Kyzylorda-news.kz. Қызылордада ҚМДБ “Зекет және қайырымдылық” қорына қарасты Zeket Hub орталығы ашылды.Игі шараға Бас мүфти кеңесшісі Кенжетай Байкемелұлы, қор директоры Мақсатбек Мақсотұлы, Сыр өңірінің бас имамы Дастан Жанасұлы бастаған дін қызметкерлері қатысты.Орталықтың негізгі қызметі жұмыссыз немесе жаңа кәсіп үйренгісі келетін қыз-келіншектерге, мүмкіндігі шектеулі жандарға арналған тігін, кілт жасауды үйрету курстарын ұйымдастыру болып табылады.Сонымен қатар ашылу рәсімінен соң Zeket Hub орталығы мен облыстық Отбасыны қорғау орталығы өзара меморандумға отырды.Алдағы уақытта осы меморандум аясында жаңа мамандық меңгерген сырбойылықтардың мемлекеттік грантқа қатысып, кәсіп бастап кетуілеріне толықтай көмек көрсетілетін болады.<img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/FB_IMG_1710052360825_c4175e278e.jpg" alt="FB_IMG_1710052360825.jpg"><img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/FB_IMG_1710052376259_35872997fa.jpg" alt="FB_IMG_1710052376259.jpg">

Ерекше кәсіп: Қызылордада Zeket Hub орталығы ашылды

Ұяда көрген тәрбие ұстамдылыққа жетелейді

&nbsp;<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>Мемлекеттің басты байлығы – адам. Елімізде балаларға қамқорлық көрсетуге бағытталған кешенді ойластырылған ауқымды жоба жетерлік. Жалпы білім беретін барлық мекемеде ерекше балаға жан-жақты қолдау көрсетуге көптеген мүмкіндік қарастырылған. Яғни, жасөспірімді әлеуметтендіру бағытында ұлағат ұясы атанған әрбір білім ошағында «Психологиялық-педагогикалық қолдау көрсету» кабинеті ашылған. Осы бағытта жүйелі қызмет етіп келе жатқан Сырдария ауданы №35 Иса Тоқтыбаев атындағы мектеп-лицейдің арнайы педагогы Айнұр Нұржакиева күрделі сала жөнінде бізге кеңінен тарқатып айтып берді.Негізінен, білімнің қарашаңырағы саналатын №35 Иса Тоқтыбаев атындағы мектеп-лицейде ерекше білім беру қажеттілігі бар оқушы саны – 18. Оның ішінде, үйден оқытылатын балалар да бар. Денсаулығында кінәраты бар және оқу үлгерімі төмен білім алушыны жан-жақты тәрбиелеу асқан ыждағаттылықты қажет етеді. Арнайы кабинет базасы жасақталған мектеп-лицейде инклюзияны қолдау мақсатында жоспар бойынша бекітілген сабақ өткізіледі. Тақырыптық сабақтың мазмұнын аша түсетін кез келген көрнекілік құрал-жабдық бала зейінін дамытуға септігін тигізеді. Олардың ойын анық жеткізуіне, түсінікті тілде сөйлеуіне дағдылау – арнайы педагогтың тікелей міндеті.– Шын мәнінде, ерекше бала және ата-анамен тығыз қарым-қатынаста болу үлкен жауапкершілікті жүктейді. Баланы түзету-дамыту бойынша жасалатын оқу бағдары арнайы бекітіліп, кезең-кезеңімен жүзеге асырылады. Жалпы, арнайы педагогтың мақсаты – ПМПК қорытындысы мен ұсыныстарына және мектеп кеңесінің шешіміне сәйкес, білім алуда ерекше қажеттілігі бар мектеп оқушысына арнайы педагогикалық қолдау көрсету. Сонымен қатар ЕББҚ бар оқушыларды мектепішілік жекелеген іс-шараға қатыстырып, барынша ашылуына ортаға бейімделуіне ықпал жасау екенін айта кетейін. Қашанда ұяңдығы басым көпшіліктің ішкі сырына үңіліп, баласына қамқорлық жасауға құқылымыз. Әрқашан келешек елдің тұтқасын ұстайтын жастарды тәрбиелеуге ерік-жігерімізді арнаймыз, – дейді Айнұр Серуенбекқызы.Күнделікті арнайы педагогтың қызметі қауырт келеді.&nbsp;Ата-ана мен бала арасында берік байланыс орнатып, сан түрлі іс-шара ұйымдастырылады. Жас жеткіншекті өнерге, спортқа, шығармашылық бағытқа баулып, олардың қабілетін ашу мақсатында арнайы педагогтың біліктілігі сараланады. Әрине, баланың тілін таба біліп, білімге құштар ету – ұстаздың өлшеусіз еңбегі.– Кей жағдайда тілінде мүкістігі бар балалар көпшілік ортада сөйлеуге зерттеп-зерделеп, оларға көмекке келеміз. Семинар-тренинг барысында арнайы бағалау қымсынады және қысылады. Сонымен қатар әрбір ойлаған дүниесін анық жеткізуге тырысатын балалар өзгелерден жасқанады. Осындайда баланың барлық психологиялық тұрғыдан даму жүйесін жүйесімен баланы ынталандырамыз. Оның денсаулығына кері әсер ететін оғаш айла-амалды анықтап, оның күн сайын дамуына ықпал етеміз, – дейді арнайы педагог.

Сырдариялық ұстаз ерекше балалардың тілін табуда

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Биылғы оқу жылын 414 түлек бітіреді. Оның 401-і ҰБТ-ға қатысуға ниетті. Қазіргі таңда олар ұстаздарымен бірге қызу дайындық үстінде. Биыл ҰБТ-ға қандай өзгерістер енгізілетіні туралы толығырақ тарқатайық...&nbsp;– 2024 жылғы ҰБТ форматында негізінен өзгеріс жоқ, 2017 жылы енгізілген формат қазіргі уақытта сақталып отыр. Жалпы талапкерлер 5 пәннен тест тапсырады. Оның 3-еуі – негізгі пәндер. Яғни оқу сауаттылығы, математика сауаттылығы және қазақстан тарихы. Мұнан бөлек екеуі бейінді пән. Бұл талапкердің өзінің келешекте оқитын мамандығына тікелей қатысты.&nbsp;Мәселен, медицина мамандығына баратын болса, биология-химия пәнін таңдайды. Ал инженерлік мамандыққа баратын болса, математика-физика сынды пәннен тест тапсырады. Биыл өзгеріс тек сұрақтардың санына байланысты болып отыр. Егер оқу сауаттылығы мен математика сауаттылық бойынша бұған дейін 15 сұрақ болса, биыл оның саны 10 сұраққа дейін қысқарған. Керісінше бейінді пәндердің, яғни талапкердің келешекте тікелей мамандығына қатысты сұрақ саны 35-тен 40-қа көбейіп, 50 баллды құрады.&nbsp;ҰБТ-да жалпы сұрақтың саны өзгеріссіз 120 болып қалды. Максималды балл – 140. «Тапсырманың саны мен ең жоғары ұпай саны неге сәйкес келмейді?» деген сауал туындауы мүмкін. Берілетін балл сұрақ санына қарағанда әлдеқайда көбірек. Себебі бейінді пәннің соңғы 10 сұрағы 2 баллдық сұрақтар, – деді Ұлттық тестілеу орталығының директоры Руслан Емелбаев.Айта кетейік, талапкерлер бұрынғы қағаз форматындағыдай 1 рет қана емес, биыл 5 рет ҰБТ тапсыру мүмкіндігіне ие. 15 қаңтар 10 ақпан аралығында алғашқы қаңтар ҰБТ-сы өтті. Оған жалпы республика бойынша 136 000-ға жуық талапкер қатысқан. Ал аудан бойынша &nbsp;401 түлек бақ сынады. Биыл талапкерлердің басым көпшілігі педагогикалық мамандықтарға басымдық берген. Кешегі қаңтардағы ҰБТ-да аудан бойынша Т.Жүргенов ауылындағы №117 орта мектептің түлегі Қоңтай Ақнұр 124 балл жинаған. Ал ең төменгі баллды Бұқарбай батыр ауылына қарасты №33 мектеп түлегі алған. Орташа балл – 70.4.&nbsp;– Таңдау пәнім – қазақ тілі мен әдебиеті. Кішкентай кезімнен осы пәндер бойынша пәндік олимпиада мен түрлі жарыстарға қатысып, жүлделі орындар иелендім. Былтырдан бастап ҰБТ-ға қызу дайындық үстіндемін. Мектеп бағдарламасынан бөлек қосымша курстар оқып, ізденіс үстінде жүрмін, – дейді №117 орта мектептің түлегі, «Алтын белгіге» үміткер Ақнұр Ерболқызы.&nbsp;Өткен айда тапсырған қаңтар ҰБТ-сы мен алдағы уақытта тапсыратын наурыз, тамыз ҰБТ-сының сертификаттары тек жоғары оқу орындарындағы ақылы оқу бөліміне ғана жарайды. Ал енді негізгі ҰБТ мамыр мен маусым айларында өтеді. Яғни талапкерлерге 2 мүмкіндік беріледі және сол ҰБТ-ның сертификаттары ғана грант конкурсына жарамды болмақ.&nbsp;ҰБТ-ның пәндері ішінде ең жоғары көрсеткіш оқу сауаттылығында болып тұр, былтыр негізгі тестілеу кезінде жалпы 162 мыңға жуық талапкер ҰБТ тапсырды, сондағы оқу сауаттылығы бойынша келген сұрақтардың 81 пайызына дұрыс жауап берілген. Ең төменгі көрсеткіш химия мен физикада.Былтырғы қорытынды көрсеткішке қарасақ, грант конкурсында ең жоғары бәсеке педагогикалық мамандықтарда екен. Мысалы, 2023 жылы 94 мыңға жуық талапкер грант конкурсына құжат тапсырған. Оның 23 500-і, яғни әр 4-үміткер педагогикалық мамандықты таңдаған. Сұранысқа сай бәсеке де, шекті ұпай көрсеткіші де артты. Айталық, былтыр «Математика пәні мұғалімі» мамандығына грантқа түсудің ең төменгі ұпайы 123 ұпай болған. Сонда 122 ұпай жинаған талапкер аталған мамандыққа грантқа үміткер бола алмады.Осыдан 3 жыл бұрын министрлік тарапынан өте маңызды шешім қабылданды. Яғни ерекше білім беру қажеттілігі бар оқушыларға құрдастарымен бірдей ҰБТ тапсыру мүмкіндігі қарастырылды. Осы ретте соңғы жылдары ҰБТ-ны тапсырып жатқан ерекше талапкерлердің қатары үш есеге артқан.&nbsp;Айта кетейік, тестілеуге мектеп формасымен келу де талап етілмейді, яғни талапкерлер еркін, ыңғайлы формада келе алады. Сондай-ақ ҰБТ-ға берілетін уақыт та өзгеріссіз қалды, яғни 4 сағат.&nbsp;Фото: Нұрболат Нұржаубай

Биыл жалағаштық 401 түлек ҰБТ-ға қатысады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Алматының білім басқармасы мектепте есінен танып&nbsp;қалған&nbsp;оқушы қызға қатысты ақпаратқа қатысты пікір білдірді. Бұл туралы <a href="https://stan.kz/">Stan.kz</a> ақпарат агенттігі хабарлайды.Әлеуметтік желіде Алматы мектептерінің бірінің оқушысы белгілі әлдебір қоспаның&nbsp;артық мөлшерінен уланып қалып,&nbsp;есін жоғалтты деген ақпарат тарады.Алматы қалалық білім басқармасы бұл ақпаратты жоққа шығарды. Ведомствоның мәліметінше, мектеп оқушысы әлсіздіктен&nbsp;есінен танып қалған."Жасөспірімге келген жедел жәрдем барлық қажетті көмекті көрсетті", –&nbsp;деп хабарлады білім басқармасының өкілдері.Фото:&nbsp;pixabay.com

Алматыда есінен танып қалған оқушыға қатысты білім басқармасы түсінік берді

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Қазіргі нарық заманында, жасыратыны жоқ, &nbsp;әуелгі орында ақша тұрады. Оны әркім әрқалай жолмен табады. Әсіресе, орта білім беру саласында да ақша табудың амалын іздегендер қатары көбейді. Ол қалай дейсіздер ғой?Педагогтерден құралған арнайы мекемелер ұстаздарға төсбелгілер мен сертификаттар береді. Тек мұғалімнің санаты мен еңбек өтілі жетсе болғаны. Кейбірінің арнайы журналдары бар. Оған жазылып, материалдарын ұсынып отырады. Бірақ марапат тегін берілмейді. Өз қалталарынан қаржы шығарып, талаптарын орындауы керек. Сол кезде ғана түрлі номинация мен төсбелгі иегері боласыз да шығасыз.«Ғасыр ұстазы», «Ұлт ұстазы», «Ұлы дала ұстазы», «Алаш ұстазы» және басқа қаптаған медаль, алғыс хат сияқты марапаттар да &nbsp;бар. «Ұлт ұстазы» деп Ахмет Байтұрсыновты айтушы едік, қазір ақшаңыз жетіп тұрса, сіз де осы атаққа ие бола аласыз.Жалпы алғыс хат, төсбелгі, сертификаттар мен медальдар мұғалімдердің категория алуына әсерін тигізеді. Қаптаған мұндай орталықтардың атынан шатасасың. Берген сертификаттары мен орталықтың атаулары да әжептәуір, кейбірінің атынан ат үркитіндей.Өкінішке қарай, саудадағы сертификат оқушыларды да айналып өтпеді. Қазір оқушылар арасындағы байқаулардың бірсыпырасы ақылы. Қандай да бір сайысқа қатысқыңыз келсе, бұрынғыдай жол жүріп шаршамайсыз. Себебі, олардың көпшілігі электронды түрде жүргізіліп келеді. Алдымен ақысын төлеп, қатысатын оқушы жайлы және байқауға қатысты мәліметтерді дайындап, пошта арқылы жіберсе, жетіп жатыр. Нәтижесінде жүлделі орын алмаған жағдайдың өзінде, әйтеуір бір номинациямен марапатталады. Ал жүлделі орындардың бірі қажет болса, қосымша ақы төлетеді. Бұл ретте, бір тапсырыс көлемінде бірден &nbsp;5 немесе одан көп оқушы дайындаған пән мұғалімдері де алғыс хатсыз қалмайды. Байқау ақылы болғандықтан, ынтаңыз зор болса да, қалтаңыз көтермесе қатыса алмайсыз. &nbsp;Ең ұнамсыз тұсы – ақша жүрген жерде орындар да саудаға түсетіні анық. Бір таңғаларлығы, бүгінгі күні мұндай &nbsp;жарыстарға деген оқушылардың ынтасы басым. Бірақ айналып келгенде, барлық салмақ ата-анаға келіп түседі. Қарызданып-қауғаланса да, баласының жұрттан қалмай қатысқанын жақсы көріп, соңғы тиынына дейін беретіні – бәріне шындық. Баласының қалауын орындағанды қай ата-ана жек көрсін?!Бұл жайында бұрын да айтылған…Иә, бұрын министр болып тұрған кезінде Асхат Аймағамбетов білім саласындағы жалған әрі ақылы олимпиадалар мен конкурстардың марапаттарына шектеу қою керектігін министрліктің аппарат отырысында баса айтқан болатын.<blockquote>− Осы мәселе бойынша түсіндіру жұмысын жүргізу қажет. Сатып алатын марапат – марапат емес. Біз әрине, кейбір жағдайда әртүрлі қоғамдық марапаттар болатынын түсінеміз. Бірақ олар ақылы болмауы керек. Егер қоғамдық марапат ақылы болса, оның еш қасиеті, құндылығы жоқ. Кейбір әріптестеріміз түсінбей, осындай әрекеттерге барып жатқандар бар. Өйткені, бұл мәселені көтермесек болмайды. Мектептерде әртүрлі ақылы конкурстар мен олимпиадалар болмауы керек. Ол түсінікті шығар. Біз тегін конкурстардың санын көбейтеміз, − деген еді А. Аймағамбетов.&nbsp;</blockquote>Содан бері бірнеше жыл өтті. Байқаулар әлі де жалғасуда, дизайны да, аты да ресми бекітілген марапаттарға әбден жақындатылған әртүрлі ақылы сертификаттардың саны артпаса азаймады.Десе де жуырда Оқу-ағарту министрлігі ресми аккаунтында мұғалімдерді марапаттауға қатысты маңызды мәлімдеме жариялады. Министрлік білім беру саласының педагогтері мен қызметкерлерін көтермелеу жүйесіне «Оқу-ағарту министрінің Алғысы», «Оқу-ағарту министрінің Құрмет грамотасы», «Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың үздігі», «Орта білім беру ісінің үздігі», «Қосымша білім берудің үздігі», «Техникалық және кәсіптік білім беру ісінің үздігі», &nbsp;«Оқу-ағарту министрлігінің еңбек сіңірген қызметкері» &nbsp;құрметті дипломдары, «Ы.Алтынсарин» және «Білім беру ісінің құрметті қызметкері» &nbsp;төсбелгілері мен «Мейірім – әлемге махаббат», «Еңбек ардагері» медальдары кіретінін айтты.<blockquote>− Көтермелеуге кандидаттардың құжаттары салалық көтермелеу жүйесінің 6-қосымшасына, жұмыс көрсеткіштеріне сәйкес қаралады: жұмыс тәжірибесі, біліктілігі, педагог пен оның оқушыларының жетістіктері және т.б. марапаттау балдарды есептеу негізінде жүзеге асырылады. Материалдарды қарау нәтижелері бойынша министрлік комиссиясы ашық дауыс беру арқылы шешім қабылдайды. Әрбір көтермелеудің сәйкестендіру нөмірі болады. ҚР Оқу-ағарту министрінің мөрімен және қолымен бекітіледі. Осылайша, көтермелеудің өзге түрлері ҚР Оқу-ағарту министрлігінің ведомстволық наградаларына жатпайды, − делінген хабарламада.</blockquote>Бұл дегеніңіз, өзге марапаттардың ендігі жерде салмағы жоқ екенін көрсетеді.Марапат мұғалімді табуы керекҚазіргі күні елімізде ақылы байқауларды ұйымдастырып жүрген орталықтардың бірі − «MediaBilim» және республикалық «Өрлеу» педагогикалық шеберлікті дамыту орталығы. Бұл орталықтармен байланысқа шығып, сұрастырып көрдік. Сертификат жөнінде ақпарат берсе де, төсбелгінің тек 15000 теңгеден басталатынын ғана айтты. Орталықтардың өткізуімен болатын әдеби-шығармашылық байқаулар әрбір атаулы күндерге қарсы өткізіледі. Мәселен, «Үш бәйтерек», «Мұқағали – мұзбалақ ақын», «Абай оқулары» сияқты тақырыптары жер жарады. Қатысушылар міндетті түрде диплом алады. Ал жетекшілері 5 қатысушыдан жоғары қатыстыратын болса, «Үздік педагог», «Үздік тәрбиеші», «М.Жұмабаев – 130 жыл» төсбелгісімен марапатталады. Егер де қатысушының видеосы әлеуметтік желіде көп қаралым жинайтын болса, «Жас дарын» атағын алады. Сондай-ақ жоғарыда аталған орталықтың әлеуметтік желісіне 10 адам тіркетсеңіз, «Құрмет грамотасын» иеленіп шыға келесіз.Бір қызығы, күмәнді ақылы конкурстарға қатысу нәтижесінде алынған наградалар мен дипломдар педагогтерді аттестаттаудан өткізу кезінде ескерілмейтіні осы уақытқа дейін де айтылды. Тіпті 2019 жылдан бастап мұндай құжаттар автоматты түрде жетістіктер қатарынан алынып қалды. Себебі, лицензиясы бар ұйымдар берсе де, ол қағаздың заңды күші жоқ. Соның өзінде ұстаздардың ақылы дүниеге қызығушылығы жоғары.<blockquote>− ҚР Оқу-ағарту министрлігі тарапынан мұғалімдерді аттестациядан өткізу ережелері дайындалып жатыр. Әлі толық бекітілмеді. Дегенмен мұғалім марапаттың артынан жүгірмеуі керек, керісінше марапат мұғалімді іздеуі тиіс. Бізде өкінішке қарай көрсеткішке жетсін-жетпесін ондай дүниелер портфолиомызда толып тұрады. Ендігі жерде үздік нәтиже көрсеткен ұстаздарға ғана баға беретін боламыз. Ал жеке байқауларды жеке кәсіпкерлер ұйымдастырады. Оларға заңмен ешқандай тыйым салынбаған. Әрине, ол ата-ананың қалтасына ауыр тиюі мүмкін. Бірақ екінші жағын да ұмытпауымыз керек. Өйткені мұндай конкурстар баланың ашылуына, дамуына себеп болады. Қазіргі күні білім беру ұйымдарына түсіндірме жұмыстарын жасап жатырмыз. Жылтыр дүниеден мейлінше аулақ болуға, жалған атаққа әуес болмауға… Қайдан не алсаңыз да, ол жоғары көрсеткіш болмайды. Мұғалімнің басты көрсеткіші – шәкіртінің жетістігі, − деді облыстық білім басқармасының басшысы Асқарбек Есжанов.</blockquote>Осы ретте әңгімемізге тұздық ретінде мектеп директоры және мұғаліммен сөйлескен болатынбыз. Қ.Баймағанбетов атындағы №42 мектеп-лицей директоры Зейнұр Жаманқұлов заңда көрсетілген байқауларға қатысқаннан абзалы жоқ екенін тілге тиек етті.<blockquote>– Білім орталықтарынан қатынас қағазы келеді. Барлығына бірдей қатысуға міндетті емес. Біздің тараптан ешқандай мәжбүрлік жоқ. Мұғалімдердің де, оқушылардың да өз еркі. Жеке басым ақылы түрде болатын байқауларға қарсымын. Себебі, мұндай білім бәйгесінің қорытындысы бойынша бірнеше бірінші және &nbsp;екінші орындардың берілгенін көргенмін. Бұл дұрыс емес, бірі өзі еңбектеніп алса, енді бір оқушы ата-ана көмегімен жетеді. Соған сәйкес өзіме келген қоғамдық қорларды көбіне саралаймын. Қазіргі уақытта өзіңіз айтқандай, сертификат пен медальға бай орталық көп. Олардан алғанды өзіңіз бен сатқан адам ғана біледі. Егер өзгелер сенің еңбегіңнің еленгенін көрмесе, ұжымыңыз куә болмаса, оның қажеті қанша? Одан ұстаздың мәртебесі көтерілмейді. Ондай дүниеге маңдай теріңмен, қажырлы еңбегіңмен жету керек. Сондай-ақ ҚР &nbsp;«Білім туралы» Заңының №514 бұйрығында көрсетілген тізім бойынша байқауларға қатысқан дұрыс, − дейді ол.</blockquote>Ал қазақ тілі &nbsp;мен әдебиеті пәнінің мұғалімі (Аты-жөні және қай мектепте жұмыс істейтіні өз сұрауы бойынша жазылмады):<blockquote>– Түрлі бағыттағы байқау өте көп. Өздері қолдан медаль мен төсбелгі жасайды. Бұл да − табыс табудың бір көзі. Десе де кейбір ақылы байқаулар бар, білім бөлімімен арнайы меморандумға отырады. Одан алынған сертификаттар мұғалім категориясына &nbsp;пайдалы. Заңды толық білмейтіндіктен болар, көбіне ұстаздар төсбелгі дегенге қызығып қатысады. Айналып келгенде, ол байқаулардың еш &nbsp;салмағы болмайды, − деді.</blockquote>Түйін сөз. Иә, түрлі сертификат пен медаль бергіш мекемелер өздерінің алған қаржысын жарнапұлға жатқызады, яғни, мекеменің өзін-өзі қаржыландыруы деп түсіндіреді. Дегенмен, бұл көңілге қонымсыз. Өйткені қашықтан оқыту бойынша ұйымдастырылатын байқаулар 1000 теңгеден басталса, шығармашылық бағыттағы сайыстарға 1000-5000 теңге көлемінде ақы төлейсіз. Ал біліктілігін арттыруға қатысып, тиісті білімді игерген &nbsp;ұстаздар сертификатты 10000 теңгеге алады. Төсбелгі алғың келсе, 15000-70000 теңгедей қаржың болуы керек екен.Білім мен біліктілікті пұлдау арқылы өсіп келе жатқан жастардың санасына «білімді сатып алуға болады» деген қасаң пікір қалыптастыратынымыз сөзсіз. Бізді алаңдататын да осы мәселе. Сондықтан қу құлқынның қамы үшін бір күндік өмірді ойлайтын мұндай мекемелерге тоқтам жасайтын уақыт келген секілді. Сіз қалай ойлайсыз? &nbsp;Фото: Нұрболат Нұржаубай

Білім мен біліктілік қалай бағаланады?

&nbsp; <a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp; Биыл 11 сыныпты тәмәмдайтын Асылжан еліміздегі екі бірдей еңселі жоғарғы оқу орнының грантын жеңіп алған. Оның бірі – Қорқыт ата атындағы Қызылорда университетінің 50 пайыздық гранты болса, ал екіншісі – Астанадағы ІТ университетінің толық гранты.&nbsp; &nbsp; &nbsp;Мектеп табалдырығында оқып жүріп жоғарғы оқу орнының грантын жеңіп алу үшін оқушыдан жан-жақты дарын, талап, ізденіс, терең ой талап етіледі. Асылжан да сондай оқушылардың бірі де бірегейі. Ол жас та болса бірнеше жобада қатар жұмыс жасап, өз замандастарынан оза шауып келеді. Бұндай озат оқушылар университетті емес, керісінше, жоғарғы оқу орны осындай дарынды оқушыларды таңдайды. Бұл екінің біріне бұйыра бермейтін жетістік.&nbsp; &nbsp; &nbsp;Асылжан Абдуллаев кішкентай кезінен тіл үйренуге, жаңаша дүниелер ойлап табуға әуес. Білімін №210 Оспан Әбілпаттаев атындағы мектепте жетілдіріп жүрген ол – биылғы жас түлек. Асылжан мектеп бағдарламасымен ғана шектеліп қалмайды. Түрлі бағыттарда ізденіп, соның арқасында бүгінде талай шыңды бағындырып үлгерген. Нақтылап айтатын болсақ, Асылжан – «Kyzylorda Hub» алғашқы Қызылордалық бизнес инкубатор, Қызылорда өңірінің стартап жобалар мен инновациялық технологияларды дамытушы орталығының резиденті. Ол өзінің «Тарихнама» жобасымен көпшілік арасында өте жақсы танылып үлгерген.&nbsp; &nbsp; &nbsp;– Жобаның негізгі мақсаты – Сыр жастарына ғана емес, республика, әлем деңгейінде тарихты насихаттау. Жобада тек Қазақстан тарихы ғана емес, сонымен қоса әлем тарихы қамтылады. Себебі, аудиторияның сұранысына орай барлығын қамтуға тырыстық. Қазіргі таңда медиа саласы өте танымал. Адамдар кітап оқуға уақыт таппаса да, ұялы телефон арқылы ақпараттануға әуес. «Заманына қарай адамы» дегендей, «кітап оқылмайды» деп қарап отыруға болмайды. Заман адамы үшін не сұраныста, сол нәрсені жандандыру қажет. «Тарихнама» – медиа алаң. Біз жоба аясында әлеуметтік желілерде арнайы парақшалар жүргізіп, халық арасында тарихымызды насихаттаймыз, – дейді дарынды оқушы.&nbsp; &nbsp; &nbsp;Асылжанның жұмыстарымен танысу барысында біз де әлеуметтік парақшаларға тіркелдік. Шынында, жобаның тиімділігін аталған парақшаларға тіркелушілер санынан-ақ аңғаруға болады. Асылжанның айтуынша, ТікТок желісіндегі аккаунтқа бір жылдың ішінде екі жүз мыңға жуық тіркелуші тіркеліп, 50 миллионға жуық қаралым жиналған екен. Бір айта кетерлігі, жоба тек Қазақстанда емес, Орталық Азия, Еуропа, Батыс Еуропа мемлекеттерін қызықтырып, сұраныс артуда. Тіпті Түркия елінен бірлесіп жұмыс жасауға ұсыныс та түскен екен. «Алдағы уақытта халықаралық деңгейде бейнеконтент жасау ойда бар» дейді жас талапкер. Жобаның негізгі мақсаты – қысқа дерек пен фото, видео арқылы көп мағлұмат беру. Ал негізгі дереккөз – тарихи кітаптар мен еңбектер.&nbsp; &nbsp; &nbsp;Асылжанның бұл бір ғана қыры. «Жігітке жеті өнер де аз» дегенді талапты өренге қарап айтуымызға толық негіз бар. Мектеп өмірінен бөлек, қоғамдық іс-шаралар мен түрлі сайыстарда бақ сынап жүрген ол қай бағытта жұмыс жасаса да үлкен жетістікке жетіп келеді. Ол ең алдымен Асылжанның мұқияттылығы мен қай іске де үлкен ынтамен, жауапкершілікпен, тиянақтылықпен кірісетіндігінен. Асылжан Абдуллаев тарих пәнінен түрлі деңгейдегі ғылыми жобаларға қатысып, жүлделі орындарға ие болып келеді. Сонымен қоса «Қазақстан балалары – шексіз әлемде» балалар киносы бойынша республикалық фестивалінің облыстық кезең жеңімпазы. Осы ретте айта кету керек. Асылжан «Orda studio» студиясымен бірлесе жұмыс жасап, әлемдік деңгейдегі мультфильмдерді қазақшаға аударады.&nbsp; &nbsp; &nbsp;Тек мектептің ғана емес, аудан, облыстың мақтанышына айналып үлгерген дарынды оқушы инновациялық идеялар фестивалінің «Контент және медиа» секциясы бойынша жоба қорғап 300 000 теңге жеңіп алса, «Digital Almaty – 2023» халықаралық цифрлық форумында өзінің «Тарихнама» жобасын таныс­тырып, «Тик Токтың» Батыс Европа «Head of Global Business Solutions» директоры Анастасия Панинамен кездесу мәртебесіне ие болған. Сондай-ақ «Enactus Kazakhstan» студенттер мен оқушылар арасындағы халықаралық жарысында жүлделі II орынды жеңіп алғаны және бар. «ЖасStar» халықаралық фестиваліне қатысып, «Маралсай» демалыс орнына бес күндік демалысқа жолдама ұтып алған жан-жақты талапкер облыстық «Тәуелсіздік ұрпақтары» байқауында «Media» бағыты бойынша жеңімпаз атанып, үш жүз мың теңге сыйақы алған. Жас түлек «Іnnofest Qyzylorda» облыстық инновациялық жобалар фестивалінде де жүлделі орын мен қомақты қаржылай сыйақыға ие болған. Айта кетейік, Асылжан Абдуллаев аудан әкімінің «Өрлеу» жастар сыйлығының ІТ саласы бойынша жеңімпазы атанды. Бұл да бір үлкен жетістік.&nbsp; &nbsp; &nbsp; Жеті қырлы бір сырлы дарынды жаспен білім ордасы мен ата-анасы ғана емес, түгел аудан, тіпті облыс мақтанады. «Бүгінгі өскелең ұрпақ нағыз білімді, жан-жақты дамыған, бірнеше тілді меңгерген, өз елін сүйетін, ұлтжанды азамат болуы тиіс». Иә, солай болуы шартты да.

Жас түлек екі жоғарғы оқу орнының грантын жеңіп алды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp; &nbsp;Көңілге қуаныш ұялайтын көктемнің төл мерекесі - Халықаралық 8 наурыз әйелдер күніне орай «Ана – өмір, Ана – көктем, Ана – ұстаз» тақырыбында Абай атындағы үш тілде оқытатын дарынды балаларға арналған мамандандырылған сыныптары бар мектепте Қызылорда қаласы бойынша білім бөлімінің басшысы Ерлан Теңізбайұлы мен қалалық кәсіподақ комитетінің төрағасы Орынша Міржақыпқызы ұстаздар қауымын құттықтады.&nbsp;Мерекелік шарада ақ-тілектер айтылып, мерейлі 80-85 жасқа толған ардагерлерге құрмет көрсетілді.– Ардақты аналар, аяулы арулар, Сіздерді Халықаралық әйелдер күнімен құттықтаймын! Әйелдер қауымы – әрдайым отбасының ұйытқысы, береке-бірліктің шырақшысы. Әр адамның өміріндегі қуанышты әрі жарқын сәттердің көп болуына сіздер мол үлес қосып келесіздер.&nbsp;Айдай сұлу аруларымыз арамызда жарқырап жүрсе өмірдің мәнділігі өзектеле түседі, сүйіспеншілік артады, сыйластық төрге озады. Мерейлі мерекеде Сіздерге зор денсаулық, баянды бақыт, отбасыларыңызға береке-бірлік, еңбектеріңізге табыс тілеймін, – деді Ерлан Теңізбайұлы.&nbsp;Шара барысында Ерлан Теңізбайұлы ұстаздарға арнайы әзірленген сыйлықтар мен гүл шоқтарын табыстап, білім саласында еңбегі еленген ардагер мұғалімдерді құрметтеп, шапан жапты. Сондай-ақ, облыс орталығындағы білікті ұстаздарды түрлі номинациялар бойынша марапаттады.Мерекелік кеште жас өнерпаздар әннен шашу шашса, мың бұралған бишілер көрермендерге керемет көңіл-күй сыйлады.

Мерекеде ұстаздар құрмет төрінен көрінді

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Өткен жылы Арал ауданның мерейін асырып, Ұлттық бірыңғай тестілеуден 137 балл жинап республика бойынша үздік үштікке кірген Нұрсұлтан Рысқалиев білім бәсекесінде барлығынан оза шапқан-ды. Оның білімпаздығымен биікті бағындырғаны мерейімізді асырып тастады. Мәртебеміз өсті. Алайда ол бір ғана шәкірттің жетістігі емес, оның ар жағында қаншама мұғалімнің білімі мен білігі, төккен тері жатыр. Нұрсұлтанға 5-сыныптан бастап сынып жетекші болып, биология пәнінен дайындаған ұстазы Әлібекова Гүлмира Нұртуғанқызы екендігін бірі білсе бірі білмес. Ендеше бүгін біз осы мұғалімді тақырыпқа арқау еттік.Гүлмира Нұртуғанқызы – Арал қаласының тумасы. Ол мектеп бітірген соң Ақтөбе қаласындағы А.Жұбанов атындағы университетті 2004 жылы бітіріп келген соң қаладағы №220 орта мектепке мұғалім болып қызметке орналасады. Содан бері 20 жылға тарта уақытта білім білігін таныта білген мұғалім талай шәкірттің шамшырағын жаққан.<blockquote>– 2022-2023 оқу жылында бұл сынып менің үшінші түлеп ұшқан шәкірттерім. Бұл сынып өте ерекше сынып болды. «Алтын белгі», 4 «үздік аттестат» иегері өз білімдерімен қорғап шықты. Бұларға 5-сыныптан бастап жетекші болдым. 9-сыныпта балалар бейімділігіне қарай бөлінгенде, менің сыныбыма физика, биология пәніне бейім оқушылар жинақталды. Сол сәттен-ақ Нұрсұлтан өзінің білімімен, жан-жақтылығымен, жауапкершілігімен танылды. Ол барлық пәнді үздік оқыды. Бәріміз Нұрсұлтанға сеніммен үміт артқанбыз және сол үміт ақталды, – дейді ұстазы. &nbsp;</blockquote>Ол шәкірттерін еш уақытта жақсы оқитын, нашар оқитын оқушы деп жіктеп қарамағандығын айтады. Гүлмира Нұртуғанқызы үшін оқушының бәрі бірдей. Оларға деген ықыласы да ерекше. Оқушыларына бауыр басып кеткендігі ұстаздың әр сөзінен байқалып тұрды.<blockquote>– Бала ең алдымен адамгершілік қасиетті жоғалтпауы керек деп ойлаймын. Мейлі оның білім дәрежесі қандай болсын бәрібір. Ең бастысы, кішіге ізет, үлкенге құрмет көрсете білсе, тәкәппарлықтан аулақ болса, өмірден өз орнын таба алады. Және балаға барлық пәнді меңгеріп, сүйіп оқуды міндеттеу де артық. Өзі қалаған пәнді жетік меңгеріп, сол бойынша сүйікті мамандығының иесі атанса, түбінде білікті маман болып шығары сөзсіз, – дейді ол.</blockquote>Гүлмира Әлібекова –талай шәкіртті олимпиада, Ұлттық бірыңғай тестілеу және ғылыми жоба сынды додаларға дайындап жетістікке жетіп жүрген білікті ұстаз. Өзінің сүйікті мамандығын оқушыға меңгерту жолында аянбайтын ізденімпаз жанның жас мамандарға да айтары бар.<blockquote>– Мерейімді өсіріп, мәртебемді асырып отырған осы шәкірттерім. Қазақта «Бұлақ көрсең көзін аш» деген сөз бар. Мен де әрбір шәкірттің талпынысын, қуанған сәтін жанарынан-ақ ұғамын. Талпынысы бар баланы қанаттандыру үшін әркез ізденісте жүремін. Жас мамандар да шәкірттерді түрлі білім бәсекелеріне дайындай жүріп өздерін де шыңдайды. Білімдерін де жетілдіреді. Сондықтан мұғалімдік мамандық көп ізденісті, жауапкершілікті қажет етеді деп ойлаймын, – дейді мұғалима.</blockquote>Ол үлгілі шәкірт тәрбиелеп, олардан бар уақытын аямай, өзгені бақытын аялай жүріп, мектепте мұғалім, отбасында жар, ана екендігін де естен шығарған емес. &nbsp;Жолдасы Нұрболатпен балаларын өсіріп, жарасымды шаңырақтың үлгісін көрсетіп отыр.

Шәкірті 137 балл жинап республикаға танылған аралдық мұғалім

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> 8 наурыз – Халықаралық әйелдер күні қарсаңында Оқу-ағарту министрі Ғани Бейсембаев еліміздің әр өңірінде ұстаздық қызметте жүрген көпбалалы педагог-шеберлерді құттықтады.&nbsp; &nbsp;Министрмен кездесуге келген Түркістан облысы Жетісай қаласының тұрғыны, батыр ана Жанат Кертайқызы жұбайымен бірге алты ұл және екі қыз тәрбиелеп отыр. Ұстаз-шебер өмірінің 44 жылын тарих пәнін оқытуға арнаған.<blockquote> «Мен Қазақстанның барлық мұғалімдерін, әріптестерімді Халықаралық әйелдер күнімен шын жүректен құттықтаймын! Біздің жауапкершілік пен ыждахаттылықты талап ететін ұрпақ тәрбиелеудегі жұмысымызда шығармашылық табыс, зор денсаулық пен сарқылмас сабыр тілеймін» – деді ұстаз.&nbsp;</blockquote> &nbsp;Ғани Бейсембаев құттықтау сөзінде қоғамда әйелдердің ерен еңбегінсіз даму мүмкін емес екенін атап өтті. Олардың ұрпақ тәрбиесіндегі маңызды рөлін ешкім жоққа шығара алмайтынын жеткізді.&nbsp; &nbsp;<blockquote>«Сіздер тәуелсіз еліміздің болашағы – жас жеткіншектерімізді, ұлдарымыз бен қыздарымызды тәрбиелеп, бүкіл елдің игілігі жолында еңбек етіп келесіздер. Өздеріңізді Халықаралық әйелдер күні мерекесімен құттықтай отырып, шынайы алғысымды білдіргім келеді. Сіздер кәсіби шеберліктеріңіз бен қажыр-қайраттарыңыздың арқасында ана мен ұстаз міндетін қатар алып жүрсіздер. Сіздерге осы жолда зор денсаулық, сарқылмас сабыр тілеймін. Өмірлеріңіздің әрбір сәті бақытты кезеңдерге толы болсын» – деді, министр.&nbsp;</blockquote>Мейрам қарсаңында еліміздің бас ұстазы педагогтерді «Білім беру ісінің құрметті қызметкері» және «Ы. Алтынсарин» төсбелгілерімен марапаттады. Марапат алғандардың қатарында елордадағы №96 мектеп-гимназия директоры Сәуле Теменова, физика пәнінің мұғалімі Дәмелі Қошқарбаева, сондай-ақ бастауыш сынып мұғалімдері – Ақшегүл Ақмағамбетова, Меруерт Қабиева, Апидаш Рахымжанова, Гүлнар Ишанбай; Қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімдері – Майра Шайхиева, Лаура Семеева, Светлана Жұманова, Алтынгүл Шаймағанбетова , Әсел Ерментаева; Орыс тілі және әдебиетінің мүғалімдері – Нұргүл Оспанова, Әлия Нұрахметова; математика пәнінің ұстаздары – Маржангүл Әбдікәрімова, Бағлан Құсманова, тарих пәнінің мұғалімі Жанат Айдағараева және ағылшын тілі пәнінің мұғалімі Ақмарал Сайфутдинова бар. Айта кетейік, бүгінде Қазақстанның білім беру ұйымдарында 470 мыңға жуық әйел педагог еңбек етеді.

Оқу-ағарту министрі көп балалы ұстаздарды мерекемен құттықтады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp; Халықаралық «Қазақ тілі» қоғамы Қармақшы аудандық филиалы өткен аналар мерекесіне орай аудандық Көшеней Рүсембекұлы атындағы Жыраулар үйінде бастауыш ұйымдарда мемлекеттік тілдің мәртебесін көтеруге белсенді атсалысып жүрген бір топ қыз-келіншектерді қабылдап, мерейлі мерекемен құттықтады.&nbsp;Жиында аудандық филиалдың алқа мүшелері, Қармақшы ауданының Құрметті азаматы Әбдірахман Құлдүйсенов, аудандық қоғамдық даму бөлімінің бас маманы Нұрлан Бейбітов, аудандық филиал төрағасы Гүлжауһар Раева тіл белсенділерін мерекемен құттықтап, облыстық, аудандық филиалдың Алғыс хатымен марапаттап, сый-құрмет көрсетті.&nbsp;<blockquote>– Көктемнің алғашқы күні алғыс айтумен басталса, 8 наурыз – Халықаралық әйелдер мерекесі де айналаға шуағын шашқандай нәзікжандыларды қуанышқа бөледі. Алда қазақтың Жаңа жылы да келе жатыр. Сіздерді осы көктемнің жылы мерекесімен шын жүректен құттықтаймыз. Тіл мәртебесін көтеруде сіздердің еңбектеріңіз зор. Туған елін, халқын, оның дәстүрін, мәдениетін шын сүйген адам ғана өз тілін құрметтейді. Әрқашан тілге жанашырлық танытудан тайынбаңыздар деп тілек білдіреміз, – деді филиалдың төрағасы Гүлжауһар Төлегенқызы.</blockquote>

Қармақшылық әйел-аналар марапатталды 

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Уақыт жылжыған сайын адамзаттың сұранысы да құбылады. Сол секілді қазір дүниеде мамандықтар да өзгеруде, бірі жойылып, енді бірі жаңадан пайда болды. Мәселен, индустриялық бағдарламаны жүзеге асыра бастаған тұста елімізде инженерлер ең құрметті мамандық саналған. Қаржы дағдарысына дейін мұнайдың бағасы жоғары болғанда мұнай-газ саласы мен жалпы экономикаға, бизнеске бет бұрғандар көбейді. Енді индустриялық-инновациялық бағдарламалар жайлағанда технологияның тілін меңгергендерге зәру болдық. Бірақ бұл салада білікті мамандарымыз көп дей алмаймыз. Мәселеге бойласақ, «жастарды қай бағытта оқытқан жөн?» деген сауалға ұрынамыз.Еңбек нарығындағы елеусіз құбылысЖалпы елде еңбек нарығын зерттеуші сарапшылар кейінгі жылдары қашықтан басқаратын техникалық оператор, ақпараттық технолог, өнеркәсіп саласының мамандарына сұраныс артқанын айтып жүр. Қазір жеңіл өнеркәсіп өнімдерінің технологиясы мен оны құрастыру, тау-кен ісі, жылу энергетикасы саласының мамандарына қажеттілік күн санап артуда. Мысалы, кейінгі 5 жылда IT мамандарға сұраныс екі есе өскен. Соған қарамастан еңбек нарығында кадр тапшылығы бар. Не десеңіз де келешекте технологиялық мамандықтарға сұраныс еселене түспек. Сөзіміз дәйексіз болмасын, мәселен, 2019 жылы Қазақстанда болашақта ең сұранысқа ие болатын 100 мамандықтың тізімі жасалды. Тізімді Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі мемлекеттік бағдарламалар мен кадрлық қажеттілікті болжау негізінде құраған. Сондағы 100 мамандықтың 57-сі тікелей технологиялық салаға қатысты.Енді таяуда Еңбек ресурстарын дамыту орталығы баяндамасын жариялады. Көз жүгіртсек, жабдық операторлары, коллекторлар, пошташылар мен курьерлер, полиграфия қызметкерлері, буып-түюшілер, дәнекерлеуші сияқты орташа деңгейдегі мамандықтар көп ұзамай жойылуы мүмкін екен. Қазір цифрландыру экономикаға етене араласып, оның құрылымын, әсіресе еңбек нарығын құбылта бастады. Цифрландырудың жұмыспен қамтуға, кәсіптер санына, адами капиталға және еңбек өнімділігіне әсерін талдау маңызды. Мысалы, біраз сарапшылар адамдарды роботтармен және жасанды интеллектпен алмастырудың ақыры технологиялық жұмыссыздыққа әкелуі мүмкін деп алаңдайды. «Технологиялық жұмыссыздық» дегеніміз – өткен ғасырдан бері келе жатқан жаңа технологиялардың пайда болуымен сипатталатын жұмыссыздық түрі. Әсіресе қоғам жасанды интеллекттің дамуына ілесе алмай жатқанын көріп отырмыз.Бұл жерде қаншама технология жаңартылып жатса да, алмастыра алмайтын мамандық түрлері де айтылады. Санатта балабақша тәрбиешілері, мектеп мұғалімдері, топ-менеджерлер, заңгерлер, зерттеуші-талдаушылар бар. Бірақ экономикада мұндай жұмыс түрлерімен қамтылғандар үлесі шамамен 7,5 пайызды ғана құрайды.Баяндама авторлары кей мамандықтардың жойылу процесі алдағы онжылдықта басталатынын айтқан. Қазір көптеген кәсіп түрін толық болмаса да жартылай автоматтандыруға мүмкіндік артты. Дегенмен жойылған саланың орнын басқа да жұмыстар алмастыра алады. Мәселен, бір зауытты толық автоматтандырып тастаған күннің өзінде роботтарды басқарып, бағдар беретін келесі бір салалар шығады. Дегенмен Қазақстанның жағдайында жаңа технологиялардың ықпалынан сескену негізсіз сияқты. Өйткені дамушы елдер цифрландыруға толық дайын емес. Сондықтан дамыған және дамушы елдер тұрғысынан оның таралу қарқыны әртүрлі болмақ. Жақын арада еліміз толыққанды технологиялық өзгеріске ұшырап, қарқынды автоматтандырудан өтуі екіталай.Экономиканың күрделілік индексі бойынша Қазақстан 133 елдің ішінде 81-орында, яғни, құны арзан өндірістің жоғары үлесін көрсетеді. Шикізат секторының жоғары үлесі басқа секторлардың қысқаруына және олардағы өнімділіктің төмендеуіне әкелді. Елімізде біліктілігі орташа және төмен қызметкерлерге сұраныс бола береді. Цифрландыру, ең алдымен, орта білікті қызметкерлерге әсер етуі мүмкін екенін ескерсек, дамыған елдермен салыстырғанда кешігіп келсе де, жұмыс күшінің көп бөлігі сұранысқа ие болмай қалу үрдісі бізге де жетуі мүмкін.Екінші жағынан, шикізат бағытына бет бұру Қазақстанды дамыған елдерден алыстатып тұр. Бюджеттің Ұлттық қорға түсетін түсімдерге үлкен тәуелділігіне байланысты экономикамыз жиі теңселеді. Мұндай жағдай Қазақстанда жаңа технологияларды енгізу ісіне әсер етіп, оларды одан әрі кейінге қалдырады. EduNavigator жобасына жетекшілік еткен Ғизат Маханов та технологиялық салаларға сұраныс артқанын растап отыр. Дегенмен жоғарыда айтқанымыздай, салалардың түбегейлі өзгеруіне себеп жоқ.<blockquote>Елде технарлар көбейгені даусыз. Соңғы 5-10 жылдықта диджитализация жақсы дамыды. Бұрынғы мен қазіргінің айырмасы жер мен көктей, яғни, күнделікті қажеттіліктің бәрінде, банк қызметі, құжаттарды онлайн рәсімдеу, білім алу, такси шақыру, тапсырыс беру секілді дүниелер айтарлықтай жеңілдеді. Бұл – бір жағы. Қазір көлік құрастыру тәрізді салалар да дамып жатыр, мамандарға сұраныс көп. Ауыл шаруашылығын алып қарасақ, ол жерге де биотехнология, химия мамандары қажет. Қазақстанда 1990-2000 жылдары гуманитарлық мамандықтарға сұраныс өте көп болды. Енді өндірістің қарқын алуына байланысты технарлар алға шықты. Қарапайым бір мысал, терең ғылымды қажет ететін ғимараттар салуда архитекторлар тапшы. Амалсыз шетелден әкеледі. Жалпы, Қазақстан технологиялық дамуын бағалар болсақ, әлемде ең алдыңғы қатарда болмаса да, соңында емес. Биология, химия, өндіріс салалары да алға ілгерілеп келеді. Әйтеуір бір орында тұрмағанымыз анық, – дейді сарапшы.</blockquote>Айтпақшы, 2022 жылы Ғылым және жоғары білім министрлігі техникалық мамандықтарға грант санын арттырды. Оған дейін жыл сайын 60 мыңға жуық гранттың 40 пайызы техникалық мамандықтарға бейімделген еді. Енді техникалық мамандықтар үлесі 60 пайызға жетті. Демек, педагогика, IT және техникалық бағыттағы білім салаларына грант көбірек бөлінеді.Жұмыссыздық һәм жасанды интеллектКейде жастар өз саласы бойынша білім алып, оқуды аяқтаған соң басқа салада қызмет етіп не жеке кәсіпке ден қояды, яғни, жүздеген грант бөліп, жастар оқыған кейбір мамандық шындығында еңбек нарығында сұранысы жоқ, елеусіз сала болуы мүмкін. Бұндайда кез келген жоғары оқу орны еңбек нарығын болжап, сараптап отырғаны абзал. Қандай өзгерістер болып жатқанын, білім алған шәкірттер кейін жұмыссыз қалмауын ескергені жөн. Оқу бағдарламалары сұранысқа сай дайындалуы тиіс. Бірақ елімізде көп оқу орны бұл іспен ден қойып, айналыспайтын тәрізді. Жаңа технологияларды сөз етеміз-ау, онсыз да елде жұмыссыздар үлесі аз емес. Пандемиядан кейін бұл бағытта оң өзгеріс болған жоқ. 2021 жылы 451,3 мың адам жұмыссыз болса, былтыр 452,6 мың адамды құраған. Екі жыл бойы шамалас деңгейден аспай, өзгеріссіз тұрған сандар. Адамзат жаңа мүмкіндіктерге қол жеткізу жолында аянбай жатыр. Қазір адам өмірін жеңілдетіп, тиімділікті арттыру үшін автоматизация, роботизация, жасанды интеллект тәрізді үрдістер таралды. Адам атқаратын кез келген қызметті роботтар жасай алады деген дәме бар. Тіпті, жасанды интеллект арқылы роботтарға мақала жаздыруға мүмкіндік туды. Үй жинап, балаға күтуші болған роботтар, ақылды техникалар ғылымның тенденциясына айналды. Мейлі 20 жыл, бәлкім 40 жыл дейік, бұл үрдістер елімізге жетсе, жұмыссыздар қатары расымен көбейе бере ме? Оның алғышартын байқау қиын емес, Қазақстанда алпауыт кәсіпорындар бұрын бірнеше адам атқаратын жұмысты автоматтандыру арқылы оңай жүзеге асыра бастауда. 2021 жылдың соңында Атыраудағы «Теңіз» кеніші 39 мың адамды жұмыстан босатқаны бар. Өйткені ол адамдардың негізгі жоспары орындалған соң кейінгі қалыпты процестерді атқаруда қажеті жоқ.<blockquote>Жаңа технологиялар адамзатқа ылғи үрей тудырады. ХХ ғасырдың басында екінші дүниежүзілік соғыстан кейін осындай үрей болды. Жасанды интеллект, роботизация басталғаннан кейін адамдар тағы да «жұмыссыздық болады, жұмысымызды алып қояды» деп алаңдап жүр. Мәселеге пессимистік көзқараспен қарасақ, кемшілік бар. Бірақ «жұмыссыздық және технология» деген дүниеде ешқандай болжаулар дәл орындалмаған. Ал реалистік тұрғыдан қарар болсақ, автоматизация, роботизация жұмыссыздық тудырмайды. Еңбек нарығы және экономика өте күрделі. Еңбек нарығында жұмыс шектеулі емес, «100 жұмыс орны бар, оның 50-ін робот алып қойса, 50 адам жұмыссыз қалады» деу жөн емес. 50-ін роботтар алып қойса, қосымша тағы 50 немесе 100 жұмыс орны пайда болады. Мысалы, бір зауыт роботты өндіріс процесіне енгізсе, сол зауыттан шыққан өнім нарықта арзан бағамен сатылады. Бұл қаржы жағынан халыққа тиімді. Артылған ақшасын ел басқа салаға, қызметке жұмсайды. Мәселен, біреудің қалтасында 5 мың теңге артылса, ол оны баласын оқытуға жұмсаса, педагогтерге сұраныс артты деген сөз, яғни, роботизация жұмыс орындарын алып қоймайды, көбейтеді, – дейді Ғизат Маханов.</blockquote>АҚШ-та жасанды интеллект пен роботизация өзге елдермен салыстырғанда аз да болса көш ілгері. Бірақ соның өзінде процесс әлсіз. Бірақ Жапония мен Оңтүстік Кореяда роботизация керемет дамыды. Роботтар барлық саланы жайлаған. Дегенмен жұмыссыздық деңгейі төмен, жұмыс орындары керісінше көбейіп, мамандарға сұраныс артқан. Әйтпесе он мыңдаған қазақ баласы Оңтүстік Кореяда тектен-тек жүрген жоқ. Роботизация дамыған елде жұмыс күшіне сұраныс көп. Демек, роботизациядан қорқу – пайдасыз нәрсе.Ал Қазақстанда роботизация өте қымбат. Оны жасау, енгізу, күрделі бизнес процестерінде қолдану қиын әрі шығыны мол. Ірі өнеркәсіптер болмаса, жаңа технологияға орта және кіші кәсіптің тісі батпайды. Сондықтан елімізде бүгін-ертең салалар мен мамандықтарға байланысты өзгерістер болатынына сену қиын.Фото: freepik.com

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары: Білім