<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru/obshestvo/">Kyzylorda-news.kz</a>. Атлантикалық циклон Қазақстанның басым бөлігіне әсер етеді, осыған байланысты 22 қараша күні елімізде жаңбыр мен қар жауады, деп хабарлайды Қазгидромет.
Солтүстікте қарлы бұрқасын көтеріледі.
Республиканың басым бөлігінде көктайғақ болып, жел күшейеді, оңтүстікте – шаңды дауыл, батыста және оңтүстік-шығыста – тұман түседі.
Ақмола облысында бұрқасын мен көктайғақ болады, жел қарқыны – 15-20 м/с, солтүстікте, шығыста екпіні 23-28 м/с жетеді.
Солтүстік Қазақстан облысының басым бөлігінде бұрқасын, облыстың солтүстігінде, шығысында, оңтүстік-шығысында көктайғақ болады. Желдің күші – 23-28 м/с.
Қарағанды облысының батысында, солтүстігінде, орталығында бұрқасын, көктайғақ болады. Жел жылдамдығы 23-28 м/с жетеді.
Павлодар облысының батысында, оңтүстігінде көктайғақ болады, жаяу бұрқасын соғады. Жел екпіні 23-28 м/с жетеді.
Жамбыл облысының солтүстігінде және таулы аудандарында тұман түседі, оңтүстік-батыста, солтүстік-шығыста, таулы аудандарда жел қарқыны 23-28 м/с дейін күшейеді.
Шығыс Қазақстан облысының күндіз солтүстігінде, батысында жаяу бұрқасын, көктайғақ күтіледі, солтүстігінде, батысында жел 15-20, күндіз екпіні 25 м/с жетеді.
Ақтөбе облысында солтүстікте тұман, көктайғақ, жаяу бұрқасын соғады. Күндіз облыстың солтүстігінде жел екпіні 23-28 м/с дейін күшейеді.
Қостанай облысының солтүстігінде бұрқасын, көктайғақ болады. Жел қарқыны – 25 м/с.
Алматы облысында Алакөл көлдерінің ауданында желдің екпіні 23-28 м/с жетеді.
Түркістан облысында солтүстікте шаңды дауыл, солтүстікте және таулы аудандарда жел 15-20 м/с дейін күшейеді.
Маңғыстау облысының солтүстігінде тұман түседі, күндіз солтүстік-шығысында жел қарқыны15-20 м/с жетеді.
Қызылорда облысының солтүстігінде түнде көктайғақ болады, жел екпіні – 15-20 м/с.
Атырау облысында жел жылдамдығы 15-20 м/с дейін күшейеді.

Дүйсенбіге арналған ауа райы болжамы

Kyzylorda-news.kz. Қазақстанда өткен тәулікте 1 164 адам коронавирус індетінен емделіп шықты, деп хабарлайды coronavirus2020.kz.
Аймақтар бойынша:
Нұр-Сұлтан қаласы – 212, Алматы қаласы – 188, Шымкент қаласы – 46, Ақмола облысы – 83, Алматы облысы – 35, Атырау облысы – 11, Шығыс Қазақстан облысы – 164, Жамбыл облысы – 17, Батыс Қазақстан облысы – 3, Қарағанды облысы – 144, Қостанай облысы – 17, Қызылорда облысы – 20, Маңғыстау облысы – 8, Павлодар облысы – 192, Солтүстік Қазақстан облысы – 18, Түркістан облысы – 6.
Қазақстан бойынша жазылғандар саны – 925 046.

20 қызылордалық коронавирустан жазылып шықты

<h4 id="kyzylordanewskzhttpskyzylordanewskzruobshestvo72"><a href="https://kyzylorda-news.kz/ru/obshestvo/">Kyzylorda-news.kz</a>. Әлемде әрбір үшінші адам ағзаға су жетіспегеннен зардап шегеді, бірақ олардың үштен екісі бұл туралы білмейді. Қажетті мөлшерде су ішпеу небір дерттің пайда болуына себеп болуы мүмкін. Ғалымдардың айтуынша, адам сусыз 72 сағаттан артық өмір сүре алмайды. Егер су жетіспесе, адам ағзасы дабыл қаға бастайды</h4>
<h5 id="">Тамақтың құрғауы</h5>
Ауыздың, тамақтың құрғауы, шөлдеу – дегидратацияның ең негізгі белгілері.&nbsp;Бұл сигналдарды жиі елемеу басқа да күрделі проблемаларға әкеп соғуы мүмкін.
<h5 id="-1">Терінің құрғауы мен «сұрлануы»</h5>
Адамға су жетіспейтіні көзге анық көрініп тұрады. Өйткені, дегидратация бірден теріге әсер етеді. Бет пен қол терісі құрғап, икемділігін жоғалтады.
<h5 id="-2">Көздің құрғауы</h5>
Денеге сұйықтық жетіспесе, көздің шырышты қабаты жеткілікті түрде ылғалданбайды, сондықтан көзге құм толғандай жағымсыз сезім пайда болады. Тамақтанар алдында 10 минут бұрын кем дегенде бір стақан су ішу керек.
<h5 id="-3">Көз астының «көлеңкеленуі»</h5>
Көз аймағындағы майлы тін дегидратацияға да, артық сұйықтыққа да сезімтал келеді. Су жетіспеушілігінің жиі кездесетін белгісі – көз астының қараюы.
<h5 id="-4">Жүрек қағысының жиілеуі</h5>
Ғалымдар дегидратация жүрек ырғағына қатты әсер ететінін ұзақ уақыт бойы дәлелдеді. Денедегі сұйықтықтың болмауына байланысты плазма көлемінің төмендеуі қан айналымының жоғарылауына және жедел импульстік ритмге әкеледі.
<h5 id="-5">Бас ауруы және бас айналу</h5>
Егер бас ауырып, айналса, су ішу режиміне назар аудару керек. Өйткені су жетіспесе, миға оттегі мен қан ағыны да азаяды, осылайша бас ауырады.
<h4 id="-6">Жалған дабыл</h4>
Адам көбінесе шөлдеу белгілерін ажырата алмайды, шөлдесе, қарным ашты деп шатастырады.
<h4 id="-7">Бұлшық еттің ауырсынуы</h4>
Бұлшық ет көбінесе су жетіспегеннен ауырсынады. Адамның буыны мен шеміршегі 80% судан тұратынын бәрі бірдей біле бермейді. Судың жетіспеушілігі сүйек арасында үйкеліс тудырады. Демек, буындардың ауыруы, тіпті құрысулардың да себебі дегидратация болуы әбден ықтимал.
<h4 id="-8">Бүйректе тас пайда болады</h4>
Суды аз ішу бүйректе тас пайда болуына себеп болуы мүмкін.
<h4 id="-9">Тез шаршау</h4>
Адам ағзасындағы барлық метаболикалық процестер, соның ішінде жасушалардағы энергия өндірісі сұйықтық жеткіліксіз болса, айтарлықтай баяулайды. Ең көп зардап шегетін – ми, ол 90% судан тұрады және дегидратацияға өте сезімтал. Бұл – шаршау мен бас ауруын тудырады. Сондықтан мамандар дәрі ішуге асықпауға кеңес береді. Кәдімгі бір стақан су жағдайыңызды оңалтуы мүмкін.
<a href="https://turkystan.kz/article/158782-agzaga-su-zhetispegende-baykalatyn-8-belgi/?utm_source=target&utm_medium=target&utm_campaign=target&utm_content=target&fbclid=IwAR0I2Et2wVVd_MNH0OB4sVX2xzmxTsdloE_lt5MdFy2aMJEU7RVIiY6-s7o">Turkystan.kz</a>

Су жетіспесе ағзада қандай өзгеріс болады?

<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru/obshestvo/">Kyzylorda-news.kz</a>. Дүкендегі сатып алушы белгілі бір өнімді сатып алуды жоспарлаған кезде, оның бағасы жоғары болғанына таң қалады. Ал бұл жағдай адам кассаға жақындағанда анықталады.
Мұндай жағдайлар жиі кездеседі және қарапайым тұтынушыға әрдайым байқалмайды. Біреу ойлана бастайды-баға заттанбасына қарап қателескен жоқ па? Біреу дау-дамайға уақыт жұмсағысы келмей, кассада анықталған құнымен келіседі. Біреу тауарды алудан бас тартады. Бірақ егер сатып алынатын затқомақты болса, онда шығын мөлшері айтарлықтай болуы мүмкін. Бірақ мұндай жағдайда қалай әрекет етуге болады? Кассадағы бағаның сөреде көрсетілгеннен өзгеше екенін көріп, сіз залға барып, қажетті тауардың бағасын суретке түсіруіңіз керек. Содан кейін сіз дүкен әкімшісін шақырып, оған тұтынушы құқықтарының бұзылу фактісі туралы, атап айтқанда бағаның айырмашылығы туралы хабарлауыңыз керек.
Мәселен, “Тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы” Қазақстан Республикасы Заңының 24 – бабында сатушы тауардың бағалар заттаңбасымен ресімделген, сауда объектісінің ішкі және (немесе) сыртқы витриналарына қойылған, көрсетілген құнына сәйкес сатушы (дайындаушы) сатуға міндетті, ал тұтынушы сатып алуға құқылыделінген. Себебі, ҚР Азаматтық Кодексінің 447 – бабына сәйкес, тауарды белгілі бір бағамен сатып алу туралы ұсыныс-бұл жария оферта. Ал тауардың баға белгісі ұсыныстың дәлелі болып табылады. Осылайша, сатып алушы тауарды жаңадан қойылған бағаға келісудің орнына баға белгісінде көрсетілген бағамен сатуды талап етуге құқылы.
Сонымен қатар, егер сатушы қорытынды бағаны затбелгіде көрсетілгеннен жоғары қойса немесе тауарға баға белгісі болмаса, онда оған ҚР ӘҚБтК-нің 193-бабының 4 және 5-тармақтарына сәйкес кәсіпкерлік субъектісінің санатына қарай 200 АЕК дейін жаза қолданылуы мүмкін. Егер тауар баға белгісінде көрсетілген бағамен сатылмаса, тұтынушы сатушыдан артық төленген соманы қайтаруды талап етуге құқылы. Егер сауда нүктесінің әкімшілігі қайтарудан бас тартса, сатып алушы баға белгісінде көрсетілген сома мен нақты алынған сома арасындағы айырмашылықты төлеуді талап етіп, басшылыққа наразылық жазуға құқылы.
Өз құқықтарыңызды қорғап, сауатты тұтынушы болыңыз!
Қазақстан Республикасы Сауда және интеграция министрлігінің Тұтынушылардың құқықтарын қорғау комитеті Қызылорда облысының тұтынушылардың құқықтарын қорғау департаменті.
Тел: 8(7242) 23-50-72, 23-50-66. Мекен-жайы: Қызылорда қаласы, Абай даңғылы №52 ғимарат.
instagram: dzppkyzylorda; facebook: Дзпп Кызылорда

Кассадағы тауардың бағасы баға белгісіне сәйкес келмесе не істеу керек?

<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru/obshestvo/">Kyzylorda-news.kz</a>. Шахмат — ежелден бері арнайы физикалық дайындықты қажет етпейтін қызықты спорт түрінің бірі. Сондай-ақ шахмат ойыны балаға ересек өмірде міндетті түрде қажет болатын қабілеттерді қалыптастыруға көмектеседі. Шахматтың балаға 5 пайдасын ұсынамыз.
<ol>
<li>Жағдайды жан-жақты көре алу 
Жақсы шахматшы бірнеше қадам алға ойлап, қарсыласының қалай жүретінін біліп отырады. Әлемге әртүрлі бұрыштан қарай білу қабілеті баланың басқа адамдармен жылдам ортақ тіл табысуына және оларды жақсы түсінуіне көмектеседі. Шахматта қарсыласын аса құрметтеу, өз эмоцияларын ұстай алу және абыроймен жеңілу маңызды. Бұл қасиеттердің тек ойында емес, жалпы өмірде жоғары бағаланатынын білеміз.</li>
<li>Жақсы есте сақтау 
Шахмат ойнау үшін көптеген комбинацияларды жаттап, есте сақтау керек. Мысалы, бес қадам бұрын тақтадағы пішіндердің қалай орналасқанын ұмытпау керек. Бұл есте сақтаудың барлық түрлерін, бірақ, әсіресе, визуалды түрін дамытады. Мұндай қабілеттің медицина, бағдарламалау немесе хореографияға қызығатын балаларға қажет болатыны анық.</li>
<li>Логика 
Шахматта барлығы қадамдардың нақты реттілігі мен анализге негізделген. Ойыншы тақтада не болып жатқанын бақылап қана отырмай, шешімдер қабылдап және өз стратегиясын түзеп отыруы керек. Сондықтан шахматта еш нәрсе ойланбастан және тәуекелмен жасалынбайды. Балаға логикалық ойлау түрлі өмірлік міндеттерді шешу үшін қажет. Мысалы: өз күнін жоспарлау, шешім қабылдау, дұрыс сұрақ қою және т.б.</li>
<li>Зейін қою 
Атлеттер, суретшілер, музыканттар және шахматшылардың суреттеуінше, олар мәселеге зейін қойғанда уақыт баяулап, сол сәтке қатысы жоқтың барлығы жоқ болып кетеді екен. Бұл қабілет балаларға, әсіресе, мектеп қабырғасында аса қажет. Қандай да бір есепті шешуге немесе сұраққа жауап табуға зейінін қоя алу қабілеті баланың ұйымшыл әрі жауапты болуына көмектеседі.</li>
<li>Креативті ойлау 
Шахматшылар қадамдары мен комбинацияларын жақсы жоспарлап қана қоймай, кенеттен өз жоспарын өзгерте де алады. Ал бұл оның креативті ойлауын көрсетеді. Шахмат ойнау баланың нақты проблеманы шешуге ғана емес, жылпы өзін және қоршаған ортаны жақсырақ түсінуіне көмектеседі.</li>
</ol>
<a href="https://massaget.kz/okushyilarga/mektep_omiri/66644/?fbclid=IwAR3Cw24rXRQBgHK_CvQhHLrqyIBR3Yzttpj5NcGxK164o5uGhVQpOY3JMpc">Massaget</a>

Баланы шахматқа берудің 5 пайдасы

Kyzylorda-news.kz. ҚР ДСМ Қоғамдық денсаулық сақтау ұлттық орталығы басқарма төрағасының орынбасары Айнагүл Қуатбаева «Журналистика медициналық мектебі» жобасының онлайн-лекториясында Pfizer/Biontech компаниясының Comirnaty препаратымен балаларды вакциналау туралы жиі қойылатын сұрақтарға жауап берді, деп хабарлайды ҚазАқпарат.
Әсіресе ең өзектісі – вакцина қандай да бір ауруларды, атап айтқанда, қатерлі ісік, қант диабеті немесе аутизм сияқты генетикалық ауытқуды тудырмай ма деген сұрақ болды.
<blockquote>
 «Comirnaty/Pfizer вакцинасы қатерлі ісікке де, диабетке де, аутизмге де әкелмейді. Сондай-ақ, бұл басқа созылмалы аурулардың өршуіне ықпал етпейді және вакциналау қант диабеті, қатерлі ісік сияқты созылмалы аурулары бар адамдарға қажет, өйткені мұндай адамдарда COVID-19 өте ауыр өтеді», – деді дәрігер.
</blockquote>
Сарапшының айтуынша, Comirnaty/Pfizer вакцинасының бір дозасының құрамында капсулаланған нанобөлшектер қабығында 30 микрограмм РНҚ немесе рибонуклеин қышқылы бар.
<blockquote>
 «Бұл РНҚ ақпарат адамның ДНҚ-сына ене алмайды, ол нақты антиденелердің түзілуін ынталандырады және орта есеппен 72 сағаттан кейін денеден жоғалады», – дейді сарапшы.
</blockquote>

Pfizer вакцинасы аутизм мен белсіздік тудыруы мүмкін бе?

Kyzylorda-news.kz. Қазақстанда 20 қарашадағы эпидемиологиялық жағдай бойынша 1 047 адамның коронавируспен ауырғаны ПТР арқылы расталды, деп хабарлайды coronavirus2020.kz.
Аймақтар бойынша:
Нұр-Сұлтан қаласы – 113, Алматы қаласы – 114, Шымкент қаласы – 22, Ақмола облысы – 83, Ақтөбе облысы – 16, Алматы облысы – 59, Атырау облысы – 19, Шығыс Қазақстан облысы – 80, Жамбыл облысы – 11, Батыс Қазақстан облысы – 20, Қарағанды облысы – 114, Қостанай облысы – 109, Қызылорда облысы – 6, Маңғыстау облысы – 4, Павлодар облысы – 115, Солтүстік Қазақстан облысы – 143, Түркістан облысы – 19.
Жалпы ел бойынша ауырғандар саны 963 828.

Қызылордада 6 адамнан коронавирус анықталды

Kyzylorda-news.kz. «Қазгидромет» мамандары 21 қараша күні Қазақстанда ауа райы қандай болатынын айтты.
Үлкен ылғал қоры бар Атлантикалық циклон өзімен бірге Қазақстанның солтүстік жартысына – қар, батыс бөлігіне – жаңбыр мен қар, тұман, батысқа – көктайғақ пен жауын-шашын әкеледі.
Республиканың басым бөлігінде жел күшейеді. Қалған аумақтарда жауын-шашын жаумайды, күн ашық.

Жексенбіге арналған ауа райы болжамы

<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru/obshestvo/">Kyzylorda-news.kz</a>. Қыста үнемі шаршап жүрмес үшін және ауруға төтеп беретін дәрумендер сіздің ағзаңызға аса қажет.
Витамин C – қыста адам ағзасында тапшы болады, сондықтан үнемі суық тиіп жатады. Ағзада С витамині жеткілікті болу үшін апельсин, қызанақ, болгар бұрышын жеу керек. Ашытылған қырыққабатта да С дәрумені өте көп.
В тобындағы витаминдер – егер олар жеткіліксіз болса, онда сіздің ерніңіз жарылып, тырнақтарыңыз бен шаштарыңыз сынғыш болады. Сондай-ақ бұл топтың дәрумендері жетіспесе, сіз жиі ашуға бой алдырасыз. Бұған жол бермеу үшін күрішті, жұмыртқаны, сүт өнімдерін, жаңғақтарды, қарақұмық пен қызылшаны жеу керек.
Е дәрумені – ол жасушаларды оттегімен қамтамасыз етеді, жоғары психикалық стресті жеңуге көмектеседі, сондай-ақ денені жүйке бұзылуынан және стрестен қорғайды. Бұл сізге міндетті түрде керек. Е витаминін жеткілікті алу үшін қырыққабат, шпинат, майсыз ет, өсімдік майы мен жұмыртқаны көбірек пайдаланған жөн.
D витамині – ол күннің болмауына байланысты жетіспейді. Жазға дейін қалыпты өмір сүру үшін бұл дәруменді сүт өнімдерінен, балық майынан және уылдырықты көп жеу арқылы сіңіру керекпіз.
А дәрумені –ол өте пайдалы, өйткені көру қабілетіне жауап береді, шаш пен тырнақтың күйін жақсартады, сонымен қатар иммундық жүйені нығайтады. Ол сүтте, балықта, сәбізде, ақжелкенде, өрікте және жұмыртқада көп кездеседі.
<a href="https://24.kz/kz/zha-aly-tar/bylu-manyzdy/item/511021-ys-mezgilinde-sizge-azhet-5-d-rumen">Хабар 24</a>

Қыс мезгілінде сізге қажет 5 дәрумен

<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru/obshestvo/">Kyzylorda-news.kz</a>. Қарыз беру кімге болсын сауапты іс. Жақын туысынан, дос-жаранынан қолдағы барын аяп қалатын ағайын жоқ. Бірақ қарыз берудің де өзінің мәдениеті, жауапкершілігі мен арқалар жүгі барын ұмытып кетеміз. Соның кесірінен қарыз беруші жапа шегіп жатады. Қарыз берген адамы аяқ астынан жоғалып, алған ақшасының кейде толық бермей, түрлі сылтау тауып, қоян ізін салып кетеді.
Ендеше қарыз беруші өз құқығын қорғау үшін не істеуі керек? Әрине, ең алдымен қолхат жаздырып алуы қажет. Ең тиімдісі – нотаруиске барып тұрып қолхат жаздырған. Бірақ оған кез келгеннің уақыты, жағдайы мен мүмкіндігі келе бермейді. Сондықтан қолхатты жазбаша жаздыруға бекінеді.
Қолхатты жазарда заңгерлер ұсынған басты 4 кеңесті есте ұстаңыз.
<ol>
<li>Қарыз беруші мен қарыз алушының төлқұжаты мәліметтері қолхатта толық жазылуы тиіс. Оны екі тарап та тексеріп алсын. Төлқұжаттың көшірмесін алып алған да жөн.</li>
<li>Қарыздың берілгені күні мен қайтарылар уақыты нақты жазылуы тиіс. Бұл міндетті.</li>
<li>Қарыздың сомасы теңге валютасымен жазылғаны жақсы. Өйткені Қазақстан Республикасы аумағында негізгі төлем құралы теңге валютасы қабылданған. Бірақ қарызды шетелдік валютамен де беруге болады. Басқа амал болмаса. Бір ескерер жайт, соттасқан жағдайда қарыздың сомасы шетелдік валютадан теңге валютасына алмастырылып есептеледі.</li>
<li>Қарыз алған адам қолын қоюы керек.</li>
</ol>
Міне, осы төрт пунктіні толық орындаған абзал. Қолхаттың қалай жазылғаны маңызды емес. Ішінде әріптік қателер кетуі, заңдық терминдерсіз қарапайым тілмен жазылуы мүмкін. Белгілі бір формаға салынып жазылмауы да мүмкін. Мұнда тұрған еш әбестік жоқ. Өйткені қолхатты жазған да, жаздырған да – қарапайым азамат. Оның заңдық білімі жоқ. Бұл заң алдында кешірімді.
Айта кеткен жөн, қолхатты жаздыруға ұялмаңыз. Бұл заңда да, дінде де бар шарт. Соны ұмытпаңыз.&nbsp;
Қарыз алған адам да қарызын бергеннен кейін дәл осылай қолхат жаздырып алғаны абзал.&nbsp;
<a href="https://massaget.kz/layfstayl/zhadnama/66706/">Massaget.kz</a>

Қарыз берерде қолхатты қалай жаздырған дұрыс?

Kyzylorda-news.kz. Нартай Бекежанов атындағы қазақ академиялық музыкалық драма театрында белгілі ақын, әнші-композитор, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері Елена Әбдіхалықованың әндерін орындаушылардың «Жасай бер, Қазақ елі!» атты республикалық әншілер конкурсының Гала концерті өтті.
Концертті сазгер Елена Әбдіқалықова мен жас талантты әнші Димаш Төлеубай Сыр елінің әнұранына айналған “Сыр елім” әнімен ашты. Шарада облыс әкімінің орынбасары Серік Ахмет құттықтау сөз сөйлеп, ұлы ақын Абайдың толық адам философиясында айқындалған қасиеттердің барлығы Еленаның бойынан табылатынын және өнер әлеміне өзіндік өрнек салған композитордың айрықша қолтаңбасын атап өтті. Сондай-ақ, Сыр перзенті, дарынды шығармашылық иесі Елена Мәжитқызына шығармашылық табыс тілеп, облыстың Құрмет грамотасын тапсырды.
Концертте Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрі Ақтоты Райымқұлованың Елена Мәжитқызына арнаған құттықтау хаты оқылды.
Концертте Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері Елена Әбдіхалықова, Жұбаныш Жексенұлы, Дәурен Сейтжанов және конкурс жеңімпаздары мен Сыр өңірінің ақын қыздары Толқын Қабылша, Асылзат Арыстанбек сондай-ақ, қалалық жастар театрының артистері өнер көрсетті.
Екі күнге созылған ән бәйгесіне республиканың 6 облысы мен Нұр-Сұлтан, Алматы қалаларынан 12 әнші қатысты. Конкурстың Бас жүлдесін Нұр-Сұлтан қаласынан келген Хайрулла Мұратбек, жүлделі І орынды атыраулық Айбар Ғаниұлы, ІІ орынды ақтөбелік Нұртас Омаров иеленді. Ал, жүлделі ІІІ орынды қызылордалық Арайлым Маханбетжанова мен алматылық “SAZ MEN” және маңғыстаулық Аида Байгеловаға бұйырды.
Айта кетейік, Елена Әбдіқалықова Түркия, Монғолия, Өзбекстан елінде қазақ өнерін асқақтатқан белгілі әнші. Шымкентте, Бішкекте, Ташкентте өткен халықаралық айтыстардың жүлдегері, «Қарашық», «Бақыт құсы», «Менің жалғыз жұлдызым» секілді оқырманға тез тараған жыр жинақтарының авторы және филология ғылымдарының кандидаты.
<img src="https://kyzylorda-news.kz/wp-content/uploads/2021/11/img-20211120-wa0035.jpg" alt="" />
<img src="https://kyzylorda-news.kz/wp-content/uploads/2021/11/img-20211120-wa0034.jpg" alt="" />
<img src="https://kyzylorda-news.kz/wp-content/uploads/2021/11/img-20211120-wa0037.jpg" alt="" />

Әнші, композитор Елена Әбдіқалықоваға Қызылорда облысының Құрмет грамотасы табысталды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru/obshestvo/">Kyzylorda-news.kz</a>. Қала көшесімен бір адам келе жатты. Сырттай қарағанда орта жастағы еркек ешкімнен ерекшеленбейтін. Балағы қысқа ебедейсіз шалбары, иегіндегі сақалы ғана оны топ ішінен ерекшелеп тұратын. Егер көшедегі адамдар көзіне қарайтын болса, оның көзінен ақыл-есі кемтар немесе жын соққан адамдікіндей түсініксіз бір сәуле көрген болар еді. Иә, бірақ көшедегі барлық адам өз жөнімен асығып кетіп бара жатады, оның үстіне біреудің көзіне кім қарасын.
Арада бірнеше сағат өткенде ҰҚК Ақтөбе облысы бойынша департаментінің ғимаратында жарылыс болды. Радикалды діни фанат жарылыс жасап, сол жерде өзі қаза тауып, үш адам жараланды.
Өткізу орнында Рахымжан Мақатовты бекет қызметкері тоқтатты, ол оны бұған дейін де көрген еді, әрине танығаны да рас. Бірнеше діни фанаттар ұсталған кезде қозғалған бір шулы іс бойынша куәгер ретінде өткені бар.
Жүрісі біртүрлі адам жедел қызметкер Диясовты көргісі келді, осы кезде іздеген адамы да департаментке жақындап келе жатқан еді. Офицер де Мақатовты жай жұмыспен жүрген шығар деп ойлап үлгерді. Бірақ сыралғы көзімен қарап өткен ол бірден түсіне қойды, бұл адам басқа мақсатпен келіп тұр – күртесінің ішіне қолдан жасалған жарылғыш құрылғыны жасырып тұрғанын аңғарды.
«Мүмкін бұл біртүрлі болып көрінетін шығар, бірақ менде қорқыныш сезімі деген болған жоқ. Мен жағдайды бірден түсіне қойдым да, сол жерде тұрғандардың бәріне тығылыңдар дедім. Тұрғандар қауіп-қатерді түсіне қоймады, айтқанымды орындауға асықпады, тағы да айқайлап айтуыма тура келді. Ал өзім Мақатовтың қасында тұрдым, ал ол болса мені белдігімнен ұстап алған еді», – деп Азамат Диясов сол күндерді еске алады.
Таңқаларлық жағдай, қауіптің қақпанында тұрған офицер басқалардың амандығын ойлап, жасырынуға пәрмен береді. Кейінірек сарапшылар жарылғыш құрылғының күшейтілген жойғыш күші болғандығы туралы қорытынды шығарды.
<blockquote>
 «Сараптама көрсеткендей, өзін-өзі жармақшы болған адам жарылғыш құрылғыны өзі үшін өте қауіпті адамның қасында, ҰҚК қызметкерінің қасында жаруды жоспарлаған. Офицер өжеттігінің және кездейсоқ жағдайдың әсерінен аман қалады: қылмыскер қолдан жасалған тумблерді алдын ала қосуды ұмытып кетіпті», – деп сарапшы-жарылғыш заттар маманы осындай қорытынды жасайды.
</blockquote>
Өзінің және әріптестерінің өмірін өжеттігі, жағдайға байланысты тез бейімделгіштігі және терроршының қателігі сақтап қалды.
Офицер мен басқа қызметкерлерге төнген қатердің деңгейін түсіну үшін сарапшылардың сипаттамасын келтірейік:
<blockquote>
 «Қолдан жасалған жарылғыш құрылғының қуаты 400г. тротилді эквивалентке тең. Жарылғыш аммоний нитраты, алюминді ұнтақ және сіріңке басындағы күкірт негізінде жасалған. Тұйықталу түймесін басу арқылы электрлік жүйелердің тұйықталуынан детонатор іске қосылады, детонатор есебінде биомаркер қолданылған. Жарылғыштың жойғыш күшін арттыру мақсатында оған үлкен көлемде бұрандалар мен шойынды элементтер оралған. Бір кезде қарасам Мақатовтың толқығаны сонша есінен адасып тұрғандай, үздіксіз дірілдеп тұр екен. Бірақ жарылғыш құрылғысы жарылмаған соң, ол назарын төмендетіп, менің белдігімді жіберді де, беліне орап алған сымдарын шұқылай бастады. Қателігін түсінген ол енді тумблерді қосуға тырысты. Мен осы жағдайды пайдаландым. «Жатыңдар!» деп қатер туралы айналама ескертіп, Мақатовты жылдам фойенің адамы жоқ ортасына қарай итеріп жібердім (бекеттегі қызметкер де осы сәтте ескерту оғын атады), турникетті тасалауға тырысып, еденге жата кеттім», – деп еске алады жедел қызметкер Диясов.
</blockquote>
Сол заматта-ақ жарылыс болды. Оқиға орнын алғаш қарағанда-ақ оның қауіпті болғандығы байқалды: жарылыс күші департамент ғимаратының бірінші қабатының барлық шынысын талқандап кетті, сыртта тұрған машиналардың дабылдатқыштары ойнап қоя берді. Мақатов сол тұрған орнында қаза тапты.
Адамдар терроризмнің тайғақ жолына қалай шығады және не үшін? Бөгде беделді адамдардың ықпалына қалай түседі? Жалған ұрандарға неге сенеді?
Психологтардың қорытындысы бойынша туған кезінде алған жарақаты&nbsp; Мақатовтың мінезінің психологиялық жағынан қалыптасуына айтарлықтай әсер еткен.
Бұдан бөлек ата-анасының тәрбиесінің ықпалды болғандығын жоққа шығаруға болмайды. Әкесі қатал мінезді болғандықтан, баласын жиі жазалап отырған. Баласына үнемі көңілі толмай, оған жылылық танытудың орнына, керісінше оны ылғи қорлап, «ақылдырақ және жолы болғыш» жиендерін үлгі ететін.
Ақтөбедегі теракті қауіп-қатердің бар екендігін көрсетті. Теракті жүзеге асқанда, әрине, адамдардың сенімі жоғалып, бейбіт халық дүрбелеңге түсер еді, жалпы жағдай шайқалып, тізбектеліп кететін оқиғалардың орын алуы да сөзсіз еді.
Әрине, болған оқиға бірден төтенше жағдай сипатын иеленді. Отандық және шетелдік бұқаралық ақпарат құралдары болған оқиға туралы жарыса айтып жатты. Басылым журналистері оқиғаның бүге-шігесін білгісі келді, Мақатовқа қатысты әртүрлі теңеулер беріліп жатты: қазақстандық тұңғыш өзін өзі жарушы, тұңғыш шаһид және тағы да басқа салыстырулар.
Қоғамды дүр сілкіндірген оқиға болғандықтан, БАҚ бұл тақырыпты бірнеше ай бойы қайталады. ҰҚК департаментіне көршілес үйлердің тұрғындары өздерінің көңіл-күйлерімен, сезімдерімен бөлісті. Ал, болған оқиғадан көлемі әлдеқайда зардапты болуы мүмкін бұған дейінгі терактілердің тізбегін ауыздықтай білген офицерлердің бірнеше ай бойы күн-түн қатқан тынымсыз да ауқымды еңбегі кадр сыртында қалып жатты.
Жергілікті радикалдарды анықтау және ұстау бойынша операциялар ұзақ уақыттан бері дайындалып, жүріп жатқан еді. Нәтижесінде, «Аңсар-уд-дин» («Дін көмекшілері») террорлық бастауыш ұйымының мүшелері болған және жиһадқа дайындалып жатқан он шақты адам осы жарылыстың алдында ғана, екі апта бұрын ұсталған болатын.
Тергеу барысында жиһадшылардың жедел деректері мен жоспарлары мәлім болды. Олардың ойы сонау Ауғанстан жеріне барып, радикалдар жағында америкалық сарбаздарға қарсы және Солтүстік Кавказға барып ресейлік әскерилерге қарсы жауынгерлік ұрыстарға қатысу екен.
Ақтөбелік радикалдарға «Исламдық жиһад одағы», «Кавказ имараты» секілді халықаралық террорлық ұйымдардың шетелдік эмиссарлары мен мүшелері жетекшілік еткен.
Жаңа келген мүшелерін жауынгерлік дайындықтан өткізу барысында қолданылған қару-жарақ пен оқ-дәрілердің айтарлықтай арсеналы олардың ойларының шындық екендігін, қоғам үшін қандай қатер төндіргендігін дәлелдейді: Калашников автоматы, Макаров тапаншалары. Тінту кезінде табылған арнайы техникалық құралдар олардың ерекше дайындық түрлерін де қарастырғандығын байқатты.
Сонымен қатар Ақтөбелік радикалдар халықаралық террорлық ұйымдарды қаржыландыруға да қатысып отырған, яғни ақшаларын банктер арқылы немесе байланысшылары арқылы жіберіп тұрған.
Шетелдік ақша алушылар бұған жауап ретінде өздерінің қозғалыстарына қосылуға үндеп алғыс айтқан роликтер жазған. Өз кезегінде, ақтөбелік «Дін көмекшілері» егер Ауғанстанға бара алмайтын болса, онда Қазақстанда террорлық шабуылдар жасайтындығын айтып ант береді.
2011 жылғы 4 мамырда ҰҚК департаменті ұстаған бастауыш ұйымның барлық мүшелерінің арасында Рахымжан Мақатов та бар болатын.
Тергеудің бас жағында ол өзінің өкінетіндігін байқатып, тергеумен белсенді түрде ынтымақтасты. Сондықтан оны куәгер ретінде қалдыру ұйғарылған еді.
Ол қатардағы куәгер емес еді. Мақатов бастауыш ұйымның басшысы Махуовтың оң қолы еді. Адам қасиеттерін шебер меңгерген ол жамағаттағы ең сезімтал бағыт болып табылатын идеология саласына жауап берді. Жүйедегі жалған діни мақалалар, кітаптар және бейнероликтерді жазып алып, оларды «бауырларының» арасында талмай, жалықпай таратып, өз жұмысын «үздік» атқарды.
Осыған қарамастан, жедел қызметкердің жұмысты дұрыс ұйымдастыруының арқасында, Мақатовтан тергеу үшін маңызды мәліметтер алудың орайы келді. Кейінірек, діндес бауырларының алдында өзін кінәлі сезінуі теракті жасап өзін жару туралы ойға итермелеген.
Ақтөбе облысындағы жоғарыда айтылған қайғылы жағдай Қазақстандағы соңғы оқиға болмады. Өз заманы үшін мұндай оқиғалар айтарлықтай сипатта болғанымен, қатерлі жаумен бетпе-бет кездескен Комитет қызметкерлері қаймықпастан қажетті қорытынды шығарып, ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін керекті шешімдерді қабылдай білді.

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары