Kyzylorda-news.kz. Бассейнде жүйелі түрде жаттығу балаға біраз артықшылықтар сыйлайды. Ол баланың физикалық та, эмоционалдық та жағдайына жағымды әсер етеді. Бала жүзуден кейін өзін сабырлы сезінеді және сергектік қуатын алады.
Суда тұра алу 
Баланы суда тұруға үйрету — жаттықтырушының негізгі міндеті. Содан кейін ғана бала жүзу техникаларын меңгереді. Бұл екеуі де — бала күтпеген жағдайда пайдалана алатын маңызды дағдылар. Зерттеулер жүзу сабақтарына барып жүрген балалардың бассейнге жаттығуға бармайтын құрдастарына қарағанда суға батып кету қаупі әлдеқайда төмен болатынын дәлелдеген. Себебі жаттыққан бала суға құлап кетсе, қорқып кетпей, өздігінен шыға алады. Дегенмен, бала жүзу білсе де, оны суға қараусыз жібермеңіз.
Жаңа нейрондық байланыстардың түзілуі 
Баланы жаңа тәртіпке, соның ішінде жүзуге үйрету ми белсенділігін ынталандырады. Жаңа нейрондық байланыстар қалыптасады және баланың дамуы жылдамдайды. Бала бассейнде жаттыққан кезде қан айналым күшейіп, нейрондар оттегі мен олардың жұмысына қажетті қоректік заттар алады.
Бұлшықеттердің қатаюы 
Балалардың, соның ішінде кішкентай бүлдіршіндердің бассейндегі жаттығуын сырттан бақыласаңыз, ол жай сумен ойнап жатқан секілді көрінуі мүмкін. Бірақ негізінде бұл бұлшықет корсеті іске қосылатын қарқынды жаттығу. Бассейндегі жаттығулардың арқасында бала денесіндегі бұлшықеттердің 90%-ы қатаяды. Егер жас спортшы жүзудің түрлі стилін меңгерсе, ағзадағы барлық бұлшықет тобы дамиды.
Жан-жақты даму 
Бассейнде жүйелі түрде жаттығу баланың барлық физикалық қабілеттерінің дамуына ықпал етеді. Жүзу ағзаға жан-жақты әсер етеді. Жаттығулар бес негізгі физикалық қабілетпен жұмыс істеуге бағытталады: күш, жылдамдық, шыдамдылық, иілгіштік және ептілік. Бассейнде үйренген дағды балаға спорттың басқа түрлерінде де жетілуіне көмектеседі.
Жақсы ұйықтау 
Жүзу жаттығулары — бала ұйқысының сапасын жақсартатын тұрақты аэробты жүктемелер. Сондай-ақ, бассейнде жаттығу күндізгі ұйқышылдықтан арылтады. Жүзуді бала кестесіне қоссаңыз, ол кешке тез ұйықтап кетіп, таңертең сергек оянады.
Күйзелістен арылту 
Су бала психикасына жағымды әсер етеді және күйзелістен арылтуға көмектеседі. Жүзу жаттығуларының арқасында бала ағзасында эндорфиндер бөлінеді: олар күйзеліспен және нашар көңіл күймен күреседі. Судағы жаттығулар жалпы психикалық денсаулықты жақсартады.
Жүрек саулығы 
Жүзу жүрек-қан тамырлар жүйесінің жұмысына жағымды әсер етеді. Ол бала жүрегіне жылдам дамуға және көлемді сапалырақ жинауға көмектеседі. Дене температурасынан төмен температурадағы суға кірген кезде қан қысымы түседі. Жүзумен ұзақ айналысса, ол тамыр соғуының азаюына ықпал етеді: жаттыққан жүрек бұлшықеті аз мөлшерлі жиырылуда өз қызметін тиімді орындайды. Жүзу — керемет кардио-жаттығу. Бұл спорт түрінде зақым алу қаупі өте төмен.
Салауатты өмір салты 
Бала кішкентайынан жүзуді үйренсе, оған салауатты өмір салтын ұстану оңай болады. Ол жүзу жаттығулары арқылы салмағын бақылауда ұстай алады, дене пішінін жақсы формада сақтайды немесе оны күйзелісті түсіріп, босаңсуға пайдалана алады. Оған қоса, бассейнде бала қызығушылығы бірдей жаңа достар табады.
<a href="https://massaget.kz/layfstayl/sport/67611/">Massaget</a>

Баланың бассейнде жаттығуы жан-жақты дамуына көмектеседі

Kyzylorda-news.kz. Ұлыстың ұлы күні – Наурыз мерекесі жақындап келе жатыр. Осыған орай Наурыз мәзірінде болуы қажет басты тағамның бірі наурыз көже екені белгілі. Нутрициолог Меруерт Шахабаева диеталық ұлттық тағамдардың, соның ішінде наурыз көженің құрамына не қосылатынын айтып берді, деп хабарлайды <a href="https://kaz.tengrinews.kz/">Tengrinews.kz</a>.
Нутрициолог “диеталық наурыз көже бар ма?” деп таңғалатындарға жауап берді.
<blockquote>
 “Иә, диеталық наурыз көже бар. Алда Наурыз мерекесі келе жатыр. Соған орай жеңіл түрде наурыз көже дайындауға болады. Оған&nbsp;бір шыны маш, бір шыны жүгері, бір шыны үрме бұршақ, бір шыны бидай, бір шыны бұршақ, ешкі айраны немесе үй айранын&nbsp;қосса жеткілікті. Жетіншісі – татымына қарай тұз. Жеті түрлі тамақ қосу арқылы наурыз көжеге жасалады. Айтылған жеті түрлі дәм құрамында күрделі көмірсу бар. Ол тез қарын аштырмайды. Бұл дәнді дақылдарды түнде суға салып қойған дұрыс. Себебі олардың құрамында фитин қышқылы бар. Фитин қышқылы дәнді-дақылды сыртқы ортадан қорғайды. Түнде суға салып қойып, таңертең пісірсек, фитин қышқылы жойылады. Сонымен қатар, оның ағзаға сіңімділігі де артады. Дәнді-дақылдардың сіңімділігін арттыру үшін үнемі жуып пайдалану қажет. Ешқандай қазы-қарты, құйрық майсыз да осылай наурыз көже дайындауға болады. Бұл асқазанға ауырлық түсірмейді. Таңертең жеке-жеке суға пісіріп, суыған соң айран құю керек. Міне, диеталық наурыз көженің мәзірі осындай”, – деді ол.
</blockquote>
Сонымен қатар, маман наурыз мәзіріне қандай тағамдар жататынын санамалап берді.
<blockquote>
 “Наурыз мәзіріне диеталық наурыз көже, құрт, табиғи сары май, жент жатады. Нан-бауырсақтың орнына диеталық қытырлақ нан тұтынуға болады. Диеталық қытырлақ нан ашытқысыз жасалады немесе үйден ашытқысыз нан пісіруге болады. Осы орайда жент құрамын айтып өтейін. Оған тортасынан айырылған сары май, таза бал, тары-талқан, мейіз, жаңғақ қосуға болады. Қанттың орнына таза бал қосылады. Бұл рецепт тойымды әрі пайдалы”, – деді маман.
</blockquote>
Нутрициолог ұлттық тағамдардың ағзаға пайдасын әңгімеледі.
<blockquote>
 “Ұлттық тағамдар денсаулыққа өте пайдалы. Мысалы, ешкі сүтінен жасалған йогурттың немесе ешкі айранының пайдасы зор. Әдетте ешкі сүті ана сүтіне балама ретінде қолданылады. Ешкі сүті ішектегі пайдалы бактерияны қамтамасыз етеді. Олар артса, имуннитет те жақсарады. Құрт – табиғи антисептик. Тамақ ауруымен жиі ауыратындар, тонзиллит, ангинаға шалдыққандар, тісі ауыратындарға құрт пайдалы саналады. Құрт құрамындағы тұз табиғи антисептик секілді қолданылады. Ал қазы-қарта, құйрық майды жақсы көретіндер таңертең тұтынғаны дұрыс. Түнде адамның өті де тыныштықта болады. Ұйықтаған кезде өт іркіледі. Таңертең табиғи жұмыртқа, май, қазы-қарта жесек, ұйықтап жатқан ағза тез оянады. Бұл өт ауруларының алдын алады, ми жұмысын, иммунитетті жақсартады”, – деді ол.
</blockquote>
Маман ұлттық сусындардың құрамында ақуыз мол екенін айтады. Ол қандағы иммуноглобулиннің артуына ықпал етеді.

Диеталық наурыз көжені қалай дайындайды?

Kyzylorda-news.kz. ЗК-169/1 тергеу изоляторында 22-наурыз Ұлыстың ұлы күні мерекесі алдында шаруашылық бөліміне қалдырылған сотталғандар арасында спорттық іс-шара өтті.
Жарысты мекеменің тәрбие бөлімі жоспарға сәйкес, Қызылорда облысының дене шынықтыру және спорт басқармасының бірлесе отырып ұйымдастырған.
<blockquote>
 “Біз, сотталғандарды ынталандыру мақсатында жарыстарды жиі ұйымдастырамыз. Бүгінгі іс -шараның мақсаты Наурыз мерекесін атап өту, ұлттық мерекені ұлықтау, сотталғандардың бойында салауатты өмір салтын қалыптастыру, оларды оң тәрбиеге қарай бағыттау болып табылады” – деді, әділет капитаны А. Тұрманов
</blockquote>
Жазасын өтеушілер арқан тарту, кір тасын көтеру, турникке тартылу бойынша екі топ болып сынға түсті.
Нәтежиесінде, білек күші басым түскен “Арлан” тобы арқан керуден алда болды.
ІІ орынды “Сұңқар “тобындағы жазасын өтеушілер кір тасын көтеруден озық түсті. 
Ал, турникке тартылу бойынша С есімді азамат, шыдамдылығымен барлығын басып озып, тобындағыларды жеңіске жетеледі.
<blockquote>
 “Бүгінгі шараны ұйымдастырушыларға рақмет айтамыз. Жарыс тартысты өтті. Бар күш жігерімізді салдық. Көктемнің жылы лебінен бе, желпініп, біраз сергіп қалдық. Тергеу изоляторы қызметкерлерін, барша қазақстандықтарды наурыз мерекесімен құттықтаймыз” – деді , жеңіске жеткен Сұңқар тобындағы азамат.
</blockquote>
<img src="https://kyzylorda-news.kz/wp-content/uploads/2022/03/img-20220321-wa0010.jpg" alt="" />
<img src="https://kyzylorda-news.kz/wp-content/uploads/2022/03/img-20220321-wa0012.jpg" alt="" />

Жазасын өтеушілер арасында ұлттық ойындардан жарыс өтті

Kyzylorda-news.kz. СҚО әкімі Құмар Ақсақалов Петропавлдағы жылу-электр орталығындағы апатқа қатысты түсінік берді.
<blockquote>
 «Мемлекет басшысы қысқа уақытта Петропавл тұрғындарын жылумен қамтуды тапсырды. Кешегі апатқа дейін 4 қазандық агрегаты жұмыс істеді. Апаттың салдарынан екеуі істен шықты. Түні бойы орталықта екі қазандық қана жұмыс істеді. Кешке қарай барлық төрт қазандық агрегаты қалалықтарды жылумен қамтиды, яғни орталық апатқа дейінгі жағдайда жұмыс істейді», – деді Құмар Ақсақалов.
</blockquote>
Облыс әкімінің айтуынша, кеше апат орында бір адам жұмыс істеген. Қазір жұмысшы іздестіріліп жатыр. Басқа зардап шеккендер жоқ.

Құмар Ақсақалов: Петропавлдағы тұрғын үйлер кешке дейін жылумен толық қамтылады

Kyzylorda-news.kz. Әзірбайжанда Наурыз мейрамы немесе сол тілде айтқанда Новруз байрамы – Әзірбайжан халқының да ең сүйікті мейрамдары санатында. Бұрын осы мейрамның құрметіне жергілікті халық 6 күн қатарынан жұмыс істемей, молынан берілген демалыс күнін көңіл көтеріп, асыр салып тойлатқан. Тәуелсіздік алған соң бұл мереке ресми түрде аталып өте бастаған. Бірақ бұл жайт демалыс күндерінің мерзімін қысқартып, мейрамды 21-23 наурыз аралығына қойған екен. Десе де қазіргі таңда елдің Оңтүстік өңірінде сол баяғы ескі дәстүр сақталып қалған.
Бұл елде наурыз мерекесіне дайындық біздегідей бірнеше күн бұрын басталады. Дәлірек айтсақ, ескі жылдың соңғы сәрсенбісі, яғни «ахыр чершенбе» күнінен бастап, Жаңа жыл қамына кірісетін көрінеді. Сол күні үй мен ыдыс-аяқтарын тазалап, өмірден өткен туған-туыстарына дұға етеді. Ал Жаңа жыл кірген күні ерте тұрып, өзенге немесе бұлақ басына барып, шомылады. Жаңа жылдың бірінші күнін таза ниетпен, ақ пейілмен қарсы алады. Әзірбайжандар&nbsp;жаңа жылдың бірінші күнінде оразасын балмен немесе қантпен ашады. Бұл өмірі бал мен шекер сынды тәтті болсын деген ниеттері.
Тағы бір айта кетерлік жайт, олар сол күндері үйін жұпар иіспен тазалап шығады. Солай үйді жын-шайтаннан, өзін теріс пиғылдан тазалайды. Артынша тәтті-дәмділерін қойып, бір-бірін қонаққа шақырады. Мерекенің қуанышымен-ақ өтіп кететін Жаңа жылдың алғашқы күні олар да түрлі ас қойылған ақ дастарқанмен қарсы алады.&nbsp;«Йеди-левин»&nbsp;тағамы да&nbsp;ас мәзірінен қалмайды. Бұл тағам біздің наурыз көжемізге ұқсас. Оған да жеті түрлі дәм қосылады. Сонымен қатар, бұл елдің дастарқанынан «с» әрпінен басталатын дәстүрлі сумах тағамы, скед – яғни сүт, сірке суы мен бидайдан, ұннан жасалған семени ботқасын көре аласыз.
Дастарқанға айна мен балауыз және боялған жұмыртқа міндетті түрде қойылады. Өйткені&nbsp;бұл күні&nbsp;айна мен жұмыртқаның атқарар ролі ерекше. Әзірбайжан халқының ежелден келе жатқан аңызы бар. Ол аңызға сенсек, жер үлкен өгіздің мүйізінде тұр. Жаңа жыл кіргенде бұқа жерді бір мүйізінен екінші мүйізіне ауыстырады. Дәл сол кезде жер қозғалып, көптен күткен Жаңа жыл да кіреді. Міне, сол жердің қозғалған сәтін қалт жіберіп алмау үшін айнаның үстіне боялған жұмыртқаны қояды. Жұмыртқа орнынан сәл қозғалса немесе қимылдаса – Жаңа жыл кірді деген сөз.
Әзірбайжандықтардың салты Иран жұртының дәстүріне ұқсас. Иран халқы үшін Наурыз басты мереке. Яғни олар біз секілді Жаңа жылды екі рет тойлап, әуреге түспейді. Көктемнің бұл айын ирандықтар Фавардин атап кеткен. Жаңа жыл кірмес бұрын ирандықтар жасамық, бидай сынды дәнді дақылдарды өсіріп, солардың өскінімен үйлеріне әшекей жасайды. Бұл – үйден тоқшылық кетпесін дегені. Оған қоса, өсіп-өркендеудің нышаны іспетті. Дәнді-дақылдардың өскіні үйде 13 күн тұрып, содан кейін өзенге тасталады.
Бұл елде де ескі жылдың ақырғы сәрсенбісі ерекше күн. Сәрсенбінің сәтінде Иран жұрты үлкен от жағады. Бұл жаңаруды білдірсе керек. Сонымен қатар жаңарудың белгісі ретінде бұл күнде қандай да бір жаңа киім алуы міндетті екен. Ирандықтар Наурыз мейрамының тағамын жеті жаңғақ түрінен жасайды. Жаңа күн туғанда ел ақсақалдары жасы кіші балаларға күміс немесе алтыннан жасалған тиын табыс етеді. «Аиди» деп аталатын бұл дәстүр келер ұрпақ аталарының жолын қуып, жасына-жас қосылып, үбірлі-шүбірлі болсын дегенді білдіреді.
Түркияда да бұл күндері ұлттық тағамдар дайындалып, мол дастарқан жайылады. Бұл айды түріктер «Сұлтан невруз» атаған. Мереке күндері олар да бір-бірінің үйін аралап, амандық сұрасып, Жаңа жылмен құттықтайды.
Түрікменстан жұрты да бұл күнге алдын ала дайындалады. Яғни ескі жылда істелетін жұмысты жаңа жылға қалдырмау қағидасы бар. 5-6 күн бұрын басталатын дайындық барысында олар үй-жайын реттеп, тазалап, тағам дайындауға кіріседі. Бірінші астың атасы – нанды, одан кейін түрлі ұлттық тағамдарды пісіреді. Келесі жылдың табысты болуы үшін дастарқанды барынша молынан жаюға тырысады. Ал мереке күні палау пісіріледі. Сонымен қатар ұн мен қанттан және бірнеше дәнді дақыл түрлері қосылатын «семени» тағамы қатар дайындалады. Сол күні дастарқанға арабтың «син» әрпінен басталатын жеті тағам түрі де қойылуы парыз екен.
Палаудың отаны – Өзбекстанда бұл мереке ұзаққа созылады. 13 күн
бойы өзбек жұрты туған-туыстарын аралап, той тойлайды. Олар 13 күн бойы істеген игілікті ісі айдан-айға ұласып, бір жыл бойына жалғасады деп сенеді. Сол себепті де бұл күндері ескі реніш пен қарыздарын кешіріп, барынша көңілді жүруге тырысады. Мерекенің алғашқы күндері түрлі ұлттық ойындар ұйымдастырылып, мерекелік іс-шаралар өткізіледі. Бұл мейрам Самарқан мен Бұқар асып, той тойға ұласады. Бір қызығы, келесі жылдың қандай болатынын бұл халық үйге келген алғашқы қонақтың құтты қадамымен өлшейді екен. Ол адам жайдары, көңіл күйі көтеріңкі болса, жыл жақсы өтіп, үйге бақыт кіреді деген сөз. Ал тоқтықтың белгісі ретінде мейрам күндері әрбір үйдің дастарқанына «сумалак» асы қойылады. Бұл ас та бидайдан жасалады.
Тәжікстан жұрты да осы «суманақ» немесе «сумалақ» тағамын әзірлейді. Бұл елде Наурыз 21-24 аралығында тойланады. Аталған барлық&nbsp;елдегі секілді тәжіктер де тағамның мол болғанына көп көңіл бөледі. Жаңа жылдың алғашқы күні дастарқанға ұн мен еттен жасалған тағамдар көп қойылады. Сумалақты дайындау бір апта бұрын басталатын көрінеді. Дәл мерекеге әзір болған тағамға бірінші құран оқылып, содан кейін туған-туыс пен көрші-қолаңға таратылады. Ол жақтың жұртында тағамды татпас бұрын іштей тілек тілейтін дәстүр де бар көрінеді.
Қырғыз көршіміз де бұл күні «ноорузкөжесін» пісіріп, туған-туыстың басын қосып мәре-сәре болады. Бұл күндері қырғыз жұрты ұлттық киімдерін киіп, көрші-қолаңды аралап, Жаңа жылмен құттықтап шығады. Байқасаңыз, біздің елден еш өзгешелігі жоқ. Тек тағам түрлері бөлектеу. Қырғыз халқы бұл күндері наурыз­көжемен қатар «ауз көже» мен «кавут» дәстүрлі тағамдарын дайындайды. Осындай ортақ мерекені қарақалпақ жұрты, қырым татарлары, башқұрттар, Солтүстік Кавказ елі, тіпті Қытайды мекен еткен түркі тілдес шағын ұлттар да тойлайды.
Бұл күндері аты аталған елдерде жеті түрлі қоспадан тұратын көже немесе басқа да тағам түрлері дайындалып, шама-шарқы жеткенше той жасап, мерекелік іс-шаралар өткізеді. Байқағаныңыздай, Наурыз мейрамы Еуразия құрлығын мекен еткен біраз ел үшін жат емес. Барлығы да Наурызға ұлық мереке деп, үлкен мән берген. Иә, әрқайсының салты басқа, дегенмен тағамдарында жеті түрлі қоспаның болуы кездейсоқ болмаса керек.&nbsp;
<a href="https://kostanaytany.kz/archives/19478">Kostanaytany.kz</a>

Өзге елдегі Наурыз мейрамы

Kyzylorda-news.kz. Қазақтың салт – дәстүрін насихаттау мақсатында Ұлы мерекеге орай Қызылорда облысының полиция департаментінде “Армысың – әз Наурыз!” мерекелік іс-шарасы ұйымдастырылды.
“Динамо” спорттық кешенінде өткен шара барысында мейрам аясында байырғы дәстүрлерді ұлықтау мен оларды жаңа заманның мәдени үдерісімен сабақтастыру барысында оның жалпы адамзаттық ізгілікті мұраттарын көрсетіп, қайырымдылық сипатын түсіндіруге айрықша мән берілді.
Мерекелік шараны салтанатты түрде Қызылорда облысы полиция департаментінің Арнайы және жұмылдыру басқарма бастығының орынбасары полиция подполковнигі Дәулет Сейтов пен «Динамо» спорт кешенінің өкілі Алмас Асқаров ашып, көпшілікті Наурыз мерекесімен құттықтады.
Мерекелік шараға қызметкерлерден құралған 6 команда қатысты. Олар “Ләңгі тебу”, “Арқан тартыс”, ” Қол күрес” және ” Гір (гири) көтеруден” сайысты. Сондай – ақ сайысқа қатысушылардың тарапынан ұлттық киімдердің жарасымдылығы, ұлттық ойындар мен салттардың көрсетілуі бойынша да деңгейлері бағаланды.​ Ұлыстың ұлы күні қарсаңында ұйымдастырылған байқау тартысты өтті. Қазылар алқасының шешімімен​ “Ләңгі тебу” сайысы бойынша I орынды «Қыран» тобы иеленсе, II орынды «Тұлпар», ал​ III орынды «Барыс» командасы жеңіп алды.​ “Арқан тартыс” сайысында I орынды өжеттілік көрсеткен «Тұлпар» бірлестігі қанжығасына байласа, II орынды «Қыран»,​ III орынды «Бірлік»​ құрама командасы иеледі. Командалық сайыстардан бөлек жеке жарыстар да өткізілді.​ ” Қол күрестен” жүлделі I орынға Савлябеков Бауыржан,​ II орынға Мұханов Болатхан, III орынға Абдывалиев Ғани ие болды. Соңғы сайыс “Гір (гири) көтеруден” I орынды Абдывалиев Ғани, II орынды Мұханов Болатхан, III орынды Удеров Шахмардан жеңіп алды. Олар дипломдармен және бағалы сыйлықтармен марапатталды. Жеңімпаздарды жүлделі орындарымен Қызылорда облысының Полиция департаменті бастығының орынбасары полиция полковнигі Утегенов Әміржан құттықтап, сыйлықтарын табыстады.
Дәстүрлер мен құндылықтар жаңғыратын ұлт пен ұлтты, туыс пен туғанды жақындастыратын Наурыз мерекесіне орай ұйымдастырылған іс – шара Қызылорда облысының Полиция департаментінің бастауымен жоғары деңгейде өтті.

Қызылордалық полицейлер ұлттық ойындардан сайысқа түсті

Kyzylorda-news.kz. Қай ұлттың тарихына үңілсек те, қайсыбір халықтың әдебиетін оқысақ та ежелгі тарихтан, бұрынғы танымнан сыр шертетін небір ұғымдарды, соны бейнелеуге қолданылған не түрлі сөздерді кездестіреміз. Назар салып, үңіле қарасақ, сол ұғымдардың мәні бір, мазмұны терең екендігіне көз жеткіземіз. Бұның барлығы ежелгі халықтардың дүниетанымы ұқсас, сенімі бір, әлеуметтік-мәдени құндылықтары ортақ болғандығын көрсетеді. Сондай ұғым-түсініктің бірі — Наурыз сөзі.
«Наурыз» деген не, мән-мағынасы қандай, ол қалай мереке болды деген сауалдарға жауап іздеп көрелік. 
Алдымен «наурыз» сөзінің танымдық, мәдени, әлеуметтік мағыналарын айқындап, осы уақытқа дейінгі өзгерістерін қарастырып, бүгінгі заманның контексіндегі өзектілігіне шолу жасайық. 
Көне парсы тілінде нава-жаңа + рәзаңһ-күн, «жаңа күн» мағынасында, қазіргі парсы тілінде де сол мағынамен қалған (но-жаңа + роуз-күн; мағынасы «жаңа күн»), яғни «жаңа жылды» білдіреді. 
Бұл мерекені ежелгі гректер «патрих», тәжіктер «гүл гардон», хорезмдіктер«наусарджи», армяндар «навасарди», татарлар «нардуган», чуваштар «норис ояхе» деп атайды.
Қазақ бұл күнді «Ұлыс оң болсын, ақ мол болсын» деп өзінің тұрмыс-тіршілігіне, шаруашылық ыңғайына, салт-дәстүріне қарай бата-тілекпен байланыстырады. ҰЛЫС ОҢ БОЛСЫН дегендегі «ҰЛЫС» сөзі екі түрлі тұрғыдан түсіндіріліп жүр. Бірінде «ұлыс» – біріккен сөз ретінде қарастырылады. Алғашқы нұсқасы – «ұлы іс». Қазақ тілінде екі дауысты қатар келгенде біреуі түсіріліп айтылады. Жаңа жылдың алғашқы күні жасаған жаңа әрекетің, ұлы ісің оң болсын деген мағынаны білдіреді. Екіншісі «ұлыс» – түрік, моңғол тілдерінде халық, мемлекет деген мағынадағы сөз. Сонда ол халықтың немесе мемлекеттің ұлы мерекесі дегенді білдіреді.
Ал АҚ МОЛ болсын деген мал-жаны төлдеп көбейіп, ырыс-несібесі артып, молшылыққа кенелуді аңғартады. Қалай айтса да түпкі мағынасы айналып келгенде «жаңа күн» деген мағынаны меңзейді.
Мерекені тойлау мәселесіне келсек, наурызды тойлайтын халықтар күнге табыну, отқа табыну, одан жер анаға табыну секілді ертедегі көпқұдайлықтың әсерінен қыстан аман-есен шыққанына тәубе ету, ауыртпалықтарды еңсеріп, жаңа бір істі қолға алуды, алдағы күнін жоспарлауды, оны ерекше атап өтуді көпшілік болып тойлауды әдетке, одан дәстүрге айналдырған. Кейін қаншама ғасырлық дәстүр біртіндеп мәдени құндылыққа айналып кеткен. 
Сонымен Наурыз мейрамы – ежелгі заманнан қалыптасқан жыл бастау мейрамы. Қазіргі күнтізбе бойынша (наурыздың 22) күн мен түннің теңесуі кезіне келеді. Міне, бір сөздің астарында мың ғасырлық сыр бар деген осы шығар бәлкім…. 
Ширек ғасырлық атеистік, коммунистік идеология қыспағында болған кеңестік түркі халықтары, оның ішінде қазақтар бұл мерекені тойламақ түгілі атын айтуға да шамасы болмағандығын баршамыз білеміз. Кеңестік идеологиялық саясаттың қатаң жүргізілгені соншалық бұл мейрамды халық жадынан шығарып, ұмыттырып та жіберген. Еліміз тәуелсіздігін алғаннан кейін ғана республикалық деңгейде аталмыш мейрамды жаңғырту жұмыстары белсенді жүргізіле бастады. Сол жылдардың куәгері ретінде осы Наурыз мерекесі жайлы кейбір есте қалған эпизоттармен бөлісейін. 
Басқа ауыл-аймақтар мен қалаларды қайдам менің бала кезімде біздің Майлытоғай аулында науырыз мерекесі үзбей тойланып, аталып өтетін.
Ауылдағы үйлері бір-біріне жақын орналасқан көршілер әрқайсысы өз үйлерінде науырыз көже жасап, оны сырлы шелекке құйып, уәделескен бір үйге әкеліп, үлкен қазанға құятын. Мұндай наурыз көже жиналатын үй ауылдың біз тұратын бөлігінде көбіне біздің үй, кейде Жақыман әкеміз бен Мұстап деген жездеміздің үйі болатын. Осындай жақын көршілер дайындап әкеп ортақ қазанға құйылатын наурыз көже мен мерекелік дастархан ауылдың әр бөлігінде бірнешеу болады. Ауыл адамдары сол дастархан мен наурыз көжеден кезекпен дәм татып, өлең айтып, би билеп, кейде ұлттық ойындар ұйымдастырып отыратын. Мұндай мерекелік дастарханға ауылдың үлкен кісілері көбіне есек мініп келетін. Біз, ауыл балалары, наурыз көжеге тойып алған соң, бір тобы сол есектерге мініп алып көкпар ойнайтын едік. Балалардың рұқсатсыз меніп кеткен есектеріне ауыл ақсақалдары ренжімейтін, қайта қызықтап, ойнымызды қолпаштап, қостап отыратын. Енді бір топ бала “ләңгі тебу” ойнын кіріссе, одан ересектері қол күрес, қазақы күрес, аударыспақ сияқты сайыстарға қатысатын. Осындай іс-шаралардың арасында әйелдер күресі де ұйымдастырылып, онда әзілқойлау жеңгелеріміз шынымен балуандардай күрескен болып, жиналған көпшілікті бір үлкен қызыққа батыратын. 
Кейін Алматыға оқуға түскенде, наурыз мерекесінің қалалы жерлерде тойланбағанын, тіпті мұндай ұлттық сипаттағы мерекелерге ескінің қалдығы ретінде тыйым салынғанын білдік. Сонда алғаш рет 1989 жылы Алматыда халық ақыны, қоғам қайраткері Мұхтар Шаханов ағамыздың бастамасымен кеңестік заманда үзіліп қалған наурыз мерекесінің республикалық көлемде қалалық саябақта тойлануына куә болдық. Кейін оны студенттер қауымы өз университеттерінде атап өтуді дәстүрге айналдырды. Сондай науырыз мерекесін өзім білім алған қазіргі Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогика университетінде біз де жатақхана жанына киіз үй тігіп, арнайы сценаримен оқу тобымыздағы қыз бен жігітті үйлендіріп, беташар рәсімін жасап, концерттік бағдарлама әзірлеп науырыз мерекесін тойлаған едік. Бұл елдік, халықтық мерекені ұлттық сипат беріп атап өтудің, рухани санамызды қайта жаңғыртудың бастауы болатын. Міне, қазір бұл мереке ресми билік тарапынан қолға алынып, мемлекеттік мерекелер тізіміне еніп, арнай демалыс күн беріледі.
Бұл мереке өзге айтулы күндерден бөлек, өйткені 22 наурыз – табиғаттың қайта көктеуі, күллі тіршіліктің оянуы, барлық адамзатқа тән жақсылықтың бастауы, ұлы істердің жоспарлануы мен жүзнге асуы, ұлыстың ұлы күні. Олай болса, елімізге, ұлысымызға мереке құтты болсын, Ұлыс оң болсын, ақ мол болсын! деген тілек айтамын.
Аман Мәделханұлы, 
Қорқыт ата атындағы Қызылорда универсмиетінің 
қауымдастырылған профессоры, ф ғ.к.
<img src="https://kyzylorda-news.kz/wp-content/uploads/2021/03/abasilov-1.jpg" alt="" />

Наурыз жыл басы —барлық ұлы істердің бастауы

Kyzylorda-news.kz. Наурыз мерекесіне орай Қасым-Жомарт Тоқаевтың атына шет мемлекеттердің басшыларынан, халықаралық ұйымдардың жетекшілерінен құттықтау жеделхаттары келіп түсуде, деп хабарлайды Ақорданың баспасөз қызметі.
АҚШ Президенті Джо Байден өз құттықтауында Мемлекет басшысына денсаулық және Қазақстан халқына бақ-береке тілеген.
– Бейбітшілік пен жаңаруға үндейтін бұл күні Құрама Штаттардағы және бүкіл әлемдегі көптеген адам осынау керемет мейрамды Сізбен бірге тойлайды. Қазақстан мен АҚШ 30 жылдан бері берік әрі тұрақты серіктестікке негізделген дипломатиялық қатынастарды жалғастырып келеді. Менің Әкімшілігім халқыңыздың экономикалық, әлеуметтік және саяси мүмкіндіктерін қалыптастыруды көздейтін реформаларыңыздың бағдарламасына қолдау көрсетеді. Наурыз құтты болсын! – делінген Джо Байденнің жеделхатында.
Өзбекстан Президенті Шавкат Мирзиёев Наурыз мерекесі Орталық Азия халықтарының ортақ мақсаты мен арманын білдіретін мейрам екенін атап өткен.
– Адамзат тарихында үлкен орын алатын осы айтулы мереке халықтарымыз бен елдеріміз арасындағы достық арқауын бекемдеуге, ынтымақтастық пен үйлесімді қатынастарды нығайтуға өлшеусіз үлес қосады. Біз екі ел арасындағы өзара сенім мен құрметке негізделген тату көршілік байланыстарымызды, стратегиялық серіктестігіміз бен одақтастық қатынастарымызды одан әрі кеңейте беретініміз сөзсіз, – делінген құттықтау хатта.
Тәжікстан Президенті Эмомали Рахмон өз құттықтауында қазіргі күрделі әлеуметтік-экономикалық және геосаяси жағдайда өзара құрмет пен қолдаудың, достық пен бірліктің, бейбітшілік пен тұрақтылықтың, өрлеу мен жасампаздықтың биік мақсаттарына үндейтін көктем мерекесінің жалпыадамзаттық құндылықтарының мәні арта түсетінін жазған.
–Қастерлі Наурыз мерекесінің ізгі дәстүрлеріне негізделген Тәжікстан мен Қазақстан арасындағы достық, стратегиялық серіктестік қатынастары халықтарымыздың түпкі мүдделеріне сәйкес алдағы уақытта да дамып, кеңейе береді, – деп жазған Эмомали Рахмон.
Әзербайжан Президенті Ильхам Әлиевтің құттықтау жеделхатында Әзербайжан мен Қазақстан арасындағы достық, тату көршілік және ынтымақтастық бүгінде Наурыз мейрамының ежелгі дәстүрлерін сақтап келе жатқан халықтарымыздың мүддесі жолында одан әрі дамып, нығая түсетініне сенім білдірді.
– Өзімнің және әзербайжан халқының атынан Сізді және халқыңызды қасиетті Наурыз мейрамымен шын жүректен құттықтаймын. Бұл мереке – табиғатқа деген шексіз махаббат пен үлкен құрметтің белгісі. Мыңдаған жылдар бойы сынаққа төзіп келген өмірлік философияның нышаны, – делінген құттықтау жеделхатта.
Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың атына өз құттықтауларын Түркі мемлекеттері ұйымының бас хатшысы Бағдат Әміреев, Кавказ мұсылмандар басқармасының төрағасы, ТМД дінаралық кеңесінің төрағалығын қоса атқарушы шейх-уль-ислам Аллахшүкір Паше-заде, «Шеврон» корпорациясы еуразиялық бөлімшесінің басқарушы директоры Дерек Магнесс, Еуразиялық даму банкінің басқарма төрағасы Николай Подгузов, Байқоңыр қаласы қалалық әкімшілігінің басшысы Константин Бусыгин және басқалары жолдады.
Құттықтау жеделхаттары әлі де келіп түсуде.

Наурыз мейрамы:   Қазақстан Президентінің атына құттықтау хаттар келіп түсті

Kyzylorda-news.kz. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Алматы қаласының «Астана» алаңындағы мерекелік іс-шараға қатысып, барша қазақстандықтарды Ұлыстың ұлы күнімен құттықтады, деп хабарлайды ҚазАқпарат.
Мемлекет басшысы бұл мейрам ежелден жақсылық пен жасампаздықты дәріптейтін ұлық мереке екенін атап өтті.
<blockquote>
 «Күн мен түн теңеліп, күллі табиғат қайта жаңаратын әз Наурызды қарсы алуға бабаларымыз ерекше мән берген. Жыл басын – Ұлыстың ұлы күні деп ардақтаған. Әз Наурыз – береке-бірліктің, шынайы жанашырлықтың және өзара қамқорлықтың мейрамы. Мен бүгін Ұлыс күнін өздеріңізбен бірге қарсы алу үшін Алматыға арнайы келіп отырмын. Алматы – Тәуелсіздігіміздің алтын бесігі. Халқымызға қайта оралған Ұлыс тойын мерекелеу осы қастерлі мекеннен басталды. Алматы – қазақ елінің рухани, мәдени және іскерлік орталығы. Зиялы қауымның, өнер, білім, ғылым, бизнес саласының өкілдері осында шоғырланған», – деді Президент.
</blockquote>
Мемлекет басшысы Қазақстан халқын алдағы ауқымды міндеттерді бірлесе іске асыруға шақырды.
<blockquote>
 «Бір ел, бір халық болып, жаңа Қазақстанды бірге құрайық. Алдымызда тұрған ауқымды міндеттер бар, көп жұмыс бар. Сондықтан бәріміз бірге бір ел болып, осы міндетті атқарайық. Құрметті жастар, бірге болайық, бірге жұмыла еңбек етейік! Тұғыры мығым, бірлігі бекем еліміз жасай берсін! Қазақстанымыз жасай берсін, мәңгі болсын! Әз Наурыз құтты болсын! Баршаңызға аманшылық тілеймін!» – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
</blockquote>

Қасым-Жомарт Тоқаев барша Қазақстан халқын Ұлыстың ұлы күнімен құттықтады

Kyzylorda-news.kz. Мәжіліс депутаттары өңірлердегі сапар барысында Сыр өңірінде ауыл шаруашылығы мәселелерін <a href="https://turkystan.kz/article/172604-mezhilis-deputattary-syr-onirinde-auyl-sharuashylygy-meselelerin-talkylady/">талқылады</a>.
Мәжіліс төрағасының орынбасары Балайым Кесебаева Экология, геология және табиғи ресурстар министрлігінің вице-министрі Серік Қожаниязовпен бірге Жаңақорған ауданындағы Келінтөбе магистральді каналын тазалау жұмысын көзбен көріп, аудандағы ауыл шаруашылығы тауарларын өндірушілермен кездесті.
Сапар барысында Шиелі магистральді каналынан Қамыстықақ каналына насос қондырғысы арқылы қосымша су беру жұмыстарымен танысып, жүзеге асырылуы тиіс жобаларды талқылады. Сонымен қатар депутаттар осы өңірдегі шаруа қожалықтарының иелерімен кездесіп, пікір алысты.
Кездесуде кәсіпкерлік, ауыл шаруашылығы дақылдарын суармалы сумен қамтамасыз ету, егін егу маусымына дайындық, суды үнемдеу, суды көп талап ететін дақылдарды қысқарту және ауыл шаруашылығындағы субсидиялау мәселелері көтерілді.

Мәжіліс депутаттары іссапармен Қызылорда облысына келді

Kyzylorda.news.kz. Бүгін таңертең Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Солтүстік Қазақстан облысының әкімі Құмар Ақсақаловтың Петропавл қаласындағы жылу электр орталығында болған апат салдарын жою жұмыстарының барысы туралы есебін тыңдады, деп хабарлай.
<blockquote>
 «Апат салдарынан тұрғын үйлер мен қызметтік мекемелер жылусыз қалған болатын. Әкімнің айтуынша, жұмыс комиссиясы құрылған. Оның құрамына әкімдіктің, ТЖМ-нің және басқа да құзырлы ведомстволардың қызметкерлері, сондай-ақ аталған саланың жобалаушылары мен мамандары енген.Компания басшысы – жылу электр орталығының меншік иесі келеді деп күтілуде. Президент облыс орталығы мен басқа да елді мекендердің тұрғындарын тез арада жылумен қамтамасыз етуді тапсырды» делінген Ақорданың баспасөз қызметі таратқан мәліметте.
</blockquote>

Петропавлдағы апат: Президент тұрғындарды тез арада жылумен қамтуды тапсырды

Kyzylorda-news.kz. 21 наурызда Қазақстанның басым бөлігінде аздаған боран, жел соғады, – деп хабарлайды&nbsp; “Қазгидромет” РМК.
Солтүстік Қазақстан облысының басым бөлігінде қар жауады деп болжанған. Облыстың солтүстігі мен батысында баяу бұрқасын болады. Оңтүстік-батыстан соғатын жел екпіні 15-20, оңтүстікте жел екпіні секундына 23-28 метрге жетеді.
Қызылорда облысының солтүстігінде тұман түседі. Солтүстік жел оңтүстік-батысқа ауысып, күндіз облыстың орталығы мен солтүстігінде секундына 15-20 метр жылдамдықпен соғады.

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары