалнама арқылы жүреді екен, яғни сауалнама нәтижесіне орай мамандар азаматпен және оның ата-анасымен әңгімелеседі. Зерделеу барысында жастардың мамандығы, моральдық және іскерлік қасиеті, денсаулық жағдайы, дене бітімі, жалпы білімі, арнайы дайындығы, отбасы жағдайы жөніндегі мәлімет нақтыланады.Әскер алдындағы тексерісте «көз ауруы бірінші орынға шықты» дейді мамандар. Жастардың арасында соңғы жылдарда көздің нашар көруі жиілеп барады. Оның себебі, бала кезінен бастап компьютер, смартфонмен тым әуестенуінен болса керек. Майтабан жастардың қатары қалың. Салмақ жетіспеушілік, бел омыртқасының қисық бітуі секілді аурулар да жиі кездеседі. Сол себепті әскер қатарына ілінбей жатқандар көп. 3 күн мерзімде медициналық комиссияның бақылауынан өтетін болашақ сарбаздар тиісті әскери бөлімдерге бөлінетін болады.Дегенмен баланың өзі Отаныма қызмет етемін деп құлшынып тұрса, денсаулығына байланысты шектеу қойылғанмен әскерге қызмет етуге кедергісін келтірмейтін көрінеді.Көктемгі шақыруға аймақ жастары қаншалықты дайын? Осы сауал төңірігенде қала тұрғындарына блиц сауалнама жүргізіп көрген едік.<blockquote>– Жүз пайыз дайын деп айта алмаймын. Бізде жастарға рух беретін үгіт-насихат жұмыстары кемшін. Менің ойымша, 60 пайызы әлі дайын емес. Мектепте алғашқы әскери даярлық сабағы, тағы басқа да шаралар өтіп жатады. Ашығын айтсақ, мектепте біз тек саппен жүруді ғана үйрендік. Негізінде тек мектепте ғана емес, білім ордаларының барлығында әскери дайындық жағын талдап айтып, қару-жарақ, қажетті құрал-жабдықтарды теория жүзінде ғана емес, іс жүзінде қалай қолданудың әдіс-тәсілдерін көрсетіп, бағыттап, жастар қай жағынан шыңдалуы қажеттігі туралы ақпараттармен толық қамтамасыз етілсе, әскерге барғысы келетіндердің қатары әлдеқайда көп болар еді, – дейді Бекзат Нақыш.</blockquote>Аймақтағы белсенді жастың бірі – Айдос Мырзалы да жастарды әскерге қызықтыру жағы ақсап тұрғанын жеткізді.<blockquote>– Статистика сөйлеген заманда өмір сүргендіктен тек сандармен жұмыс істеудеміз. Қазір жастар не себепті әскерге барғысы келмейді? Себебі замандастар оңай олжа тапқысы келеді. Адамның пікірі толық қалыптаспағандықтан көпшілігі банкте, ұлттық компанияларда, жеңіл-желпі жұмыс істеп, жылы кеңседе отырғанды қалайды. Бұл – бір. Екіншіден, жастардың бойында қорқыныш, үрей басым. Өйткені біздің аға буын өкілдері «біз әскерде болғанда, таяқ жегенде» деген әңгімелерін жиі айтады. Оны естіген жастардың әскерге баруға жүрегі дауаламайды. Қаңтар айында Мемлекет басшысы әскерге қатысты орамды ойын жеткізді. Жүйеде жастарды ынталандыру жетіспейді. Егер әскер туралы жақсы роликтер көрсетіліп, жақсы пікірлер қалыптасса, өз еркімен барушылардың қатары көбейеді, – дейді ол.</blockquote>Қорғаныс істері қызметкерінің қысымына іліккен, тегін жариялаумауды өтінген Дәулет есімді қатарласымыздың әскерге баруға деген ынтасы жоқ. Неліктен екенін одан да сұрадық.<blockquote>– Желтоқсан айында қызық жағдай орын алды. Көлігімді жуып жатсам белгісіз екі кісі жасымды сұрап, күштеп көлікке мінгізіп, әскерге алып кетуге әуреледі. Сөйтсем сол баяғы статистиканы толтыра алмай көше кезіп кетіпті. Адамды күштеп, қинап апарған соң әскерге деген қайдан жақсы түсінік қалыптасады? Мен секілді қинап алып барған 10 шақты замандаспен бір бөлмеде ас ішпестен 1 жарым күн жаттық. Қисын осы, – дейді Дәулет.</blockquote>Иә, қоғамдағы сауалнаманы саралайтын болсақ расында қазіргі жастар әскерге баруға асығар емес. Әлгі көктемгі науқанға қатысады деген 17000 азаматты табу бүгінгінің басты мәселесіне айналмаса дейміз. Жалпы шекарасы шегенделген, әскери қуаты еселенген елде «Отанды кім қорғайды?» деген сұрақ туындамау керек. Бұл орайда тағы бір мәселені қозғасақ.Жақында Сенатор Мұрат Бақтиярұлы азаматтық жоғары оқу орындары жанындағы әскери кафедралардың құрамы мен құрылымын оңтайландыру туралы ашып айтты. Сенатор қазір еліміздің ЖОО-да тегін және ақылы негізде жүргізілетін 36 әскери кафедра жұмыс істейтінін жеткізді.<blockquote>– Жүргізілген талдау әскери кафедралар бойынша маман даярлаудың бірқатар мәселелері бар екенін көрсетіп берді. Жасыратыны жоқ, әскери кафедрасы бар университеттер талапкерлер арасында үлкен сұранысқа ие, өйткені олар армияда қызмет етуден босатылуға заңды негіз береді. Мұны жоғары оқу орындарының басшылары жақсы біледі және қосымша пайда табу үшін әскери кафедра ашуға тырысады, – деді Мұрат Бақтиярұлы Қорғаныс министрінің атына жолдаған депутаттық сауалда.</blockquote>Осы орайда жерлесіміз кейінгі 6 жылда 11 оқу орнында әскери кафедра ашылғанын алға тартты. Сенатор осыған байланысты еліміздің Қорғаныс министрінен азаматтық жоғары оқу орындарындағы әскери кафедралардың құрамы мен құрылымын оңтайландыруда әскери доктринаны іске асыру туралы хабардар етуді, халықаралық тәжірибені зерделей отырып, жоғары оқу орындарында әскери даярлық жүйесін жетілдіру мүмкіндігіне талдау жасауды сұрады. Бұл мәселені шешудің нақты механизмі іспеттес.

Сыр жастары әскерге баруға құлықты ма?

<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru/">Kyzylorda-news.kz</a>. Айналаны ақпарат қоршаған қоғамда бәрін үздіксіз қабылдай беретін көзге де жүктеме көбейді. Әсіресе онлайн оқу басталғалы бері оқушылардың бар уақыты компьютер мен мобильді құрылғының алдында өтіп жатыр. Жыл өткен сайын жанар өткірлігі кемитінін ескерсек, нұрдың ұясы саналатын көзді сыртқы факторлар әсерінен қалай қорғаған дұрыс? Осы сұрақ төңірегіндегі маңызды тақырыпты сала мамандарымен бірге талқыладық. Минус рефракция 40 жасқа дейін өсуі мүмкін.Әдетте ата-аналар балада кездесетін көз ауруына ұялы телефон мен оқулықты себеп етіп, салдарын ұзақ уақытқа дейін түсінбей жүреді. Алайда мамандар көз ауруына мұнан өзге де бірнеше фактор әсер ететінін айтады. Мысалы, тұқым қуалаушылық, түрлі жарақат және соматикалық аурулардың салдарынан болатын көз аурулары, қант диабетінен кейінгі асқынулар, диабеттік ретинопатия, диабеттік ангиопатия да баланың көру қабілетін нашарлатады.<blockquote>‒ Бас ішілік қысымның жоғарылауынан пайда болатын асқыну, гипертензионды типтегі ангиопатия, көру жүйкесінің ісінуі көз түбіндегі өзгерістерге әкеледі. Бас ауруының көзге қалай әсер ететінін осыдан-ақ байқауға болады. Сонымен қатар зоб тәрізді эндокринді аурудың асқынуы, бүйрек аурулары да көзге кері ықпал етеді. Ал колобома, катаракта, микрофтальм балада туа бітті пайда болады. Шала туған нәрестелерде туа бітті миопия, гиперметропия, аралас астигматизм, глаукома жиі кездеседі. Көздің алыстан көрмеуі медицинада миопия деп аталады және бұл балалар арасында өте жиі кездеседі. Миопия балаға ата-анасынан тұқым қуалаушылық жолмен беріледі немесе баланың көзі соған бейім болып туылады. Уақыт өте келе көзге дұрыс күтім жасалмаса миопия дамиды және баланың жасы өскен сайын артып отырады. Мұндай минус рефракция 40 жасқа дейін өсуі мүмкін. Сондай-ақ көздің алыстан көрмеуі баланың иммундық жүйесіне және соматикалық денсаулық жағдайына да тікелей байланысты болады, ‒ дейді облыстық балалар ауруханасының дәрігері Айжан Бақбергенова.</blockquote>Маманның айтуынша, бала дүниеге келген сәттен бастап 5-7 жасқа дейін +1,0, +2,0 диоптрии қалыпты болады. Кейін ол рефракция қалыпты сау адамның көз рефракциясына айналады немесе миопияға ұласады. Кейде гиперметропияға ауысуы не болмаса аралас +, ‒ рефракция бірге жүруі де мүмкін екен.‒ Өкінішке қарай, ата-аналар баласының көзі көрмейтінін немесе нашар көретінін кеш біліп жатады. Бала көзінің нашар көретінін айта алмайды, болмаса бір көзі нашар көрсе де, екінші көзі жақсы көрген соң мән бермей жүре береді. Мұның бәрі баланы балабақшаға немесе мектепке дайындау кезінде медициналық тексеру кезінде анықталады. Оны ата-анасы да сол кезде біліп жатады.Көздің алыстан немесе жақыннан көрмеуін көзілдіріксіз емдеу мүмкін деп айта алмаймын. Кейде көзәйнекті киіп жүрсе де, баланың жасы өскен сайын көз өлшемі мен рефракциясы ұлғаюы мүмкін. Мұндай жағдайда көзілдірікті үнемі тағу қажет. Себебі балаларға рефракциялық операция тек 18-20 жастан кейін жасалады. Сол үшін көзге арналған дәрумендерді жиі қолданып, көз күтіміне арналған жаттығулар жасаған дұрыс. Баланың телефон, планшет сынды техникаларды пайдалану уақытын қадағалап, 40 минут сайын жаттығу жасауды әдетке айналдыру керек, ‒ дейді офтальмолог маман.Айта кетейік, маманмен тілдесу барысында қала бойынша балалардың көз дәрігері саусақпен санарлық екенін байқадық. Бұл жайында Айжан Жұпарқызынан сұрағанымызда, себебін офтальмолог дәрігер болу өте қиын және жауапкершілігі жоғары мамандық деп түсіндірді.Лазерлік операция 21 жастан бастап жасалады.№3 қалалық емхананың офтальмолог дәрігері Мәлике-Маран Исламбекқызының айтуынша, айналадағы ақпараттың 90 пайызы көз арқылы қабылданатын болған соң, көз бұлшықеттеріне көп күш түседі. Ағзадағы басқа бұлшықеттермен салыстырғанда бұл салмақ бірнеше есе көп, сондықтан көз ауруларына осы фактор едәуір әсер етеді. Ұзақ уақыт компьютер алдында жұмыс жасау, телефонға қарау көздің шаршауына себеп болатыны белгілі. Әсіресе ұзақ уақыт компьютер алдында жұмыс атқаратын адамдардың көзді сирек жұматыны анықталған. Бұл жағдай жас қабығының қызметін нашарлатып, қасаң қабықтың құрғауына әкеледі. Осыдан соң көз қызарып, жасаурап ауыра бастайды. Кеңседегі қызметкерлер үшін таныс әрі қалыпты осы жағдай бас ауруына да себеп болады екен. Сол үшін көз дәрігері қызмет барысында бөлменің жарық болуына мән беру керегін айтады.<blockquote>‒ Кейбір адамдарда бас ауруымен бірге көз ауруы қатар жүруі мүмкін. Мұндай жағдайда сабыр сақтап, қорықпаған абзал. Себебі бас терісінің сезімталдығын қамтамасыз ететін үшкіл жүйке жоғары қабақтығы жас безін, қасаң қабақты, көздің шырышты қабатын, мұрын, маңдай қуысын және мидың кейбір қабығының сезімталдығына жауап береді. Осы үшкіл жүйке зақымдалған кезде мигрень, шүйде жүйкесінің неврологиясы, трохлеит, көз алмасының ауруы пайда болады. Сондықтан бас ауруы кезінде офтальматологтың пікірімен қоса невропотологтың кеңесіне де жүгінген дұрыс.Көз үшін қант диабеті, артериалды гипертензия ауруы аса қауіпті есептеледі. Негізі кез келген ауру көзге офтальмологиялық әсер береді. Тіпті суық тиюдің өзі көзге айтарлықтай зиян тигізеді. Тісте ұзақ уақыт қалыптасқан инфекция да көзге кері ықпал етуі мүмкін. Сондықтан стомотологқа да жиі қаралған жөн. Сондай-ақ күйзеліс, жүйкенің жұқаруы барлық ағзаға, соның ішінде көзге де кері әсер етеді. Мұндай сәтте көз алды тұманданып, жиі жыпылықтайды, тез шаршайды, көзге ұсақ дүние түскен тәрізді сезім пайда болады.Тұқымқуалаушылық факторы да көзге елеулі ықпал етеді. Ата-әжесіндегі немесе ата-анасындағы көз ауруы балаға да берілуі мүмкін. Сондықтан миопия, глоукома, жақыннан көрмеушілік, астигматизм, кератоеонус, әртүрлі жүйелік және синдромды аурулардың тұқым қуалау факторын анықтау үшін жылына екі рет дәрігерге қаралу қажет. Әсіресе қырық жастан асқан соң көзішілік қысымды, тор қабатын жиі тексерткен дұрыс. Өте жоғары температура, ылғалды немесе құрғақ булау процесі де көздің қан айналымын өзгертіп, көз тамырларын кеңейтіп, қызартады. Сондықтан ыстық суға түсу глоукома, артер кинербензиясы бар адамдар үшін өте қауіпті, ‒ дейді М.Исламбекқызы.</blockquote>Көз жанарын сақтау үшін компьютер экранынан 50-70 см арақашықтықты сақтап, жұмыс арасында көз жаттығуларын жасау қажет екенін көпшілік білгенмен, қаперге алмайтыны рас. Соның салдарынан көру қабілеті уақыт өткен сайын нашарлай түседі. Қазір бұл қиындықтан құтылу үшін көзге лазерлік коррекция жасатуға сұраныс артып келеді. Бұл технология елімізде алғаш рет 2005 жылы енгізілген.<blockquote>‒ Лазерлік коррекция ‒ алыстан көрмеушілік, астигматизм, жақыннан көрмеушілік кезінде жасалатын қауіпсіз ем түрі. Оны жасау кезінде қасаң қабықтың формасы өзгереді. Қасаң қабық көздегі қантамыры жоқ жарық сәулесінің 80 пайызын өткізетін физиологиялық ағза болып табылады. Науқас операция алдында міндетті түрде толық тексеруден өтеді.Лазерлік операциядан кейін көз толыққанды көру үшін минус рефракцияның өспеуіне сенімді болу керек. Ол үшін үнемі дәрігер қадағалау қажет. Айта кетейін, жасөсіпірімдерге және аяғы ауыр әйелдерге лазерлік коррекция жасалмайды. Көз өлшемі жиі өзгеретіндіктен, лазерлік операция тек 21 жастан асқан адамдарға қолданылады, ‒ дейді офтальмолог маман.</blockquote>P.S. Атақты психолог Луиза Хей көз ауруының себебін келесідей түсіндіреді: егер ересек адамның көзі нашар көрсе, оның санасында бала күннен әлденені көруге деген қорқыныш қалыптасқан. Сондай-ақ психологияда адамның жиі қолданатын сөздері оның ішкі ағзасындағы аурудан хабар беретін көрінеді. Айталық, «көруге қорқынышты, көзге түрткісіз қараңғы» деген тіркесті көп қолданатын адамда көз ауру болуы ғажап емес дейді психолог мамандар. Осыдан қарап-ақ көз ауруының себебін жан-жақты қарастырған дұрыс тәрізді…&nbsp;

Қызылордалық дәрігер көз ауруының себебін түсіндірді

<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru/">Kyzylorda-news.kz</a>. Ер азаматтар жүрексінетін жұмысқа батыл қадам басқан нәзік жандар туралы қалай дәріптесек те жарасады. Нарық заманына тез бейімделіп, отбасы шаруасы мен кәсібін қатарр дөңгелетіп отырған аяулы арулар қатарында есімі көпке таныс Жансая Туреманованың іскерлік әлемін сөз еткенді жөн көрдік.Жан-жақты қарым-қабілеттің иесі Жансая Жәнібекқызы бірнеше марапат иегері атанып, халықтың қошеметіне бөленіп келеді. Ол көптеген салада өз жолын тапқан тұлға деуге болады.Жасы отыз беске енді жетсе де бағындырған белесі биік. Аудандық құрылыс бөлімінде еңбек жолын бастаған ол бос уақытында өнерін дамытып келеді. Аудандағы тойбизнес саласында биік талғамымен дараланып, нәзік болмысымен ерекшелеген Жансаяның өнеріне ел риза. Бүгінде аудандағы жалғыз әйел асаба, әрі той ұйымдастырушысы. Көбіне қыз ұзату, бесік той, тұсау кесер мен шағын мерейлі мерекелерді заманауи нақышта жүргізеді. Асабалық өнерде жүргеніне бес жылдан асқан. Көпшіліктің қуанышты шарасына ерекше дайындықпен баратынын біз де байқап жүрміз.<blockquote>– Алғаш ұжымымдағы Наурызбай Битасов ағаның қыз ұзату тойын жүргізіп бердім. Осы шара менің қарым-қабілетімді ұштап, сұраныс көбейе бастады. Аптасына 2-3 тойға тапсырыс алып, мұқият дайындық жасаймын. Барынша той иесімен ақылдасып, көңілде қаларлық сәт сыйлауға тырысамын. Әр шара мен үшін үлкен жауапкершілік пен ізденіс жолы іспетті. Бір мәтінге байланып қалмаймын, әр тойға әр түрлі сөз саптауға асығамын. Сондықтан болар, көпшілік менің шығармашылығымды бағалайды, – дейді кейіпкеріміз ағынан жарыла.</blockquote>Осы күнге дейін 300-ден аса қыздың ұядан ұшқан сәтіне куә болып, ұзату кешін ұйымдастырды. Сол қыздардан өрбіген ұрпақтың бірнешеуінің тұсауын кесіп, сүндет тойын атқарып жүр. Бүтін бір әулеттің барлық қызықшылығында басты жауапкершілікті алып жүруге лайықты боларлықтай Жансаяның бой¬ында қандай ерекшелік бар?! Көпшілік¬тің пікірінше, ол өз ісіне тиянақты әрі қол жетімді бағада қызмет көрсетеді.Жансая Туреманова одан бөлек бесаспап аспаз. Тәтті бәліштер мен табиғи таза сусындарды жасап, әлеу¬меттік парақшасына жүктеуді де ұмытпайды. Үстіне ілген көркем киімдердің көбін өз қолымен әрлеген. Косметикалық талғамы да бір тақырыпқа арқау боларлық. Үй жихазын таңдау, қонақ күту, бала бағу, үй жан-жануарларына күтім жасау, қазақша салт-дәстүрлер тақырыбында салынған жазбаларын оқып, көп ақпарат алып, осыншама дүниені жасай алу да екінің бірінің қолынан келмесін сеземіз.Бес перзентін жетілдіріп, жұмысын дөңгелетіп отырған ананың шапшаңдылығына ілесу де мүмкін еместей. Бойына осыншама қуатты қайдан алады? Бақсақ, оның өнерін қолдап отырған ата-енесі, жолдасы, абысын-келіндері екен. Жолдасы Ағманов Нұрлан ақнекелі жарына сеніммен қарап, өнерін қолдап келеді. Әрине, асабалық қызмет әйел затына ырық берместей ойлайтын еді. Жансаяға елдің жаудырған ақ пейілін көріп, қолдауды құп көріпті. Келінінің көптің алдына түсіп, сөз бастап жүргеніне ақ батасын берген атасы Таңат пен енесі Пернекүлдің үміті ақталғандай.Өнер жолында жан-жақты қырын дамытуға дем беріп жүрген мәдениет майталмандары Күлән Әбілтанова, Ырыскүл Лұқпанова, Шәкизат Қара-бекова, Зүлфия Шалабаева, Талап Тотаев, Уәлибек Ибрагимовтарды айта өту керек.Алдыңғы буын аға-апалардың бойындағы адамгершілік қасиетті бойына сіңіріп өскен жанның жұлдызы жарқырай бастағандай. Аудандық келіндер сайысын жыл сайын ұйымдастырып, ел ішіндегі елеусіз жүрген нәзік жандылардың дара қасиетін көпшілікке танытып жүргендіктен Жансая Туреманованы көшбасшылық қабілетке ие деуге толық негіз бар.Қайырымдылық жолында да толағай тіршілігімен танылды. Мүмкіндігі шектеулі азаматтарға, мұқтаж тұлғаларға жариясыз-ақ өз жәрдемін беруде. Мұнысын ол тек Жаратқан жолында ақ пейілін көрсету деп ұғады. Жансаядай арамызда қаншама қыз-келіншектер бар. Етегінен өрбіген бала-шағасын жетілдіру үшін ешкімге алақан жаймай, адал еңбекпен нәпақасын тауып, үлгілі ісімен алға озып, жан-жағына нұрын төгіп, халықтан алғыс алып, өніп-өскен Жансаяның еңбексүйгіш қасиеті көпке ой салса деген ниетіміз бар. &nbsp;

Қызылордалық кәсіпкер әйел той-бизнесін дамытуда

<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru/">Kyzylorda-news.kz</a>. Сыр өңірінде Біржан Ділмановтың есімі танымал. Ол – таланты шебер, ұста. «Жетіген Саз аспаптары» серіктестігінің директоры. Жас болғанмен бүгінде бұл кәсіпті жете меңгеріп, облыс көлемінде ғана емес, республика төңірегінде тапсырыс қабылдап келеді. Бос уақытының аз болуы содан. Кейіпкерімізге телефон шалғанда да осыны байқадық. Алайда екінің бірінің қолынан келе бермейтін ұсталық өнерді серік еткен Біржан барлық сауалымызға жауап берді.– Біржан, домбыра жасауды қайдан үйрендіңіз?– Бірі білер, бірі білмес, менің әкем де ұста. Домбыра жасауды ол кісі бұрыннан жанына серік еткен. Негізгі жұмысы да, кәсібі де, табысы да сол. Мен де әке жолын қудым. Жалпы мен үшін домбыра жасау кәсіп емес. Өзіме ұнаған, өзім ұнатқан іске адалдық таныту деп білемін. Соның нәтижесінде арнайы шеберхана аштым.– Дана Абай «Жан аямай кәсіп қыл» деп үндеген. Шеберхана жұмысы, жалпы кәсібіңіз жайлы тарқатсаңыз.Қазір ұлттық аспабымызға деген сұраныс қандай?– «Нәтижелі жұмыспен қамту жаппай кәсіпкерлікті дамытудың 2017-2021 жылдарға арналған «Еңбек» мемлекеттік бағдарламасы аясында «Қызылорда» өңірлік инвестициялық орталығы арқылы 14 млн теңге несие алдым. Бүгінде «Жетіген Саз аспаптары» ЖШС аштым. Шиелі ауданында бастаған кәсіпті облыс көлемінде дамытып келемін. Идеямды игілікке айналдырғаныма ризамын. Сұранысқа келер болсақ, тұтынушы көп. Облыстан жиі түседі. Өзге қалалардан да сұраныс айтарлықтай. Мәселен, Ақтау қаласы, Қостанай, Қарағанды облыстарынан тапсырыс берушілер бар. «Әр шаңырақта бір домбыра ілулі тұру керек» деген қазақпыз. Сұраныстың көп болуы, ұлттық аспапқа деген құштарлықтың ортаймауы осыған айғақ.– Домбырадан басқа қандай аспап жасайсыз? Құны қалтаға қонымды шығар…– Шеберханада 30-дан астам ұлттық аспаптың түрін жасаймыз. Облыстағы 5 ауданның ансамбльдеріне аспаптар жасадық. Оның ішіне қыл қобыз, жетіген, прима қобыз, оркестрдегі басқа аспаптар, жетіген, бас домбыра бар.Бізде “арзанның сорпасы татымайды” деген ұстаным қалыптасқан. Тұтынушыдан шағым түспеуін, қолдан жасалған дүниенің ұзаққа жарауын, сапасын қадағалаймыз. Ең қымбат домбыра 450 мың теңге тұрады. Оны бастан-аяқ өзім жасадым. Қымбат сұрыптағы «қара ағаш» деп аталатын африкалық ағаштан жасалған.– Домбыра жасау үшін қанша уақыт керек?– Киім тігу оңай шығар. Оны белгілі бір уақытта аяқтауға болады. Есік-терезе жасауға да айтарлықтай көп уақыт кете қоймас. Бірақ бәрі өзі ісінің маманына, яки тігінші мен шебердің жұмысына байланысты. Сосын жоғарыда атап өткенімдей, сапаға байланысты. Мәселен, менің 450 мың теңге тұрады деген домбыраны жасауыма 6 ай уақыт кетті. Бұл оңай шаруа емес. Бүгін бастап, ертең аяқтай алмаймыз. Қанша энергия, қаншама көз майы кетеді. Бірақ қазір шеберханада мүмкіндік көп, алтынқолды шеберлер де бар. Егер қажетті деген заттардың барлығы болса, бір апта отырып, толық аяқтауға болады.– Әңгімеңізге рақмет! &nbsp;

Біржан Ділманов: 30-дан астам ұлттық аспаптың түрін жасаймын

<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru/">Kyzylorda-news.kz</a>. &nbsp;Ұлттық ойындағы ат спортынан жетістігіміз көп. Құрылғанына 12 жылдан асқан аймақ шабандоздары ат спортының кез келген түрінен үздік үштікте келеді. Биыл да өңір спортшылары республикалық жарыстарда төбе көрсетіп, аймақ намысын қорғады. Ұлттық спорттың дамуына үлес қосып жүрген білікті бапкер, облыс құрамасының белді жаттықтырушысы Сламхан Боранбаевтан Сыр шабандоздарының биылғы қарқынын білдік.– Сламхан аға, жаз мезгілі ұлттық спорт, оның ішінде бәйге, көкпар секілді жорға жарыстарының қызар шағы. Биыл облыс құрамасы жанкүйерлерді қандай жетістіктермен қуантты?– Биыл жыл табысты басталды. Ел чемпионаттарында жеңіс тұғырында жүрдік, жастар ұлттық құрама сапын толықтырды. Көкпардан сол үштік тұғырдан түспесек, аударыспақ пен жамбы атудан алтын тұғыр бұйырып келеді. Теңге ілуде де жаман емеспіз. Бұйырса саяткерлік спортын да биікке көтереміз деген жоспар бар. Алғашқы бастамасы ретінде биыл ел чемпионатын біздің өңірде өткіздік. Елорда төрінде өткен жамбы атудан Ақәділ Пернебай кезеңнің 3 стилі бойынша ешкімге дес бермей, мерген екенін дәлелдеді. Түрік стилінен 1-орын, өзге де түрлерінен күмісті олжалап, жалпы кезеңнің қорытындысында чемпион атанды. Осылайша Ғалымжан Өміртай мен Наурызқожа Әмзеевтен тәлім алған Ақәділ ел чемпионатында атой салды. Негізінде Ақәділдің әкесі Бекқали Өзенбаев та кезінде әрдайым жеңімпаз атанатын. Енді перзенті ұрпақтар сабақтастығын жалғап, жасындай жарқылдай бастады. Сондай-ақ Ғалымжан 2019 жылы жамбы атудан ел біріншілігінде алғаш рет Сыр еліне алтын сыйласа, бұл жолы оған қола бұйырып, олжалы оралды. Ересектер арасындағы теңге ілуден Исрайыл Айдар 3-орынды иеленіп, Түркияның Стамбул қаласында өтіп жатқан V этноспорт мәдени фестиваліне жолдама алды. Биылғы жылдың тағы бір жетістігі, 14 жас шабандоз «Спорт шебері» атағына қол жеткізді. 12 балуан көкпардан, екеуі аударыспақтан. Міне, осындай оғландар облыстың атын оздырып, бәйгеде барын салып жүр.– Ересектердің бәсі белгілі. Жастардың ат спортына деген қызығушылығы қалай?– Жасыратыны жоқ, ат спортында тек ауыл балалары жүр десек болады. Аға-буынның ізін жалғайтын жастарымыз жетерлік. Жуырда Көкшетау қаласында жасөспірімдер арасында ел чемпионатының жалауы желбірейтін болады. Бұл сында 2005-2007 жылы туған жасөпірімдер бақ сынайды. Ал, күзде көшпенділер ойыны басталады. Оған қатысуға да мүмкіндігіміз бар. Ол үшін тамызда іріктеуден сүрінбей өтуіміз керек. Жігіттер сақадай сай, бұйырса ол тұғырды да бағындыратын боламыз.– Олимпиадалық спорт түрлеріне қолдаудың жоғары екенін білеміз. Ат спортындағы жағдай қалай?– Кез келген спорт түріне қолдау керек. Біреуіне көңіл бөліп, біреуіне бөлмей қалу деген болмау керек. Қолдау болса нәтиже жоғары болады. Біздің жағдай жақсы деуге келіңкіремейді. Қаржылық қолдау керек. Бәрінен бұрын астарындағы тұлпарларына тіреу болса. Шыны керек, көз көріп жүр, шабандоз¬дардың жаттығатын алаңы болғанымен, ешқандай жағдай жасал¬маған. Аттар да адам секілді, шарша¬ғанда көлеңке керек, жатты-ғудан кейін суытып, қалпына қайта келтіру керек. Мұның барлығы үлкен жұмыс, оны күнделікті жаттығу барысында байқап жүрміз. Жалпы біздің елде спортқа көбірек көңіл бөлінеді. Қай спортты алсаңызда арнайы жаттығу залы, қажетті саймандары жетерлік. Әрине, ат спортына да қолдау бар, бірақ ойдағыдай емес. Қазір жылқылардың барлығы Қыркеңсе ауылында, күнделікті жаттығуға аудан орталығына келіп-кету үлкен мәселе. Келгеннен соң жаттығатын алаңның бүгінгі жайы көңіл көншітпейді. Әрине, бұл аудан шешетін мәселе емес. Екіншіден, құс ұшырып, тазы жүгіртуді де қолға алдық, келер жылы ел чемпионаттарында саңлақтар топ жаратын болады.– Жаттығу алаңдарын жақсарту үшін бапкерлер тарапынан ұсыныстар болды ма?– Қазір аудан орталығындағы арнайы алаңның айналасына жасауға тиісті жұмыстарды тізбектеп, жоба-сметасын жасап қойдық. Алаңды қоршау, көрермендер отыратын орындықтар, жылқы өнімі мен құрал-саймандарын сататын дүңгершіктер және жануарлардың тынығатын орындарын салу жоспарда бар. Мұндағы мақсат – ұлттық спорттың деңгейін көтеріп, өскелең ұрпақты осы жолға тәрбиелеу. Өйткені, атадан келе жатқан, қанымызға сіңген өнерді біз дәріптемесек, кім дәріптейді. Әрине, мұның барлығы алдағы уақыттың еншісінде, дегенмен, тездетіп, ат спортына жағдай жасамасақ біріншіліктегі көрсеткішіміз құлдырайды.&nbsp;

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары