<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Алаштың анасы атанған Сыр бойындағы шежіреге толы көне өңірдің бірі – жазиралы Жаңақорған жері. Аудан аумағы тарихи ескі қалашық пен мәдени-рухани ескерткішке бай. Тамырын тереңнен тартқан құтты орданың ықылым заманнан және орта ғасырлық қалалардың саяси-экономикалық маңызы зор болғаны ақиқат. Оның ішінде көршілес Түркістан облысымен шекаралас орналасқан көне Сауранның орны айрықша. Себебі, қаншама жылдан бері сабалаған жаңбырдың астында, уілдеген желдің өтінде орналасқан сонау орта ғасырлардан сыр тартқан Сауранның тарих қойнауында бұғып жатқан мәдени мұралары баршылық.«Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» бағдарламасынан туындаған басым бағыттың бірі – туған өлкенің қадірін білу мақсатында балалық шаққа саяхат жасасақ.1958 жыл. Ол кезде мен әлі мектепке де бармаған баламын. Әкем апта сайын жұма намазға Түркістан шаһарына баратын еді. Намаз Әзірет Сұлтан мешітінде (Қожа Ахмет Яссауи мовзелейін ол кезде солай атайтын – авт.) оқылады. Көрші ауданға жолаушылар кейде жүк пойызымен баратын. Сонда Сатымсай разъездінен аса темір жолдың Сырдария жақ бетінен үлкен қамал жанынан өтеміз. Екі аралық шамасы 350-400 метрден аспайды. Жолдың екі жағында бұзылып-қираған үйлердің орны жартылай қабырғалар көп болатын. Кейін сексенінші жылдардың екінші жартысында түркістандық дихандар ол жерлерді тегістеп, егін екті.Әлі күнге есімде пойыз ішінде отырғанда ақсақалдар бұл Сауран қаласы жайлы тарихи деректерді көп айтатын. Өзім ескі қаланы тек 1965 жылы Жаңақорғандағы №3 мектеп-интернатта оқып жүргенде мектеп оқушыларымен экскурсияға барған кезімде көрдім. Бірге барған балалар қорғанның құлап жатқан жерінен қыш құмыра мен табақ, садақ оқтары мен бір қылышты тауып алғаны жадымда сайрап тұр. Бұл ескі жәдігерлерді уақыт өте аудан орталығындағы тарихи-өлкетану музейінен көрдім. Міне сол балалық шақтағы естелігім мен жолай көрген жәдігерлерім менің тарихи кітаптарға деген құмарлығымды арттырды. Арнайы Сауран қалашығында бірнеше рет болып, атақты тарихшы, археолог Карл Байпақовтың ұйымдастыруымен жүргізіліп жатқан қазба жұмыстарын назардан тыс қалдырған емеспін. Көне шаһар туралы алғаш рет жазушы Дүкенбай Досжанның «Жусан мен Гүлдер» кітабынан оқып таныстым.Кейінірек Дүкенбай Досжанның зерттеу мақаласын оқып шығудың сәті де түсті. Дара жазушы зерттеу мақаласында: «Қаланы алты мұнарлы үлкен қорған қоршап тұрған екен. Қорған саз балшықтан, кей жері күйдірілген қыштан өріліпті. Әр мұнара да қарауыл қарайтын күмбез, жауға оқ ататын тесіктер бар. Осы белгілер Сауран қаласының негізігі міндеті – ел күзету, басқыншы жауға бірінші тосқауыл болу екенін байқауға болады. Қорған төрт бұрышты етіп салынған. Қалаға кірер қақпа мен шығар қақпа бір-біріне тұспа-тұс орнатылған. Оңтүстік шығыстан солтүстік батысқа көлбеу жатыр. Тосын көзге бірден шалынатын нәрсе – қала халқының өте тығыз отырғанға ұқсайтындығы. Өйткені белдеу-белдеу, қатпар-қатпар болып жатқан топырақ үйінділері бұрынғы үйлерді, дуалдарды көз алдыңа елестетеді. Сонымен қатар ескі қару-жарақ, қыш құмыра, ыдыстарынан аяқ алып жүргісіз. Сәл қазып көрсеңіз – бірі болмаса, бірі шыға келеді. Қаланы 1219 жылы Жошыхан қиратқанымен Сауран ХV ғасырдың аяғына дейін өмір сүрген», - деп жазады жазушы зерттеуінде.Ендігі кезекте отандық ғалымдардың көне шаһар жайлы зерттеген тың тарихи деректеріне тоқталсақ.Сауран – іргетасы VІІ ғасырдан бастау алып өсіп өркендеген. ХІІ ғасырда ірі сауда орталығы болған. Жаңақорғанның оңтүстік шығысында 58-60 шақырым жерде орналасқан, орта ғасырдағы қалалардың бірі. Биіктігі 6 метр қабырғамен қоршалған қалашықтың аумағы солтүстік шығыстан оңтүстік батысқа қарай 800 метр. Солтүстік батыстын оңтүстік шығысқа қарай 500 метр, ал мәдени қабатының биіктігі 2 мтерді құрайды. Тарихшылардың сөзінше, Сауран туралы алғашқы деректер 10-ғасырдағы еңбектерде кездеседі. Ол кезде Сауран Сырдария алабындағы маңызды стратегиялық және сауда орталығы ретінде белгілі болған. Шыңғысхан шапқыншылығы кезінде 1219 жылы қаланы ұлы қағанның ұлы Жошы хан басып алады. Жошы ханның қанды қырғынынан қаншама зардап шеккенімен қала тез арада қайта гүлдеп, көркейіп ірі сауда орталығына айналады.ХІІІ-ғасырдың орта шенінде Сауран Ақ Орданың астанасы болды. ХІV-ғасырдың аяғында қаланы Әмір Темір әскери қамалға айналдырған. Үлкен мешіті болып, ислам дінінің қазақ даласына тарауына ықпал еткен. ХVІ-ғасырда Сауран мұнаралы биік дуалдармен қоршалған үлкен қала болған. Оның ірі-ірі құрылыстарының ішінен замандастары «шайқалмалы минаретті» және қала мен оның айналасын сумен қамтамасыз еткен кәріздерді – жердің астынан салынған каналды ерекше атаған. Сауран ХVІІ-ғасырдың аяғы мен ХVІІІ-ғасырдың басында әлсіреп, ХІХ-ғасырдың басында біржолата күйреген. Қазіргі кезде Сауран қабырғалары мен мұнараларының қалдықтары бар, ауданы 550 – 800 м дөңгелек алаң. Қаланың ішіне қақпа арқылы кіруге болады. Қаланы қоршаған дуалдың сырт жағында көптеген каналдардың іздері сақталған. Жүргізілген зерттеу жұмыстары қаланың VІІ – ХVІІІ ғасырларға жататынын дәлелдейді.Орта ғасырда Сырдария өзенінің ортаңғы ағысындағы аймақты Түркістан өлкесі деп атаған. Сол өлкенің аса гүлденген қалаларының бірі Сауран еді. Ертеректегі деректерде Сауранның жеті қатар қорғаныс қабырғасы бар деп айтады. Дешті-Қыпшақ даласы мен егіншілікпен айналысқан өлкенің қақ ортасында орналасқан шаһар дала халқы мен қала тұрғындарын байланыстырған, сауда-саттық орталығы болған. Арабтың географы әл-Магдиси: «Сауран (Савран) – үлкен шаһар, ол бірінен соң бірі салынған жеті қабырғамен қоршалған. Рабаты бар, мешіті ішкі шаһарда орналасқан. Ол оғыздар мен қыпшақтардан қорғауға арналған шекаралық шаһар» деп жазған. Ұзақ уақыт аралығында шаһар Қазақстанның оңтүстігіндегі сауда мен қолөнерінің ірі орталығы болып, мәдени дамудың бесігіне айналды.Шыңғыс ханның шапқыншылығы жайлы жазылған деректерде Сауранның аты аталмайды. Бірақ ХІІІ ғасырда Сырдария арқылы өткен армян патшасы Гетум қаланы Савран деп, Сығанақ (Сгнах), Қарашық (Харачук), Иасы (Асон) қалаларымен бірге атап жазған. Ғалымдардың пайымдауынша, моңғол шапқыншылығынан кейін қала орнын ауыстырып, басқа жерден салынған. ХІІІ ғасырға дейінгі Сауранның орны қазіргі Қаратөбе қала жұрты. Онда жүргізілген зерттеу жұмыстары қалашық бірнеше қорғаныс қабырғасымен қоршалғанын анықтаған. Қазба материалдары қаланың тіршілігі моңғол шапқыншылығынан кейін тоқтағанын көрсетеді. Оның есесіне жаңа қаланың орны Қаратөбеден солтүстікке қарай үш шақырым жердегі кең жазықтан бой көтерген.Сауран қаласы ХІV ғасырда Ақ Орданың құрамына кіріп, бір кездері оның астанасы да болған. 1320 жылы қайтыс болған Ақ Орданың билеушісі Сасы Бұқа осы қалада жерленді. Оның ұлы Ерзен Сауран, Отырар, Жент және Баршынкент қалаларында медресе, мешіт, ханака секілді қайырымдылық мекемелерін салдырды. Шаһар саяси және экономикалық орталық ретінде өзінің маңызын кейінгі жүзжылдықта да жоғалтқан жоқ. Сауран үшін өзбектер мен Қазақ хандары арасында қаншама қанды шайқастар өткен. Қазақ хандығының құрамына шаһар толығымен ХVІ ғасырдың соңында өтіп, оның басты қалаларының біріне айналды. Дегенмен Сауран бұған дейін де белгілі бір уақыт аралығында қазақтардың билеуіне өтіп тұрды. Мысалы, қазақтың алғашқы хандарының бірі, Жәнібектің ұлы Жиренше хан ХV ғасырдың 80 жылдарында шаһарда бірнеше жыл билік құрған.Деректерде Сығанақ пен Сауранның маңында тонаушылықпен айналысып жүрген Мұхаммед Шайбанидің әскери тобын Сауранның билеушісі Жиренше ханның жасақтары талқандағаны жайлы айтылады. Ашық даладағы жазық жерге салынған осы шаһардың тамаша табиғаты мен жаныңды жадыратар тұнық ауасы, оны айнала қоршай салынған алып қорғаныс қабырғалары жайлы көптеген жылнамашылар жазған. Шаһар Қазақ хандығының құрамына толықтай өткеннен кейін ерекше көркейіп, ірі рухани орталыққа айналады. Сол кезде қаншама мешіт, медреселер салынған. Сондай керемет құрылыстардың бірі қос мұнаралы медресе мен жұма мешіті жайлы ХVІ ғасырда бір жылға жуық Сауранда тұрған ақын-жазушы Уәсифи қызыға жазған. Шаһарды сумен қамтамасыз ету әлемде сирек кездесетін суландыру тәсілі «кәріздер» арқылы жүргізілген. Уәсифидің айтуынша осы суландыру жүйесін шаһарға мұсылман әулиелерінің бірі Мір Араб сыйға тартқан. Басын шаһардан 7 шақырым жерден алатын осы кәрізді каналды салуға 200 үнді құлдары пайдаланылған. Сол әулиенің есімі осы күнгі Саураннан солтүстікке қарай 6-7 шақырым жердегі Міртөбе бекінісінің қираған орнында қалған. Әлгі кәріздердің басы да сол маңнан басталады.Көне шаһардағы ірі құрылыстардың арасында «шайқалмалы минаретті» сондай-ақ шаһарды ауыз сумен қамтамасыз еткен кәріздері – жердің астынан салынған канал ерекше көзге түседі. Археологиялық зерттеулер кезінде Уәсифи жазған медресе мен кәріз құбырларының орындары табылды. Сондай-ақ шаһарда болған жұма және айт мешіттерінің қалдықтары қазылып, олардың сақталған бөліктері қалпына келтіру жұмыстары жүргізілуде. Қазба кезінде шаһардың бас қақпасы мен оның сыртынан қазылған орға салынған аспалы көпірдің тұғырлары табылды. Қорғаныс қабырғасын қоршай қазылған терең ордың ішіне кезінде су жіберілген. Арнайы салынған қазба 48 қатар қаланған кірпішпен нығайтылған терең ордың тереңдігі үш метрден астам екендігін көрсетті. Қаланы қоршаған жаудың талай жауынгерлері осы ормен қабырғаны ала алмай жер құшқан. Қазба жұмыстары кезінде қабырғаға қадалған және ордың ішіне құлаған жебенің темір ұштары көп табылады. Қабырға бұзғыш қондырғылардың домалақ тас оқтары мен орға құлап өлген жау әскерінің қурап қалған қаңқалары да кездесіп жатады. Қазіргі кезде осы аспалы көпір мен қала ішіндегі мешіт пен медресе, құдық пен шығыс моншасы, шаһардың орнындағы көне ғимараттарды қалпына келтіріп, туристер көретін музей жасау жұмыстары қарқынды жүріп жатыр.Қорыта айтқанда, «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» бағдарламасын жүзеге асыру бағытында туған жер тарихын зерттеуші археологтар мен туристерге мол мүмкіндік ашары сөзсіз.

Жаңақорған жері шежіреге толы

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp;Қызылордада бірнеше дүкендерге ұрлыққа түсіп, ондағы төлем терминалы мен сейфтен ақша ұрлаған екі азамат ұсталды.Екі қызылордалықтың бұл қылмыстардан бөлек басқа да ұрлық жасағандарын полицейлер бейнебақылау камераларының жазбалары арқылы дәлелдеді. Бірнеше ұрлық қылмыстарына күдіктелген екі азамат бұдан бөлек ойын орталығына да ұрлыққа түскен. Орын алған ұрлық қылмысы жөнінде ағымдағы жылдың 29 сәуір күні полицияға арыз түскен. Ойын орталығының қызметкері өзінің арызында белгісіз азаматтардың пластик терезені бұзып кіріп, 4 дана «Playstation» және 10 дана джостик құралын ұрлап кеткендігін айтқан.Күдіктілерді полицейлер бейнекамералар арқылы анықтады. 32 және 33 жастағы қала тұрғындары уақытша ұстау изоляторына қамалды. Айғақ заттар тәркіленді. Оларға қатысты бүгінгі таңда Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 188 – бабының 3 – бөлігімен сотқа дейінгі тергеп – тексеру әрекеттері жүргізілуде. Тексеру барысында ұрланған ақшаларды бас пайдаларына жаратқандығы анықталды.Қазіргі уақытта полицейлер бірнеше ұрлық қылмыстарына күдіктелген азаматтардың басқа да қылмыстарға қатыстылығын тексеруде.

Қызылордада төлем терминалдары мен сейф ұрлағандар ұсталды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp;Бүгін Қызылорда облысының қоғамдық даму, білім басқармалары және Қызылорда облысының қорғаныс істері жөніндегі департаментінің бірлесе ұйымдастыруымен Облыстық «Айбын» әскери-патриоттық жастар жиыны өткізілді.&nbsp;Аймақ жастарын әскери-патриоттық бағытта тәрбиелеу, өскелең ұрпақтың бойында Отансүйгіштік пен патриоттық қасиеттерді қалыптастыру мақсатында ұйымдастырылған іс-шарада аудандық, қалалық іріктеу кезеңдерінде топ жарған&nbsp; 135 жас сарбаздан құралған 9 команда жиынның облыстық кезеңінде өзара бақ сынады.&nbsp;Жиында Қызылорда облысының қоғамдық даму басқармасының басшысы Алмасбек Есмаханов сайысқа қатысушы жас сарбаздарға шынайы лебізін білдіріп, республикалық жиында Сыр елінің намысын қорғайтын қатысушыларға сәттілік тіледі.Сондай-ақ, жиынның салтанатты ашылу рәсімінде облыстық ардагерлер кеңесінің төрағасы С. Дүйсенбаев, Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері ардагерлері қоғамдық бірлестігі Қызылорда облыстық филиалының төрағасы М.Ршауов барлық қатысушыларға сәттілік тіледі.&nbsp;Айта кету керек, жыл сайын дәстүрлі түрде ұйымдастырылып келе жатқан жиынға биыл алғаш рет Байқоңыр қаласында орналасқан орта мектеп оқушыларынан құралған команда қатысты.7 кезеңнен тұратын облыстық турнирде ең жоғары балл жинаған команда ағымдағы жылдың маусым айында Қарағанды облысы, Спасск қаласында өтетін &nbsp;республикалық «Айбын» әскери-патриоттық жастар жиына қатысатын болады.Жиын барысында қатысушыларға &nbsp;«ҚР Қорғаныс министрлігінің №66597 әскери бөлім» РММ қызметінде қолданылатын қару-жарақтарының таныстырылымы өтті.<figure class="image"><img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/43bbd8c0_16b6_4a13_b458_89dddb1b95df_9adc96cb67.jpg" alt="43bbd8c0-16b6-4a13-b458-89dddb1b95df.jpg"></figure>

Облыстық «Айбын» әскери-патриоттық жастар жиыны өтті

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Бүгінде Қазақстанның ұлан-ғайыр шекарасы шегенделген, түбегейлі бекітілген. Мұны президент Қасым-Жомарт Тоқаев та сан мәрте айтты. Қазақстан Ресей, Қытай, Қырғызстан, Өзбекстан және Түрікменстанмен шектеседі. Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Шекара қызметі – елдің мемлекеттік шекарасын күзетуге арналған арнайы қызмет.1991 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін Қазақстан алдында жас мемлекеттің аймақтық бүтіндігі мен егемендігін қорғау және қамтамасыз ету бойынша мәселе туындады. Мемлекеттік шекараны сенімді қорғап, күзету – Шекара қызметінің маңызды міндеті және ол ел басшылығының жіті назарында. Елдің шетінде, желдің өтінде еліміздің тыныштығы мен қауіпсіздігін қалт жібермей күзетіп жатқан шекарашыларға халықтың алғысы шексіз.Сондықтан ел жолында қасық қаны қалғанша шайқасып, сайын дала төсінде қалыптасқан атамекеннің әрбір сынық сүйем жерін кеудесімен қорғаған қаһарман хандарды, қол бастаған сардарлар мен батыр бабаларды, елдің ынтымағын даналығымен ұйытып ұстаған би-шешендерді үзбей насихаттау – өскелең ұрпақты тәрбиелеу құралы болып табылады. Сыр өңірі, соның ішінде Қазалы ауданы тарих тағылымы арқылы қазақстандықтардың, әсіресе, жастардың рухани өркендеуіне зор үлес қосып келеді.Тарих қатпарына көз жүгіртсек, 1992 жылдың 18 тамызында КСРО-ның Шығыс шекаралық округінің базасында Қазақстан Республикасының шекара әскері құрылды. Содан бері қазақстандық шекарашылар ел тыныштығы мен қауіпсіздігін көзден таса жібермей күн-түн күзетіп келеді.Осындай аудан аумағындағы 2019 «Қызылқұм» шекара заставасы 1999 жылы құрылған. Аудан орталығынан шамамен 220 шақырым, Қызылқұм ауылдық округінің орталығы Кәукей ауылынан 130 шақырым қашықтықта орналасқан. Әскери сарбаздар мемлекеттік шекараның Өзбекстан Республикасымен белгіленген аумағын бақылауда ұстайды. Елдің тұтастығын нығайту мақсатында шекарашыларға Өзбекстанмен арадағы саяси-экономикалық мүдделерді қорғау, заңсыз көшіп-қонудың алдын алу, Қазақстанның аумағына қару-жарақ, оқ-дәрілер, есірткі, радиоактивті заттарды заңсыз кіргізбеу тәрізді міндеттер жүктелген. Сонымен қатар мемлекеттік органдар мен тұрғындардың көмегіне жүгіне отырып, жұмысты оңтайлы ұйымдастыру межеленген.Шекара заставасында келісімшарт негізінде уақытша мерзімді әскерилер қызмет жасайды. «Қызылқұм» шекара заставасына берілген аумақ 191,65 шақырымды құрайды. Шекара бөліміне жауынгерлік ту табысталған. Өзбекстан мен Қазақстан шекарасына межелеу жұмыстары жүргізіліп, 58 шекара белгісі орнатылған. Шекара заставасынан әрі қарай шамамен 45 шақырым қашықтықта Жанқожа батырдың мүрдесі жерленген мазары бар. Жанқожа батырдың жатқан жері 1940 жылдары КСРО-ның әкімшілік картасына негіз болған. Яғни Қазақстан мен Өзбекстанның шекарасы ретінде белгіленген. Бірі білсе, бірі білмес дерек негізінде шекара сызығы дәл Жанқожа батыр жатқан биік төбені қиып өтеді. Жанқожа баба ұрпағына «мені Қоқанмен шекараға қойыңдар, жай жатқанша аяғыммен тіреп жатайын» деп аманаттағаны туралы тарихта дерек бар. Құдды көзінің тірісінде-ақ аңызға айналған әз батыр кейінгі ұрпаққа ата қонысты қадірлеп, кірпік қақпай күзетуді мирастағандай. Қазір осы Қызылқұм беткейіндегі 2019 шекара бекетінің сарбаздары ел шебін көздің қарашығындай қорғап тұр.ҚР Үкіметінің Қаулысымен 2017 жылы «Оңтүстік» өңірлік басқармасы 2019 әскери бөлімінің «Қызылқұм» шекара заставасының атауы өзгертілген болатын. Оған ұлт-азаттық қозғалысының көрнекті өкілі, отаршылдарға қарсы Сыр бойындағы халық көтерілісінің басшысы, қазақ даласының хас батыры – Жанқожа Нұрмұхаммедұлының есімі берілді. Негізінен Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті Шекара қызметі 2019 әскери бөлімі аумағында Жанқожа Нұрмұхамедұлына орнатылған биіктігі 2 метр болатын ескерткіш-белгі мен штаб ғимаратында батыр бабаға арнап жабдықталған арнайы бөлме ашылған.Жанқожа Нұрмұхаммедұлы өз дәуірі артқан ұлы жүкті қайыспай көтеріп, ел, халық алдындағы парызын адал атқарған ХVIII-XIX ғасырда Сыр бойы мен Арал теңізі аймағындағы халықтың ұлт-азаттығы жолындағы күресінің қаһарманы. Ол – оңтүстікте Қоқан мен Хиуа хандығының шапқыншылығына, батыста Ресей патшалығының отарлау саясатына қарсы қозғалыстарды ұйымдастырған даңқты қолбасшы. Озбыр да өктем жауға қарсы азаттық туын көтеріп, өмірінің ақырғы күндеріне дейін аттан түспеген батырдың аңсаған арманына бүгінгі ұрпақ жетіп отыр.Жанқожа бабаның ұрпағына «Мені Қоқанмен шекараға қойыңдар, жай жатқанша аяғыммен қазақтың қасиетті жерін тіреп жатайын» деп аманат қалдырғаны туралы тарихта деректер бар. Әлі күнге батыр баба шекарашылармен бірге ел қауіпсіздігін қорғап тұрғандай. Бұл күні-түні ел мен өңір тыныштығы мен қауіпсіздігін қорғап жүрген сарбаздарға асқақ рух, айбат беріп, жігерлендіре түсері сөзсіз. Ел ағаларының айтуынша, батыр бабалар атымен аталған шекаралық заставалар – өзге мемлекет азаматтарына Қазақстанды өз тарихын және ер ұландарын ұлықтайтын, ұмытпайтын, солардың биік рухымен рухтанатын өр әрі өркенді ел ретінде көрсетіп тұрады. Бұл ел шебі мен ұлттық қауіпсіздікті қорғаушы шекарашыларымызды дархан далаға қалқан болған батыр бабалардың ұлы рухында, мәңгілік елдің мақсат-мұратында тәрбиелеуге үлес қосады. Қазақстан тарихында ерекше орын алар тұлғалардың атын мәңгі қалдыруға қызмет етеді. Сондай-ақ, есімдері ел есінде сақталған біртуар перзенттері арқылы жас ұрпақтың туған жер тарихын тануына ықпал жасайды. Азаттық жолында басын бәйгеге тігіп, ел қорғаны болған халық батыры Жанқожа бабамыз елжандылық қасиетімен, көреген әулиелігімен ұрпақтар жүрегінде мәңгі сақталған тұлға. Елім деп еңіреген, бар саналы ғұмырының жетпіс жылын жаулармен шайқасып өткізген ержүрек хас батырлардың бірі – Жанқожа Нұрмұхаммедұлы көзінің тірісінде-ақ аты аңызға айналған.Жанқожа баба 1774 жылы қазіргі Қазалы ауданы, Арықбалық ауылдық округінің жерінде дүниеге келген. Аты ел шебіндегі «Қызылқұм» шекара заставасына берілген батыр баба тағылымы мәңгілік. Оның өнегелі ғұмыры жас жауынгерлерді әрдайым өрлік пен ерлікке шақырары сөзсіз. Осындай көзсіз өжеттіліктен Отан қорғаушыларымыз, жалпы бүгінгі ұрпақ үлгі алса, келешекте ұлт тарихына құрметпен қарары хақ. Сонда ғана шекара шебін мықтап қымтай түсеріміз анық.

Ел тыныштығы мен қауіпсіздігі көзден таса қалмауы керек

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Бүгінде ауданымыздағы кәсіпкерлікке бет бұрған тұрғындарға қайтарымсыз грант негізіндегі қаржылар, жеңілдетілген несиелер бөлу жұмыстары қарқынды жүргізіліп келеді. Сәрсенбі күні кәсіпкерлердің тың идеяларын дамыту мен кәсіпкерлікке деген ынталарын арттыру мақсатында «Атамекен» ұлттық кәсіпкерлік палатасы облыстық филиалының аудандық филиалында кездесу өтті.&nbsp;Оған өңірлік кеңес төрағасы Ерлан Раимов, Қызышлорда облысы кәсіпкерлер палатасының директоры Сыздықов Пірмұхаммед, облыстық Іскер әйелдер кеңесінің төрайымы Наталья Мишукова, «Атамекен» ұлттық кәсіпкерлік палатасы аудандық филиалының директоры Алмат Өтегенов, аудандық кәсіпкерлік бөлім басшысы Біржан Мүтәлұлы аудандағы жеке кәсіпкерлер қатысты.Қатысушылар бірінші кезекте ауданда шығарылып жатқан өнімдердің көрмесімен танысты. Онда «Жаңажол» ЖШС өнімдері соя, жоңышқа, жем, бидай, күріштің 3 түрі қойылса, &nbsp;Ақай ауылындағы жеке кәсіпкер Ғанибек Серікұлының кір сабыны, Талғат Жасанбаевтың күріш таяқшалары, жартылай фабрикатталған өнімдерді дайындаушы Айдана Көздібаеваның кеспе мен жаймасы, сондай-ақ кондитерлік өнімдер мен қазақы киімдер ұсынылды. &nbsp;Әрі қарай өңірлік кеңестің төрағасы Ерлан Раимов кеңестің мақсат-мүддесімен таныстырып, қарап, шешіп жатқан мәселелермен таныстырды. Аудандық кәсіпкерлер кеңесінің мүшесі Алмас Қаржаубаев облыстан келген азаматтарға бірқатар өзінің сұрақтарын қойып, тұшымды жауаптар алды.Мұнан соң Жосалы кент әкімдігінің мәжіліс залында ауылдық округ әкімдері және жергілікті кәсіпкерлермен кездесу жалғасын тапты. Жиынның басты мақсаты – кәсіпкерлерді қолдау, олардың құқықтарын қорғау бағытындағы және қолданысқа енгізілген жаңа заңнамаларды түсіндіру, жеке кәсіпкерлердің сұрақтарына жауап беріп, пікір алмасу. Кездесу барысында аудан кәсіпкерлері көкейлерінде жүрген сауалдарымен бөлісіп, тиісті уәкілетті орган өкілдерінен кеңестер мен түсіндірулер алды.Өңірлік кеңес мүшелері қармақшылық кәсіпкерлерімен және салаға жауапты мамандармен кездесіп, кәсіптің көзін тауып, кез-келген бастаманы сәтті жолға қоюдың тетіктерімен бөлісті. Сонымен қатар, «Мен кәсіпкер» жобасы, кәсіпкерлікті дамытуға арналған Ұлттық жоба аясындағы қаржылай қолдау тетіктерін түсіндіріп өтті.<blockquote>«Биыл ауыл тұрғындарына, жастарға мемлекеттік бағдарламалар шеңберінде 2,5 пайызбен жеңілдетілген несие беріледі. Жастарға арналған бағдарлама жұмысын бастап кетті. «Ауыл аманаты» жобасы бойынша жақын күндері нақты талаптары белгілі болады. Мемлекеттің мұндай қолдауын уақытылы қолдану керек. Кеңес алу, құжат дайындау бойынша біз көмек көрсетеміз», – деді облыстық «Атамекен» кәсіпкерлер палатасы директорының орынбасары Дәурен Мұзапарұлы.</blockquote>Облыстық Іскер әйелдер кеңесінің төрайымы Наталья Мишукова «Әйелдер кәсіпкерлігін дамыту орталығы» бағыты аясында жүзеге асырылатын «Бір ауыл – бір өнім» жобасына ауылдағы қыз-келіншектерді қатыстыру үшін ауылдық округ әкімдеріне түсіндірме жұмыстарын жүргізуде көмек көрсетуді сұрады.Кездесуге қатысқан кәсіпкерлер салаға қатысты мәселелерін ортаға салып, пікір алмасты. Атап айтқанда, несие алу барысында кепіл мүліктерінің төмен бағаланатынын, салдарынан жеткілікті деңгейде қаржы ала алмайтынын айтты. Сондай-ақ, шарада сөз алған кәсіпкерлердің басым бөлігі жеңілдетілген несие алуға ниетті екендерін жеткізді.Кәсіпкерлердің көтерген мәселесі бойынша кәсіпкерлік, өнеркәсіп және туризм бөлімінің басшысы әр бағдарламаның ерекшелігін түсіндіріп, шешу мүмкіндіктерін ұсынды.

«Қармақшыда жасалған»: Аудан кәсіпкерлерімен кездесу өтті

&nbsp;<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Биыл Ұлы Отан соғысына – 78 жыл. Осыған орай, Сыр өңірінен шыққан Ұлы Отан соғысының 6 ардагеріне мемлекет тарапынан 1,5 млн.теңге көлемінде бірретік жәрдемақы берілмек. Бұған қоса, тылда еңбек еткен екі мыңнан аса азамат пен оларға теңестірілген жандарға 138 мың теңге көлемінде қаржы төленеді. Бұл туралы Өңірлік коммуникациялар қызметінде өткен брифингте облыстық жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар басқармасының басшысы Ғабит Жаңабаев хабарлады.<blockquote>-Жыл сайын Ұлы Отан соғысы ардагерлеріне барынша әлеуметтік қолдау шаралары жүргізілуде. Биыл да бұл үрдістен жаңылмай өңірімізден шыққан батыр ардагерлерімізді құрметтеу шаралары ұйымдастырылады. Қазіргі таңда аймағымызда 6 Ұлы Отан соғысының ардагері мен оларға теңестірілген 4 177 азамат бар. Оларға мемлекет тарапынан ай сайын орта есеппен 178 мың теңге зейнетақы және 55 200 теңге арнаулы мемлекеттік жәрдемақы төленуде. Ал соғыс жылдарында қажырлы еңбегі мен мінсіз әскери қызметі үшін бұрынғы Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы ордендерімен және медальдарымен марапатталған 10 ардагерге 207 мың теңге көлемінде қаржылай жәрдемақы беріледі. Сонымен қатар мамыр айының 6-10 аралығында ардагерлерге арналған қайырымдылық акциясын ұйымдастыратын боламыз, - деді басқарма басшысы Ғабит Жаңабаев.</blockquote>Айта кетейік, 5 мамыр күні Н.Бекежанов атындағы Қызылорда облыстық қазақ академиялық музыкалық драма театрында Ұлы Жеңістің - 78 жылдығына арналған салтанатты шара өтеді. Ал 9 мамыр күні қаладағы «Мәңгілік алау» мемориялына салтанатты түрде гүл шоқтарын қою рәсімі өткізіледі.

Ұлы Отан соғысының ардагерлеріне бірретік жәрдемақы беріледі

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Кеңес одағының, ҚР Жоғары Қарулы Күштерінің, Ауған соғысының ардагері, «Қызыл жұлдыз», «Мінсіз қызметі үшін» ІІІ дәрежелі орден иегері, Қазалы ауданының құрметті азаматы, генерал-майор Әлімжан Ерниязов жастардың неліктен әскерден қашатынын айтты.Ауған соғысы ардагерінің сөзінен:Биыл егемен еліміздің армиясына 31 жыл, Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 78 жылдық мерейтойы. Лайым аспанымыз ашық болып, халқымыздың абыройы артсын. Ел болып жаңа Қазасқтанға басқан қадамымыз құтты болғай. Бүгінде соғыс ардагерлерінің қатары сиреп, тіпті кейбір аудандарда бірі де қалмады. Біздің батыр бабаларымыз қан майданда қару асынып, елді-жерді азат ету жолында аянбады. Келешек ұрпағым көрінгеннің қолына қарап қалмасын деп қасық қаны қалғанша оқ пен оттың арасында арпалысты. Біз осындай ержүрек, Отансүйгіш азаматтардың ұрпағы бола тұра майдаланып бара жатқандаймыз. Бұл мені қынжылтады.&nbsp;Мен Кеңес әскерінде 19 жыл, Қазақстан әскерінде 21 жыл қызмет еттім. 40 жылдан астам уақыт әскери саланың ысытығына күйіп, суығына төзген жанмын. Бүгінде зейнеткермін. Менің қарамағымда Қазалы ауданының, жалпы Қызылорда облысының жігіттері еңбек етті.&nbsp;Қазіргі таңда жастар әскерге баруды парыз санамайды. Олардың ата-аналары жалған анықтамамен әскерден алып қалып жатады. Оған себеп ретінде әскерде жүріп ажал құшқандарды алға тартады. Алайда, сол әскерге баратындар да, бір-бірне әлімжеттік көрсететіндер де қара көз қазақ балдары. Барлық кінәні Қараулы күштерге итере салмай, әрбір ата-ана отбасында бала тәрбиесіне мән беру керек. Біреуге қиянат қылмауды, тәртіпке бас июді, адам баласын сыйлап, құрметей білуді бала кезден санасына сіңіру керек. Біздің бар байлығымыз – ұлан байтақ жеріміз. Жер халықтікі. Оны қорғайтын ер азаматтар осылай осалдық танытса, ертеңгі күніміз қалай болмақ?&nbsp; Ұлы Отан соығыс жылдарында шешелеріміз жарларын қанша жыл бойы жанын шүберекке түйіп күтіп отырды. Көбісі келмей қалды. Мыңдаған адам елге оралмады. &nbsp;Біздің әкеміз үш ағайынды жігіт соғысқа қатар аттанған. Әбжан атамыз соғыста хабар-ошарсыз кеткен. Сапар мен Қанағат аман есен елге оралды. Қара қағаз келіп, қайғы жамылған қазақ отбасы қаншама? Одан беріде Ауған соғысына баласын аттандырып, жолын тосып, тілеуін тілеген аналарымыз аз емес.&nbsp;Бүгінде жан-жағымыз жанжал болғанымен, шүкір еліміз тыныш, аспанымыз ашық. Осындай заманда әскрге бармаған адамдарға не айтамыз? Жерлестерім, бұл жақсылыққа апартын жол емес. Еліне қорғаушы бола алмаған халық жерінен, өзге де ұлтқа тән құндылықтарына айырылады. Жасөспірімдер әскерден ат-тондарыңды ала қашқанды қойыңдар.&nbsp;Қазір интернет деген дүние жастарымыздың санасын улап болды. Одан жақсылықтан көрі, жамандықты тез үйреніп жатармыз. Ананың сүті, ата-ананың тәрбиесі, мектептің бағыт-бағдары бәрі-бәрі бір арнаға тоғысып, Отансүйгіш ұрпақ тәрбиеде ортақ іске күш салу керек деген ойдамын. Мен сіздерге сенемін, жастар!

Әлімжан Ерниязов қазіргі жастардың әскерге бармауына не себеп екенін айтты

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp; Қызылорда облысының Арал ауданында оқушылар математиканы аяқдоп әдісі арқылы меңгеруде. Ерекше сабақты ойлап тапқан жас ұстаз - Мұқан Төлебаев.Білім берудің бұл тың тәсілінде оқушылар доп қуаламайды, есеп шығару арқылы ақылмен шабуылдап, біліммен қорғанады. Шағын футбол ережесіне сай өтетін сабақта 6 оқушыдан екі топқа бөлініп, бақ сынайды. Ең қызығы оқушылар бұл пәнге футбол жейдесін киіп қатысады. Тіпті, командалар алдын ала жоспар жасап, оны ойын кезінде өзгерте де алады.Математиканы футбол ойынымен байланыстырған жас мұғалім Мұқан Арал қаласындағы 262 мектеп-гимназиясында математика пәнінен сабақ береді. Оның айтуынша бүгінде балалар білім толықтыратын алтын уақыттарын виртуалды әлемге сарп еткізіп жүргендер аз емес. Ал бір сарынды сабақтар оқушыларды тіпті жалықтырып жібереді. Осы әдісті қолданудағы басты мақсатым - оқушылардың қызығушылығын ояту дейді.<blockquote>Бұл ойын әдісі ҰБТ-ге оқушыларды дайындау үшін өте тиімді жұмыс болды. Себебі, балалар сайыса отырып, өздерінің білім деңгейінің қаншалықты екендігін байқайтын болса, сонымен қатар сайыс-сабақ арқасында оқушылар математикалық атмосфера мен бәсекелестікті сезінеді. Жалпы, сабақтағы бәсекелестік оқушылардың алға жылжуына, дайындығын күшейтуіне оң ықпал жасайды. Демек, қарсылас командалар мәреге жету үшін "білектің күшін емес, білімінің күшін" пайдалану қажеттігін ұғынады. Оқытудағы әдіс-тәсілдердің түрлілігі және оны балалардың қызығушылығына қарай бағыттап таңдап алу, мұғалім үшін үлкен жетістік, - дейді Мұқан Төлебаев.</blockquote>Ұстаздың ете бастағанына үш жыл болған 25 жастағы жас мұғалім соңғы 2 жылда ҰБТ-ге осылайша ерекше әдіспен даярлай бастаған. Содан бері оқушылардың тест нәтижелері де жақсара түскен. Алдағы уақытта сабақ өту әдістеріне жастар арасында танымал өзге де ойын ережелерін енгізуді жоспарлауда.<figure class="image"><img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/344750029_1973876349633240_3953486917642310841_n_c36494ed65.jpg" alt="344750029_1973876349633240_3953486917642310841_n.jpg"></figure>&nbsp;<figure class="image"><img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/344753891_1300858384176499_6193877937360189379_n_5e9afc51ba.jpg" alt="344753891_1300858384176499_6193877937360189379_n.jpg"></figure>&nbsp;<figure class="image"><img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/344195930_6501039523252163_7407715477876136144_n_30f4919cc7.jpg" alt="344195930_6501039523252163_7407715477876136144_n.jpg"></figure>

Аралдың оқушылары аяқдоп әдісі арқылы математиканы меңгеруде

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> &nbsp;Жақында Жосалы кенті әкімі аппаратының мәжіліс залында аудандық Қоғамдық кеңес төрағасы Әбдбдрахман Құлдүйсеновтың төрағалығымен кеңес отырысы өтті.Жиынға аудандық қоғамдық кеңес мүшелері, аудандық мәслихат аппаратының басшысы Бақтыбай Жүсіпалиев, мемлекеттік қызмет істері агенттігінің облыс бойынша департаменті, мемлекеттік қызмет көрсету басқармасының бас маманы Е.Бөлебаев онлайн ZOOM платформасы арқылы, аудан әкімі аппаратының басшысы Самат Смағұлов, аудандық жұмыспен қамту, әлеуметтік бағдарламалар және азаматтық хал актілерін тіркеу бөлімінің басшысы Ғалымжан Ақжігітов, дербес бөлім басшылары мен үкіметтік емес ұйым жетекшілері және ауылдық округтердің әкімдері ZOOM платформасы арқылы онлайн қатысты.Алдымен күн тәптібінде төмендегі мәселелер қаралды. Атап айтсақ, бірінші, аудан көлемінде жастар арасында және кәмелетке толмағандар арасында жазғы демалыс кезіндегі қауіпсіздік ережелеріне (Жол қауіпсіздігі. Өрт қауіпсіздігі. Судағы қауіпсіздік ережелері) байланысты атқарылып жатқан жұмыстар туралы. Екінші, аудандағы мемлекеттік мекемелер мен кәсіпорын қызметкерлерінің жұмыс уақытын тиімді пайдалану, ішкі еңбек тәртібін сақтау және оны нығайту барысындағы атқарылып жатқан жұмыстары жайлы. Үшінші, Төретам кенті әкімдігі мен Жаңажол ауылдық округі әкімдігінің мемлекеттік қызмет көрсету барысы және жергілікті атқарушы орган ретінде нәтижелі жұмыс жасаудағы есебі. Төртінші, «Қызылорда облысы Қармақшы аудандық мәслихатының 2022 жылғы 21 желтоқсандағы №249 «2023-2025 жылдарға арналған аудандық бюджет туралы» шешіміне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қармақшы аудандық мәслихатының шешім жобасы жайлы. Бесінші, аудандық бюджеттің атқарылуы жайлы жылдық есебі. Алтыншы, «Қармақшы аудандық мәслихат аппараты» мемлекеттік мекемесінің «Б» корпусы мемлекеттік әкімшілік қызметшілерінің қызметін бағалау Әдістемесін бекіту туралы» Қармақшы аудандық мәслихатының шешім жобасы жайлы. Жетінші, «Қармақшы аудандық мәслихатының регламентін бекіту туралы» аудандық мәслихатының шешім жобасы жайлы. Сегізінші, «Қармақшы аудандық мәслихатының 2021 жылғы 16 ақпанындағы №11 «Әлеуметтік көмек көрсетудің, оның мөлшерлерін белгілеудің және мұқтаж азаматтардың жекелеген санаттарының тізбесін айқындаудың Қағидаларын бекіту туралы» шешіміне өзгеріс енгізу туралы» аудандық мәслихатының шешім жобасы жайлы. Тоғызыншы, «Қармақшы ауданы жергілікті атқарушы органдарының «Б» корпусы мемлекеттік әкімшілік қызметшілерінің қызметін бағалаудың әдістемесін бекіту туралы» Қызылорда облысы Қармақшы ауданы әкімдігінің 2018 жылғы 13 наурыздағы № 673 қаулысының күші жойылды деп тану туралы» Қармақшы ауданы әкімдігінің қаулы жобасы жайлы. Осы мәселелер бойынша тиісті сала басшыларының есебі мен хабарламасы тыңдалып, жан-жақты талқыланды. Қоғамдық кеңес тарапынан шешім қабылданып, шешім жобаларына келісімдер және тиісті ұсынымдар берілді.Ауданда тұрғын үй өрті оқиғаларының көбейіп отырғаны, сонымен қатар адамдардың суға кету фактісі өткен жылмен салыстырғанда өскені атап көрсетілді. Қауіпсіздік ережелерінің толық сақталмауы, осы оқиғалардың алдын-алуда кемшіліктер орын алып отырғаны, аймақта жағажай мәселесі жеткілікті зерттелмегені айтылды. Одан бөлек мекеме басшылары тарапынан жұмыс уақытын тиімді пайдалану, ішкі еңбек тәртібін сақтау және оны нығайтуда да кейбір кемшіліктерге жол берілуде. Жұмыс уақытынан тыс және демалыс күндері жұмыс жасау кездеседі. Түрлі кеңестерді, шараларды жүйелеп, бірлестіре отырып, уақытты тиімді пайдалану мүмкіндіктерін жете қарастыру қажет. Мемлекеттік қызмет көрсету мен әкімдіктердің атқарып жатқан жұмыстарының жариялығын арттыруға жете көңіл бөлу керек.&nbsp;Мекеме басшыларына аталған кемшіліктерді жойып, жұмыстарды жолға қою мақсатында ұжымда отырыс өткізіп, әрбір қызметкерге жеткізу және қорытындысын хабарлау ұсынылды.

Қоғамдық кеңесте маңызды мәселелер талқыланды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Екінші дүниежүзілік соғыс елу миллионнан астам өмірді жалмады. Қиян-кескі ұрыс зардабы әрбір қазақ отбасы үшін де орны толмас қайғы-қасірет әкелді. Елдің тыныштығын бұзып, күтпеген жерден жарияланған сұрапыл шайқасқа Қазақстаннан екі миллионға жуық түрлі ұлт өкілдері әскер қатарына шақырылды. Майдан даласынан 394 мың қазақ жауынгері қайтпай қалды. Отан үшін қанға бөккен арпалыста жан алып, жан беріскен боздақтар арасында бірінің әкесі, бірінің жан бауыры мен ұл-қызы қаза тапты. Қаншама жасөрім жандар қыршынынан қиылды. Өмірге құштар, небір асқақ армандарына жете алмай қалғандардың қатарында 10500-ден аса қазалылық жерлес бар. Отан қорғауға Қазалыдан аттанғандардың бес мыңдайы ғана жаралы, әрі науқас күйінде елге оралды.Ел басына күн туған сұрапыл соғыс жылдары қолына қару ұстаған қазалылық азаматтардың қатарында Қабақ Смағұл да болды. 1923 жылы сәуір айында қазіргі Бекарыстан би ауылында дүниеге келген, оны әкесі Смағұл мен анасы Төлебике ерекше мейірімділікке бөледі. 1942 жылғы шілде айының жиырмасы күні Москва бағытындағы Тула қаласына жақын жерде қорғаныста тұрып, сол жылдың желтоқсанынан бастап неміс фашисттеріне қарсы шабуылға шыққан. Үшінші екпінді армиясында Маршал Рокоссыыовскийдің басқаруында болған. Тула қаласын азат етіп, Орел қаласына бағыт алған.1943 жылдың ақпан айының 19 күні Орел қаласын азат ету шайқасында ауыр жараланып, Горький қаласындағы әскери госпитальда тоғыз ай емделіп, коммисия шешімі бойынша елге оралады. Өткен күндерді жиі еске алатын ІІ-топ мүгедегі атанған майдангер қарт «Қызыл жұлдыз» орденінің иегері, «Жеңістің 25, 30, 40, 50 жылдығы», «КСРО Қарулы күштеріне – 60 жыл», «КСРО Қарулы күштеріне – 70 жыл» мерекелік, Кеңес Одағының маршалы Г.К.Жуковтың, А.Гречконың естелік медальдарын иеленген.Қабақ Смағұлдың көрсеткен батылдығы ескеріліп, «Ерлігі үшін» медалімен марапатталған. Неміс басқыншыларына қарсы соғыстағы ерлігі мен батырлығы үшін СССР Жоғарғы Кеңесі Президумының 11 наурыз 1985 жылғы бұйрығымен І және ІІ дәрежелі «Отан соғысы» орденімен және өзге де көптеген медалды кеудесіне таққан. Бұл соғыс ардагерінің жауынгерлік жолының шежіресі.Өмір жолын жары Гүлжанмен ұштастырған Қабақ ата 5 ұл мен 5 қыз тәрбиелеп өсірді. Олардан немерелер мен шөберелер және шөпшек сүйіп отыр. Оның ізгілікке толы ұрпағы атасының ерліктерін әрдайым кеуделерін қуаныш кернеген күйі мақтан әрі кейінгі буынға үлгі-өнеге етеді.<blockquote>«Жойқын соғыс өрті талайлардың жүрегіне өшпес жара салды. Әкем 1943 жылы майданға түсіп, елге қайтпай қаза тапты. Мұндай жағдай менің замандастарымның талайының басында бар. Ол күндер енді қайтып келмесін. Бүгінгі ұрпақ бейбітшіліктің шуағына бөленіп, бақытты өмір сүре берсін» – дейді Отан үшін от кешкен соғыс ардагері Қабақ ата.</blockquote>Бекарыстанбилік Қабақ Смағұлов – Жеңіс күнін жақындатқан, қатары сиреп қалған майдангерлеріміздің бірі. Кейінгі толқын жастарға оң жол сілтейтін бір ауылдың ғана емес, өзі тұратын аймақтың ақылман қариясына айналды. Ал біз денсаулығыңыз мықты, көңіліңіз хош болсын деп тілектестік білдірдік.

Қазалыдан соғысқа аттанғандардың 5 мыңға жуығы елге оралған

<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru/">Kyzylorda-news.kz</a>.&nbsp; Еліміздің түкпір-түкпірінде қызмет етіп жүрген жалынды жастар баршылық. Олардың қатарында түрлі сала мамандары бар. Сырдариялық Досжан Елеусінов бір жылдары мұнайлы қала Ақтауда қызмет еткен. Оның жас та болса өнегелі өмір жолы үлгі-өнеге &nbsp;саналады. Оқырмандар назарына білімі мен біліктілігі арқасында мықты маман атанған Досжан Мектепханұлымен сұхбатты ұсынамыз.– Досжан Мектепханұлы, туған жерден түлеп ұшқан шәкіртін жерлестері мақтаныш етеді. Қасиетті топырақтан шыққан Сыр ұланының қызық та ұмытылмас балалық шағы туралы әңгімемізді бастасақ?– Сыр елі – қасиетті мекен. Туған жерден түлеп ұшқаныма бірнеше жыл өтсе де жүрегім туған жермен бірге соғады. Себебі онда дүниедегі ең асыл жандар – ата-анам, бауырларым, туған-туыстарым, сүйікті ұстаздарым бар. Қайда жүрсек те олардың тілеулес екенін сезінудің өзі үлкен бақыт. Көп балалы отбасында 1988 жылы дүниеге келдім, үйдің кенжесімін. Алдымдағы үш ағам мен екі әпкем – менің қамқоршылары болып табылады.Аудан орталығындағы №35 И.Тоқтыбаев атындағы мектеп-лицейдің түлегі екеніиді мақтан тұтамын. Бала кезімнен логикалық есептерге жүйрік едім. Сондықтан болар физика, математика пәндерінен білім сайыстарына, пән олимпиадаларына қатысып, жүлделі орын алатынмын. Әрине, бұл үшін ұстаздарға мың алғыс. Менің қабілет-қарымымды шыңдай түскен Рыскүл Симағанбетова, Ардақ Қуанышева, Светлана Құрамысова, марқұм Райхан Танабаева, Маржан Қалхоразова апайларға алғысым шексіз. Ұстаздардың берген білімі мен тәрбиесінің арқасында мектепті Алтын белгіге бітіре алдым.– Болашаққа жолдама алған түлектің таңдауы қай оқу орнына түсті екен, белгілі маман иесі атану үшін қандай білім сатысынан өттіңіз?– 2005 жылы Алтын белгі иегері ретінде еліміздегі кез келген университетіне және де қалаған мамандыққа оқуға түсу мүмкіндігін алдым. Таңдауым еліміздегі ең үздік техникалық университеттердің бірі – Қазақ Британ Техникалық университеті болды. Өйткені бұл университетте қазақ және орыс тілінде ғана емес, ағылшын тілінде де оқыту жүйесі қарастырылған болатын. Аталған университетті мұнай-газ ісі мамандығы бойынша 2009 жылы үздік дипломмен бітірдім. Сондай-ақ білімімді одан әрі шыңдау үшін, «Болашақ» бағдарламасымен бағымды сынап көрдім. Жолым болып, Ұлыбританияның Роберт Гордон университетінде мұнай-газ ісі саласында магистр дәрежесін алдым. Екі университетте алған білімім мен өндірісте жинаған тәжірибем жұмысқа орналасу барысында өте көп көмегін тигізді. Айта кететін жайт, магистратурада оқып жүріп халықаралық Маерск Ойл компаниясының Шотландияның Абердин қаласындағы кеңсесінде әңгімелесуден өтіп, Қазақстандағы филиалға жұмысқа қабылдандым. Осы компанияның Дания, Катар және АҚШ елдеріндегі филиалдарында жұмыс жасап тәжірибемді шыңдадым. Сонымен қатар Еуропада және Араб елдерінде семинарларға, конференцияларға және тренингтерге қатысу мүмкіндігі берілді. Қазір мұнай саласындағы ең үлкен компанияларының бірі Тотал компаниясының Ақтау қаласындағы филиалында қызмет етіп келемін. Лауазымым мұнай және газ кен орындарын зерттеу аға инженері, мұнай және газ қорының менеджері.– Ауданға белгілі чемпиондар әулетінен шыққан азамат ретінде өзіңіздің бұрын тоғызқұмалақ ойнағаныңызды білеміз. Қазіргі кезде ұлттық ойыннан қол үзіп қалған жоқсыз ба?– Әкем Мектепхан Елеусін бізге кішкентайымыздан шахмат және тоғызқұмалақ секілді интеллектуалды ойындарды үйретті. Оның ішінде ұлттық ойын тоғызқұмалаққа аса мән берілді. Әкем ауданның өсіп-өркендеуіне айтарлықтай үлесін қосқан азамат. Оның қолтаңбасы спорт саласында да бар. Зейнетке шықса да қоғамдық жұмыстардан қол үзген емес. Бір уақыт немерелерін ұлттық спортқа үйретеді. Ата-ана үшін баласының жеткен жетістігінен асқан қуаныш жоқ шығар, сірә?!Оқушы кезімде тоғызқұмалақтан және шахматтан облыстық, республикалық және халықаралық сайыстарға қатысып, жеңімпаз атанған кездер болды. Тоғызқұмалақтан жеткен жетістіктерім бірталай. Қазіргі таңда мамандығым мүлдем басқа сала болғандықтан болар, жарыстарға қатысуға мүмкіндік болмаса да, жанкүйермін. Себебі біздің Сырдария ауданында тоғызқұмалақтың мықты мектебі бар. Оның болашағы зор екенін білемін. Киелі Сыр елі талай чемпиондарды шығаратынына сенімім мол. Ауданда ұлттық ойынды кәсіби тұрғыда ойнайтындар саны артып, ойын деңгейі өскені мәлім.– Әлемде 40 мыңға жуық мамандық түрі бар екені белгілі. Тәжірибелі маман ретінде жас түлектердің мамандық таңдауда қателеспеу үшін қандай кеңес берер едіңіз? Өз мамандығыңыздың ерекшеліктеріне тоқталсаңыз?– Жоғарыда атап өткенімдей мамандығым мұнай саласы. Нақтырақ айтсақ мұнай және газ кен орындарын зерттеу. Яғни, мұнай және газ кен орындарын дұрыс зерттеу жобасын құру, кен орындарының қорын есептеу және мұнай өнімдерінің көрсеткішін болжау сияқты жұмыстар негізгі міндетім саналады.Жалпы соңғы жылдары сұранысқа ие мамандықтар қатарында – деректерді зерттеу ғылымы, жасанды интеллект, нейротерапевт, SMM және т.б атап өтер едім. Бұл мамандықтарға сұраныс та көп. Қай салада болмасын, жүйені автоматтандыру талабы қойылуда. Сол себепті қазірдің өзінде көптеген салада қарапайым бағдарламалар жасау дағдылары қалыптасуда. Сонымен қатар биылғы жылғы әлемдегі карантин жағдайы көрсеткендей, қашықтан жұмыс жасауға бейімделген мамандықтар жұмыс нарығында өз орындарын алып қалды. Жас талапкерлерге айтарым, әрқашанда ізденісте болып, қандай мамандық иесі болсаң да, уақыт талабына сай қосымша дағдыларды үйренуге талпыну керек. Қазіргі уақытта интернет желісінде тегін онлайн курстар, мәліметтер баршылық.– Теңіз жағалауындағы Ақтау қаласы мен Қызылорданың ара қашықтығы мыңдаған шақырымды құрайды. Дегенемен екі аймақ бір-біріне несімен ұқсасайды немесе қандай ерекшелік бар?– Иә, расымен де Ақтаудың ауа райы Қызылордаға ұқсайды. Ауылда ағысы қатты Сырдария өзені бар. Ал Ақтау теңізімен ерекше. Теңіздің суы тұзды, таза және жүзуге әлдеқайда жеңіл. Жазда демалуға керемет демалыс орындары көп. Соның бірі биылғы жылы ашылған 5 жұлдызды Риксос қонақ үйі. Бірнеше жылдан бері Ақтауда қызмет еткеннен болар осында үйреніп қалдық. Халқы да ұлттық дәстүрді берік ұстанады. Өте қонақжай.– Дәстүрлі сұрақ, отбасыңыз туралы айтсаңыз?– Отбасымда келіншегім Зурамен бірге екі ұл тәрбиелеп отырмыз. Балалардың жарқын болашағы үшін ата-ана ретінде барымызды салып, дұрыс тәрбие береміз деген ойдамын.– Әңгімеңізге рақмет!&nbsp;

Досжан Елеусінов: Мақсатым ғылымның шыңына жету

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp;Сталинград шайқасында генерал-фельдмаршал Паулюсті тұтқындау ­операциясына («Шеңбер») қатысқан сарбаздардың бірі, «Қызыл жұлдыз», «Бірінші дәрежелі Отан соғысы» т.б. ондаған әскери ордендер мен медальдың иегері Сәрсенбек Байжанов 100-ге иек артып, ғасыр табалдырығының шетін басып тұр.Сәрсенбек Байжанов 1942 жылдың 8 наурызында Шиелі кентінен жиырма жасында 30 жігітпен бірге соғысқа аттанды. Үш айдай Алматы қаласында ұрыс тактикасына машықтанғаннан кейін ант қабылдау рәсімі басталды. Жүрегі «елім, жерім» деп соғып тұрған ауылдың атпал азаматы бұл рәсімді өз ана тілімде жасаймын деп қасарысып тұрып алды. Сондағы уәжі – «Мен Отан-Ананы қорғауға аттанып барамын. Елге ант, өзіме серт бергелі тұрмын. Сондықтан қасиетті сөздерді ана тілімде айтсам деймін. Сол менің жүрегімді тербейді, намысымды жаниды, құлшындырады» деді.Мұндай тосын мінез бен батыл ұсынысты бұрын-соңды естімеген офицерлер алғашында қарсылық танытқанымен, ойлана келе жауынгер талабын орынды санап, келісім береді. Осылайша ¬Байжанов жүздеген соғысқа аттанушы ішінен бір өзі әскери антты қазақ тілінде қабылдады. Өжет жігітті ең сұрапыл соғыс жүріп жатқан Сталинград шайқасына жіберді. Кеңес әскерлерінің Сталинград түбіндегі қарсы шабуылы 1942 жылы 19 қарашада басталды. Ол үш операциямен іске асырылды: «Уран» – Сталинградтағы неміс әскерлерін қоршап алу; «Кіші Сатурн» – Сталинградта қоршауға түскен неміс әскерлеріне батыстан және оңтүстіктен келетін көмектің жолын кесіп тастау; «Шеңбер» – фельдмаршал Ф.Паулюстің армиясын талқандап, өзін қолға түсіру.Сталинградта айбынды жауынгерлер 140 күн жаумен бетпе-бет айқасты. 330 мың неміс әскері мен офицері, 24 генерал қолға түсті, сөйтіп жау ең негізгі күшінен айырылды. Нәтижесінде 22-фашист дивизиясы қоршауға алынып, генерал-фельдмаршал Паулюс басқарған 6-неміс әскері тізе бүкті.Сталинградта қоршауға түскен фельдмаршал Ф.Паулюстің әскерін талқандауды міндетіне алған «Шеңбер» операциясының жанкешті әрекеті нәтижесінде 1943 жылы 2 ақпанда генерал-фельдмаршал Паулюс қалған әскерімен тұтқынға алынды. Сталинград шайқасы Екінші дүниежүзілік соғыстың барысындағы түбірлі бетбұрыстың басталуына негіз жасады.«...Сталинградқа жорық қайғылы қателік болды. Енді ешқашан соғыс өрті неміс жерінен тұтанбауы тиіс. Бұл менің жасаған жауыздығым үшін кеңес халқы алдында тәубеге келгенім болсын... Мен Ресейге оған дұшпан болып келген едім, досы болып қалдырып барамын» деп жазыпты өзінің естелігінде фельдмаршал Фридрих Паулюс. Бұл сөздері оның саяси өсиеті ретінде тарихта қалды.Атақты фельдмаршалды тәубесіне келтірген осы шайқасқа қарапайым қазақ жауынгері, киелі Шиелі топырағында дүниеге келген азамат Сәрсенбек Байжанов та қатысқан еді. Ол қисынсыз ырымға, әр нәрсеге сене беретін жан емес. Көзімен көрмесе, құлағымен естігенге иланбайды. Десек те, 30 саны Сәрсенбек Байжановтың өмірінде жиі ұшырасады. Майданға 30 жігітпен бірге аттанды. Солардың тек екеуі ғана отбасына оралды. Қызылорда пединститутына сырттай оқуға 30 адам түсті. Содан төртеуі бітіріп шықы. Төртеуі де кемтар: біреуінің бір аяғы жоқ, біреуі соқыр, жарық маңдай, біреуі ақсақ... Сол төртеудің бірі – өзі (көзі мен аяғынан жарақат алған). &nbsp;Әрине, мұның бәрі дүниені дүр сілкіндірген сұм соғыстың зардабы еді. Ауыр жарақаттан кейін майданнан елге оралып, алдымен шаруашылығында, кейін мектепте ұстаздық қызметті бастаған кезде де Байжанов отызға енді иек артқан жігіт еді. Жарты ғасыр ғұмырын жас ұрпақтың білімі мен тәрбиесіне арнады.&nbsp; Соғыс ардагері ұстаздық жұмыстан қолы қалт еткенде өткен өмірінен естелік жазуды әдет қылды. Елге майданнан өлеңмен жазған хаттары да сақтаулы. Осыдан 83 жыл бұрын Сталинград майданынан жазған «Ауылға хат» өлеңін оқып көрейік.Сәлем саған «Үлгілінің» даласы, Қарт-қария, үлкен-кіші данасы. Өздеріңді көптен көрмей сағындым, Көрмегелі жыл жарымдай шамасы. Сағынған соң жазылды сөз сарасы, Әр пенденің бір Құдайы панасы. Күн-түн қатып Отан қорғау қызметім. Жүрген жерім Сталинград қаласы. Алыс жерден сәлем жолдап, хат жаздым,Мен Сәрсенбек Байжекеңнің баласы.Туысқан апам еді Сайыпжамал, Айдай бер тракторды, тәуір амал. Еске алсам өздеріңді еске түсед(і), Өзен-көл, ауыл маңы, аққан канал. Қасымда Нәрзілдадай бар жолдасым, Деп жүрмін бұл сапарды Алла оңғарсын. Ауылды көп ойлауды қойып жүрмін, Қасымда жолдастарым бар болғасын. (Қыркүйек, 1942 жыл)Ой-толғаулары да аз емес. Солардың кейбіріне тоқталайын. «Достық көмек» деген естелігінде былайша жазыпты: «Мен мейірім деп біреудің бұйрығымен, яки еңбекақыға қызығып немесе мақтаншылық үшін емес, өзінің адал ниетімен жеке адамдар мен қоғамдық игіліктерге шын жанашырлықпен қарауды, сол үшін еңбектенуді айтар едім. Мысалы, Мен 1942 жылы 5 қыркүйек күні көзімнен, қолымнан, аяғымнан жарақат алып, санинструктордан жараларымды байлатып, ақиқат соғыс даласында минаның жарықшарымен жарақат болғандығыма құжат алып, енді санбатты іздеп кейін қарай қайтып келе жаттым. Жарты шақырымдай жүргеннен кейін алдымда кетіп бара жатқан бір жаралы солдатқа қуып жеттім. Абайлап қарасам, өзіміздің 5-ші ротаның сержанты Скрыльников екен. Менің командирім. Автоматтың оғы көкірегіне тиіп, арқасынан шығып кетіпті. Сонда да аяғы сау ғой, жақсы жүріп келе жатты. Алматылық жігіт болатын. Қазақ тілін тәп-тәуір білетін. Екеуміз санбаты іздеп бірге келе жаттық. Бір кезде ол маған: «Жолдас Байжанов, мен жүруге жарамай келе жатырмын» деді. Мен оған: &nbsp;«Менің жарақатым үш жерден. Сенікінен де ауыр ғой. Соңда да шамаң жүруге келмей бара жатса, маған сүйеніп, салмағыңды маған сала жүріп көр. Санбатка жетсек демалармыз» дедім. Маған сүйеніп бір шақырымдай жер жүрді. Сосын: «Жүруге жарамадым. Мен қалайын, өзің жүре бер» деді. «Ай, жолдас командир, мен сені көзің тірі тұрғанда қалай тастап кетемін, енді санбат алыс емес шығар. Менің арқама мін. Екі аяғыңмен белімнен қысып отыр. Екі қолыңмен менің жарақатыма тиіп кетпей мойнымнан құшақта. Сөйтіп жүріп көрейік» дедім. Ол сөзіме көніп, арқама мініп, иығымнан, мойнымнан құшақтап отырды. Сонымен Скрыльниковты арқалап кішкентай өзенге келіп жеттім. Өзеннің ағысына қарсы кешіп жүріп келемін. Өзеннің тереңдігі тізеге жете қоймайтын. Ол маған қайта-қайта: «Су ішкіз» деп өтініп келеді. Мен оған: «Өзім тірі тұрғанда өз қолымнан саған су алып бермеймін, су ішсең өліп қаласың. Мен сені өлтіргелі арқалап келе жатқан жоқпын» деймін. Өзеннің ішінен басқа жүретін жол жоқ. Өзеннің екі жағы қалың жыныс орман. Өзеннің ішімен ағысқа қарсы, ішіндегі доңғалақ тастарға сүріне-қабына тағы жарты шақырымдай жол жүрдім. Анадай жерде өзеннен шығып жүретін жол көрінді. Сол жолға шығуға жақындағанда аяғымның астындағы тас домалап кетіп, су жағасына етбетіммен құладым. Сол кезде Скрыльников басындағы каскасымен суды алып үлгерді. Мен дереу жалма-жан касканы қағып жібердім, каска суға кетті. Скрыльниковты арқалаған бойда судан шығып, жолға түсіп жүрдім. Анадай жерде арбасы бар екі сарбаз көрінді. Мына ауыр жарақатты жанды санбатқа жеткізіп салуды өтіндім. Олар: «Біздің басқа жұмысымыз бар» деп көнбеді. Сол кезде Скрыльников: «Мені отырғыз, жағдайым болмай барады» деді. Бір түбірден үш ағаш өскен екен. Оның біреуін арамен кесіп алыпты. Ағаш түбірі орындық секілді. Қалған екі ағаш орындықтың арқалығы сияқты. Жайлы орын табыла кетті. Сәл демалғаннан кейін, «Ал, жүрейік, арқама мін» дедім. Ол: «Байжанов, енді мен арқаңа мінуге жарамаймын. Сенімен осы жерде қоштасайын. Саған өте ризамын, өзімнің орыс бауырларымнан көрмеген жақсылықты сенен көрдім. Енді Қазақстанға, Алматыға, менен сәлем айт. Екеуміз де қазақстандық, жерлес едік. Еңбегіңе көп-көп рақмет!» деп қазақ тілінде айтты.Содан көп ұзамай, бірте-бірте сөзі нашарлай бастады. Құлағына екі-үш рет: «Скрыльников!», «Скрыльников!» деп айқайладым. Жауап қатпады. Жүрек соғуын тыңдадым. Жүрегі соқпай қалды. Өзімнің туған бауырым өлгендей көзімнен жас төгіліп қасында тұрдым. Анадай жердегі арбалы екі жігіт қасыма келіп: «Енді жүре беріңіз, қалған жұмысты біз атқарамыз» деп Скрыльниковтың қалтасынан мекен-жайын іздеп жатты. Шамасы ол арбалы жігіттер осындай өліктерден жолды тазартып жүргендер екен-ау?! Скрыльниковты тірі қалдыру үшін біраз еңбектендім. Амал не, өзінің сабырсыздығынан су ішіп қойып, ажалын жақындатты. Қазақта жаралы адамға су ішуге болмайды деген түсінік бар. Мейірімділік пен жанашырлық нәтижесі ғой мұным деп ойлаймын...» деп аяқталыпты естелік.Байжановтың жады әлі мықты. Қан майданның тақсіретін әбден тартқандықтан ба, соғыс деректерін жатқа біледі. Айталық, Шиелі ауданы бойынша Ұлы Отан соғысына 5909 адам аттанған. Олардың елге оралғаны – 1862, қаза тапқаны – 2268, хабарсыз кеткені – 1379 адам екен. Майдангер ұстаздың аузынан естіген &nbsp;бұл мәліметтің аудандық қорғаныс істері жөніндегі мемлекеттік мекеменің ақпарымен сәйкестігіне таңғалдық.Қарт сарбаз бүгінде Сыр бойының Шиелі өңірінде, өзі туып-өскен атақты &nbsp;сазгер-ақын Нартай ауылында тұрады. Отау құрғанына 60 жылдан асқан зайыбы Батыр ана Жәмила апа екеуі өмірге әкеліп, тәрбиелеген 5 ұл, 5 қыздан өрбіген ондаған немере, шөбере және шөпшектері майдангер қарттың бүгінгі алданышы.Айтпақшы, Байжанов ақсақал Шиелі ауданынан Отан соғысына аттанған 5909 адамнан жер басып жүрген жалғыз майдангер. 2019 жылы ардагер-ұстазға Шиелі ауданның «Құрметті азаматы» атағы берілген еді. Жеңістің 75 жылдығы қарсаңында аудан әкімдігі тарапынан сый құрмет көрсетілген. Бүгінде 99-ды бітіріп, 100-ге қадам басқан (Байжанов ақсақалдың туған күні &nbsp;9 &nbsp;мамыр) абыз ұстаз, қарт майдангер үшін халықтың ықыласынан артық қандай марапат бар.

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары