<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> «Бриз-М» үдеткіш блогы және «Луч-5Х» спутнигі бар «Протон-М» зымыран тасымалдағышы Байқоңыр ғарыш айлағынан ұшырылды, деп хабарлайды <a href="https://tass.ru/kosmos/17246685">ТАСС</a>.<blockquote>«Бүгін Мәскеу уақытымен 2:13-те «Байқоңыр» ғарыш айлағының 200-ші алаңынан «Бриз-М» үдеткіш блогы бар «Протон-М» зымыран тасымалдағышы мен «Луч-5Х» ғарыш аппараты ұшырылды», - деп хабарлады Роскосмос.</blockquote>Мемлекеттік корпорацияның хабарлауынша, зымыран штаттық режимде жұмыс істеді. Үдеткіш қондырғы «Протон-М» үшінші сатысынан бөлініп, қазіргі уақытта спутникті берілген орбитаға шығаруда.Бұл ресейлік зымыран тасымалдағыштардың биылғы төртінші ұшырылымы болды. «Протон-М» үшін бұл 115-ші рейс, «Бриз-М» үшін 107-ші рейс. Зымыран да, үдеткіш блок та М.В.Хруничев атындағы орталықта жасалған (Роскосмосқа кіреді).Көпфункционалды «Луч» ғарыштық жүйесі 2016 жылдың ақпанында тәжірибелік пайдалануға қабылданды. Жүйе Халықаралық ғарыш станциясының ресейлік сегменті мен миссияны Басқару орталығы арасында мәліметтер алмасуды қамтамасыз етеді.

«Луч-5Х» спутникті «Протон-М» зымыраны Байқоңырдан ұшырылды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Қала тұрғыны Қызылорда қаласы полиция басқармасының кезекші бөліміне хабарласып, өзіне тиесілі көшелерінің бірінде тұрған "Нексия" автокөлігін белгісіз адам айдап кеткендігі туралы арызданған.Жедел басқару орталығы айдап әкетушіні анықтау және ұстау туралы дереу хабарлама береді. Полиция қызметкерлері жүргізген жедел-іздестіру іс-шараларының нәтижесінде күдікті анықталып, полиция бөліміне жеткізілді. Ол 34 жастағы азамат, қала тұрғыны болып шықты. Оқиғаның мән-жайы анықталуда.Осы дерек бойынша ҚР ҚК 200-бабының 1-бөлігімен (ұрлау мақсатынсыз автокөлікті немесе өзге де көлік құралын заңсыз иемдену) сотқа дейінгі тергеп-тексеру әрекеттері жүргізілуде.&nbsp;

Қызылордада бөгде көлікті айдап кеткен тұрғын ұсталды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Қазақстанның басым бөлігі антициклон сілемінің ықпалында болады, негізінен жауын-шашынсыз ауа райы күтіледі, деп хабарлайды Қазгидромет.Республиканың шығысы, оңтүстігі, оңтүстік-шығысы арқылы атмосфералық фронтальды бөлімдер өтеді, одан жаңбыр мен қар түрінде жауын – шашын күтіледі, оңтүстік-шығыста қатты жаңбыр жауады. Республика бойынша тұман, желдің күшеюі, көктайғақ, елдің оңтүстік-батысында шаңды дауыл күтіледі.

13 наурызға арналған ауа райы болжамы

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Қызылорда облысы, Қармақшы аудандық білім бөлімі, Байқоңыр қаласы №275 орта мектепте «Театр - өнер мен тәрбие ордасы» тақырыбында облыстық семинар болып өтті.Семинар ерекшелігі оқушыларға сан түрлі өнердің ішінде театр өнерінің алатын орнының ерекшелігін, тәрбие ошағына айналған мектеп театрының жұмысымен таныстыру. Мәдени өсуге ықпал ететін театрландырылған қойылымдар арқылы жас ұрпақты өнерді құрметтеуге баулу,театр қойылымдарына қызығушылығын арттыру.Семинардың бағдарламасы бойынша қонақтарды оркестрдің сазды әуенімен қарсы алып,балалар шығармашылығы көрмесімен таныстырылды. Тарих пәнінің мұғалімі Б.Кенжалиева «Қазақ театры өнерінің даму кезеңдері» тақырыбында зерттеу жобасы ұйымдастырылды.Облыстық білім басқармасы оқу орталығы меңгерушісі К.Ақмырзаева «Театр-ұлт рухының тірегі» тақырыбында кең көлемде зерттеліп жазылған баяндамасымен бөлісті. Сырдария ауданындағы 36 мектептің мұғалімі М.Есқалиева «Театрдың бала өміріндегі маңызы» тақырыбындағы баяндамасымен, ал Айдарлы ауылындағы халық театрының режиссері Р.Абдукаримова «Тәрбиенің түрлі бағыттары арқылы мектеп театры жобасын дамыту» тақырыбындағы баяндамасымен таныстырып өтті. №275 мектептің мұғалімдері Қ.Башенова мен Г.Тәжібаева көлеңке театрымен таңғажайып көрініспен тәнті етті.Сонымен қатар Н.Бухарбаева мен З.Бекжанова мектеп оқушыларымен қуыршақ театрынан тартымды көрініс көрсетті. Директордың тәрбие ісі жөніндегі орынбасары К.Сарымсакова «Алғашқы махаббат» атты комедиялық қойылымды көрсетіп, көрермендерге таңғажайып әлем сыйлады. А.Сматова «Незнайка» атты мюзикл қойылым қойып,көрерменнің көңілін көтере білді.А.Пазылбекова келген қонақтардың ой- пікірімен бөлісіп, қорытынды рефлексиямен тәмамдады. Семинар өз мақсатына жетіп,жұртшылыққа жақсы көңіл-күй сыйлады.&nbsp;

Қармақшыда семинар өтті

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Қолданылған тұрмыстағы қалдықтарды қайта өңдеп, тіршілік айналымына енгізуді қолға алған Жаңақорғандық кәсіпкер Насырла Мурзаев. Бұл ауданның &nbsp;ішкі нарығына, өнім өндіруіне, тіпті экономикасына оң әсерін тигізуде. Ең бастысы, экологиялық залалдан тазарып, тазалықты тұрақтандырады. Әрі табыстың көзі.Жаңақорған ауданында кәсіп енді ғана еңсе көтеріп келеді. Шымкент қаласындағы шағын зауыт қағаз, шыны ыдыстары мен баклашкаларды қайта өңдеуге ден қойған. Ал, оған шикізат жеткізіп беруде біздің қос жаңақорғандық кәсіпкер бірнеше жылдан бері жұмыс істеп келеді. Соның бірі – Насырла Мурзаев. Шағын шаруасын отбасылық бизнеске айналдырған ағамыздың кәсібін көруге арнайы барып, сұхбаттасып қайттық.Иә, полигондарда үйіліп жатқан қоқыс үйінділерін сұрыптап, жаңа өнім шығаруға болатынын сіз білесіз бе? Бұл үлкен саланың бірі. Қоқыс саласы бизнес көзіне айналуы үшін қомақты қаражатты, дұрыс дайындықты талап етеді. «Қоқыс қалдықтарын қайта өңдеу» өзекті проблемалардың бірі. Әлемдегі жетекші елдердің тәжірибесі көрсеткендей, бұл мәселені оңтайлы шешуге толық мүмкіндік бар.<blockquote>«Тіршілік барда қоқыс ешуақытта таусылмайды. 10 жылдан астам уақыт қажетсіз қалдықтарды жинап, Шымкент қаласындағы зауытқа өткізуді қолға алдым. Отбасым қолғабыс болса, қарамағымда тағы 2-3 жұмысшы бар. Күнделікті жұмыста макулатура, бөтелке, шыны, баклашка, салафан пакеттерді жинап, сұрыптаймыз. Тұрмыстық қатты заттарды теріп, сұрыптап, арнайы зауытқа өткізіп, табыс тауып жүрген жайымыз бар. Бір ай бойы жиналған қоқысты сұрыптап, ретке келтіреміз. Былтырғы жылға қарағанда биыл жұмыс жақсы жүруде. Өткен жылы 2-3 айда бір өткізетінмін. Биыл ай сайын 10-15 тоннадан кем өткізіп жатқанымыз жоқ. Тұрғындар да, тазалық мекемелері де үйренді. Күнделікті жиналған қоқыстарды өткізіп тұрады. Тіпті, Байкенже, Сунақ ата, Шалқия, Бірлік сынды ауыл тұрғындары да бізге үйренді. Жинап қойған заттарын айына бір рет барып жинап кетеміз», – дейді кәсіп иесі.</blockquote>Отбасылық кәсіппен нәпақасын тауып отырған Мурзаевтар отбасы кәзіргі таңда айлық табысының да жақсы екенін жасырып қалмады. Жақында жеке кәсіпкер ретінде тіркеліп, мемлекеттен көмек алуға мүдделі. Ағамыз балаларын осы кәсіпке икемдепті. Өзімен бірге жүріп, аудандағы үлкен сауда орталықтарынан дайындап қойған қоқысты көлікпен тиеп әкетеді.<blockquote>«Алланың берген екі ұлым бар. Былтыр мемлекеттен бөлінген 1 250 000 теңге грантты бір ұлым алып, қажетімізге жұмсадық. Одан бөлек зауыттармен келісім-шартқа отырып, жұмыс қарқынынын кеңейтудеміз. Алдағы уақытта 2-3 адамды жұмыспен қамту ойда бар. Наурыз айында Қызылорда қаласында шыны зауыты ашылса, сол жаққа өткіземіз, әзірге Шымкент қаласындағы «Boom prom» заводына кардондар, салафандар мен бөтелкелерді өткізудеміз», – дейді кейіпкеріміз.</blockquote>Бала кезімізде алдыңғы буын ағаларымыз темір-терсек, шыны ыдстарды өткізіп пұлдайтын. Үйден емес, сырттан теріп, теңге табатын. Қазір үйден шыққан қалдықты апарып өткізуге жеткіншектер жиіркенетінін ағамыз тартты. Әйтпесе, қажетсіз қағаз бен баклашкадан әжептеуір табыс табуға болады. Кейбір құжаты жарамсыз мекемелер қағазды өртемей осында өткізеді екен. Бұл да жақсы жүйе ғой. Керек болса кәсіпкер кез келген орталықтан тауарды қаржысын төлеп алуға дайын. Келісін есептеп, қажетін алып кетеді. Бірақ бұған біз дайын болмай жатқан жайымыз бар.Статистикаға зер салсақ, Қазақстанда жылына 31 млрд тоннадан астам қалдық шығарылады. Одан 120 млн тоннаға жуық қатты тұрмыстық және 2,5 млрд тонна қауіпті қалдық жиналады. Бұл сандар қоқысты кәдеге жаратудың қажеттілігі тұрғанынан хабар береді. Әлбетте, қоқыспен күрес – жалғыз бізді ғана емес, дүниежүзі елдерін толғандырған жаһандық мәселе. Химиялық қалдықтар өңір келбетін бұзып қана қоймайды, қоршаған ортаға үлкен зиян келтіреді. Жердегі қоқыстар мен қалдықтар ыдыраған кезде пайда болатын заттар атмосфералық ауаны ластайды. Айталық, табиғи жағдайда қарапайым қағаз 2 жылда ыдырайды. Химиялық жолмен өндірілген өзге де тұрмыстық қатты қалдықтар ше? Мәселен, ғалымдар металл консерві банкалары табиғи процеспен жойылуға 90 жыл кететінін, ал, шыны банкаларға – 1000 жыл қажет екенін алға тартады. Сол секілді қаңылтырға – 90 жыл, әйнекке – 1000 жыл уақыт керек екен.Мұнымен айтпағымыз кенттің келбеті ең бірінші тазалығынан көрінетіні анық. Күнделікті қолданыстағы тұрмыстық қалдықтарды жерге тастамай, ауламызды ластамай, өз денсаулығымызға, ортамызға зиянды әдеттен құтылып Насырла мырзаның кәсібіне қолдау білдіріп, қоқыстан ақша тауып әрі тазалыққа бет бұрсақ нұр үстіне нұр емес пе? Қоқыс қалауын тапса кіріс әкеледі деген сөздің астарын түсінген жанға тек пайда алып келері анық. &nbsp;Статистикаға зер салсақ, Қазақстанда 31,72 млрд тоннадан астам қалдық шығарылады. Одан 120 млн тоннаға жуық қатты тұрмыстық және 2,5 млрд тонна қауіпті қалдық жиналады. Бұл сандар қоқысты кәдеге жаратудың қажеттілігі тұрғанынан хабар береді. Әлбетте, қоқыспен күрес – жалғыз бізді ғана емес, дүниежүзі елдерін толғандырып отырған жаһандық мәселе. Химиялық қалдықтар өңір келбетін бұзып қана қоймайды, қоршаған ортаға үлкен зиян келтіреді. Жердегі қоқыстар мен қалдықтар ыдыраған кезде пайда болатын заттар атмосфералық ауаны ластайды. Айталық, табиғи жағдайда қарапайым қағаз 2 жылда ыдырайды. Химиялық жолмен өндірілген өзге де тұрмыстық қатты қалдықтар ше? Мәселен, ғалымдар металл консерві банкалары табиғи процеспен жойылуға 90 жыл кететінін, ал, шыны банкаларға – 1000 жыл қажет екенін алға тартады. Сол секілді қаңылтырға – 90 жыл, әйнекке – 1000 жыл уақыт керек.Әлем елдеріндегі тәжірибеОсы тұста әлем елдерінде тазалыққа қаншалықты мән беретінін зерделеп көрген едік. Қолда бар ақпаратқа сүйенсек, дамыған елдерде жерде жатқан қоқыстар әжептәуір табыс көзі саналады. Әсіресе, қағаз өнімдері, әйнек сынықтары, бөтелкелер, полимерлер, пластик өнімдері, ағаш және темір заттары кәдеге жарамды әрі сұраныста екен. Мәселен, Финляндия қалдық заттарды өңдеу бойынша әлемде көш бастап тұр. Онда «қалдықтар иерархиясы» деген принцип бар. Бұл – қалдықтарды болдырмау деген сөз. Қытайда қоқыс сұрыптау, қайта өңдеу үлкен бизнес көзінеайналған. Пекинде қоқысты түрлі әдіспен сұрыптайды. Бір ғана Шанхай қаласының өзінде мыңдаған қоқыс қабылдау орындарында 2,5 миллионнан астам жұмысшы еңбек етеді. Францияда қоқысты қайта өңдеу арқылы 30 пайыз аллюминий, 50 пайыз әйнек, 50 пайыз газет қағазын өндіреді екен.Қаламгер Қайнар Олжайдың жазуынша, ағылшындар да поллиэтилен мен пластиктен жасалған тұрмыстық қатты заттарды шектеудің жолын тапқан. Олардың кейбір супермаркеттері мен дүкендер желісінде «Бізге өз дорбаларыңызбен келіңіздер!» деген әлеуметтік жарнамалар ілінген екен. Кейбір елдер қатты қалдықтарды жинап, қолданысқа енгізу үшін зауыттарды іске қоса бастады. Мәселен, Өзбекстанда пластик құтыларды өңдеу ісі жолға қойылған. Олар көбіне қайта балқытып, көкөніс пен жеміс салатын жәшіктер шығарады. Себебі, ағаш пен темір жәшіктерден пластиктен жасалған жәшіктер қолдануға ыңғайлы. Осы себепті, сұранысы да жоғары. Сол секілді Қытай темірден түйін түйсе, филиппиндіктер полиэтиленген пакеттер мен ыдыс құтылардан қайық жасап, туристерге ақылы қызмет көрсетіп, нәпақасын тауып отыр. Ал, Мексика пластиктік тұрмыстық қалдықтарды кәдеге жаратып, үйлер тұрғыза бастапты. Міне, әлем елдері зиянды заттарды қажеттілікке икемдеп, тазалыққа мән беріп жатыр. Тағы бірі қайта өңдеп, қолданысқа енгізуде. Мұның бәрі түптеп келгенде қоршаған ортадағы тепетеңдік заңдылығын сақтап, әлемді экологиялық апаттан қорғап, адам денсаулығына оң әсерін тигізері анық.Міне, өзге елдерге қарап көз сүйсінеді. Ал, бізде керісінше қоқыс жәшігі қойылса, ізбе-із сындырып немесе өз аулаларына қойып алатындар да кездеседі. О тоба десеңізші, қоқыс жәшігі түгілі балаларға арналған ойын тербелгішін өз үйіне кіргізіп алғандарын көргенде жағамызды ұстадық. Содан болар, тазаланған аймақ қайта қоқысқа толып, еңбекті еш ететіні.Түйінін айтсақ, қатты қалдықтармен қоғамды ластағанша, жиыптеріп, өткізіп отырсақ, қаражатқа айналып шыға келеді, бастысы аулаңызға жинап, Насырулла ағаның кәсіпорнына хабар берсеңіз болғаны. Әрі, кәсіпкер Насырулла ағамыздың кәсібіне демеу бергеніміз болар еді. Ал, мемлекеттен берілетін көмекті құзырлы органға қалдырайық.

Жаңақорғандық кәсіпкер айына 10-15 тонна қоқыс өткізіп, пайда тауып отыр

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Жиһаз өндірісі – экономикаға серпін беретін саланың бірі. Келешекте үлкен әлеуетке ие болу мүмкіндігі бар бірегей сала – жиһаз өнеркәсібі. Бұл – бізде даңғыл жолға түсіп кете қоймаған бағыт. Дегенмен соншалықты тұралап қалған да кәсіп емес.. Жаңақорғанда бұл кәсіппен айналысушылардың қатары жыл сайын артып келеді. «Жас келсе іске» демекші, ауданымызда кәсіптің көзін тауып, ісін дөңгелетіп отырған жастардың саны жыл сайын артып келеді. Бүгінгі нарық заманында әркім өз бетінше жұмыс істеп, кәсібінен нәсіп теруді жөн санайды. Әсіресе, жеке кәсіпкерлігін ашып, өз ісінің өрге домалауын жолға қоюды көздейді. Сондай жандардың бірі Мелдебеков Нұрсұлтан Темірханұлы кент орталығынан «Хан-ша» жиһаз орталығын ашып, көпшілікке қызмет етуде.«Қалауын тапса, қар жанар» деген тәмсіл бар дана қазақта. Жолын тапсаң, табыстың көзін де табасың. Осы ретте аудан тұрғындарына жиһаздың түр-түрін жеткізіп, заманауи тұрмыстық қажеттіліктерді көпшілікке ұсынып отырған кәсіпкер – Нұрсұлтан да нартәуекелге бел буып, ойға алған мақсатын жүзеге асыруда. Нарық қатынастары қатал, ол ешкімді аямайды, дегенмен жанын жалдап еңбек еткенді құр қалдырмайтынын жоққа шығара алмаймыз.<blockquote>«Қазіргі таңда «қимылдағанның қыр асатынын» елдің бәрі біледі ғой. Қызылорда қаласында Қорқыт ата атындағы университеттің ауыл шаруашылығы саласын бітіріп келдім. Алайда, өз салам бойынша жұмысқа орналаса алмадым. 2013 жылы «Ақ жол» сауда орталығына жұмысқа орналастым. Нұрболат Аширов ағамыздың қамқорлығымен көп тәжірбие жинақтап, сауданың қыр-сырын меңгеріп, міне бір жылдан бері өзімнің «Хан-ша» жиһаз орталығын аштым. Шүкір, қазір дамудың даңғыл жолына түсіп, кәсібімнің шырайы кіре бастады. Енді осы кәсібімді кеңейту мақсатында «Даму» қорынан несие алдым. Бұйыртса, жиһандың сан алуан түрінен әкеліп, халықтың таңдауына кең мүмкіндік жасасам деген ниетім бар», – дейді кәсіпкер.</blockquote>Міне, сөзіне ісі сай бозбалаға қарап кәдімгідей марқайып қалдым. Жұмыс жоқ деп сылтауратпай, қолынан келетін істі кәсіпке айналдырып келеді. Байқасаңыздар, нарық заманы мол табыс тауып, жаңа жұмыс көздері көптеп ашылып, кәсіпке бейімделуге жол ашты. Жас кәсіп иесінің бір күнімен танысқанымызда оның өз ісіне адалдығын аңғардық. Әр келушіні жылы шыраймен қарсы алатын ол, кез-келген тұтынушының қажетін тауып беруге тырысады. Әр заттың қалай жасалғанын, сапасының қандай деңгейде екенін айтып, нәпақасын адал еңбекпен табатынын байқатты.<blockquote>«Еңбектің қай түрінде болмасын ерінбесең ризық табасың. Шағын болса да береке дарыса кез-келген істің алға жылжитыны анық. «Ханша» жиһаз орталығынан бөлек құрылысқа қажетті заттарды сататын қосымша дүкеніміз бар. Қазір де бес адам таңнан кешке дейін халыққа қызмет етіп жатқан жайымыз бар. Бір орында тоқтап қалуға болмайды. Өзім үнемі ізденіс үстінде жүремін. Қалаға барған сайын жиһаз дүкендерін ондағы тауардың сапасын үнемі бақылап отырамын. Өзім саудаға жоғары сападағы әрі әдемі тауарларды шығаруға тырысамын. Өйткені, тұтынушының сенімінен шығу біздің міндетіміз. Шүкір, аудан халқының жағдайы жақсы ғой. Сұраныс өте жоғары», – деді.&nbsp;</blockquote>Көп еңбек еткенге бақыт та басын иеді. Адал еңбек еткеннің қашанда көңілі шат. «Адамды көркейтетін - еңбек» деген осы шығар, бәлкім. Шынында әлем еңбекпен ғана жасарып, жаңғырады. Бұл тұрғыда Нұрсұлтанның сапаға мән беретінін тұтынушылар жақсы біледі.Қазір адамдардың танымталғамы артып, жайлы өмір сүруге талпынуда. Сондықтан оған сәйкес, дайын тауарды емес, тапсырыспен жасалатын жиһаздың қатты түрін дайындаймыз. Тұтынушылар ғимараттың көлеміне байланысты биіктігі мен еніне қарай тапсырыс береді. Кейінгі жылдары трансформер жиһаздарға сұраныс артып келеді. Жиһазды тапсырыспен өндіретіндіктен, сатып алушының талап-тілегін ескереміз. Тәуекелге бел буып, өзін дамытқысы келетін адам ғана белгілі бір кәсіппен айналыса алады. Әрі еңбек еткен табысқа жетеді, яғни өз жалқаулығын жеңген адам ғана мол бақыт пен байлыққа кенеледі. Сондықтан өзі жас болса да, кәсіпкерліктің көшін бастап отырған Нұрсұлтан Темірханұлының еңбегі көпке үлгі. Біз де өз кезегімізде кәсіпкерліктің баспалдығынан көрінген кәсіпкердің ісіне сәттілік тілейміз.

Жаңақорған: Мемлекеттік грант жиһаз өндірісінің дамуына ықпал болды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> &nbsp;Диетолог Елена Соломатина егде жастағы адамдар үшін ең пайдалы кептрірілген жеміс түрлерін атады деп хабарлайды &nbsp;"Москва 24" арнасы.Маманның сөзінше, егде жастағылар үшін ең жақсы кептірілген жеміс өрік болып табылады."Бета-каротин көру қабілетінің қалыпты жұмыс істеуі, жаңа тіндердің өсуі үшін қажет. Ол иммундық жүйе, тері және шырышты қабаттардың жаңартады", - деп түсіндірді диетолог.Дәрігер кептірілген өрік құрамында денеден артық сұйықтықты кетіретін, жүрек бұлшықетін нығайтатын калий көп екенін атап өтті."Калий барлық қарт адамдар үшін өте қажет. Өйткені жүрек жасы ұлғайған сайын әлсірейді. Ол сонымен қатар қан қысымын төмендетеді", - деді Соломатина.Сондай-ақ кептірілген өрік ішек жұмысын жақсартатын талшықтың жақсы көзі болып табылады."Көптеген адамдар жасына қарай талшықпен қоректенбейді. Талшық - бұл қалыпты тағамдық жүйе және пайдалы микробиомаға арналған тағам. Ол жақсы ас қорыту үшін қажет. Ішек саулығы, иммундық және жүйке жүйелеріміз, мұның бәрі біздің метаболикалық процестеріміз", - деп түйіндеді сарапшы.

Дәрігер егде жастағы адамдар үшін ең пайдалы кептірілген жемістер түрін атады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Қазақтың кең-байтақ даласын кесіп өтіп, маңайдағы көрші елдерді жақындатқан алғашқы шойын жол – “Орынбор-Ташкент” магистралының пайдалануға берілгеніне де ғасырдан аса уақыт өтті.1905 жылы шілде айынан бастап Орынбор-Қазалы аралығында жүк және жолаушы пойыздары жүре бастады. Қазақстан мен Орта Азияда жүргізілген домбыраның қос ішегіндей, қаладан далаға жалғасқан болат жол құрылысын салу әлемдік теміржол жылнамасының парағына кірген айтулы оқиға. Осы жерге теміржол сусыз далалар мен құмды шөлейттер арқылы салынды. Орынбор-Ташкент теміржолының салынуына байланысты Қазалы жерінде орыстардың көптеп қоныстануы теміржол торабының нығаюына ықпал етті. Алғашқы жылдары депода 90-ға жуық адам жұмыс істеді. Олар жүк және жолаушылар тасымалымен қатар паровоздың “О”, ”У” кейін “НВ” және “С” серияларын жөндеді.Елуінші жылдары жаңа техниканы игеру мен жаңа технологияны енгізуде депо ұжымы күрделі жұмыстар атқарды. Жөндеу цехтарында үлкен қиыншылықтар кездесті. Тепловоздың жаңа түрін игеруде депоның және теміржолдың жас тепловоз мамандары біліктілік көрсетті. Ұжымға Мәскеу, Ташкент институттарынан және де басқа оқу орындарынан тепловоз мамандары көптеп келе бастады.1960 жылы ТЭ-3 сериялы қуатты магистралды тепловоздарын пайдалануға көшкеннен кейін, депо көтерме жөндеу жұмыстарымен айналысты. Қазалы локомотив депосы Қазақ теміржолындағы ірі тепловоз депосының жөндеу базасына айналды. Бұл экономиканың ілгері басуы мен елдің дамуына үлес қосты.Жұмысы ұтқырлы, маманы біліктіТәуелсіздікке қол жеткелі теміржол торабында елеулі ауыс-түйістер байқалды. Әрбір мекеменің құрылымы қайта өзгеріске түсті. Бұл нарық заманына бейімделу болатын. “Қазақстан теміржолы” Республикалық мемлекеттік кәсіпорнында қосымша жұмыс орнын ашып, жөндеу мен өндірісті шоғырландыру, тепловоздарды жөндеуде өндірістік қуатты дамыту мақсатында Қазалы локомотив депосы ”Теміржолмашжөндеу” Еншілес мемлекеттік кәсіпорынның филиалы ТЭМ-2 сериялы маневрлі тепловоз жөндеу зауыты болып қайта құрылды. Теміржол құрылымындағы өзгерістерге қарамастан ұжым мүшелерінің кәсіби шеберлігі, жұмысты ұтымды ұйымдастырып, жаңа технологияларды өндіріске енгізіп, тиімді пайдалануының нәтижесінде кездескен қиындықтарды ауызбіршілік пен ұйымшылдықтың арқасында жеңіп келеді.Қазалы тепловоз жөндеу зауыты Қазақстан темір жолындағы өзге зауыттармен салыстырғанда өзіндік орны бар ірі өндіріс ошағы. 2003 жылы Қазалы маневрлі тепловоз жөндеу зауытының базасында Заңды тұлға “Дәулет А” акционерлік қоғамы, 2010 жылдан бастап «Қамқор Локомотив» ЖШС филиалы Қазалы локомотив жөндеу зауыты атанды. Қазақстанда төрт ірі тепловоз жөндеу орны бар. Соның бірі – ТЭМ-2 сериялы маневрлі тепловозына техникалық қызмет көрсету мен күрделі жөндеу жасайтын Қазалы зауыты.Осы саланың бүгінгідей даму даңғылына аяқ басуына аға ұрпақтың қосқан үлесі өлшеусіз, кезінде бар күш-қуатын, жігері мен жалынын осы саланың дамуына жұмсаған жұмысшыларды назардан тыс қалдырмай, қолдау көрсетіп келеді.Басты талап – кәсібилікті жетілдіруҚазалы локомотив жөндеу зауыты қай кезде де темірдей тәртіпті бұзбаған үлгілі мекеме. Өткен жылды да ойдағыдай аяқтаған зауыт Локомотив жөндеу бойынша тапсырыс беруші мекемелермен барлық түрдегі жөндеу жұмыстарын мұнтаздай орындады. Атап айтқанда, Астанадағы «ҚТЖ-Жүк тасымалы» акционерлік қоғамы, Байқоңырдан ФГУП «ЦЭНКИ» «Южный» Космос орталығы, Теміртау қаласынан «Арселор Миттал-Темиртау» АҚ, Қарағандының «Жәйрем кен байыту комбинаты» АҚ, «Ақжайық» ЖШС мен Арал ауданына қарасты Жақсықылыш кенті «Аралтұз» АҚ тапсырыс берген.<blockquote>«Жалпы былтыр әртүрлі деңгейдегі жөнделген тепловоздар саны 146-ға жетті. Бүгінде Қазалы локомотив жөндеу зауытында күн-түн деместен 372 адам еңбек етеді. Мекемеде жүктеме көлемінің тұрақтылығына байланысты жұмысшылар қысқартылмайды. Зауыттың жұмысшы-қызметкерлеріне ұжымдық шартқа сәйкес әлеуметтік көмектер көрсету мақсатында өз бюджетінен қаражат жоспарланып, игерілді. Яғни жұмыскерлердің 20 баласы жазғы демалыста лагерге жіберілді. Жақындары дүниеден озуына байланысты 11 адамға материалдық көмек көрсетілген. Кезекті еңбек демалысында теміржол көлігімен жүру билетіне 210 жұмысшыға төлем жасалды. Балалы болуына байланысты, жасанды тіс салдыруға 49-ға және зауыттың есебіндегі 254 зейнеткерге қарттар күніне орай материалдық көмек берілді», – дейді Қазалы локомотив жөндеу зауытының директоры Нұрлан Алмағамбетов.</blockquote>Оның айтуынша, еңбек жағдайын жақсарту мақсатында жөндеу цехтарына механикаландырылған көлік арбалары орнатылды. Ал кәсіби біліктілікті жетілдіру – міндетті талап. Соған орай зауыт қызметкерлерінің 116 маманы, оның ішінде инженерлік-техникалық қызметкер, цех шеберлері, электрогаздәнекерлеушілер, компрессорлық қондырғы, бу-қазан, аспалы кран, теміржол кран машинистері, стропольщиктер біліктілігін арттырды. Олар елордадағы «Kamkor Service» ЖШС мекемесімен келісім-шартпен электр қауіпсіздігі, қауіпті өндірістік нысандағы өнеркәсіптік қауіпсіздікті сақтау, өндірістік қауіпсіздік сынды оқу курсынан өтті.Нұрлан Жұбатқанұлы ТЭМ2 тепловоздарын жөндеу бойынша негізгі тапсырыс беруші «ҚТЖ-Жүк тасымалы» мекемесінен басқа бүгінгі күнге Ресейдің «ЛокоТех-Промсервис» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі мекемесімен келісім шартқа отырып, тепловоздарын жөндеуді бастап кеткендігі жайлы сүйіншіледі. Сонымен қатар 2023 жылға инвестициялық жоспар құрылған. Жөндеушілердің жұмыстарын оңайлату және технологияны жақсарту мақсатында локомотивтерді бояуға арналған қосымша құрылыс салу жоспарлануда екен. Онда локомотив корпусын ескі бояудан шаңсыз тазалауға арналған қондырғы, автоматтандырылған кептіру камерасы енгізілмек.Жұмысшылар Төлеу Ноғай, Жеткерген Тілеумбетов, Марат Досекеев, Марат Қылышбаев, Ақынғазы Мәмбеталиев тепловоздардың жөндеуден сапалы шығуына орасан күш-жігер жұмсады. Майталмандардың еселі еңбегіі ескеріліп, 2022 жылдың қорытындысымен зауыт әкімшілігімен кәсіподақ ұйымының атынан «Алғыс хаттармен» марапатталды. Жоғарыда көрсетілген жетістіктерге тәжірибесі мол маман, ширек ғасырға жуық мекемені басқарып келе жатқан білікті басшы, «Құрметті теміржолшы», зауыт директоры Нұрлан Алмағамбетов өзіне жүктелген ауқымды міндеттерді жүйелі атқаруда. Бүгінге дейін ұтқырлы шешім қабылдап, мамандардың жұмысқа деген құлшынысы мен кәсіби шеберлігін арттыруда сүбелі үлес қосып келеді. Зауытта темірдей тәртіпті қалыптастыруының арқасында осыншама шаруаларды шыр айналдырған білікті басшы – ұжым жетістігінің кепілі екендігін айта кеткен жөн.

Қазалы: «Орынбор-Ташкент» магистралына ғасырдан аса уақыт өтті

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Мемлекеттік кірістер комитеті 2022 жылға арналған көлік салығын төлеу 2023 жылдың 1 сәуіріне дейін кешіктірілмеуі керек екенін еске салды деп хабарлайды <a href="https://stan.kz/kirister-komiteti-kazakstandiktarga-kolik-saligi-boyins-378915/">Stan.kz</a> ақпарат агенттігі.Комитет көлік құралдарына салынатын салық сомасын kgd.gov.kz веб-порталындағы калькулятор немесе e-Salyq Azamat мобильді қосымшасының көмегімен есептеуге болатынын жеткізді.Есептелген сомалар наурыз айында "Каспи банк" АҚ мобильді қосымшасын пайдаланушыларға PUSH хабарлама түрінде жіберіледі.Сондай-ақ салық сомаларын e-Salyq Azamat мобильді қосымшасының "Электрондық қызметтер" → "Жеке және жеке тұлғаларға алдағы төлемдер қызметі" сервисінен немесе "Каспи банк” АҚ мобильді қосымшасынан білуге ​​болады.

Кірістер комитеті қазақстандықтарға көлік салығы бойынша ескерту жасады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Астанада премьер-министр Әлихан Смайыловтың төрағалығымен президенттің Сайлауалды бағдарламасын іске асыру жөніндегі республикалық штабтың отырысы өтті, деп хабарлады үкіметтің баспасөз қызметі.Денсаулық сақтау министрі Ажар Ғинияттың мәліметінше, ауылдағы медициналық көмектің сапасын арттыру мақсатында «Ауылдық денсаулық сақтауды жаңғырту» ұлттық жобасың аясында өңірлерде 655 алғашқы медициналық-санитарлық көмек нысанын, оның ішінде 253 медициналық пункт, 242 фельдшерлік-акушерлік пункт және 160 дәрігерлік амбулатория салу көзделіп отыр.<blockquote>«32 көпбейінді орталық аудандық аурухананы (2024 жылы – 7, 2025 жылы – 25) жаңғырту жоспарланып отыр. Онда инсульт орталықтары, кардиология, жан сақтау және оңалту бөлімшелері ашылып, олар КТ, МРТ, УДЗ, ӨЖЖ аппараттарымен жарақтандырылмақ», - деді министр.</blockquote>Сонымен қатар ауылдық денсаулық сақтау объектілері үшін 1 100 медицина қызметкері даярланады.Премьер-министр биыл құрылысы басталатын медициналық нысандардың барлығына дерлік жер бөлінгенін атап өтті. Тек Ұлытау облысында ғана аталған жұмыстар жалғасуда.«Әкімдік жер учаскесін бөлу жұмыстарын бір апта ішінде аяқтауға тиіс», — деді Әлихан Смайылов.Сонымен қатар үкімет басшысы 1 сәуірге қарай алғашқы көмек көрсету объектілерін салу бойынша жобалау-сметалық құжаттаманы әзірлеуді аяқтау, 1 мамырға дейін көпбейінді аудандық ауруханаларды күрделі жөндеу және қайта жаңарту үшін құжаттаманы әзірлеу қажеттігін айтты. Құрылыс маусымы басталғаннан кейін барлық өңір жобаларды іске асыруға кірісуі керек.Әлихан Смайыловтың айтуынша, жаңа медициналық нысандарды кадрлармен қамтамасыз етуді алдын ала қарастырып, оларға әлеуметтік қолдау шараларының толық пакетін ұсыну қажет.<blockquote>«Тағы да атап өтемін, Ұлттық жобаны іске асырудың әрбір кезеңін жобалық басқару жүйесі шеңберінде тұрақты бақылауға аламыз», — деді үкімет басшысы.</blockquote>

Өңірлерде 655 алғашқы медициналық-санитарлық көмек нысаны салынады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Ұрпақ саулығы – ел дамуының маңызды басымдықтарының бірі. Сондықтан балалар жеңілдік санатына кіреді және мемлекет есебінен МӘМС жүйесінде сақтандырылған. Оларға сақтандыру қорымен шарт жасасқан медициналық ұйымдар тегін қызмет көрсетеді. Былтыр елімізде мектеп медицинасына шамамен 26,1 млрд теңге қарастырылған. Ұрпақ саулығы – ел дамуының маңызды басымдықтарының бірі.Бұл – білім беру ұйымдарындағы және мектеп жасына дейінгі балаларға медициналық көмекті ұйымдастыруды көздейтін сала. Бір сөзбен айтқанда, жас ұрпақтың денсаулығын қорғау және нығайту, аурудың алдын алу, денсаулық жағдайын жүйелі бақылау, яғни, білім беру ұйымдарындағы балаларды қажетті медициналық қызметтермен қамтамасыз ету. Өңірде мектеп медицинасының қызметі қандай?Облыстық денсаулық сақтау басқармасының мәліметіне сүйенсек, барлық БСМК ұйымдарына қарасты 289 мектеп болса, оның 278-і медпунктпен қамтамасыз етілген. Оның 55-і қала мектептерінің үлесінде. Бүгінде мектептердің құрал-жабдықтармен жарақталуы 82,3%-ды құрайды. Мектептердегі медпункттерде барлығы 424 мейірбике жұмыс істейді. Олардың қызметін емханалар үйлестіреді. Осы орайда қаладағы іргелі медициналық мекеменің бірі – №3 емхана маманымен тілдескен едік.<blockquote>«2017 жылы елімізде міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесі енгізілгені белгілі. Осыған байланысты оқушылар мен тәрбиеленушілерге медициналық көмек көрсету қызметі білім беру жүйесінен алынып, денсаулық сақтау саласына берілді. Мектеп медицинасының қызметіне вакциналау, жыл сайынғы профилактикалық тексеру, тіс дәрігерінің тексеруі кіреді. Сондай-ақ дәрігерлер саламатты өмір салтын ұстану жөнінде іс-шаралар өткізеді. Егер профилактикалық тексеруде патология анықталса, онда бала тіркелген жері бойынша емханаға тереңдетілген медициналық тексеруге жіберіледі. Балаларды вакциналау ата-аналарының келісімімен Ұлттық егу күнтізбесі бойынша жүргізіледі. Шұғыл жағдайларда жедел жәрдем бригадасы келгенге дейін балаларға алғашқы көмек көрсетіледі. Біздің №3 қалалық емханаға 10 мектеп қарайды. Мектеп медбикелері балалардың дене қызуын өлшеп, профилактикалық тексеруге барғандарға стоматолог кеңесінен бөлек әр маманға қаралу үшін жолдама дайындайды. Нақтырақ айтқанда, 15598 балаға КМАЖ бойынша бөлек-бөлек жолдама шығарады», – дейді №3 қалалық емхана бас дәрігерінің орынбасары Нұрия Жұмағалиева.</blockquote>Осылайша мектеп медицинасы оқушылардың денсаулық жағдайын үздіксіз бақылауға, қажет болған жағдайда уақытылы алғашқы көмек көрсетуге мүмкіндік береді.№3 емханаға қарасты білім ұясының бірі – Т.Есетов атындағы №264 мектеп-лицейі. Онда 4 мыңға жуық бала бар. Сәті түскенде мұндағы медпунктке барып, жұмыс барысымен таныстық. Есіктен енгенім сол, менімен қабаттаса бірін-бірі жетектеген екі бала да кірді. Бірі – қыз, екіншісі – ұл. Кірген бойда оқушы қыз: «Апай, мына баланың басы ауырып тұр, қарап жіберіңізші» деді. Әсілі, сынып старостасы болуы керек. Мейірбике&nbsp; баладан қашаннан бастап ауырғанын сұрады. Тағы бір-екі сұрақ қойды. Баламен сөйлесе жүріп, оның қызуын тексеріп, тамағын қарады. Дене қызуы қалыпты екен. Мейірбике шамалы бақылап көруге, егер ауырғаны қоймаса, қайта келуге кеңес берді. Бұл мейірбике Әсел Жарылқасынова екен. Келесі бөлмеден мейірбике Зухра Абасилова көрінді. Ол – осы жерге жауапты маман.Шағын екі бөлменің іші тап-таза, жинақы. Қажетті құрал-жабдықтары түгел. Жауапты маманның айтуынша, мұнда балаларға негізінен алғашқы көмек көрсетіледі және профилактикалық тексерістер жүргізіледі.<blockquote>«Мектепте медициналық пункт 2010 жылы ашылды. Мен 2011 жылы жұмысқа келдім. Сонан бері осы жерде істеймін. Бұрын медициналық пункт білім бөліміне қарайтын, 2017 жылдан бастап денсаулық сақтау саласына беріліп, емханаға қарайтын болдық. Осының негізінде қызметіміз де кеңейді. Көріп отырсыз, балалар өздері көмек сұрап келіп жатыр. Бірі басым ауырды десе, келесі бірі дене қызуының көтерілгенін айтып келеді, енді бірі ішім ауырды деп келеді. Ойнап жүріп құлап қалуы мүмкін, аяғын, қолын сындырып алып жатады немесе жарақаттанып қалады. Сондай жағдайда алғашқы көмек көрсетеміз. Осы жерде Ұлттық күнтізбеге сәйкес оқушыларға екпе салынады. Оны алдын ала өзіміз жоспарлап, емханадан бригада шақыртамыз», – дейді Зухра Мәделханқызы.</blockquote>Медпунктте жалпы 4 мейірбике бар. Олар екі мезгілге бөлініп жұмыс істейді. Алғашқы көмекке қажетті, ауруды басатын дәрілер.&nbsp; Керек болған кезде жедел жәрдем шақыртылады.Қандай көмек жасасақ та, яғни, екпе салатын болсақ та, жедел жәрдем шақыртсақ та, міндетті түрде ата-анасының рұқсатын аламыз. Ата-анаға ескертусіз, олардың рұқсатынсыз ештеңе істей алмаймыз. Оған құқымыз жоқ. Бала болған соң түрлі жағдайларға кезігіп жатады. Осындай кездерде міндетті түрде алғашқы көмек көрсетеміз, болмаған жағдайда жедел жәрдем шақыртамыз.Қызметкерлер саны әр мектепте әртүрлі. Негізінен мектептегі бала санына байланысты, – деп атап өтті мейірбике.Сұхбаттасып отырғанда тағы бір бала келді. Іші ауырып тұр екен. Мейірбике ішін басып көріп, ыстығын тексерді. Не ішіп-жегенін сұрады. Дене қызуы қалыпты екен. Қайтарып жіберді.– Бұлар осылай өздері келе бере ме? – дедім. Зухра апай «иә» деді күліп.<blockquote>«Балалар бұл кабинетті жақсы біледі. Сәл мазасы болмай тұрса келеді. Майлы тамақты көп жеп қоюы мүмкін, болмаса чипсы, кириешки, тәтті сусындарды көп ішеді. Сонан асқазанға күш түсуі мүмкін. Соның салдарынан мазасызданады. Одан бөлек, қазіргі кезде балалардың көбінің басы ауырады. Оны күнделікті жұмыс барысында, профилактикалық тексерулер кезінде де байқаймыз», – деді ол.</blockquote>Баланың ит-мысыққа құмар болатынын білеміз. Сол ит-мысықтардан&nbsp; ауру жұқтыру жағдайы жиі кездеседі екен. Сондай-ақ, маусымдық жұқпалы аурулар кезінде де талапқа сай әрекеттер жасалады.Сонымен бірге өздеріне ұнамайтын сабақтарына қатысқысы келмесе де басының ауырғанын, ішінің бүргенін сылтауратып, сабақтан қайтып кетуді ойластырып келетіндер де бар екенін мейірбике жасырмады.<blockquote>«Бала емес пе, кейде өздеріне ұнамайтын немесе қиын сабақтарға қатысқысы келмесе де басым ауырды, ішім ауырып тұр деп келе береді. Біз де психологпыз ғой, кімнің шынымен ауырып, кімнің өтірік ауырып тұрғанын біле қоямыз», – дейді Зухра Мәделханқызы күліп.</blockquote>Мейірбикенің айтуынша, профилактикалық тексерулер балалар арасында аурудың алдын алу, ерте сатысында анықтауға мүмкіндік береді. Осы орайда өткізілген тексерулерді саралай келе балаларда көз ауруының,&nbsp; бас ауруының жиі кездесетінін айтады.<blockquote>«Мәселен, былтыр «Д» есепке 500 бала, биыл 534 бала есепке алынды. Оның басым бөлігі – көз және бас ауруымен ауыратындар. Сонымен бірге тіс жегісі және гастрит, яғни, асқазан ауруы көп. Мысалы, гастритпен биыл 63 бала есепке алынды. Миопиямен, яғни, көз ауруымен 282 бала есепте тұр. Онан бөлек, өт, ішек аурулары да жиі кездеседі. Біз осыларды анықтап, құжатын емханаға жібереміз. Емханада әрі қарай бала емделуі тиіс»,– дейді Зухра Абасилова.</blockquote>Сондай-ақ, жоғары сынып оқушыларын әскерге дайындау да осы кісілердің міндетіне кіреді. Құжат әзірлеу – үлкен жұмыс. Оның үстіне кейінгі кезде мектептерде бастауыш сынып балаларына тегін ыстық тамақ беріле бастағанын білеміз. Сол тағамдардың құнарын, талапқа сай даярлануын, гигиеналық нормаға сай болуын күнделікті қадағалау да мейірбикелердің тікелей қызметіне жатады.Айналасы 30-40 минуттың ішінде үш-төрт бала түрлі шағыммен келді. Мейірбикелердің айтуынша, медпунктке күніне жиырмаға жуық бала қаралады екен.&nbsp;

Мектеп медицинасы оқушылардың денсаулық жағдайын үздіксіз бақылайды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Қазіргі таңда Қазалы ауданында республикалық маңызы бар мемлекет қорғауына алынған – 6, 55 жергілікті дәрежедегі және 41 алдын-ала есепке қойылған 102 тарихи-мәдени жәдігер бар. Жалпы ескерткіштер – ел мұрасы болып табылады. Аудан көлемінде мұндай тарихи-мәдени ескерткіштер көптеп кездеседі. Жермен жексен болып, тарих беттеріне түспей қалғандары қаншама?!Бүгінгі күнге дейін 102 ескерткіштің 21-нің қорғау аймағы белгіленсе, 93-не қорғау тақталары орнатылды. Төлқұжаттары жасалып, теңгерімге алынған. Осыған орай ауданда рухани жаңғыру бағытында атқарылып жатқан жұмыстар аз емес. Қаншама деректер жаңғыртылып, тың мәліметтермен қайта толықтырылуда. Көнеден келе жатқан ескерткіштер қалпына келтіріліп, мемлекет бақылауында. Сондай жәдігерлер киелі де, қасиетті Қазалыда көптеп кездеседі. Соның бірі – Бақатам кесенесi. Ол Сарбұлақ ауылынан солтүстiкке қарай жүргенде 75 шақырымдай жерде орналасқан. ХIХ ғасырда салынған архитектуралық ескерткiштің ерекшелігі – ішіне оншақты қабірдің қатар қойылуында.Бақа би Айбекұлы Шөмекейдің Аспанының Төбеті руынан шыққан. Аспан руының атақты биі 1837 жылы дүние есігін ашып, 1906 жылы Сарбұлақ өңірінде көз жұмады. Сөзінің өткірлігімен көзге түскен жан 1865 жылы халықтың қолдауымен би болып сайланады. Бақа би ата-баба дәстүрімен жетім-жесірлерге көмектесіп, әділдігімен ел есінде қалған. Ерекше еңбегі мен адалдығы үшін 1875 жылы Түркістан генерал-губернаторының бұйрығымен алтын медальмен және Станислав лентасымен марапатталған. Орыс тілін жетік меңгерген, өте сауатты болған. Ол 1884 жылы Николай ІІ патшаның таққа отыру тойына қатысқан. Өз заманында 33 жыл болыс, қоғам қайраткері болған тұлға деседі.Деректер бойынша Бақатам кесенесін жергілікті жердің тұрғыны Төре Әлпейіс ұста салған. Оның басқалардан айырмашылығы әрбір кірпішке қолдан өрнек салып өруінде. Ұстаның ұсынысымен Бақа би ескерткіші тұрғызылатын маңнан кірпіш күйдіретін орын ашылған. Әлпейістің аса шеберлігі сонша, тұрғызған кесенелері бір-біріне ұқсамайтын. Осы кезге дейін ұстаның қолымен көтерілген құрылыс сапасын жоймауының себебі – жылқының сүтіне жалын қосып илеп дайындалған кірпішті пайдалануында. Ауыл адамдарының сөзінше, кірпіш зауытының сұлбасы әліге дейін сақталған. Ел аузындағы әңгімелерді баяндасақ, Қуаң бойының бір байы үйіне қонақ келгенде -жырау алдыртып, түнімен жырлатады. Таңертең уәделескен ақысына бір қойды өнерпазға бермей қояды. Мұндай әділетсіздікке шыдамаған өнерпаз Бақа биге барып шағымын жеткізеді. Би байды шақырып алып, неге сыйын бермегенін сұрағанда, бай оның термелерінің сөзі дұрыс болғанымен, мақамы ұнамағандығын айтады.Би оған: “Жақсы, сөзі ұнаса дұрыс, бірақ жыраудың саған ұнамаған мақамын өзіне қайтарып бер”, – дейді. Бай бұл іс қолынан келмейтінін мойындайды. Бақа би байға: “Онда қойға қоса, жыраудың астына ат, үстіне шапан, кесімін айтқан биге бір ат бересің!” деп төрелігін білдіреді.Осыған байланысты Бақа биден қалған баласы “Әбілбекке айтқаны” деген шешендік-билік сөзі сақталған. “Қазақтың дау-жанжалы өмірде бітпейтін беймәлім іс. Оған билік айту ауаға ау құрғанмен бірдей. Ақылың жеңіп, алдынан қайырмасаң, қашағандап бой бермей кетеді”. Билік пен шешендіктің шегі: “Кісінің көңіліне тиетін сөз айтпай, ақ-қараны ашып беруі. Менің батырып билік айтуым, бай малдың бетіне қарап емес, азаматтың басын бағалап, сыйласын. Жыраудан елге мін, ерге сын сөз қалмасын. Бейәдеп іс, жамандарға жол болмасын. Би қартайған екен, билігін түзу, жөнді сөз бере алмайды деген сөз қалмасын. Бала би мен шала бидің заманы келеді. Өзің би болғанда саған сабақ болсын дедім” деген өсиет сөздері ұрпақтан ұрпаққа жеткізіліп отырған.Кейінгі буынға үлгі-өнеге болсын деген дана Бақа бидің мұндай кесімді шешімдері қазірде де өз маңызын жоймаған. Бүгінде тарихи маңызы мол мәдени мұраны 1986 жылы “Қазпроектреставрация” институты есепке алып, құжаттарын дайындаған.

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары