<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> «Сeliak-Kyzylorda» – облыс бойынша целиакия диагнозымен есепте тұрған балалардың бір-бірімен жақын араласып, қоғамда белсенді өмір сүруіне және өз құқықтарын біліп, ем алуға бағыттау мақсатында құрылған бірлестік. Бірлестік төрайымы Назерке Рахметовамен тілдесіп, өңірдегі ахуалды талқыладық.– Назерке Қадрияқызы, целиакия диагнозы қоғамда жиі айтыла бермейтін дерт. Сондықтан сұхбатымызды бірлестіктің мақсаты және аурудың басты белгілерінен бастасақ…– «Celiak-kyzylorda» бірлестігі биыл наурыз айында Әділет департаментінде бекітіліп, жұмысын бастады. Біз бірлестікті &nbsp;целиакия диагнозымен тізімде тұрған балаларымызды қоғамға таныстыру, белсенді араластыру мақсатында құрдық. Себебі бұл аурудың ауыртпалығы көп, бірақ олардың қоғамнан шеттеп қалғаны дұрыс емес деп ойлаймын.Целиакия – асқазан-ішек жолдарының созылмалы ауруы. Ащы ішектің глиадина-клейковинаны (бидай сынды дәнді дақылдар тұқымы құрамында болатын аса бағалы белокты зат) дұрыс сіңіре алмауына байланысты болады.Сәбидің алты айлық кезінен екі жасқа дейінгі аралықта байқалады. Ауру сәбиге құрамында глиадина – ақуызы мол тамақ (нан тағамдары, майда жарма ботқасы, әртүрлі кондитерлік тағамдар) бергенде іші өтумен сипатталады. Кейде аурудың белгісі сәбиді жасанды жолмен қоректендіргенде де байқалады. Сәбидің ішкен тамағы ішінде тұрмай, ащы ішектің қоректік заттарды сіңіруі төмендейді. Организмінде зат алмасу процесі бұзылып, арықтай бастайды. Баланың ешнәрсеге зауқы болмай, жылай береді, соның салдарынан ұйқы бұзылады және ұйқы безі зардап шегеді. Іші қампиып, кебеді. Ауру асқынғанда сәбидің организмі ақуыз плазмасымен бірге май қышқылдарын да жоғалтады, соның салдарынан Д витаминінің сіңіруі төмендеп, балада рахит, остеопороз аурулары пайда болады, тіске кариес түсіп, тіпті сүйегі жұмсарады, сынғыш келеді.– Дерттің пайда болу себебі неде? Медицина бұл ауруға толық ем ұсына ала ма?– Баланы дер кезінде емдемесе түрлі қауіпті ауруларға шалдығуы мүмкін. Бұл аурудың негізгі емі – үнемі диета ұстау, ас мәзірінен гладилин ақуызы бар тамақты шығару, ферментті препараттар беру. Ал диетаның сақталуы шетелдерде өндірілетін арнайы глютенсіз өнімдерге тікелей байланысты әрі осы өнімдерге балалар мұқтаж. Дәрігерлер мен ғалымдар целиакияның даму себебін анық білмейді. Тек тұқым қуалаушы дерт ретінде қарастырады.Целиакиямен ауыратын ересектер мен балаларға психологиялық көмек қажет. Әсіресе балалардың өтпелі кезеңдерінде қоршаған ортаның, ата-анасының, мұғалімдер мен сынып жетекшілерінің сонымен қатар емдеуші дәрігерінің көмегі аса қажет.– Өткен аптада бірлестіктің ұйымдастыруымен «Целиакиямен жаңа өмірге қадам» атты ауқымды шара өтті. Байқағанымыздай, бұл дертпен ауыратын балалар үшін әлі де болса мемлекет тарапынан қолдау қарастырылмаған. Сондықтан ата-аналардың көтерген негізгі мәселелерін тарқатып айтып беріңізші…– Иә, осы диагноз қойылған балаларды қоғамға таныстырып, білім, медицина, әлеуметтік сала мамандарынан көмек алу мақсатында іс-шара өткіздік. Жиын барысында ата-аналар, балалар, қалалық мәслихат депутаттары, дәрігерлер мен әлеуметтік сала мамандары кеңінен ой бөлісті. Бүгінде республика бойынша 438 адам осы дертпен есепке тіркелген. Оның 321-і балалар. Ал облыс көлемінде 40-қа жуық балаға осы диагноз қойылған.Ата-аналар алдындағы бірінші мәселе, Қызылорда облысында глютенсіз тағамдар қолжетімсіз. Олар бәрін Алматы, Астана сынды үлкен қалалардан тапсырыспен алдырып отыр. Айына тек қана ұн, макарон, печенье сынды тәттілерге кететін азық-түлік бағасы 100 мың теңгені құрайды. Өйткені бір келі ұнның бағасы 3700 теңге, ол тек екі нан пісіруге жетеді. Бұл баланың емі, қосымша дәрумендері, массаж, керекті мамандарға барып қаралуына қаржы артылмайды дегенді білдіреді. Осы диагноз қойылған балалар саны аз болған соң глютенсіз ұн өзімізде өндірілмейді. Сондықтан қарақұмық, жүгерінің ұны Италия, Германия сынды шетелдерден жеткізіледі. Басқа мемлекеттерде глютенсіз тағамдарды кез келген жерден (кафе, асхана) алуға болады. Ал бізде мұндай мүмкіндік жоқ, сол үшін көбіне баламызды қонаққа апармауға тырысамыз. Тіпті біздегі емханаларда глютенсіз тамақ берілмейді, сол үшін үш мезгіл тамақты үйден апарамыз. Спорттық секцияларға қатысуда да шектеулер көп.Екінші мәселе, балалар жүгіріп ойнап жүрсе де, аяқ астынан ауырып қалады. Сондықтан білім беру орнындағы мұғалімдер мен психологтар балаға түсіністікпен қарағанын қалаймыз. Бұл диагноздағы балалар алты ай сайын ем алу қажет, бірақ ата-аналар портал кезегін ұзақ күтеді. Тағамдармен қоса дәрінің жеткіліксіздігі де бізді алаңдатады. Кейбір дәрінің құрамында глютен бар, сондықтан аса сақтық қажет. Тіпті бұл жағдайда балаға медициналық &nbsp;спиртті де қолдануға болмайды. &nbsp;Сол үшін жиында ата-аналар референдум аясында заңға өзгеріс еніп, көмек көрсетілсе деген ұсынысын баса айтты.Сондай-ақ бала 18 жасқа толғаннан кейін мүгедектік санатынан шығарылады. Ал бұл ата-ана үшін қиын жағдай. Себебі әлеуметтік көмек азғантай көлемде де болса оларға жәрдем. Осы жағдайды ескере отырып, облыстық және қалалық емханалар, мектептер мен балабақша иелерінен глютенсіз столды қолға алуын сұраймыз. Республикалық көлемде біздерге қаражат қарастырылмаған. Бірақ Нұр-Сұлтан, Алматы, Орал, Түркістан өңірлерінде балалар глютенсіз тағаммен қамтамасыз етілген. Сол үшін целиакия диагнозымен күресіп жүрген балалар бар екенін ескеріп, шешімі табылмай келе жатқан мәселені облыс және қалалық маслихатта көтеріп, бюджеттен қаржы бөлінгенін қалаймыз. Тым болмаса балалар үшін глютенсіз тағамдар қолжетімді болса және ем алу үшін арнайы сауықтыру орталықтарына жолдама берілсе екен деген тілегіміз бар.– Сұхбатыңызға рақмет!

Назерке Рахметова: Ерекше балалар үшін глютенсіз тағам қолжетімді болса екен

Бекарыс Нұриманов: Президент – кітаптың алғашқы оқырманы

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Қазақ тілді басылымдар қатарына «Әйел бақыты. Әсияның әңгімелері» кітабы қосылға болатын. Отбасы тақырыбын арқау еткен автормен емен-жарқын әңгімелескен едік.‒ &nbsp;Әсия, қалыңыз қалай? Жарыққа шыққан жаңа кітабыңыз құтты болсын! Сізді сырбойылық көрермен тележурналист ретінде таниды. Отбасы тақырыбында қалам тербеуіңізге не әсер етті?‒ Үлкен рақмет! «Әйел бақыты. Әсияның әңгімелері» атты тырнақалды туындымның жарыққа шығуына тұңғышым Халида сеп болды. Жалпы кітап жас қыз-келіншектерге арналған. Өзімнің аяғым ауыр кезде қазақ аудиториясына арналған мазмұнды ақпараттарды таппай, біраз әлекке түскенім бар. Иә, ғаламтор бетін ақтарсаңыз, ақпарат толып-ақ тұр. Бірақ нақты, ұғынықты тілде жазылған мағлұматтарды іздеп таппаймыз.Жалпы кез-келген қыз баланың өмірі әр түрлі кезеңдерден тұрады емес пе?! Өмірге келгеннен кейінгі сәбилік шағы, тілашар, мектеп бітіру сәті, жасөспірімдік шақ, ұзатылуы, жүктілік кезеңі, ана статусын иеленуі. Әр кезеңнің өзінің жүктейтін жауапкершілігі де зор. Өйткені табиғаттың заңдылығы сол, құрсағына сәби біткеннен бастап болашақ ана өзін үлкен өмірге дайындай бастайды. Бұл кезең – ұмытылмас кезең. Өйткені өзі үшін ғана емес, сәбиі үшін де екі есе жауапты. Мен өзімнің жүктілігімді асыға күткендіктен болар, сол кезеңге ерекше мән бердім. Біраз кітап беттерін ақтарып, сәбиіме сол сәттен бастап күнделік арнадым. Босанғаннан кейін де бала күтіміне, физиологиялық дамуына аса мән бердім.Жүктілік кезеңінің маңызы мен жауапкершілігін, ана атанғаннан кейінгі жауапты сәттің қызығы мен қиындығын қағаз бетіне түсірдім. 7 айға жуық уақыт ізденісте болдым. Осылайша туынды дүниеге келді.Қазір қоғамда көкек аналардың көбейіп бара жатқандығы мені қынжылтады. Статистикаға сүйенсек, еліміз бойынша әрбір оныншы отбасының біреуі бала сүйе алмай жүрген болса, жас жеткіншектердің қателікпен жүкті болып, баласын жәшікке тастап кетуі жаныма қатты батады. Бұл еңбекті сол жас аналарға сабақ болсын деген ниетпен жазған жайым бар. Бұл бақытқа қол жеткізу біреуге ерте, біреуге кеш, енді біріне мүлдем бұйырмауы мүмкін. Бәрі де Жаратқанның қолында. Дегенмен, нағыз әйел бақыты – ана бақыты екенін түсінсе екен деймін.‒ Кітап тек қыз-келіншектер аудиториясына арналған деп айта аламыз ба? Әлде жалпы қазақ тілді оқырманға арналып жазылған ба? Кітап мазмұнын, оқырманға пайдасын кеңірек әңгімелеңізші…‒ Қазақ тілді қыз-келіншектер аудиториясына арналған. Бұл кітаптың бір ерекшелігі қыз-келіншектер қойын дәптері ретінде де үнемі өзімен бірге ала жүруіне мүмкіндік қарастырылған. Олай дейтінім, «Жүктіліктің 40 аптасы. Даму. Сезім» атты тарауда барша жүктілікті жоспарлап немесе жүкті аналарға өзінің жүктілігі мен дамуы, әсері мен сезімін де жаза жүрсін деп мақсатпен бос жолақ қалдырдық. Осы арқылы оқырмандарыммен жақынырақ болғым келді.Кітап тілі ұғынықты, түсінікті, оқуға жеңіл. Байқасаңыз, медицина тілінде ақпараттардың көбі түсініксіз әрі қабылдауға қиындық тудырып жатады. Ал бұл туындыны кез-келген оқырман ұға алатындай жазып шықтым.Көп жас отбасыларды алаңдататыны – бедеулік мәселесі. Медицинада 1 жылға дейін арада бала болмаса, ол отбасы «бедеу» отбасы саналады. Осы тақырыпты зерттеуіме өзімнің басымдағы жағдай да сеп болды. Бұл проблемамен күнделікті кезігетін қаншама жанұя бар, сол жас отау иелеріне ақпараттық тұрғыда да көмек болсын деген мақсатта жазылды. Мазмұнын тарқатып айтсам, мұнды жүктілікті жоспарлау, бедеуліктің салдары, оның жеңу, жүктілік кезеңі, босану процесі, ана бақытына ие болу сәті, 1 жасқа дейінгі баланың физиологиялық дамуы сипатталған. Ақпараттар тек медициналық тұрғыда тарқатылмаған, өзімнің өмірлік тәжірибеммен сабақтастыра отыра жазылған. Сол себепті туындының атауы – «Әйел бақыты. Әсияның әңгімелері».‒ Кітабыңыздың ең бірінші оқырманы жолдасыңыз екенін айтыпсыз бір сұхбатыңызда. Отбасында ер адам үнемі жарын қолдап, &nbsp;үйлесім табу үшін нені ескеру керек? Жас отбасыларға өз тәжірибеңізден кеңес айта отырсаңыз…‒ Иә, кітабымның алғашқы оқырманы да, қолдаушым да – жолдасым. Шыны керек, ол кісі бұл бастаманы алғаш қолға аламын дегенде қолдай қойған жоқ, рұқсатын да берген жоқ. Күйеуінің разылығын алмай жаңа іске бел бумаған қазақтың қыз-келіншектері емеспіз бе?! Жарайды деп іштей армандадым да қоя салдым. Бірақ біраз уақыт өте келе жолдасым қолдайтынын айтты. Сол сәттен бастап арманыма бір қадам жақындағандай болдым. Өйткені екінші жартыңның демеуі бәрінен де маңызды.«Бақыт – дегенің жарыңның жанарында». Бұл қанатты сөз әрбір қазақтың отбасында ұранға айналуы тиіс деп ойлаймын. Өйткені бақыттың бастауы, отбасының үйлесімділігі ер мен әйелдің бір-бірін сөзсіз түсініп, жанары мен қабағынан-ақ ұғынуы дер едім. Кез келген жетістікке жеткен ер адамның артында дана әйел тұратыны секілді, отбасымен қатар шығармашылық, рухани тұрғыда дамып, жетілген келіншектің артында жолдасының қолдауы мен жарына сенімі тұрады.Жас отбасыларға кеңес айтатындай, мен психолог та емеспін, отбасылық өмірде жиған тәжірибем де көп емес. Дегенмен өмірдің өзі тәрбиелеп, бір сүрініп, бір құлап, қайта тұруымызға сабақ болып келеді. Отбасылық өмірдің қиындығы да, жауапкерлішігі де жоқ емес. Бастысы, екі жартының бір-біріне деген сенімі мен сыйластығы, армандарының ортақ болуы деп ойлаймын.‒ Кітапты жазу барысында қалай іздендіңіз, қандай әдебиеттер пайдаландыңыз? Қазір отбасы тақырыбына арналған мотивациялық бағыттағы кітаптар саны басым. Сіздің туындыңыздың басты ерекшелігі қандай?‒ &nbsp; Кітап жазу оңай дүние емес. Оған бұл істі қолға алғанымнан бастап көз жеткізіп келемін. Біраз ізденісті, білім мен зор еңбекті талап етеді. Кітапты жазу барысында медицина мамандарымен пікірлесе отырып, пайдалы ақпараттарды көбірек қостым. Бұл кітаптың ерекшелігі де осында. Қазақ тілді жас аналарға арналған кітаптардың жоқтың қасы екенін ескере келе, орыс тілді аудиторияға арналған ақпараттардың басым бөлігіне аударма жасадым.Рас, қазіргі таңда отбасы тақырыбында мотивациялық бағыттағы кітаптардың саны өте көп. Бұл бағыттағы кітаптарды сынамаймын да, жай керегін алып, керек емесін елемеуге тырысамын. Олардың басым бөлігі ‒ шетел жазушылары ұсынған немесе олар жазған кітаптардың аудармасынан туындаған еңбек. Мұндай кітаптарда қазақылықтың иісі де, ұлтымызға тән құндылықтар мен менталитетімізге сай келмейтін дағдылар баяндалған болуы мүмкін. Сол себепті көбінесе қазақ тілді аудиторияға арналған, қазақ жазушылары жазған еңбектерді көбірек оқуға тырысамын. Қанша дегенмен, қазақ тілді кітаптардан менталитетімізден ауытқушылық, ұлтымызға тән ұлық қасиеттерден арылушылық байқалмайды да.Менің кітабымда қазақтың жас аналарына арналған мазмұнды да маңызды ақпарат мол, әр ана өзімен бірге үнемі қалтасында ала жүретін қойын дәптер іспетті.‒ «Әйел бақыты. Әсияның әңгімелері» оқырманға жол тартқан соң оқырман тырнақалды туындыны қалай қабылдады?‒ Оқырмандардың қабылдауы жаман емес. Медицина маманы болмасам да, бұл бағыттағы еңбекті жазып шыққаныма оң баға берді.Әрі гинеколог, әрі педиатр мамандардың тарапынан айтылатын ақпараттардың бір кітапта баяндалуы жас аналар үшін құнды дүние екенін естіп, еңбегімнің шын мәнінде ақталғанына қуандым. Мұның өзі бір бақыт. Мен үшін ең маңыздысы ‒ оқырмандарымның бағасы, ыстық ықыласы пен кітаптың өмірлік қажетіне жаратуы.

Әсия Нұрлыбаева: Бақыт – дегенің жарыңның жанарында

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp; Ешкі сүтінің пайдалы екендігі әлдеқашан дәлелденіп қойған. Сан ауруға емдігімен қоса, жаңа туған балаға ана сүтін алмастыра алатын бірден-бір қорек – ешкі сүті. Сондықтан да, халық «ешкі сүті – ем» дейді. Асыл тұқымды ешкі өсіріп отырған кәсіпкер Эльвира Тілеубаева ешкі малының ерекше қасиетін шынайы сезіп, өнімін қажетке жаратуда.«Бизнестің жол картасы–2020» бағдарламасы аясында Эльвира 2017 жылы мүйізді ірі қара алады. Сонан соң, ешкі малын өсіруге қызығушылық танытып, жеке қаражатына Ақтөбе қаласынан асыл тұқымды 3 бас ешкі мен бір теке сатып алады. Осылайша сүт бағытында ешкі өсіруге шындап кіріседі.<blockquote>«Бұлар өте ақылды болып келеді екен. Саууға келгеніңді біле қойып, алдыңа кезек-кезегімен тұратынын айтсаңшы. Күніне 3 рет сауамыз. Әр сауғанда бір ешкі 1 литрден кем емес сүт береді. Негізінен, емдік қасиеті өзге жануарлардан бөлек ешкі сүтінің нарықтағы бағасы литріне 500 теңгеден есептеледі»,– дейді жас кәсіпкер.</blockquote>Жалпы, ешкі малы аса жоғары күтімді де талап ете қоймайды. Кәдімгі жем-шөбін уақытылы беріп отырса жеткілікті. Эльвираның айтуынша, аталған ешкілер алдағы күз айында алғашқы төлін бермек.Иә, ешкі малы бойына бар асылды жинаған. Оның сүті 99 ауруға ем. Ғалымдардың зерттеуіне назар аударсақ көп-ақ. Емдік және аурулардың алдын алуда көмегі мол көрінеді. Әсіресе, анемияда, тағамдық аллергияда, туберкулезде, асқазан, ішек- қарын жолдарының ауруларында, диабетте, диатезде, ағзаның қорғаныс қызметін арттыруда, ағзадан ауыр металдардың тұздары мен радионуклидтерді шығаруда және көздің нашар көруінде пайдалы деген тұжырым жасаған. Сондай-ақ, ешкі сүтінде кальций, магний, фосфор, марганец, мыс, А, В1, С және Д дәрумендері, аскорбин қышқылына өте бай. Бұдан бөлек, ғалымдар балаларды қоректендіруде сиыр сүтіне қарағанда ешкі сүті құнарлы келетінін анықтаған. Әрине, бала үшін ана сүтіне жететін тағам жоқ, бірақ жасанды немесе аралас қоректендіруде ешкі сүті ана сүтін алмастыру үшін лайықты және 6 айдан асқан балалар үшін қосымша қорек ретінде пайдалануға болады. Және бір айта кететіні, ешкі туберкулез, бруцеллез сынды өзге малдарда кездесетін аурулармен ауырмайды.Қазір кәсіпкерден ешкі сүтін сатып алушылардың қатары молайған. Олардың көпшілігі түрлі дертке шалдыққан науқастар мен жаңа туған балаға қосымша қорек ретінде сатып алушылар екен.<blockquote>«Ешкі малын өсіру маған тыңнан келген жақсы идея болды. Алдағы уақытта мал басын молайтсам деймін. Және сүтінен түрлі өнімдер жасап, сату да жоспарда бар», – дейді Эльвира Жарасқызы.</blockquote>«Ебін тапсаң, ешкі бақ» деп дана халқымыз айт- пақшы, бүгінде елімізде ешкі шаруашылығы біртіндеп қолға алынып жатырғаны қуантады. Біз де тың істі қолға алған келіншектің облыс әкімі жариялаған кәсіпкерлікті қолдау жылына қосқан бастамасына табыс тілеп, өзгелерге де үлгі болсын деген тоқтамға келдік. Себебі, аудандағы әрбір адамның кәсіп жасауға мүмкіндігі мол.

Мемлекет қолдауымен асыл тұқымды ешкі алған аралдық шипалы сүт сатып кәсібін дөңгелетуде

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Қылмысты ашуда, қауіпсіздікті сақтауда тәртіп сақшыларының еңбегі зор. Асқан қырағылық пен табандылықты талап ететін бұл қызметтің жауапкершілік жүгін арқалау да оңай емес. Иә, жазылып та, айтылып та жүр. Халықтың өмірі мен тыныштығын сақтауда өзіндік үлес қосып жүрген полицияның бір күндік жұмысының өзі шытырманға толы. Тәртіпті қатаң қадағалайтын полиция қызметкерлерінің тірлігі қашанда қарбаласқа толы, үнемі қауырт. Ал қаңтардың басында орын алған оқиғада полиция қызметкерлері өз басын қатерге тікті. Халықтың қорғаны болды. Күн-түн демей аязды күннің ызғарына қарамастан қалтқысыз қызмет етті. Ерлікпен қаза тапқан полиция қызметкерлері ел есінде қалды.Полиция полковнигі Бақытжан Зейнуллаұлы басқарған Қармақшы аудандық полиция бөлімінде қырағы қызметкерлер қызмет етуде. Әрқайсысының өзіне артылған жүгі бар. Сала мамандары жиырма төрт сағат бойы қаққан қазықтай қақшиып тұрмайды. Көше кезіп елдің тыныштығын күзетеді. Тәртіпке бағынбаған талайды тәубасына түсіреді. Бөлімнің ішінде де түрлі қызметпен уақыт санаспай жүргені қаншама?! Айта берсең күйбеңі көп тіршіліктің тізіп алары аз емес. Ал біз олардың жиырма төрт сағаттағы жауапкершілігін жете түсініп жүрміз бе?Қылмыспен күресуден бөлек, атқарылып жатқан жұмыстары жетерлік. Түрлі іс-шара ұйымдастырып, қоғамдық жұмыстарда да белсенділік көрсетіп жүр. Мәселен, «Бала еңбегін қанауға қарсы 12 күн» акциясы аясында аудандық жастар ресурстық орталығы және аудандық полиция бөлімімен бірлесіп бала еңбегін қанамау, артық жұмысқа мәжбүрлемеу бойынша түнгі рейдтік жұмыстар жүргізілуде. Аудандағы жеке кәсіпкерлермен тұрғындарға арнайы тақырыптық жадынамалар таратылуда. «Жолда қабылдау» атты республикалық акцияға белсене араласып, ұйымдастырып, жүзеге асыруда. Пәтер, мал ұрлығымен күресу шаралары тағы бар. &nbsp;Былтыр аймақтың тәртіп сақшыларына 92 су жаңа қызметтік көлік табысталған болатын. Мұндай тарту полицияның құрылғанына – 30 жыл толуына орай жасалды. Бүгінде ішкі істер органдарындағы көліктердің дені ескірген. Қаңтар оқиғасындағы дүрбелеңде 34 қызметтік машина жарамсыз болып қалған. Енді міне, полицейлердің автопаркі 92 су жаңа автокөлікпен толықты. Оның 60 данасы облыстық бюджеттен, қалғаны ұлттық қор есебінен алынған. Басым бөлігі елді мекендер мен «Батыс Еуропа – Батыс Қытай» халықаралық дәлізінде қызмет ететін инспекторларға берілді.Полицейлердің кәсіби біліктілігімен бірге қызметіне адалдығының, жауапкершілігінің арқасында қоғамда тұрақтылық қалыптасып, азаматтардың құқық қорғау органдарына сенімі арта түседі. Қазіргі кезде полиция органдары қылмыспен күресуде алдыңғы сапта тұрып, мезгілдің ыстық-суығына қарамай, күн-түн демей қоғамдық тәртіп пен ел тыныштығын сақтауда ерен ерліктің үлгісін көрсетіп келеді. Тапсырылатын автокөліктер алдағы уақытта полиция қызметкерлеріне қоғамдық тәртіп пен қауіпсіздікті, тұрғындардың тыныш та уайымсыз өмір сүруін қамтамасыз етіп, қылмыспен күресті қарқынды жалғастыруға септігін тигізіп, жұмыс сапасын одан әрі арттыра түседі.Тәртіп сақшыларына берілген темір тұлпарлар тұтастай заманауи құралдармен жабдықталған. Дыбыс күшейткіш қондырғысы мен рациясы бар. Мамандар GPS жүйесі арқылы көліктердің қай бағытта жүргені орталықтан бақыланады. Су жаңа «Джак» автокөлігі Қармақшы ауданына да бұйырған болатын. Біреуі – Жосалы кентінің учаскелік полицейі Жасұлан Исмайловқа берілсе, екіншісі – Тұрмағамбет ауылының учаскелік инспекторы Қайыржан Жұбандықовқа беріліпті. Сонымен қатар сақшылардың формасы да жаңарған.– Бұрын өзімде ескі қызметтік автокөлік болған. Қазіргі таңда су жаңа қызметтік автокөліктер берілді. Алдағы уақытта халықтың сенімін ақтап, жақсы қызмет атқаруға сенім білдіреміз, – дейді тәртіп сақшылары.Қазақстан Республикасының Ішкі істер министрлігінің нұсқауына сәйкес, ағымдағы жылдың 26-28 сәуір күндері аралығында аудан аумағында қылмыстардың алдын алу және жолын кесу мақсатында «Құқықтық тәртіп» жедел-профилактикалық іс-шарасы өткізілуде. Іс-шараның негізгі мақсаты – жедел жағдайды тұрақтандыру, заңдылықты, құқықтық тәртіпті және қауіпсіздікті қамтамасыз ету бойынша шаралар қабылдау. Атап айтқанда, бөлімнің ЖПҚб-нің ЮПт-ның аға инспекторы полиция майоры Г.Исмайлова және әйелдерді зорлық-зомбылықтан қорғау тобының инспекторы полиция капитаны А.Касимова Қармақшы АПб-нің профилактикалық есебінде тұрған тұлғалармен түсіндірме жұмыстары жүргізілді.&nbsp;Жедел-профилактикалық іс-шаралар аясында бөлімнің барлық жеке құрамы күшейтілген жұмыс түріне көшіріліп, аудан бойынша қоғамдық тәртіпті оның ішінде көшеде жасалатын қылмыстық құқық бұзушылықтардың алдын алу мен жол қозғалысы ережелерін өрескел бұзушылықтың, көлік құралын мас күйде басқарудың жолын кесу мақсатында жұмыстар жүргізіледі. Сондай-ақ, учаскелік полиция инспекторларымен әкімшілік аймақтарындағы профилактикалық есепте тұрған тұлғаларды тексере отырып, әкімшілік учаскелерді аралап тексеру жұмыстары да жүргізіледі.&nbsp;Қоғам тынышытығы мен құқықтық тәртіпті сақтау барысында жүргізіліп жатқан жұмыстарға аудан халқы түсіністік таңытып, заңға бағынса құқық бұзушылықтар орын алмайтын болады. Сонымен қатар, отбасындағы зорлы-зомбылық ең алдымен ана мен балаға әсер етеді. Яғни, жанұясында түрлі зорлықты ұрып-соғу, жанжалды көріп өскен баланың санасы уланары сөзсіз. Осындай олқылықты алдын алу мақсатында бөлімнің ЖПҚб-нің Әйелдерді зорлық-зомбылықтан қорғау тобының және учаскелік полиция инспекторларымен бірігіп «қорғау нұсқамасы» санатымен есепке алынған тұлғалармен тұрғылықты мекен-жайына барып, профилактикалық түсіндірме жұмыстары жүргізіліп, олардың жұбайларымен тиісті деңгейде сұхбаттар жүргізілген.&nbsp;Полицейлер тұрмыстық зорлық-зомбылыққа қарсы болғандықтан, кез келген жағдайда жәбір көрсеткен адам заң алдында жауап беретіндігін ескертеді.<blockquote>«Егер де сіздер немесе сіздің жақындарыңыз тұрмыстық зорлық-зомбылықтың құрбаны болса, онда үнсіз қалмаңыздар. Отбасылық тұрмыстық қарым-қатынастар аясында зорлық-зомбылық көрген немесе куә болған азаматтар назарына облыс көлемінде орналасқан «Қамқорлық», «Жан», «Аналар үйі» дағдарыс орталықтары мен қоғамдық қорлардың сенім телефондарын ұсынамыз: «Қамқорлық» дағдарыс орталығы 8 (7242) 30-25-40, 8-777-340-87-34, 8-777-456-11-06; «Жан» дағдарыс орталығы 1-16-16; «Аналар Үйі» қоғамдық қоры 14-22 және 8 (72437) 2-11-89; «102» сымтетігіне және 8-705-204-14-68 хабарласуды ұсынамыз» дейді Қармақшы АПб-нің ЖПҚб-нің ӘЗЗҚт-ы.</blockquote>2023 жылдың сәуір айының 25 күні Қызылорда облысы Полиция департаменті бастығының орынбасары полиция полковнигі Досжанов Аманкельди Аскаровичтің қатысуымен Қармақшы ауданының полиция бөлімі қызметкерлерімен 2023 жылдың 3 айында атқарылған жұмыстары жөнінде жедел кеңес өткізілді. Жедел кеңес барысында департамент бастығының орынбасары полиция полковнигі Досжанов Аманкельди Аскаровичпен есепті мерзімде орын алған кемшіліктерді жою бағытында нақты тапсырмалар берілді. Оған қоса, әскери-қызметтік тәртіппен заңдылықтың сақталу барысы жайлы түсіндірме жұмыстарын жүргізді.Полиция қызметкерлерінің еңбегі көп. Оны біз бір сәт сол полиция қызметкерлерінің орнына қойып көргенде ғана түсінер едік. Қырағы қызметкерлерге жұмысына сәттілік серік болсын дейміз. &nbsp;

Қармақшы аудандық полиция бөлімі қызметін күшейтті

Аудан экономикасының даму әлеуеті жоғары

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp;Соңғы жылдары кальянды тұтыну тамақтану орындарында, түнгі клубтарда, барлар және казиноларда жиі кездесіп жатқанын бәріміз естіп, көріп жүрміз. Дегенмен, тұтынушы оны пайдалану процесінде денсаулығына теріс әсер етуі мүмкін екенінен бейхабар болып жатады.Қоғамдық тамақтану объектілеріне қатысты санитариялық- эпидемиологиялық талаптармен белгіленген санитариялық қағида бар, ол ҚР ДСМ-нің 17.02.2022 жылғы № ҚР ДСМ-16 бұйрығы бар. Аталған бұйрықта қорқорға қатысты арнайы түсіндірме көрсетілген, яғни қорқор - темекінің бықсуынан және (немесе) қыздыруынан туындайтын аэрозольді, буды немесе түтінді, сондай-ақ құрамында темекі жапырағы жоқ өнімдерді жұту үшін пайдаланылатын және аэрозоль, бу немесе түтін сұйықтығы бар ыдыс арқылы өтетін аспап болып табылады. &nbsp;Айта кетейік, көптеген адамдар кальян, темекі шегу денсаулыққа мүлдем зиянсыз және қарапайым темекіге қауіпті емес балама түрі деп санайды. Бірақ эксперименттердің нәтижелері қорқор шегудің зиянын темекі шегуден кем еместігін дәлелдейді. Ең өкініштісі, қорқор шегудің &nbsp;салдары - өкпенің қатерлі ісігі, бедеулік, жүрек-қан-тамыр жүйесінің әртүрлі аурулары, сондай-ақ кальян шегу ұрпақ денсаулығына әсер етуі әбден мүмкін. Кальянның құрамында темекі сияқты тәуелділік туғызатын никотин бар.<blockquote>«Қазақстан Республикасының «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» Кодексінің 110-б. 5-т. сәйкес, көпшілік жиналатын қоғамдық орындар мен мәдени – спорттық іс шаралар өтетін орындарда кальян шегуге тыйым салынады, оның ішінде қоғамдық тамақтану орындары, түнгі клубтар мен дискотекалар да бар. Темекі, қорқор шегу үшін арнайы бөлмелер қарастырылған болуы керек. Темекі бұйымдарын тұтыну үшін арнайы бөлінген орындарды темекі бұйымдарын тұтыну процесінде бөлінетін ластанудың жапсарлас үй-жайларға енуіне кедергі келтіретін есікпен &nbsp;немесе осыған ұқсас құрылғымен жабдықталған жеке үй-жайларда орналастырады. Темекі бұйымдарын тұтыну үшін арнайы бөлінген орындарда сусындарды және тамақты ішуге жол берілмейді», − дейді Қызылорда облыстық санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаменті басшысының орынбасары Әлия Әбдіқайымова.</blockquote>Департамент басшысының орынбасары Әлия Мүтәліпқызы темекі бұйымдарын тұтыну үшін арнайы бөлінген орындарға қойылатын талаптарды да тарқатып айтты.Ең алдымен, темекі бұйымдарын тұтыну процесінде бөлінетін ластануларды, сондай-ақ &nbsp;ластанған &nbsp;ауаның &nbsp;жапсарлас үй-жайларға енуіне кедергі келтіретін механикалық іске қосылатын ішке сору-сыртқа тарату желдеткіш жүйесі бар жабық үй-жайларда &nbsp;желдетудің &nbsp;жалпы &nbsp;сыртқа &nbsp;тарату жүйесінен бөлек;Екіншіден, күлсалғыштармен немесе темекі тұқылдарды жинауға арналған арнайы урналармен жабдықталады.&nbsp;Үй-жайда темекі түтінінен немесе иісінен арылуға мүмкіндік беретін құралдарды орналастыруға жол беріледі. Сондай-ақ темекі &nbsp;бұйымдарын &nbsp;тұтыну &nbsp;үшін &nbsp;арнайы бөлінген &nbsp;орындарда жуу &nbsp;және дезинфекциялау құралдарын қолдана отырып, күнделікті ылғалды жинау жүргізіледі.

Темекі бұйымдарын тұтынатын арнайы орындарға қойылатын талап қандай?

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp;Қалтаңда ақша болмаса алға жылжу қиын. Содан болар, қазір екінің бірі банкке берешек. Он минутта ақшаны алақаныңызға ұстата салатын онлайн несие &nbsp;ұсынатын ұйымдар тіптен көбейіп кетті.«Көрінбейтін» кредит берушілер арқылы жұртшылық үйде отырып-ақ, телефон немесе компьютермен несиені оп-оңай ала алады. Бірақ онлайн кредит оңай болғанымен, оны өтеу пайызы тым қымбат болатынын көпшілік ескере бермейді.Кредитті онлайн рәсімдеу расымен де жеңіл әрі көп құжат талап етпейді. Яғни жұмыс орнынан анықтама қағаз, зейнетақы төлемдерінің бар-жоғын, несие тарихын сұрап, басыңызды қатырмайды. Несие үшін банк бөлімшелеріне барып, уақыт кетірудің де қажеті жоқ, кепіл де керек емес. Тек ЖСН мен ұялы телефон болса жеткілікті: 15 минуттың ішінде сұраған ақшаңыз төлем картаңызға түсіп тұрады. Алайда «қарыздың күліп келіп, жылап қайтатыны» естен шығармайық. Себебі әрбір «тез бен оңайдың» артында ұзақ әрі қиын іс тұруы мүмкін.<blockquote>«Онлайн займға енді қайта бас сұқпаспын. Қаржыдан қысылғанда бір ғана құжатпен, әп-сәтте ақша шешіп алғаныма қатты қуанғанмын. Кейін бірнеше еселеп қайтардым сол қаржыны. Ол аздай несие тарихым бұзылып, мемлекеттік бағдарламаларға қатыса алмай қалдым. Онлайн займ алып, опық жегеннің бірімін», – дейді кент тұрғыны Г.Алмасбекқызы.</blockquote>Рас, несиені оңды-солды үлестіре беретін қызметтің бұл түрі біраз адамды сан соқтыртты. Талай адам ұшы-қиыры жоқ қарызға белшесінен батты. Ол ол ма, заңның солқылдағынан алаяқтар басқалардың сыртынан кредит рәсімдеуді жиілетті. Ресми дерекке сүйенсек, биыл интернет және ұялы телефон арқылы жасалатын алаяқтық алдыңғы жылдармен салыстырғанда екі есеге артық.Осыған байланысты Үкімет те шұғыл шешім қабылдау үстінде. Алдағы уақытта алаяқтардың кесірінен банкке қарыз болып қалған қазақстандықтардың кредиті кешірілуі мүмкін. Бұл туралы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің төрағасы Мәдина Әбілқасымова мәлімдеді.Қазіргі таңда екінші деңгейлі банктермен, мемлекеттік органдармен зардап шеккен азаматтарға шығынды қайтару бойынша заңнамалық тетік әзірленіп жатыр. Яғни бұл кредиттің алаяқтық жолмен рәсімделуі немесе қарыз алушының өз қаражатының шоттан алынуы болуы мүмкін. Егер сот шешімі болмаса, қаржы ұйымы шығынды өтемейді, – деді Әбілқасымова мәжіліс кулуарында.Айтуынша, алаяқтың құрбаны болған азамат полицияға арыздануы керек. Құқық қорғау органдары алаяқтық бойынша тергеу басталды деген құжатты бергеннен кейін, банк міндетті түрде ол несие бойынша сыйақы, айыппұл есептеуді тоқтатады.Несие туралы келісімшарт қандай болуы тиіс?Банк қарызы туралы келісім – несие толық өтелгенше банк пен сіздің қарым-қатынасыңызды анықтайтын негізгі құжат. Ең қарапайым әрі басты ереже – несие шартын толық және аса мұқият қарап шығу. Алғашқы екі бетте банк қарыздың шектік сомасын, түрін, пайыздық сыйақы мөлшерлемесінің көлемін, жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесі мен мерзімін және валютасын міндетті түрде көрсетуі қажет. Осылайша, сіздің қарызды қандай жолмен және қалай қайтаратыныңыз: аннуитетті ме, әлде дифференциалды ма, қарызды қайтару уақыты кешіктірілгені үшін қандай өсімақы немесе айыппұл тағайындалатыны анықталады.Біз де бардықЕлдің бәрі жаппай есігін қағып жүрген онлайн несие ұйымына біз де бас сұғып көрдік. «Жылдам ақша», «Оңай әрі жылдам рәсімдеу» деген жазумен арбап тұрған кеңсеге бас сұқтық. Менеджер төлқұжат пен қанша қаржы керегін сұрады. Іші-бауырыңа кіріп, пернетақтасынан әлденені тақылдатып, мәліметтерді енгізіп жатыр. «1 айға 50 мың керек еді» деген сұранысымның пайыздық үстемесін қоса есептегенде 84 мың болды. Бірақ «Сіз бізден несие рәсімдемепсіз. Бірінші займ болғандықтан 52 мың қылып қайтарасыз» деп тәтті сөздермен арбай түсті. Ақырын-ақырын «онлайн алатын халықтың қатары көп пе?» деген сауалға ¬жауап алуға тырыстық. Әйткенмен, жауап беруден жалтарған олар адамның аз еместігіне сендіргендей болды. Соған қарағанда, қаржыдан қысылған халықтың онлайнға оп-оңай келісім беріп, үстеме пайыздарды төлеп, қаржылық ұйымдардың қазынасын қампайтып отырғаны шындыққа саяды. Содан не керек, басымыз бәлеге қалмай тұрғанда бас тартып, жөнімізбен кете бардық.Ұққанымыз, кредит алмастан бұрын оның сіз үшін қаншалықты тиімді екенін әбден саралап алған жөн. Несиені төлеуге қаржылық мүмкіндігіңіз қаншалықты жетеді? Бастысы онлайн несие алуыңыз оңай болғанымен, одан опық жеп қалуыңыз қиын емес екенін ұмытпаңыз!

Жылдам несие – ортайған несібе

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Аймақтағы денсаулық сақтау саласы бойынша өзекті мәселелер облыстық көпбейінді ауруханада облыс әкімінің орынбасары Нұрымбет Сақтағановтың қатысуымен өткен кезекті алқада талқыланды. Күн тәртібіне ана мен бала денсаулығы, медициналық сақтандыру, халықты иммундау тақырыптары қойылды.&nbsp;Қызылорда облысының санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаменті басшысының орынбасары Әлия Әбдіқайымова вакцинамен басқарылатын инфекциялық аурулардың өңірдегі эпидемиологиялық жағдайы мен оларға қарсы профилактикалық екпелермен қамту барысын баяндады. Аудандар мен облыс орталығындағы бірқатар емханалардағы вакцинациялау жұмыстарының атқарылуы бойынша жүргізілген мониторинг қорытындысын, анықталған кемшіліктерді атап өтті. Олқылықтардың орнын толтыру үшін орындалуы тиіс жұмыстарды ортаға салды.&nbsp;<blockquote>«Профилактикалық екпелерді уақытылы алмау, негізсіз бас тарту, екпемен қамту көрсеткіштерінің төмендеуі – ұжымдық иммунитеттің төмендеуіне, вакцинамен басқарылатын аурулардың бас көтеруіне алып келетіні белгілі. Оның үстіне коронавирус пандемиясы Ұлттық егу күнтізбесіндегі бірқатар егулердің жүргізілуіне өз кедергісін тигізгені жасырын емес. Соның салдарынан бүгінде “А” вирусты гепатиті, қызылша ауруларының эпидахуалы алаңдатарлық деңгейде,» - деді Әлия Әбдіқайымова.</blockquote>

Нұрымбет Сақтағанов денсаулық сақтау өкілдерімен алқа мәжілісін өткізді

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp; Бұл тұралы Үкімет отырысында ҚР Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрі Марат Қарабаев баяндады.ҚР Премьер-Министрі Әлихан Смайыловтың төрағалығымен өткен жиында қалалар мен ауылдық елді мекендерді сумен жабдықтау, орта мерзімді кезеңге арналған азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету жоспарын іске асыру мәселелері қаралды.Ведомство басшысының айтуынша, қалалық елді мекендерді сумен қамту бойынша Қызылорда облысы 100% көрсеткішке қол жеткізген. Үздіктер қатарында Солтүстік Қазақстан, Маңғыстау, Атырау, Жетісу, Батыс Қазақстан, Ұлытау, Ақтөбе және Алматы облыстары бар. Сонымен қатар Қызылорда облысы ауылдық елді мекендерді ауыз сумен қамту бойынша 98,1% көрсеткішпен аймақтар арасында 5-ші орынға тұрақтаған.Үкімет отырысынан соң облыс әкімі Нұрлыбек Нәлібаев Премьер-Министр берген тапсырмаларды пысықтау мақсатында жиын өткізді. Аймақ басшысы Үкімет 2025 жылдың соңына дейін елді мекендерді 100 пайыз ауызсумен қамтамасыз ету міндетін қойғанын айтып, ауызсу жеткізілмеген ауылдарда тиісті жұмысты тез арада бастауды тапсырды.<blockquote>«Бүгінгі күні облыстағы 230 ауылдық елді мекеннің 198-і немесе тұрғындардың 98,1 пайызы орталықтандырылған су жүйесіне қосылған. Дегенмен, Арал, Қазалы, Қармақшы және Шиелі аудандарында барлығы 32 ауылдық елді мекенде ішкі су құбыры салынбаған. Бұл ауылдар тасымал арқылы немесе тікелей скважинадан ауызсу пайдалануда. Біз белгіленген уақыт – 2025 жылды күтпеуіміз керек. Ішкі су жүйелерін салу жоспарланған барлық елді мекендердің жобалау құжаттарын биыл аяқтау қажет», – деді Нұрлыбек Машбекұлы.</blockquote>Күн тәртібіндегі екінші мәселе – Қазақстан Республикасының азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етудің 2022 – 2024 жылдарға арналған жоспарының Сыр өңірінде іске асырылу барысы. Облыс әкімі аймақтың өнім өңдіру әлеуеті жоғары екенін, егін шаруашылығын әртараптандаруға бетбұрыс жасау қажеттігін атап өтті. Осыған орай, Қызылорда қаласы және аудан әкімдеріне көктемгі егін егу кезеңінде майлы, көкөніс, бақша, жем-шөп дақылдарының алқаптарын ұлғайту тапсырылды. Әртараптандыру арқылы азық-түлік түрлері мен өндірісін кеңейтіп, жергілікті ауыл шаруашылығы тауарөндірушілеріне «Байқоңыр» ӘКК» АҚ-мен бірлесіп, қаржылық заем беру керек. Сонымен қатар тиісті басшыларға көкөніс өнімдерін өндіріп, тұрақтандыру қорына өткізу жұмыстарын ұйымдастыру жүктелді.Мұнан бөлек, облыс диқандары өндірген өнімдерді сақтайтын қоймалардың қуаттылығын ұлғайту үшін оларды әр ауданда қажеттілікке қарай салу керек. Жиында ауыл шаруашылығы кешеніндегі инвестициялық салымдардың көлемін ұлғайту мақсатында азық-түлік өндірісіне инвесторлар тарту шараларын қабылдау міндеттелді. Сонымен қатар, облыстық кәсіпкерлік және өнеркәсіп басқармасына Қызылорда қаласындағы ет комбинаты, Жаңақорған мен Қармақшы аудандарындағы құс фабрикасы құрылыстарын 2023 жылдың соңына дейін аяқтау жөнінде тапсырма берілді.

Қызылорда облысы сумен қамту көрсеткіші бойынша республикада алдыңғы қатарда

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Жаңақорған ауданындағы Жайылма ауылында жерге дән себіле салысымен сұраныс артуда. Әсіресе, ел нарығын түгендеп, көрші Ресей еліне экспортталуға жұмыс жасалып жатыр. Диқаншылардың айтуынша биыл да еңбек еш кетпейтіндеріне нық сенімді. Өйткені, жер жрден, тіпте өзге елдерден де келіп, алдын ала келісіп кетіп жатқандар да бар екен. «Батыс Еуропа – Батыс Қытай» күрежолының бойынан ауылға бұрылар тұста көше саудасы қызу жүруде. Көліктердің қарасы аз емес, өйткені Жайылманың қарбызын алуға құмар жұрт сауданы қыздыруда. Сырттай бақылап, тұтынушыларды сөзге тарттық.<blockquote>«Түркестан қаласынан жұмыс барысымен Сыр өңіріне келе жатқан бетім. Біздің өңірде де қарбыздың түр-түрі бар. Дәмі де тамаша, бірақ Жайылманың қарбызы ел аузында болған соң арнайы тоқтаған түріміз. Керемет, еңбеккерлердің ісіне береке берсін», – деді Алтай есімді ағамыз.</blockquote>«Етікші етікке жарымайды» демекші, бір қызығы аудан орталығында жайылмалық диқандардың өнімін кездестіру тым қиын. Тіпті жоқ деуге болады. Оны да саралармыз кейін. Сонымен ауылға да келдік. Жол бастаушы ауылдық округ әкімдігінің бас маманы Икрам Абуов шаруалардың еңбегі жайлы құлақ-қағыс етті.– Жайылма қарбызымен танымал ауылда жыл өткен сайын бақша дақылдарын ерте пісірудің әдісін дамытуды жолға қойдық. Оның тиімді әдісі – көшеттеп егу. Оңтүстік өңірден келген тәжірибені кәсібімізге идірдік. Нәтижесі жаман емес, – деді жауапты маман.Жалпы аудан бойынша қарбыздың көлемі 2000 гектарға жетті. Оның ішінде, жайылмалық диқандардың үлесі 500 гектардан асады. Негізі ауылдағы 14 шаруашылық бақша өніміне, көбіне қарбызға басымдық береді. Биылғы өнімнің бастамасы нәтижелі. Солардың қатарында Абай Тұрсынбайұлы да бар. Осыдан 4 жыл бұрын ауылда алғаш рет қарбыздың жаңа тұқымын егіп, мол өнім жинады. Ол ауылда бұрын егілмеген «Фарао Ф1» деп аталатын голландиялық ұрықты жерсіндірді. Әуелі 1 гектар аумаққа тәжірибе ретінде еккен қарбызы санаулы күнде «қазан» болды. Себебі, элиталы қарбыз түріне нарықта сұраныс жоғары. Сопақ пішінді қарбызды ауылдастары ауызекі тілде «қозы қарбыз» деп атап кеткен. Өйткені, сопақша қарбыз жерде томпиып жатқан қозыға ұқсайды екен.– Негізі диқаншылық біздің отбасылық кәсіп. Атакәсіпті арқау еткелі 20 жылдан асты. Ризық-несібемізді осы жерден табамыз. Үйдегі жеңгең ерте көктемде бақша өнімдерінің тұқымын сатумен айналысады. Содан маған: «Фарао Ф1» деп аталатын голландиялық тұқым бар екен. Алайда жай тұқымнан бағасы он есе қымбат. Ал, өнімі жақсы» деп кеңесін айтты. Шынында жай қарбыздан ерекшелігі көп екен. Элиталы тұқым болғандықтан нарықта сұраныс жоғары болды. Бірақ, оны уақытша тоқтатып, қайта өзіміз үйренген қарбызға көштік.Былтардан бастап ауылдағы ағайын мал азығына мән бере бастады. Өйткені, қарбыздың науқанынан кейінгі күнкөріс мал шаруасы болғандықтан кейін, Сыр беткейге жол жүрмей, ауылдана-қ жем-шөпті қажетіне жаратуға дайын. Жем демекші, ауылда Мұхтар Оспанов үш жылға жуық ауылдан құрама жем шығаратын шағын цехын іске қосқан болатын.Үнемі ізденісте жүретін Абай биыл алғаш рет гектарлап картоп егуде. Жоғарыда айтқандай, қарбыздың өзге тұқымын жерге тастаса, енді қара жерге картопты егіпті. Біз егін басынан Абай ағамызды достарымен және қолғанаты болып жүрген ұлымен жолықтырдық. Картоптың түбіндегі арам шөптерін жұлып, астын қопсытуға дайындауда екен. Биыл картоп көңілдегідей болса келер жылы көлемін көбейтіп, нарыққа шығаруды жоспарлап отыр. Өте орынды, өйткені, карбызбен тоқтамай, басқа да өнімдерге бет бұрғаны құба-құп. Иә, еңбек адамының әрбір сәті бағалы, күні-түні егісінің басында жүретін жандардың адал еңбегі қашанда құрметке лайық.Жалпы биыл тау беткейдегі ауылдардың хал-ахуалы жақсы деуге болады. Өйткені, су қоймаларының арнасы толды. Мәселен, Жайылмадағы Жиделі, Ақүйіктегі Көлтоған, Жаманбай батырдағы Бесарық су қоймаларында диқандар мен шопандар пайдалануға жетерлік тіршілік нәрі бар. Бірлік ауылы тұсындағы агроаймақ пен Жайылманың қарбызы да аяқ судан тарықпады. Былтыр су болмай, керіз суын пайдаланып, мол өнім алған дала еңбеккерлерінің шаруасы ширақ.Қазақта «егін ексең – ебін тап» дейтін тәмсіл бар. Абай ағамыз секілді бақша өнімін әртараптандырып, нәр беріп, мол өнім алғаны еңбектің ақталғаны. «Жерге еткен еңбек, жерде қалмайды» деген осы.«Бес жыл ішінде агроөнеркәсіп кешеніндегі еңбек өнімділігін және өңделген ауыл шаруашылығы өнімінің экспортын, тиісінше, кем дегенде 2,5 есеге арттыруды тапсырамын». Бұл Президент пәрмені. Биылғы Жолдаудағы он басымдықтың бірі – экспорт әлеуетін арттыру. Яғни, Мемлекет басшысы отандық өнімді халықаралық нарыққа шығарудың стратегилық жолын тауып, ілгерілетуді айрықша атады.Осы тұста, өткен жылы Жайылманың бренді болған бақша өнімдері де шетел асты. Жалпы, аудан бойынша 4854 тонна бақша өнімі экспортталса, оның 4754-і жайылмалық диқандардың дәмді қауын-қарбызы. Шаруа қожалықтың еккен дақылы мен гектарын және ауылдағы ауыл шаруашылығы бағытында атқарылып жатқан жұмыстарды жетерлік. Биыл «Бектас» ш/қ 40 га, «Жиделі» ш/қ 45 га, «Шоқымазар» ш/қ 34 га, «Мырзатай» ш/қ 28 га, «Өтеш» ш/қ 26 га, «Береке и О» ш/қ 22 га, «Асхат» ш/қ 21 га, «Диқанбаба» ш/қ 11 гектар аумаққа дәнді дақыл еккен. Оның ішінде, ауылдық округ бойынша 28 гектар аумаққа қарбыз көшеті отырғызылып, бүгінде түйнектеу алдында екен.<blockquote>«Жайылма ауылы қашанда бақша және көкөніс өнімдерімен танымал. Жылдан жылға бақша дақылдарын ерте пісірудің әдісін дамытып, көшеттеп егу тәсілін қолға алғалы жақсы нәтиже беруде. Десе де, биыл қауын дәні жерге себілмеді. Өйткені, платинада жиналған су тек 90 күндік қарбызды пісіруге жетеді. Ал, қауын ары қарай мерзімі созылатындықтан су жетпей қалу ықтималдығын ескеріп, басымдықты қарбызға бердік. Сәтін салса, ауа райы қарасып, уақытылы суғарылып тұрса, Жайылманың қарбызы ағымдағы жылдың шілде айының 10-на дейін пісіп қалады. Оған қоса, су үнемдеу мақсатында 83 гектар ескі жоңышқаны бір суаруға іліндіріп, қазіргі таңда бірінші орымды жинап жатырмыз», – деді ауыл әкімі.</blockquote>Сондай-ақ әкім ауыл шаруашылығы өнімдерін әртараптандыру бағытында нәтижелі жұмыс жасап жатқандығын жеткізді. Шаруа қожалықтарында мал азықтарын дамыту үшін 30 га дәндік жүгері және жеке шаруашылықтар 25 га, көкөніс 30 га картоп еккені белгілі болды. Оған қоса, мемлекеттің қолдауын сезініп, демеу қаржыға ие болған қожалық иелерін атады.<blockquote>«Мемлекет басшысы биылғы Жолдауында жергілікті жерлерде шағын және орта кәсіпкерлікті дамытып, тұрғындарды жұмыспен қамтуға баса назар аударуға пәрмен берген болатын. Бұл бағытта кәсіпке ынтасы бар азаматтарға мемлекет тарапынан толыққанды қолдау көрсетілуде. Осы тұста, «Ауыл шаруашылығын қаржылай қолдау қоры» АҚ Қызылорда облыстық филиалы жайылмалық тұрғындармен тығыз қарым-қатынас орнатып, кәсіптерінің бастау алуына ұйытқы болуда. Биылдың өзінде аталмыш қолдау қорынан 11 кәсіпкер 6 пайыздық несиелік мөлшермен 20 миллион қаржы алып, бақша өнімдерін егуді бастап кетті – деген ауыл әкімі елдімекенде кәсіпкерлер саны да күн санап артып келе жатқанын тілге тиек етті.Жайылма ауылдық округі бойынша бүгінде 33 кәсіпкер заң жүзінде салық органдарына тіркеліп, кәсібін өрге дөңгелетуде. Оның 11-і әлгінде айтқан бақша өнімдерін егумен айналысса, қалғаны түрлі салалық бағытта бизнесін жүргізуде екен. Қолдау қорынан бөлек, жақында ғана ауыл тұрғыны Кенбаев Самат «Өңірлік қаржы орталығы» арқылы 2 млн 200 мың теңгеге қол жеткізіп, мал бордақылау бағытында атакәсіпті бастап кетіпті. Оған қоса, осы қаржы орталығы арқылы құрама жем цехын ашқан Мұхтар Оспанов биыл алғаш рет «Сенім» шаруа қожалығына тиесілі 10 га аумаққа жүгері еккен. Цехқа қажетті шикізатты жинап алғаннан кейін, ауданды жеммен қамтамасыз етуге бел буып отыр. Қазіргі таңда «қимылдағанның қыр асатынын» елдің бәрі біледі. Жастайымнан осы егіншілік кәсіпке бейім болып, несібемді осы саладан таптым. Десе де, тұтынушы саны артқан сайын, кәсібімді кеңейту басты мақсат болатын. Содан мемлекет қамқорлығын сезінбек ниетте «Өңірлік қаржы орталығы» арқылы қомақты несиеге қол жеткіздім. Шүкір, қазір дамудың даңғыл жолына түсіп, шағын цехтың шырайы кіре бастады», – дейді Мұхтар Оспанов.</blockquote>Иә, мемлекет отандық өндірушілерге қолдау көрсетіп, бизнес үшін қолайлы жағдай жасады. Енді жаһандық нарыққа шығатын, бәсекеге қабілетті өнім шығару – барша шаруалар мен диқандардың іскерлігін шыңдай түседі. Бұл өз кезегінде Елбасы Жолдауында айтылған бүкіл әлемге танылатын «Қазақстанда жасалған» табиғи азық-түлік брендін қалыптастырып, ілгерілеуге мүмкіндік береді. Шетел нарқын бағындыруда жайылмалық диқандардың да өзіндік орны айрықша.

Жайылманың қарбызына сұраныс артуда

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Ротавирустық инфекция – бұл ротавирустан туындаған жұқпалы ауру. Балаларға ғана емес, ересектерге де әсер ететін «ішек вирусы» туралы жиі естіп жатамыз. Вирус &nbsp;лас қолдар, лас ойыншықтар, лас заттар арқылы ағзаға енеді.Ішек жұқпаларын ертеден «лас қол аурулары» деп атаған. Көбіне вирус немесе бактерия әжетханаға барғаннан кейін жеке бас тазалығын сақтамағаннан жұғады. Бактерия немесе вирустар науқас ұстаған заттың барлығында (төсек-орындар, ыдыс, тамақтар, ойыншықтарда) қалады, сөйтіп олардан сау адамның қолына жұғады.Бала лас саусақтарын жалағанды, тырнақ тістегенді ұнатса, микробтар ауызға лас қолмен түсуі мүмкін. Нашар жуылған көкөністер мен жемістерді пайдалану кезінде де ішек инфекцияларын жұқтыру жағдайы жиілейді.<blockquote>«Қызылорда облысы бойынша 2023 жылдың 3 айында ротавирусты энтерит ауруының 100 жағдайы тіркеліп, 2022 жылмен салыстырғанда 1,7 есеге өсім байқалады. Тіркелген жағдайлардың 100 пайызы 14 жасқа дейінгі балалар арасында анықталды. Жас ерекшелігіне сәйкес кәсіби құрамына қарай аурушаңдықтың 100 пайызын ұйымдаспаған топ балары құраған. Аймақтық тіркелуі бойынша ротавирусты энтеритердің барлығы Қызылорда қаласы үлесінде», - дейді Қызылорда облыстық санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаментінің басшысы Динара Жанабергенова.&nbsp;</blockquote>Ротавирустық гастроэнтеритке тән белгілер – жүрек айнуы, құсу, іш өту және іштің кебуі. Сонымен қатар, көптеген балаларда мұрнынан су ағып, тамағы қызарады, жұтыну кезінде ауырсынады. Ұзақ мерзімді бақылаулар көрсеткендей, аурудың өршуі тұмау эпидемиясы кезінде немесе оның қарсаңында пайда болады, сол үшін де ол ресми емес атау – «ішек тұмауы» атауына ие болған. Бірақ ротавирустың тұмау вирусына ешқандай қатысы жоқ.&nbsp;Инфекцияны жұқтырып, алғашқы шағымдар пайда болғанға дейін шамамен 1 апта уақыт өтеді. Аурудың өзі жедел, 2-3 күн ішінде өтеді, ал &nbsp;қалпына келу кезеңі – 5-7 күн. Бірақ инфекция жұқтырған бала немесе ересек адам аурудың бүкіл кезеңінде жұқпалы болып табылады.&nbsp;Вирусты 5 жасқа дейінгі балалар жиі жұқтырады, әсіресе балабақшаларға, ерте даму орталықтарына, ойын бөлмелеріне баратын балалар ауыруы мүмкін. Сондықтан облысымыздағы санитариялық-эпидемиологиялық бақылау басқармасы мамандары өз аумақтарындағы балабақша, мектептерге барып, жеке гигиена талаптарын сақтаудың маңыздылығын түсіндіріп, «Таза қол» акцияларын өткізеді.&nbsp;Ротавирустық инфекциямен ересек адам да айқын клиникалық көріністермен ауыруы мүмкін, ал балалардың, әсіресе ерте жастағы балалардың ротавирусты жұқтыруы – өте қауіпті. Сондықтан ротавирустық инфекцияның алдын алу әдістерін білу өте маңызды, олар спецификалық және спецификалық емес болуы мүмкін. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы ротавирусқа қарсы тиімді спецификалық құрал ретінде профилактикалық вакцинацияны ұсынады.&nbsp;Ал алдын алу шараларының спецификалық емес түрі гигиеналық ережелерді сақтау болып табылады. Қолды үнемі жуу, көкөністер мен жемістерді мұқият өңдеу және қайнамаған суды қабылдаудан бас тарту ротавирустық инфекция қаупін азайтуға немесе осы аурудың клиникалық көрінісін азайтуға көмектеседі.

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары