<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Арал десе, біріншіден, адамның көз алдына балық пен тұздың келетіні анық. Негізгі қыр беттегі ауылдардың тіршілігінің басты көзі – мал шаруашылығы. Теңізге жақын тұрғындардың атакәсібі – балық аулау.Айтпақшы, былтыр ғана Арал қаласының іргетасы қаланып, қала болып құрылғанына 95 жыл толған. Мерейтойда балаларға арналған екі ойын-сауық орталығы ашылып, демеушілер есебінген 6 ойын алаңының құрылысы жүрді. Сондай-ақ, Атанши, Тоқабай, Жақсықылыш, Бөген және аудан орталығынан 5 балабақша салынды. «Балықшылар аллеясы» ашылып, пандемия кесірінен екі жыл өтпеген балықшылар слеті және Волга бойындағы халыққа 14 вагон балық жөнелткен қайырымды іске 100 жыл толуына орай үлкен мәдени іс-шараны да бірге қамтығаны бар.Біздің жұрттың өзгенің қиындығына қол созуға бел шеше кірісетіні баршаға белгілі. Аштықтың қиын кезеңінде Арал балықшылары Волга өзенінің жағалауындағы халыққа 14 вагон балық жөнелткенінің өзі үлкен тарих. Сол балықшы аталармен бірге қырда мал бағып, төрт түлікті көбейткендер де жетерлік. Ауданның 16 еңбеккері осылайша Социалистік Еңбек Ері атанды. Ұлы Отан соғысында ерлік көрсеткен батырлардың есімі ұмытылмайды. Ал тарихты тым әріге шегіндірсек, белгілі тұлғалар жетерлік. Бұл – Жанқожа батыр, Нұртуған жырау, Сартай мен Жетес бидің туған топырағы. Екіншіден, республика және шетелдерге аты танылған азаматтардың туған өлкесі. Халық жазушысы Әбдіжәміл Нұрпейісов, ақын Зейнолла Шүкіров, тұңғыш Премьер-министр Ұзақбай Қараманов, өнер майталманы Құдайберген Сұлтанбаев шыққан қасиетті жер. Жалғыз қазақ емес, 12 ұлт өкілі тізе қосып, тіршілік еткен, бауырмалдықтың ұясы болған аудан.Балықтан басқаға да басымдық бергенБылтыр ауданға 16,7 млрд теңге көлемінде инвестиция тартылған. Оның жартысынан астамы – жеке сектордың қаражаты. «2021-2025 жылдарға арналған индустриялық дамудың тұжырымдамасы» аясында құны 168,7 млрд теңгені құрайтын, іске қосылғанда 1303 адамды жұмыспен қамтитын 9 жоба енгізілген еді. Қазір бұның ішінде жалпы құны 3,6 млрд теңге болатын 2 жоба іске қосылған. Онда 268 адам жұмыс істейді.Индустрияландыру картасына қосымша 6 жобаны енгізу жоспарланған. Олар – &nbsp;«Қап шығару», «Құрғақ құрылыс ұнтақтарын өндіру», «Мал бордақылау алаңы және шұжық өндіру цехын ашу» «Профлист өндірісі», «Түйе сүтінен құрғақ ұнтақ дайындау» &nbsp;және «Тұрмыстық қатты қалдықтарды қайта өңдеу, төсеме тастар (брусчатка) өндірісі» жобасы. Сонымен қатар, биыл бюджет қаражатының өзінен 15,7 млрд теңгеге жуық қаржыға 23 әлеуметтік және инженерлік инфрақұрылым жобасы іске асырылмақ. Осы игі істердің арқасында кейінгі 5 ай көлемінде ауданға 4,9 млрд теңге инвестиция тартылғаны белгілі болып отыр.Айтып отырған жобалардың барлығы теңізді өлкеде бұрын болмаған. Мал бағу мен балық аулауды кәсіп еткен жұртқа осы бастамалар үлкен қолдау болғалы тұр. Жұмыс көзі көптеп ашылып, аудан халқының ахуалына оң әсерін тигізері сөзсіз. Кәсіпкерлік саласында Арал ауданы бойынша 6654 шағын және орта кәсіпкерлік субъектісі тіркелген. Ал жалпы тіркелген кәсіпкерліктің ішінен жұмыс &nbsp;жасап тұрғандарының үлесі 94,9 пайыз.Құрылыс һәм инфрақұрылымАуданда жаңадан салынып жатқан ірі құрылыс нысандары жеткілікті. Су жүйесін жаңарту, электр желілерін ауыстыру, кварталішілік газ құбырларын тарту және ауызсу жүйесімен қамту сынды жұмыстардан бөлек ауқымды істер бар. &nbsp;Мысалы, жақында ғана «Бөген» мен «Қызылжар» елді мекенінде дәрігерлік амбулатория құрылысы басталды. «Сексеуіл» кентінде 40 орындық ауылдық аурухана жұмысы қайтадан жанданды. Сондай-ақ биыл ауданда 600 және 300 орындық мектеп салынуы жоспарланған.Автомобиль жолдарын жақсарту мақсатында биыл 4,4 млрд теңге бөлінген. «Нұрлы жол» мемлекеттік бағдарламасы аясында аудандық маңызы бар 10 бағыттағы &nbsp;жол орташа жөндеуден өтуде. Олар – аудандық &nbsp;маңызы &nbsp;бар «Самара-Шымкент-Қамыстыбас-Аманөткел-Жаңақұрылыс», «Қызылжар-Шөмішкөл», «Сазды елді мекеніне кіреберіс», &nbsp;«Бөген-Ақлақ», &nbsp;«Қаратерең-Жаңақұрылыс», «Қызылжар елді &nbsp;мекеніне кіреберіс», &nbsp;«Самара-Шымкент-Бекбауыл», «Аққұлақ елді мекеніне кіреберіс», «Самара-Шымкент-Жақсықылыш-Тоқабай-Абай» және «Жаңақұрылыс-Бекарыстан би» жолы. Бұлар жөндеуден толық өтсе, аудандағы жақсы жағдайдағы &nbsp;автомобиль жолдарының үлесін 64-тен 80 пайызға дейін жеткізуге &nbsp;мүмкіндік тумақ.Сондай-ақ «Ауыл – ел бесігі» бағдарламасы аясында Сексеуіл кентіндегі №231 мектептен теміржол өткеліне дейінгі автожол орташа жөндеуден өтсе, оған қоса осындағы ұзындығы 5,5 шақырымды құрайтын 6 көшені жөндеу жалғасуда. Ал «Аманөткел» елді мекенінде ұзындығы 3,4 шақырым болатын 3 көше биыл жөндеуден өтті.Егін – елдің ризығыМал қайырып, теңізден маржан сүзген мұндағы ағайын егін егуге де ерінбейді. «Батыс Қытай-Батыс Еуропа» автобаны бойындағы Ақбай ауылының тұрғындары еккен қауын-қарбыздың дәмі көпшілікке белгілі. Ал кейінгі жылдары осындай үрдісті өзге ауыл диқандары да жалғастырып жүр.Биыл аудандағы егін көлемі екі есеге ұлғайып, 1500 гектар жер дайындалған. Былтыр Аралда 704,2 гектар егін егілген. Қазір суды үнемдеу, тиімді пайдалану мақсатында ауданның шаруа қожалықтары тамшылатып және жаңбырлатып суару әдістерін қолдануда.Аралдық шаруалар 21 гектар картоп, 87 гектар көкөніс, 342 гектар бақша, 700 гектарға жуық ескі және жаңа жоңышқа, сондай-ақ 352 гектар басқа дақыл түрлерін еккен. Облыс әкімінің тапсырмасымен жеке тұрғындарға бақшалық жер беріліпті. Қазір 76 гектар жерде 120-дан астам аудан тұрғыны түрлі егіс дақылдарын күтіп-баптап жүр.Ал диқандардың өнімін сату және сақтауда кәсіпкер С.Саяновтың &nbsp;сыйымдылығы 400 тоннаны құрайтын қоймасы бар. Бұған қоса ауданда сыйымдылығы мың тоннаны құрайтын қойманың құрылысы жүргізілуде.Арал балығы әлем елдеріндеОсыдан 50-60 жыл бұрын Арал жағасында балық аулау кәсібіне байланысты 2 комбинат, 10 зауыт, 70-ке жуық балық қабылдау бекеті болғанын кейінгілер білмеуі мүмкін. Қолда бар мәліметке сүйенсек, теңізден 30-дан аса балық түрі ауланыпты. Бүгінде қарасы көрінбейтін бекіре де осы теңізде ойнақ салды. «Қызыл кітапқа» енген қаяз, салмағы кішігірім тайыншадай ірі жайын да осында жүзді. Ақбалық, сазан, мөңке, шабақ, дөңмаңдай, шортан, торта мен тыран, алабұға сияқты түрлері тіпті мол болыпты. Бүгінде теңіз жағалай отырған көп ауылдың тілімен айтсақ, «алтын балық» саналатын, бағасы да құнды, Еуропаға бірден-бір экспортталып отырған тісті де –Аралдың бір байлығы.Арал теңізі балықшыларына қатысты мынадай бір ереже бар. Мұнда балық аулау уақыты әр жылдың шілде айынан басталады. Келесі жылдың дәл осы айына дейін белгілі бір лимит бойынша балықшылар қайық есіп, ау салып жүр. Әрине, бір жыл ішінде балық қорының табиғи көбеюі үшін уылдырық шашу уақытында теңіз не дария бетіне бірде-бір балықшы жоламауы тиіс.Қазір Аралда балық шаруашылығын дамыту шаралары қарқынды &nbsp;жүруде. Кезінде тасыған теңізде балық зауыты мен комбинаты көп болды дедік. Қазір де жоқ емес. Аралда 9 балық өңдеу зауыты бар. Бұлардың жылдық қуаты 24 мың тоннаға жуықтайды. Қосымша қуаттылығы 1,8 мың тонна болатын 12 цех бар, 31 балықшылар бригадасында барлығы 1426 адам жұмыс атқарады.Биылғы маусымда 3,4 мың тонна балық ауланып, 1,1 мың тоннасы &nbsp;өңделген. Оның 1 мың тоннаға жуығы экспортқа &nbsp;шығарылыпты. Айта кетейік, Аралдан шыққан балық Ресей, Польша, Әзербайжан, Германия, Грузия, Нидерланды, Венгрия мемлекеттеріне жөнелтілуде.Сонымен &nbsp;қатар, балық өсіру &nbsp;қолға &nbsp;алынып, ауданда 7 тоған &nbsp;ашу &nbsp;жоспарланған. Былтыр оның 3-і іске қосылып, 13 адам жұмыспен қамтылды. Мысалы, кәсіпкер Аманкелді Есімовтің «Жаңақұрылыс» ауылдық округіндегі тоғанда балық өсіру жобасы. «Ақбөгет» балық тоғанының жер көлемі 100 гектар, ал тоғанның өз көлемі 56 гектар. Көл тоғанынан бөлек, қолдан өсіретін &nbsp;екі балық тоғаны да бар. «Қарақұм» ауылдық округі бойынша Шалғынбай Алматбаев, «Бекбауыл» елді мекенінен Фарида Қарақұлова және «Қарашалаң» ауылынан Қанат Қарагенеев балық өсіру тоғанын құрып, өңірдегі осы салаға дем беріп жүр. Алдағы уақытта «Қаратерең» елді мекенінің тұрғыны Ә.Жанайбековке «Жарықкөл» маңынан қолдан балық өсіру тоғанын құру бағытында жер учаскесі табысталып, тиісті жұмыстар жүргізу жоспарланған.

Аралда берекелі тірлік бар

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp; Қызылорда қаласында биыл абаттандыру және көркейту шараларына ерекше маңыз беріліп отыр. Соның бір айғағы, бүгінде облыс орталығында демалыс орындары көбеюде. Бұл бағыттағы жұмыстар қала тұрғындарына қолайлы жағдай жасау мақсатында жүзеге асырылуда.&nbsp;Сондай игілікті істердің бірі – орталық алаңда бастау алды. Яғни, «Қызылорда қаласындағы Әйтеке би көшесін Желтоқсан көшесінен Ахмет Байтұрсынов көшесіне дейін, Ыбырай Жахаев көшесін Әйтеке би көшесінен Қорқыт ата көшесіне дейін абаттандыру» жобасына орай жұмыстарына кірісіп те кетті. Құрылыс жұмыстарын мердігер мекеме «Техоснастка-ремсервис» жауапкершілігі шектеулі серіктестік жүргізбек.&nbsp;Жоба бойынша субұрқақтары аумағына брусчаткалар, жолжиек тастар орнатылады. Жарық диодты шамдар қойылып, газондар, көпжылдық жасыл көшеттер отырғызылатын болады. Сонымен қатар, шағын архитектуралық пішімдемелер орналастырылады. Мұнда жаяу жүргінші жолы, жаңа үлгідегі орындықтар, жарық бағаналары және балалар ойын алаңы да қойылады деп жоспарланып отыр. Ыбырай Жахаев көшесінің Қорқыт ата көшесінен орталық алаңға дейінгі аралығы да толықтай абаттандырылады. Осылайша шаһар келбеті көріктене бермек.<figure class="image"><img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/364a0b85_ae50_4b72_9221_d0251199a5ba_a8288445cd.jpg" alt="364a0b85-ae50-4b72-9221-d0251199a5ba.jpg"></figure><figure class="image"><img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/1da6db09_c390_42fb_81a3_ee6be51551c9_bd42c1aa84.jpg" alt="1da6db09-c390-42fb-81a3-ee6be51551c9.jpg"></figure><figure class="image"><img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/98113bf4_d9f7_48b3_8e83_ac004d317b21_8acaf5521a.jpg" alt="98113bf4-d9f7-48b3-8e83-ac004d317b21.jpg"></figure><figure class="image"><img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/7488d5f9_e50b_4563_b60e_857bb71c1be9_dc470ff520.jpg" alt="7488d5f9-e50b-4563-b60e-857bb71c1be9.jpg"></figure>

Қызылорданың орталық алаңы абаттандырылады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp;&nbsp; Биылғы 1 шілдеден бастап Қазақстанның табиғат қорғау мекемелері қызметкерлерінің жалақысына 100% үстемеақы қосылды. ҚР Үкіметі Мемлекет басшысының аталған салада еңбек жағдайын жақсарту жөніндегі тапсырмасын орындау аясында тиісті қаулы қабылдады, деп хабарлайды ҚазАқпарат.Үкімет баспасөз қызметінің мәліметінше, құжатта адам өмірі мен денсаулығына қауіп төндіретін жұмыс үшін қосымша ақы белгілеу көзделген.Еңбек жағдайлары ерекше құрылымдардың қатарына жануарлар дүниесін қорғау, орманды қорғау және қалпына келтіру, мемлекеттік орман қорғау және т.б. мамандандырылған ұйымдар жатады.Енді қызметкерлердің орташа жалақысы атқаратын қызметі мен жұмыс өтіліне байланысты 101 мыңнан 320 мың теңгеге дейін ұлғаяды.Жалпы осы салада 12 876 қызметкердің жалақысы көтеріледі.Бұл шара білікті кадрлардың тұрақтап қалуына және жалпы жұмыстың тартымдылығын арттыруға мүмкіндік береді. &nbsp;

1 шілдеден бастап табиғат қорғау қызметкерлерінің жалақысына 100% үстеме қосылды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp; Қазгидромет Қазақстан аймақтарында 18 шілдеде болатын қауіпті метеорологиялық құбылыстарға болжау консультациясын жариялады, деп хабарлайды ҚазАқпарат.Атмосфералық фронтальды бөлімдердің өтуімен ҚР басым бөлігінде тұрақсыз ауа райы сақталады, жаңбыр жауады, елдің солтүстік-батысында қатты жаңбыр болады, найзағай, бұршақ, дауыл күтіледі.Тек республиканың шығысында күн райы жауын-шашынсыз болады. Республика бойынша жел күшейеді, түнде еліміздің солтүстігінде шаңды дауыл, солтүстік-батысында түнде және таңертең тұман күтіледі.Күндіз Ақмола, Жамбыл, Алматы, Жетісу, Түркістан, Қарағанды, Жамбыл облыстарында, Ұлытау, Абай Шығыс Қазақстан облыстарының оңтүстігінде 35-41°с қатты ыстық сақаталады, Алматы облысының орталығында, Жетісу облысының солтүстігінде, оңтүстігінде, орталығында өте қатты ыстық (42°С) күтіледі.Түркістан, Жамбыл, Алматы, Шығыс Қазақстан, Павлодар, Қарағанды, Ақмола, , Ұлытау, Абай, Жетісу облыстарында, Маңғыстау облысының солтүстік-батысында, орталығында, оңтүстігінде, Қостанай облысының оңтүстігінде, Атырау облысының батысында, шығысында, Қызылорда облысының орталығында төтенше өрт қаупі сақталады.

18 шілдеге арналған ауа райы болжамы 

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp; Қызылорда облысында маусым айынан басталған «Қарасора-2023» іс-шарасы аясында есірткі өсірумен айналысқан 23 адам қолға түсіп, олардың 6-ы қамауға алынды.Республика көлемінде есірткі қылмысының алдын алуға бағытталған «Қарасора-2023» жедел-профилактикалық іс- шарасы 1 маусым және 31 қазан аралығында өткізіледі. Бұл кең ауқымды операция жыл сайын маусым мен қазан аралығында қарасора өсетін кезде өткізіледі. Аталған жұмыс барысында облыста есірткі өсірумен айналысқан 23 адам құрықталып, оның 6-ы қамаққа алынды.«Аталған жұмыстар барысында облыс көлемінде барлығы 39 есірткі құқық бұзушылығы анықталған. Оның ішінде 20-ы есірткі өсіру, 2-і есірткі өткізу, 3-і аса ірі мөлшерде сақтау және 14-і есірткіге байланысты қылмыстық теріс қылықтар саналады. Заңсыз айналымнан 1,6 тонна есірткі заты алынды. Полиция қызметкерлері олардан 5 келіден астамы «марихуана», 5 грамм «гашиш» және 1 тонна 610 келі каннабис өсімдігі тәркіледі, – деп мәлім етті Қызылорда облыстық полиция департаментінен.«Қарасора» жедел алдын алу іс-шарасын өткізудегі негізгі мақсат – елдің оңтүстік өңірлерінен каннабис тобының есірткілерін дайындаумен және әкетумен айналысатын адамдарды анықтау, героин трафигі арналарының жолын кесу, сондай-ақ синтетикалық есірткіні таратуға мамандандырылған ұйымдасқан қылмыстық топтардың қызметін, заңсыз есірткі зертханаларын жою.Қызылорда облысының полиция департаментінде есірткіні тасымалдау барысында пайдалануы мүмкін жерлерді, ауылдық жолдарды ескере отырып, патрульдеу бағыттары әзірленді. Құрамында есірткі бар өсімдіктерді өсіру орындарын анықтау мақсатында арнайы мақсаттағы бөлімшелердің күштері мен құралдарын тарта отырып, Қызылорда облысы мен оған шекаралас аумақтарда әуе барлауы жүзеге асырылады.Жалпы, 2023 жылдың 4 ай 21 күнінде облыс көлемінде есірткінің заңсыз айналымына байланысты сотқа дейінгі тергеп-тексерудің бірыңғай тізіліміне 74 қылмыстық құқық бұзушылық тіркелген, оның 9 дерегі есірткі затын сату, 6 дерегі есірткі затын аса ірі мөлшерде заңсыз сақтау және 5 дерегі құрамында заңмен тыйым салынған есірткі құралы бар сора өсімдігін егу, 1 дерегі есірткі жарнамалау. Сонымен қатар, ҚР ҚК-нің 296-бабында (Есірткі, психотроптық заттармен, сол тектестермен, прекурсорлармен өткізу мақсатынсыз заңсыз жұмыс істеу) көзделген қылмыстық теріс қылықтың 53 дерегі анықталған.Нашақорлық пен есірткі қылмыстарының алдын алу мақсатында Есірткі қылмысына қарсы іс-қимыл басқармасы тарапынан алдын алу жұмыстары іске асырылуда. Облыс көлемінде түрлі шаралар, оның ішінде кездесулер, спорттық шаралар, сайыстар, барлығы 216 шара өткізілді. Атқарылған іс-шаралардың 128 – үкіметтік емес ұйымдармен, 184 – мектеп инспекторларымен, ал 494 – жоғарғы және арнаулы орта оқу орындарында ұйымдастырылды. Жалпы ұйымдастырылған барлық іс-шараларға 8мыңға жуық адам қатысты.Айте кетерлігі, есірткі сату және тағыда басқа есірткі заттарына байланысты жасалып жатқан қылмыстар мен құқық бұзушылықтар жайлы хабарламаларды қабылдау үшін Қызылорда облысының полиция департаментінің Есірткі қылмысына қарсы іс-қимыл басқармасында 27-55-42 «Сенім телефоны» қолданысқа енгізілген.Қызылорда облысының полиция департаменті ескертеді: құрамында есірткі заттары бар, тыйым салынған өсімдіктерді заңсыз өсіргені үшін қылмыстық жауапкершілік, сонымен қатар есірткі құралдары мен жабайы өсетін сораның тізбесіне енгізілген өсімдіктерді жоюға шаралар қолданбағаны үшін әкімшілік жауапкершілік қарастырылған. Сондай-ақ, полиция қызметкерлері заңсыз егістер мен өсетін жерлер, құрамында есірткі бар жабайы өсімдіктер анықталған жағдайда дереу полицияға хабарлау қажеттігін ескертеді.

 «Қарасора-2023»: Қызылордада есірткі өсірген 23 адам қолға түсті

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp; <a href="https://www.kazhydromet.kz/weather/prognoz-sinopticheskoy-situacii-i-opasnyh-yavleniy-pogody-po-territorii-kazahstana">«Қазгидромет»</a> РМК-сы шілденің 17-сі күнгі күн райы болжамын жариялады.Кәсіпорын таратқан деректерге қарағанда, шілденің 17-сі күні атмосфералық фронталды бөліктердің өтуіне байланысты Қазақстанның батысында, солтүстігінде, оңтүстігінде күн құбылмалы боады. Кей жерлерде жаңбыр , бұршақ жауады, кей жерлерде найзағай ойнап, жел күшейеді. Ал елдің қалған аумақтарында көбіне күн жауын-шашынсыз болады. Республика бойынша жел күшейіп, түнде еліміздің солтүстік-шығысында тұман түседі.Күндіз Ақмола, Жамбыл, Алматы, Қызылорда облыстарында, Абай, Шығыс Қазақстан, Қарағанды облыстарының оңтүстігінде, Ұлытау облысының солтүстігінде, орталығында, Түркістан облысының батысында және шөлді аудандарында 35-41°с қатты ыстық күтіледі.Түркістан, Алматы, Шығыс Қазақстан, Павлодар, Қарағанды, Қызылорда, Жамбыл, Маңғыстау, Ақмола, Солтүстік Қазақстан, Ұлытау, Абай, Жетісу облыстарында, Ақтөбе облысының оңтүстігінде, оңтүстік-шығысында, Қостанай облысының оңтүстігінде, Атырау облысының батысында, шығысында төтенше өрт қаупі күтіледі.

Дүйсенбіге арналған ауа райы болжамы

Kyzylorda-news.kz. "Қазгидромет" РМК синоптиктері ертең, 16 шілдеде еліміздің бірнеше өңірінде 36 градусқа дейін ыстық болатынын, кей өңірде нөсер жауын мен бұршақ жауып, найзағай ойнайтынын болжады.Қызылорда облысында жел оңтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа ауысып соғады, таңертең және күндіз облыстың орталығында, солтүстігінде күші 15-20 м/с күтіледі. 16-17 шілдеде төтенше өрт қаупі сақталады.

Жексенбіде ауа райы қандай болады?

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp; Таяуда Ұлттық банк базалық пайыздық мөлшерлеменің 16,75 пайыз деңгейінде сақталатынын жария етті. Себебі инфляция айтарлықтай азаймай отыр. Шыны керек, былтыр желтоқсанда Ұлттық банк күтпеген жерден мөлшерлемені көтергенде қаржы мамандары тарапынан көп сын айтылған еді. Айналдырған бір жылдың ішінде «қымбатшылықпен күрес» деген желеумен ставка алты рет көтерілді. Биыл сол межені ұстап тұрмыз. Алайда нәтиже бар ма? Алдағы уақытта қалай құбылуы мүмкін?Салада жүрген экономистердің біразы қаржы реттеушінің бұл әрекетін ұнатпағаны рас. Ұлттық банктің уәжі баяғыдай, бар мәселені былтыр 19,6 пайызға жеткен инфляция үрдісіне сілтеп, амалдың жоғын алға тартты. Ең әуелі бұл жаңалық халықтың көңіл күйіне әсер етеді. Жұрт хабарға елеңдеп, «алда не болады екен?» деген ойда отыр. Пайыздық мөлшермеленің жоғары болуын екі түрлі көзқараспен сараласақ болады. Оң һәм теріс жақтары да көп екенін айтуымыз керек.Қымбатшылыққа қарсы күрес қалай өрбуде?Ақыры Ұлттық банк базалық пайыздық мөлшерлемені жоғары күйінде сақтап қалды. тағы біраз уақыт қымбатшылықты бәсеңдетуге жұмыс істеуі тиіс. Бір қуанарлығы, жыл басында 20 пайызға жеткен инфляция қазір 14,6 пайызға түсті. Осылайша Ұлттық банктің саясаты аздаған нәтиже берді. Бірқатар сарапшылар талап етіп отырғандай, осы азғантай жетістікке бола базалық мөлшерлемені қайта құлата салу қисынсыз көрінеді. Өйткені инфляцияның қай уақытта қанша пайыз қымбаттап кетерін ешкім де тап басып болжай алмайды. Оның үстіне ішкі сұранысты отандық өндіріс толық қанағаттандыра алмайтыны аян.Сондықтан жоғары мөлшерлеменің бола тұрғаны қажет. Базалық мөлшерлеме деңгейін кез келген уақытта қолдан түсіруге болады, ал қымбатшылықты олай тоқтата алмайсыз. Экономист Бауыржан Ысқақов та бұл сөзімізді растап отыр.<blockquote>– Ұлттық банктің базалық мөлшерлемені 16,75 пайыз етіп ұстауы экономикадағы ахуалдың қиын екенін көрсетеді. Кейінгі кездегі валюта бағамының тұрақсыздығы, инфляциялық толқындар Ұлттық банкті осындай шешім шығаруға мәжбүр етті. Бұндай кезде несиелер қымбаттайтыны анық. Сондықтан адамдар ақшаны аз жұмсап, инфляцияны тоқтатамыз деген теорияға сүйенеді. Іс жүзінде бұның бәрі – ел экономикасының импортқа тәуелділігінің салдары. Мен себеп ретінде халыққа қажетті азық-түліктен бастап, тұрмыстық заттарға дейін сырттан келуін айтамын. Үкімет пен Ұлттық банк бірлесе кешенді жоспар құрып, импорт мөлшерін азайтуға тырыспайынша, инфляция жалғаса береді. Қазір бізге бәрінен бұрын отандық өндірушілердің үлесі көбейгені қажет, – дейді маман.</blockquote>Базалық мөлшерлемені төмендетуге Ұлттық банк басшылары қарсы емес екенін талай айтқан. Тек ахуал мұрсат бермейді. Биыл инфляция төмендеп келе жатыр, дегенмен тым жоғары қарқынмен емес. Тауарлар мен қызметтер бағасының қалай құбылғаны жайлы нақты дерек жыл соңына қарай шығады. Айтпақшы, күзде коммуналдық қызмет ақысы да көтеріле бастайды. Себебі, былтыр Президент Жолдауында айтылғандай, коммуналдық нысан иелері жөндеу жұмыстарын істеуі тиіс, ол үшін мемлекет коммуналдық қызметтің құнын көтеруге рұқсат етті. Коммуналдық қызмет бағасының да инфляцияға әжептәуір үлес қосатыны белгілі. Осы факторды ескермейінше базалық мөлшерлемені түсірудің ауылы алыс секілді. Жыл соңында инфляцияның деңгейі белгілі болғанда ғана базалық мөлшерлеме туралы шешім қабылдауы мүмкін.Ұлттық банк төрағасы Ғалымжан Пірматов екінші жартыжылдықта базалық ставканы төмендету мәселесін қарастыратынын өзі де айтып жүр. Бас банкирдің таяудағы сөздерінен түйгеніміз, төмендетуге қатысты аздаған ықтималдылық бар. Мәселен, 2023 жылдың мамырында жарияланған Ұлттық банк талдауына қарасақ, бағаның біртіндеп төмендей бастағаны байқалады. Биыл мамырда тамақ өнімдері бағасының өсімін атап өткен респонденттер үлесі төмендеген, бірақ өзге тауарлар бағасының өсімін айтқандардың үлесі шамалы артыпты. Негізінен жанармай және байланыс, жолаушылар көлігі бағасының қымбаттағаны аңғарылған. Жалпы айтқанда, тұтынушылық көңіл-күй көтерілген.Дегенмен қымбатшылыққа қарсы күресуді Үкімет пен Ұлттық банк алдына міндет етіп қойып отырғанда, базалық мөлшерлемені таяуда төмендетеді дегенге сену қиын. Ғ.Пірматов осыған дейін «біздің жаңартылған болжамымыз бойынша, 2023 жылы инфляция 11-14 пайыз, 2024 жылы 9-11 пайыз және 2025 жылы 5,5-7,5 пайыз болады» деген. Сондықтан алдағы уақытта инфляция төмендей беруі тиіс, бірақ базалық ставка емес.Несие пайызы неге түспейді?Базалық мөлшерлеменің пайызын төмендету ұсынысын айтып жүргендердің дәйекті уәжі бар. Себебі аталған пайыз жоғары болған сайын, несие пайызы да жоғарылап, кредит алу қиындайды. Мәжіліс депутаттары көтеріп жүргендей, несиенің пайызын азайту бұндай жағдайда мүмкін емес. Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, доллардың да базалық мөлшерлемесі көтерілуде. Еуро да былтыр осы тәсілді қайталады. Мұны ең негізгі жұмыс – инфляцияға қарсы құрал ретінде пайдалануда. Алайда бұған қарсы пікір айтушылар жетерлік. Соның бірі – экономист Мақсат Серәлі.<blockquote>– Жалпы, базалық ставканы өсіру инфляцияны тоқтататын құрал емес. Өйткені әлемдік нарықта қымбатшылық қарқын алды. Қазақстанда инфляция өршімес үшін ел өзінің ішкі нарығын толық қамтамасыз етуі керек. Өкінішке қарай, біз тек 30 пайызын қамтамасыз етеміз. Сондықтан инфляция, көрші елдердің экономикалық саясаты немесе доллар бағамының көтерілуі болсын – бәрі тікелей мемлекетімізге әсерін тигізбек. Соның ішінде баға саясатына ықпал етеді. Қазақстан ішкі нарығын ең кем дегенде 60-70 пайыз мөлшерінде қамтамасыз етуі қажет. Сол кезде ғана инфляциялық тұрақтылық пайда болар еді. Алдағы уақытта оған жетуіміз күмәнді, – дейді ол.</blockquote>Мақсат Серәлінің айтуынша, базалық мөлшерлемені көтеру бір-ақ нәрсеге ғана ықпал етпек. Шағын және орта бизнеске арналған несиелер пайызының көтерілуіне әкеп соқтырады. Одан соң экономиканы тежейді. Кәсіпкерлер мемлекет беретін субсидияны алуға ғана көшеді. Ал мемлекеттің қаражаты оның бәріне жетпейді. Мәселен, «Даму» қоры арқылы берілетін 6 пайыздық несиелерге бизнес өкілдері ағыла бастайды. Сондықтан бұл жерде ең өзекті мәселе – несие пайыздарының қымбаттауы. Жағымды жағы – депозиттердің мөлшерлемесі өседі.Ұлттық банк қатаң ақша-несие саясатын 2021 жылдың шілдесінде бастағаны есімізде. 9 пайыздан 9,25 пайызға көтерген болатын. Содан бері деңгей тек өсумен келеді. Мамырда да, осы жолы да 16,75 пайыз межесін сақтады. Базалық пайыздық мөлшерлеме бойынша келесі шешімді Ұлттық банк 25 тамызда қабылдайды. Алайда аса бір пайыздардың құбылуын көрмеуіміз мүмкін, осы қалпында тағы қалса да таңқалмаймыз. Өйткені қымбатшылыққа уақытша тежеу сол ғана болып тұр. Ал ішкі өндіріс бүгін-ертең көркейе қояр сыңай танытпай тұр.

Базалық мөлшерлеменің экономикалық ахуалға әсері

Kyzylorda-news.kz. Бүгін ҚР Премьер-министрі Әлихан Смайыловтың төрағалығымен өткен Үкімет отырысында «Ауылда денсаулық сақтауды жаңғырту» пилоттық ұлттық жобасын іске асыру барысы талқыланды.Үкімет отырысынан соң Премьер- министр берген тапсырмаларды пысықтау мақсатында облыс әкімі Нұрлыбек Нәлібаевтың төрағалығымен &nbsp;мәжіліс өтті.Ұлттық жоба аясында Сыр өңірінде 24 дәрігерлік амбулатория, 2 фельдшерлік-акушерлік бекет, 1 медициналық бекет салынады.Оның ішінде 16 нысан биылға, 11 нысан алдағы жылға жоспарланған. Қазір биылға жоспарланған 14 нысанның мердігері анықталды.Қалған 1 дәрігерлік амбулатория &nbsp;құрылысының мердігері порталдағы техникалық ақау салдарынан анықталмаған.Аймақ басшысы &nbsp;облыстық мемлекеттік сатып алу басқармасына «Электрондық қаржы орталығы» акционерлік қоғамымен бірлесіп, веб порталдағы қателіктерді жойып, шілденің 20-на дейін мердігер мекемені анықтауды тапсырды.Мердігері белгілі 14 нысандағы құрылыс жұмыстарының сапалы жүргізілуі мен мерзімінде орындалуын облыстық құрылыс, сәулет және қала құрылысы басқармасы бақылау жөніндегі басқармасымен бірлесіп &nbsp;қамтамасыз етуі тиіс.Бір медициналық пункт құрылысы бойынша&nbsp; 96,1 млн. теңгеге ҚР Денсаулық сақтау министрілігіне бюджеттік өтінім ұсынылған. Алайда бүгінге дейін қаржысы республикалық бюджеттен нақтыланбаған.Облыстық денсаулық сақтау басқармасының басшысына министрлікпен тиісті жұмыстар жүргізу, алдағы жылға жоспарланған 11 нысан құрылысының жоба-сметалық құжаттамасын әзірлеуді аяқтау тапсырылды.Сондай-ақ 2025 жылға қарай Арал, Қазалы, Шиелі, Жаңақорған ауданаралық ауруханаларын көпбейінді ауданаралық аурухана деңгейіне жеткізу жұмыстары бойынша мемлекеттік сараптамаға енгізілген жобалар қыркүйек айының соңына дейін аяқталуы тиіс.

Сыр өңірінде ұлттық жоба аясында 27 медициналық нысан салынады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp;Алдағы күндері Қазақстанда ауа райы өте терең Қара теңіз циклоны ықпалымен қалыптасады, деп хабарлайды «Қазгидромет».<blockquote>«Келе жатқан циклон елдің көп бөлігінде күннің жаңбырлы болуына ықпал етеді. Найзағай жарқылдап, бұршақ жауып, екпінді жел соғады. Республиканың батысында, солтүстік-батысында және солтүстігінде кей кездері қатты жаңбыр жауады», - делінген синоптиктер болжамында.</blockquote>Күндізгі температураның қысқа мерзімді төмендеуінен кейін:Қазақстанның солтүстігінде ауаның температурасы +20+25 градустан +25 + 33 градусқа дейін,солтүстік-батыста +18+30 градустан 25+33 градусқа дейін,орталықта +25+33 градустан +32+39 градусқа дейін,оңтүстікте +25+35 градустан +35+42 градусқа дейін көтеріледі.Елдің батысында ауа температурасының +22+35 градусқа дейін, ал шығыста +27+35 градусқа дейін төмендеуі болжанды.Оңтүстік-шығыста температуралық фонда күрт өзгеріс болмайды.

Еліміздің басым бөлігінде жаңбыр жауады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Өткен жылдан бастап өңірде азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін бақшалық дақылдарды егуге жер дайындалып беру үрдісі қалыптаса бастады.&nbsp;Мұнда тұрғындардың өзін-өзі әлеуметтік маңызы бар картоп, көкөніс, бақша дақылдарымен қамтамасыз ету мақсаты тұр. Мұны аймақ басшысы арнайылап тапсырып, халыққа жағдай жасауды міндеттеді. Соның аясында былтыр жұртшылық бақша дақылдарын егіп, қыс азығын қамдап еді. Бұл жұмыстар биыл жалғасын табуда.Биыл облыс әкімі Нұрлыбек Нәлібаевтың тапсырмасына сәйкес бақша дақылдарын егу үшін өңірде 3342 гектар жер арнайы дайындалды.Оның 3282 гектарына, атап айтқанда, 1021 гектарына картоп, 866 гектарына көкөніс, 1395 гектарына бақша дақылдары егілді. Тұрғындар қосымша жер дайындауды сұрап, егін егуге ынтасын білдіруде. Бұл бақшалық жер дайындаудың шаруаға қолайлы, тұрмыс сапасын арттыруға оң әсер еткенін көрсетеді.Осы ретте облыс әкімі қала, аудан әкімдері мен жауапты басқарма басшыларына алдағы уақытта бақшалық жерді жергілікті халықтың сұранысына сәйкес жоспарлап дайындауды тапсырды.Сондай-ақ, дақылдардың нақты су тұтыну нормасына сәйкес су беру кестесін шаруалармен келісіп жасау керек. Тиісті басшыларға егінге су беруді үйлестіріп, жиын-терімге дейін барлық жұмыстарға тұрақты бақылау жасау жүктелді.&nbsp;&nbsp;

 Биыл Қызылорда облысында 3342 гектар бақшалық жер дайындалды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Арал ауданының әкімі Серік Сермағамбетов Райым ауылдық округі, Қызылжар елді мекенінде болып, жаңадан салынып жатқан дәрігерлік амбулаторияның құрылысымен танысты. &nbsp;Ауылдықтардың ұзақ жылдан бері көтеріп келе жатқан өзекті деген мәселесі биыл шешімін тапты. Жалпы сомасы 400 млн. теңгеге жуық қаржы құрайтын бұл жоба осы жылдың қазан айында аяқталады деп жоспарлануда. Жаңа үлгідегі замануаи нысан іске қосылғанда &nbsp;мұнда аптекалық бекет, қабылдау және оқшаулау бөлмесі, лабаратория, физиотерапиялық емдеу мен күндізгі емдеу кабинеттері жұмыс істейтін болады. Амбулатория бір мезгілде 20 адамды қабылдап, 14 тұрғынға &nbsp;стационарлық ем қабылдауына лайықталған.Құрылысты &nbsp;«Астана сервис Ltd» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі &nbsp;жасауда. &nbsp;Қазіргі уақытта ғимараттың іргетасын қалау жұмыстары жүргізілуде. Аталған ғимараттың құрылысына бірнеше ауыл тұрғындары жұмысқа тартылған. Алдағы уақытта тағы қосымша 10-ға жуық ауыл азаматтары еңбекпен қамтылмақ.&nbsp;Мұнан соң аудан әкімінің жұмыс сапары Бөген ауылдық округінде жалғасты. Елді мекенде типтік жобадағы дәрігерлік амбулаторияның іргетасы қаланып қауырт жұмыс жүруде. 2 мыңға жуық тұрғыны бар ауылға арналған ғимараттың құрылысы қазан айының соңына дейін аяқтау көзделуде. Мердігер мекеме «Аман-Құрылыс» ЖШС-нің мамандары нысанды белгіленген мерзімде аяқтау үшін қажетті қолдаулар бар екендігін жеткізді. &nbsp;&nbsp;Өз кезегінде аудан әкімі Серік Сағитжанұлы халық игілігі үшін салынып жатқан денсаулық нысанының &nbsp;сапалы әрі уақытылы аяқталуы үшін жергілікті әкімдер мен мердігер мекеме бірлесе жұмыс жасау қажеттігін айтты. Сондай-ақ жауапты бөлімге құрылысты орындау барысын ұдайы бақылауда ұстау керектігін тапсырды.<figure class="image"><img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/01565a5e_0d59_46ea_a030_47a5456e7e76_9c9bb990e1.jpg" alt="01565a5e-0d59-46ea-a030-47a5456e7e76.jpg"></figure>

Қазақстан және Қызылорда облысының басты жаңалықтары