<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru">Kyzylorda-news.kz.</a> Қармақшы ауданында тіркелген шағын және орта кәсіпкерлік субъектілер саны биылғы 1 шілдеде 4 470 бірлікті құраған. Бұл өткен жылдың есепті кезеңімен салыстырғанда 13,4 пайызға артық. Оның ішінде жұмыс жасап тұрған шағын және орта кәсіпкерлік субъектілер саны 4 150 бірлікті құрап, өткен жылдың есепті кезеңімен салыстырғанда 17 пайызға өсті. Жыл басынан бері мемлекеттік бағдарламалар шеңберінде 90 жоба 740,5 млн.теңгеге несиелендірілсе, 112 жобаға 115 млн.теңге грант берілді. Жыл соңына дейін кәсіпкерлік саласындағы жобаларды мемлекеттік бағдарламалар арқылы қаржыландыру былтырғыдан да артады деп күтілуде. Қазір «Ауыл АМАНАТЫ» бағдарламасы шеңберінде несиелендіру үшін барлық елді мекендерден ниет білдірген азаматтардың 1672,1 млрд. теңгені құрайтын 258 жобасының құжаттары дайындалуда. Бұдан бөлек, 9 ауыл шаруашылығы кооперативін ашып, 212 млн. теңгеге қаржыландыру жоспарланған. Облыс әкімінің тапсырмасына сәйкес аудан экономикасын әртараптандырда шикізаттық емес секторды дамыту, ішкі нарықты отандық тауарлармен толтырумен қатар импорт алмастыру мәселесі қолға алынды. Ол үшін индустрияландыру бағдарламасының аясында жүзеге асырылған ірі жобаның бірі Ақтөбе ауылындағы «Қармақшы құс» ЖШС құс фабрикасы биыл іске қосылады деп күтілуде. Сонымен қатар, Жосалы кентіндегі «АНК-Дәулет» ЖШС-ның газоблоктар өндіретін шағын зауытының құрылысы басталды. Жобаның жалпы құны 200 млн теңге. Жоба Өңірлік инвестициялық орталығы арқылы 60 млн теңгеге несиелендірілді. Бұдан бөлек, сауда саласын дамыту және тұрғындарға қолайлы жағдай жасау үшін аудан орталығындағы ескі сауда базарының орнына жергілікті кәсіпкердің бастамасымен заманауи үлгідегі сауда орталығының құрылысы басталды. Жоба құны 150 млн теңге. Бүгінгі күні жобаны жүзеге асыру үшін Өңірлік инвестиция орталығынан 50 млн. теңге несие берілді. Жосалы кентіндегі ескі қонақ үйді қайта жаңғыртудан өткізу үшін 30 млн теңге несие беріліп, қазір жаңарту жұмыстары жүргізілуде. Ал, ІІІ Интернационал ауылдық округінен жеке кәсіпкер Г.Рагибованың мал бордақылау алаңы және сою цехының құрылысын салу жоспарлануда. Жобаны іске асыруға қажетті 2 га жер телімі берілді. Мал бордақылау алаңы 100 бас жылқы, 100 бас ірі қара және 200 бас қой бордақылауға арналған. Алдағы уақытта ет өңдеу цехы ашылмақ.

Қармақшылық кәсіпкерлердің 90 жобасына несие, 112 жобасына грант берілді

<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp; Биыл киелі Қармақшы ауданының негізі қаланғанына – 95 жыл. Осыған орай, ауданда жыл көлемінде «95 жылға - 95 шара» атауымен ауқымды іс-шаралар ұйымдастыру жоспарлануда. Бұл туралы Өңірлік коммуникациялар қызметінің ақпараттық алаңында өткен баспасөз конференциясында Қармақшы ауданының әкімі Жандос Еркінбек хабарлады.Мерейтой аясында ауданда ақындар айтысы мен жыраулар фестивалі, ұлттық спортты насихаттау мақсатында түрлі сайыстар өткізілетін болады.<blockquote>– Мерейлі мереке қарсаңында бірқатар әлеуметтік нысандардың ашылуы жоспарланып, жыл көлемінде тағылымы мен тәрбиелік маңызы зор, рухани, мәдени, спорттық бағыттағы әртүрлі жиындар, жарыстар, басқа да іс-шаралар өткізіледі, – деді аудан әкімі.</blockquote>Баспасөз конференциясында аудан әкімі бұқаралық спортпен шұғылданушылар 38,0 пайызға жеткенін тілге тиек етті. Бүгінде олардың санын арттыру мақсатында «Ауыл Ел бесігі» бағдарламасы аясында Жосалы кентіндегі дене шынықтыру-сауықтыру кешенінің құрылысы аяқталды. Сонымен қатар,Ақай ауылындағы дене-шынықтыру және сауықтыру кешенінің құрылысы жүргізілуде.<blockquote>-Республикалық бюджеттің бірінші нақтылауында Дүр Оңғар және ІІІ Интернационал ауылдарында дене шынықтыру және сауықтыру кешенінің құрылысын жүргізу үшін қаржы бөлініп, қазіргі таңда құрылыс нысандарын салу жұмыстары басталуда. Мұнан өзге, удандық бюджет қаражаты есебінен Жосалы, Иіркөл, Ақжар, Ақай ауылдық округтерінде балалар және спорттық алаңдарының құрылғыларын орналастыру үшін 56,0 млн.теңгежәне Тұрмағамбет, Алдашбай Ахун ауылындарындағы спорт алаңдарын ағымдағы жөндеу жұмыстарына 13,1 млн.теңге қаржы қаралды. Айта кететін жайт, спорт нысандарындағы бу қазандықтарын қалыпқа келтіру үшін Жосалы кентіндегі дене шынықтыру және сауықтыру кешенінің бу қазандығын табиғи газге ауыстыру жұмыстарына 56,5 млн.теңге бөлінді, – деді Жандос Еркінбекұлы.</blockquote>

Биыл Қармақшы ауданына – 95 жыл

<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru">Kyzylorda-news.kz.</a> Арал ауданының әкімі Серік Сермағамбетовтің төрағалығымен кезекті әкімдік мәжілісі өтті. Мәжілісте алдымен 2023 жылғы қаңтар-маусым айларындағы әлеуметтік-экономикалық даму көрсеткіштері мен бюджеттің атқарылуы талқыланды. Аталған мәселе бойынша аудандық экономика және қаржы бөлімінің басшысы Төлеген Рашев хабарлама жасады.Жыл басынан бері ауданда дамудың оң динамикасы қалыптасып, негізгі 7 макроэкономикалық көрсеткіштер 100 пайыздан жоғары деңгейде орындалды. Есепті мерзімде 13,6 млрд теңгенің өнеркәсіп өнімі, ауылшаруашылығы саласы бойынша 4,7 млрд теңгенің өнімі өндірілген.Аудан басшысы бірінші жартыжылдық қорытындысымен төменгі көрсеткіштегі салалардағы жұмыстарды жандандыру қажеттігін айтып, жауапты бөлім басшыларына өнеркәсіп, балық, тұз өңдеу, кварц өндірістеріне, ауылшарушылығы өнімдерінің өндірілуіне талдау жүргізіп, бірлескен түрде нақты шаралар қабылдауды тапсырды. Сонымен бірге, егіс көлемін арттыру бойынша қабылданған жол картасының жүзеге асырылу барысы, әлеуметтік дүкен ашу сынды жұмыстардың уақытылы орындалуының маңыздылығына тоқталып өтті.Аудан әкімінің орынбасарларына игерілген қаржыны бақылауға алу, белгіленген жобалардың уақытылы орындалуын қадағалау тапсырылды.Күн тәртібіндегі екінші мәселе бойынша Арал ауданы бойынша мемлекеттік кірістер басқармасының басшысы Еркебұлан Әбдікеров ауданда салық базасын ұлғайту туралы баяндады.Жиын барысында бірқатар ауылдық округ әкімдеріне салық түсімдеріне қатысты кемшіліктері ескертіліп, салық түсімдерін нақты жоспарлау қажеттігі айтылды. Жауапты сала басшыларына кәсіпкерлік және өндірістік нысандарға бағалау жүргізу және аудандағы құрылыс жұмыстарымен айналысатын мердігер компанияларға жобалар бойынша жергілікті жерге салық төлеуіне бақылау орнату тапсырылды.Әкімдік мәжілісінің қорытындысымен жиын барысында берілген тапсырмалардың орындалуын қадағалау аудан әкімінің жауапты орынбасарына жүктелді.<figure class="image"><img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/362272127_3599775350350825_3593300479454603419_n_6af0218913.jpg" alt="362272127_3599775350350825_3593300479454603419_n.jpg"></figure>

Арал ауданында дамудың оң динамикасы қалыптасты

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp;Шежірелі Шиелі дегенде ойға оралатын бірінші адам ақын Нартай Бегежанов секілді. Әншілігі мен ақындығы арқасында елді аузына қаратқан Нартай бабамыз туған жерінің ғана емес, тұтас елінің даңқын асқақтатты. Ізгінің ізі, көненің көзі, Нартайдың мұраларын насихаттаушы бір адам болса ол жырау, сазгер – Құрманбек Бекпейісов.Сырдың жыр керуенінің алдында жүретін аяулы аға, ақжүрек азамат. 1965 жылдың 10-шы тамызында Шиелі ауданы, Ботабай ауылында дүниеге келген. 15 жасынан бала жырау атанып, сырдың мақам саздарымен, жыр термелерін елге насихаттап, Нартай мұрасын бүгінгі ұрпаққа жеткізген ерекше дарын иесі. Сондай-ақ, 2013 жылдан бас¬тап «Шиелі аудандық мәдениет және тілдерді дамыту» бөліміне қарасты «Нартай» өнер мектебін ашып, оның дамуына, өсіп-өркендеуіне сүбелі үлес қосты. Көптеген әндердің сөзін де, әнін де өзі жазып, артына мол мұра қалдыра білді. Біреу білсе, біреу білмес, ақын Мейірбек Сұлтанханның алғашқы ұстазы. Сөз саптауына, мақаммен дауыс үйлесіміне үлкен көңіл бөліп, биік белестерді бағындыруына зор үлес қосты. Бастауыш сыныптың баласының бабын тауып, тұлпарды тай күнінен танып, топқа салған да осы Құрекең. М.Сұлтанханның үлкен сахналарда Нартай мақамымен айтысып жүруіне ықпалын тигізген де Құрманбек Бекпейісов болатын. Ол әңгімені әріден толғағанда, талай ақын домбырасын тас¬тап, қашып кетердей еді.Қайбір жылы Қызылорда облыстық филармониясы Португалия мемлекетіне барып концерт беріп қайтты. Бірақ, сыр өнерпаздары жолға шыққан сапар сапында Қ.Бекпейісов болмай қалады. Сонда да Құрекең өз қаржысына билет алып, облыстың өнерпаздарына ілесіп, шет елге шығады. Бірақ, өкінішке орай, концерттік бағдарламаның тізімінде ол жоқ. Филармония алып барған әндері Португалия халқына өтпей, өнерпаздар әбден сасады. Сол уақытта Құрекең сырнайын қолына алып сахнаға шығып, ақын Нартайдың «Сырнайым» деп басталатын әніне салып, тікесінен тік тұрып, сырнайының бір шеті жерге түскенше дауысын созып, көрермендерді тәнті еткен. Португалия халқы орындарынан тұрып қошемет білдіріп, орындаушылық шеберлігіне тамсанған.Сыр елі сүлейлердің мекені десек, олардың соңғы тұяғы Құрманбек Сейтахметұлы еді. Әуелетіп әнге салғанда, өнерді түсінетін кез келген жан, атты болса тоқтап, жаяу болса отырып тыңдайтындай шебер орындайтын. Есте сақтау қабілеті де ерекше. Нартайдың, Арзулланың айтыс¬та айтқан сөздерін мәнін бұзбай, сөзбе-сөз талай айтып берген болатын. Құрекеңнің тағы бір қыры астарлы әзілдің шебері еді. Жан жолдасы ақын Кенжебай Жүсіповпен әңгімелері, ойындары бүкіл республика көлемінде аңыздай айтылып жүр. Өнердің айналасында жүрген көзі ашық азаматтар кейбір әңгімелерін жаттап та алған. Ердің басын алтын қылатын – әйел. Нағыз осы заманның серісі Құрекеңнің биік дәрежеге жетуі, әуелі құдай, содан соң, жары Ырыскүл Бәтишеваның еңбегі. Өнер адамы кейде мінезді, кейде ерке, кейде қатал болады. Сол мінездің бәріне төзе білген аяулы жар осындай-ақ болсын. Құрекең бәріне үлгеріп жүретін. Бала тәрбиелеуде де жаңылмаған. «Әке көрген оқ жонар» деген мақал дәл айтылған секілді. Әкесі ашқан мектептің мәртебесін түсірмей, сол дәрежеде ұстап тұрған ұлы Мұхамедәлі Бекпейісов. Ат тұяғын тай басқаны отбасында тағылымды тәрбие көргені. Құрманбек Сейдахмедұлының орындауындағы жыр-термелер дүниежүзілік Лорд конференциясының алтын қорына жазылып алынды. Ауданның мәдениет саласында 40 жылдай қызмет атқарып, ҚР мәдениет қайраткері төсбелгісімен марапатталды. Нартай ақынның 27 ән мен мақам саздарын өз айтуында нотаға түсіріп, жас буынға үлкен сый жасады. Мұнымен қоса, өзінің шығарған дастан-термелері де жетерлік. Тек домбыра емес, сырнай, қобыз аспаптарында әнді жырды керемет орындайтын. Ән-жыр айту бір бөлек, шәкірт ертіп, ән айтуды үйрету ерекше қабілетті талап етеді. К.Төленбаева, Ә.Мақсатбаев Д.Әубәкиров, Н.Ақтаев сынды өнерпаздарға ұлағатты ұстаз бола білді. Өзі ашқан «Нартай» өнер мектебінің оқушылары да республикалық, халықаралық сайыстарда жүлде алып келіп, ауданның абыройын асыруда. Денсаулығына байланысты демалысқа шығып, жастарға мүмкіндік те берген еді. Бейнетінің зейнетін көрер шақта, ауданның бетке ұстар азаматын азынаған ажалдың желі соғып, өмірдің теңізінен келместің кемесіне мініп кете барды. Сумаңдаған су жыландай суық хабар жылы жүректерге жетіп, ыстық жас болып жанарлардан шығып кете барды. Шиелінің өнер саласына өшпестей із қалдырып, өнегелі жолын салып кетті. Тек өнерпаздар емес, аудан халқы сан соғып, етегі жасқа толып, қайғырып қалды. Осындай атпал азаматтың ажал құрығына ілініп кеткені бәрімізді қынжылтады. Ендігі жерде өзі ашқан мектептен, өзінен асқан өнерпаздар шығады деген үміттеміз.

Құрманбек Бекпейісов - Нартайдың мұраларын насихаттаушы

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp;Бәрімізге таныс «Менің атым Қожа» фильміндегі Сұлтанның: «Ендігі ойым жылқы бақсам ба деймін... Жалаңаш жүріп батыр болғанша, мал бағып пақыр болғаным артық» дейтіні бар. Бұл мысқылға айналған сөздің астарында ақиқат бар еді. Бүгінгі буын малдыны жандыға балайды. Әсіресе, жер кеуіп, мал өріске шығар көктем мен жаз мезгілдерінде одан қалды қоңыр күзге дейін ауыл адамдары бақташы іздеп құр сенделеді. Әрине, ауылда тұрған соң, мал бағып, ата кәсіпті жалғағанға не жетсін?! Мінсең көлік, жесең ас төрт түлігің сай, жерің қолайлы, жайылымың шұрайлы болса малшыға да, мал иесіне де қолайлы болмақ.Бүгінде ел экономикасын еселеп отырған сала, бұл – ауыл шаруашылығы, соның ішінде мал шаруашылығы екені даусыз. Рас, қазір адамзат баласының дүниетанымы өзгерді, оған нарық заманы өз өрнектерін салуда. Бірақ, «өркениетті елдер қатарына қосылдық екен» деп өткеннен бас тартуға болмайды. Бүгінгі таңда, орта буын жастар «малдың соңында жүргіміз келмейді» деп мұрындарын шүйіреді. Ал, аштық пен зұлмат жылдарында қынадай қырылған қазақ сол малға зәру болғанын ұмытып кетсе керек. Бүгінде қорасындағы ірі қарасын өріске қосатын ағайын бақташы таппай аяғынан тозып жүргенін жиі байқаймыз. Тапқанның өзінде 50-ден асқан егде кісілер ғана кездесіп жатады. Жұмыссыз жас¬тар таңнан кешке дейін малды өрістетуге ниет танытқанымен, айлыққа келгенде айнып қалады. Себебі, мал басына төленетін 1200-1500 теңгені өздері үй жағалап, жинап алады. Кешке дейін астындағы тұлпарын болдырып, өзі демалыссыз жұмыс істейтін бақташының тілегі тым құрығында ақысын көше комитеті жинап беруін ауыл әкімі ұйымдастырып отырса дейді. Сонда ауылдағы жұмыссыздар мал бағуға қызығушылық танытар еді.Мәселенің мәні кешегі мен бүгінгіні салыстыру арқылы зерттегенде айқындала түседі. Баяғы кісілердің сөзіне құлақ түрсеңіз, бұрындары еңбекшілер мерейі үстем болғанын айтады. Сол жылдары жылқышы, егінші, шопандар жайы, оның тұрмыстық жағдайы алғашқы орында тұратын болған. Кеңес кезеңінде бақташы егер жақсы еңбек етіп, өрістегі малы қоңды, төлді, басқа да өнімдері мол болса, басшылық тарапынан жоғары баға, жоғары марапат немесе ақшалай, заттай сый-сияпатқа қарық болатын. Онысымен қоймай, үкіметтен жыл, бес жылдық қорытындысының нәтижелері бойынша орден, медаль алатын еді.Қазіргі уақытта малшыға осындай құрмет көрсетіле ме? Неғайбыл. Үйінен жырықтап, жазда жайлауға, қыста қыстауға көшетін малшылардың бейнеті бір бөлек. Бірақ, біз әр ауылдағы үйінен кіріп-шығатын бақташы табу, пада ұйымдастыру мәселесін айтып отырмыз. Көбіне мал ұрлығы да осы паданың жоқтығынан орын алады. Қараусыз малға қатер көп. Жолға шығып, қанша бейбақтың ажалына да себепші болатын осы қараусыз малдар. Мәселен, 6 айдағы есеп бойынша ауданда қараусыз жүрген малды қағудың 14 дерегі тіркеліпті. Сондай-ақ, ауыл шаруашылығы жануарларын жаю қағидаларын бұзғаны үшін 376 тұрғын әкімшілік жауапкершілікке тартылған.Бақташылардың жайын білмемекке Ақмая ауылдық округінің бақташысы Асқар Әлібековпен тілдескен едік. Оның да өз айтары бар. Еңбегінің лайықты түрде бағаланғанын қалайды.&nbsp;<blockquote>«Ақмаялық тұрғындардың малын баққалы бес жылдай уақыт болып қалды. Бүгінде 200-ден аса сиырды бағып жүрмін. Бірақ, азанғы уақытта ауыл тұрғындары өріске сиырларын үйінен шығарып жібере салады. Олар өріске қосылмай көрінгеннің қорасын жағалап жүреді. Оны әр жерден айдап, топқа әзер қосамын. Оған қоса, жаздың аңызақ желі мен күнқақтайтын қатты ыстығы және қыстың қытымыр аязы біраз шаршатады. Десе де, әрбір еңбектің өтеуі, қайтар қарымы болады. Айдалада күн ұзақ аттың үстінде жүру оңай емес. Таң ата өріске қарай малды айдап, содан кеш бата шаршап келеміз. Бағым ақысын уақытында бермейтіндер де бар. Өзім мал айдап, өрістен кеш келіп, үйме-үй жүріп ақшаны жинап жүре алмаймын», – дейді бақташы.</blockquote>Бүгінде біршама ауылда бақташы табу өзекті мәселеге айналып тұр. Енді бақташылықты жолға қойып, малым қайда жайылып, не жейді деген мәселемен басын ауыртпайтын ауылға да тоқталайық.Мәселен, Нартай ауылында мал бағу мәселесі жақсы жолға қойылған. Бұл ауылдың бақташылары тұрақты, қос тарап ортақ келісім тауып отыр.<blockquote>«Көзімді ашқалы малдың соңында жүрмін. Тұрғындардың сиырын 40 жылдан бері бағып келемін. Жасым 63-те. Ұлдарым көмектеседі. Әр басқа 1200 теңге төлейді. Жыл сайын жаз мезгілінде 100 бас, ал қыста 60 бастан кем болмайды. Айына 100-130 мың аралығында табыс кіреді. Бірақ бейнеті де бар. Дегенмен, мұндай ақшаны ешкім еңбексіз бермейді. Мен жастарды түсінбеймін. Қазір осындай жұмысқа қызыға бермейді. Ал, ерінбеген адамға бұдан асқан табыс жоқ. Менің бағытымдағы тұрғындар малын таңертең сағат 7-де алдыма әкеліп қосады, кешкісін күтіп алады. Сиыр далада туып қалса, иелеріне хабарлаймын. Ақша төлемеу деген мәселе жоқ. Кейбір тұрғындар келесі айда қосып береді. Сондықтан мен де әр малға жауапкершілікпен қараймын. Алла қуат берсе, әлі де баға беремін», – дейді бақташы Әбілқасым.</blockquote>Міне, бақташылардың дені елуді еңсеріп, алпыстан асқанда ғана мал бағуға құлық танытады. Бірақ, жұмыссыздардың біразын сөзге тартқанымызда, мал соңында ыстыққа күйіп, суыққа тоңып жүруді қаламады. Бақташылардың жай-күйіне құлақ түрген соң, ауыл әкімі мен ауылдық ардагерлер кеңесінің ұйымдастыру қабілетін де аңғарғандай болдық. Пада ұйымдастыра алмай отырған ауылдардағы негізгі мәселе бақташының ауысымды екі жылқысы болуын, ақысын белгілі бір күнге бекітіп, жинап беру керектігін ескермеуінен болар деп топшыладық. Себебі, әр ауылдағы бақташылардан сұрау салғанымызда жалғыз жылқысын болдырып, соңында пышаққа ілінетінін алға тартты. Ал, табысы бір уақытта жиналмаған соң, берекесі қашады. Айлық табыс болып кірмеген қаржы отбасын асырамақ түгілі, астындағы жылқының жем-шөбінен артылмайтын көрінеді.Расында, бұл күндері бақташы жоқ, малшы табу қиын, жастар жеңіл жұмысқа үйір деп мәселенің қаймағын ғана қалқып қоямыз. Алайда, бақташының жайын жасап, малшыларды марапаттауды қайта жолға қойсақ, төрт түлікті бағудан ешкім қашпас па еді, деген ой қылаң береді.Қалай десек те, мал бағу мен оны өсіруге деген құлшыныс төмен. Себебі, далада жүріп, мал бағудан гөрі, бәрі де тыныш ортада отырғанды қалайды. Ал, мал бағатындардың дені алпыстан асты. Сөз басында айтқанымыздай бұрын шопандарға мемлекет тарапынан зор қолдау көрсетіліп, еңбектегі жетістіктеріне қарай марапатталып отыратын. Қазір де соны қолға алу керек сияқты. Өйткені, халықтың әлеуметтік жағдайы түзелмей, ата кәсіпке оралу қиын. Малшылық – атакәсіп, қазақтың кең даласы тұрғанда, мал баққанның несі айып? Қалай десек те, малшылықты ресми түрде мамандық деп мойындап, заңның қамқорлығына алмай, сайын даланың төсін қайтадан малға толтырамыз деу – бос қиял емес пе?

Мал шаруашылығы - ел экономикасын еселеп отырған сала

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp;Адам баласы жер бетіне пайда болғаннан бастап аурудан алыс болмаған. Науқастанған адамның ем алуы үшін дәрігерге жүгінуі жылдар бойы бұзылмай келе жатқан құбылыс. Адамдардың сырқаттануы мен дәрігерлерге деген мұқтаждығының тарихи төркіні тереңде. Тіпті пайғамбар (с.ғ.с) Мұхаммедтің өзі аурудың алдын алуға аса мән беріп қана қоймай, амалын көрсетіп, дәрігерлерге ерекше құрмет көрсеткен. Иә, жер бетінде дәрігерлік мамандықтан абыройлы, құрметті мамандық жоқ-ау. Бірақ оның құрметінің салмағы қаншалықты ауыр болса, жауапкершілік жүгі де соншалықты ауыр. Сондықтан кез келген адам ақ халат киіп, ант қабылдап, адам жанын ажалдан арашалай алмайды. Дәрігер болу үшін науқасқа ем беріп қана қоймай, оның жанын түсінетін, жылы сөзімен дем беретін маман иесі болуың керек. Сонда ғана дәрігер атағын абыроймен алып жүруге мүмкіндік туады.Оқырмандарға белгілі, бүгінге дейін баспасөз бетіне дертпен күрескен денсаулық сақшылары туралы мақала жариялап келеміз. Ондағы мақсат – ақ халатты абзал жандардың ерен ерлігін көрсетіп, медицина мамандарының жұмысын жұртшылыққа насихаттау. Сол секілді бүгінгі біздің мақаламызға Тартоғай ауылының дәрігерлік амбулаториясы арқау болмақ. Аталған емханада қазіргі таңда 34 медицина қызметкері еңбек етеді. Оның ішінде дәрігер – 2, жалпы тәжірибелі дәрігер-субординатор – 1, орта буын медицина қызметкері – 17, оның ішінде мейірбикелер – 10, МП және ФАП фельдшері – 2, химизатор – 1, лаборант – 1, әлеуметтік қызметкер – 1, акушерка – 1, кіші қызметкер – 10. Тартоғай ауылдық емханасы екі аймаққа бөлініп, Тартоғай және Ботабай ауылының тұрғындарына ем жасайды.Пандемия кезінде екі аймақ бойынша пневмониямен 28 адам ауырып, оның бесеуі қайтыс болған. Аға дәрігер Рақымжан Палымбетовтің айтуынша, дерт белең алған уақытта медицина қызметкерлері бір сәт тыным таппай, ауыл тұрғындарының ахуалын жақсартуға жағдай жасаған. Күніне 25-30 адамнан қабылдап, үйдегі шақыртуларға да тұрақты барып тұрған. «Індет дендеген уақытта жалғыз мен емес, барлық қызметкерлер білек сыбана кірісті. Қолдарынан келгенін аянып қалмады. Осы орайда Ұлжан Қыдырбаеваның атын ерекше атап өткім келеді. Ол менің бір жағымда жүріп, нұсқаулықтар бойынша жұмыс істеп, талай адамды аяғынан тұрғызды. Аурудың бетін қайтаруға барынша атсалысқан әріптестеріме ризамын» дейді Р.Палымбетов. Жақында ғана аға дәрігердің лауазымына тағайындалған Р.Құдайбергенұлының бұл салада жиырма жылдан астам өтілі бар.Ол алғашқы еңбек жолын 1998 жылы Тартоғай ауылында тіс дәрігері болып бастаған. Бұдан кейін фельдшер, аға мейіргер, жалпы тәжірибелі дәрігер-субординатор сынды сан салалы қызмет сатысынан өткен. Көпшіліктің көңілін тауып, індеттің бетін қайтару жолында тартоғайлық дәрігерлер медициналық қана емес, психологиялық та көмек көрсеткен. Ауыл тұрғындарын сақтық шараларын сақтауға шақырып, карантин ережесіне бағынуды да насихаттаған.Науқастардың саны артып, медицина қызметкерлеріне салмақ түскен сәтте Тартоғай ауылдық емханасына тиесілі жедел жәрдем көлігінің істен шыққаны дүйім жұртқа белгілі. Алайда жұртшылыққа жедел көмек керек болған жағдайда дәрігерлер қол қусырып отырмай, велосипедпен емделушінің үйіне жетуге тырысқан. Қазір бұл мәселе өз шешімін тауып, алдағы бір апта көлемінде Тартоғай емханасына жаңа жедел жәрдем көлігі табыс етілмек. Бұл түйткілді мәселенің түйінін тарқатуға «KazPetroleum» компаниясы мұрындық болған. Аталған компания жаңалықтардан мән-жайды білген соң сонда қызмет ететін ауыл тұрғындарынан ақпараттың рас-өтірігін анықтаған. Ақиқаты айтылған соң демеушілік жасап, тартоғайлық дәрігерлерге қолдау білдірген. Тек бұл ғана емес, сонымен бірге медициналық құрал-жабдықтарды да ауылға жеткізіп беруге ықпал еткен.Елді есеңгіретіп, белгілі қайраткерлер мен жарық жұлдыздарды да жалмаған дерттің қазір беті қайтса да босаңсуға болмайтынын аға дәрігер де айтып отыр. Себебі жуырда ғана Тартоғай ауылында екі адамнан індет табылған. Тіркелген екі жағдайы симп¬томсыз. Екеуі де қазір қатаң бақылауда, оның бірі облыстағы дәрігерлердің қарауында болса, екіншісі үй карантинінде жатыр. Олармен байланыс орнатқан тұрғындар да бақылауға алынып, арнайы анализ тапсырып, қорытындысын күтуде.– «Бірінші байлық – денсаулық» демекші денсаулықтың маңызы зор. Сондықтан сақтық шараларын әлі де сақтау керек. Тазалыққа, гигиенаға мән берген абзал. Пандемия кезінде қарапайым тұрғындардың көбі өздігінше емге кіріскені белгілі. Мұндай жағдайда олай етуге болмайды, ең алдымен дәрігердің көмегіне жүгіну керек. Осы орайда мен «Мөлдір и К» дәріханасының басшысы Нұрлан Мырзабековке және қойма меңгерушісі Ғалия Мырзабековаға өз алғысымды білдіргім келеді. Өйткені, аталған дәріхананың ауылдағы филиалында дәрілер қоры жеткілікті болды. Қандай дәріні сұрасақ та дәріхана иесінің қолдауымен дер кезінде жеткізіліп отырды, – дейді білікті маман.«Дәрігердің жақсысы дертіне дерт қоспағаны» дейді дана халық. Бұл тұста тартоғайлық ақ желеңділер көптің көңілінен шыға білді десек болады. Өйткені, олар елді ушықтырмай, ең алдымен саяси ахуалды тұрақтандыруға тырысты. Содан кейін басы ауырып, балтыры сыздағандарға көмек қолын созды. Ендеше бірлігі мен берекесі жарасқан ұжымға біз де сәттілік пен денсаулық тілейміз.

Тартоғайда 34 медицина қызметкері еңбек етеді

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp;Елімізді әлемге танытудың бірден-бір жолы – спорт. Талай қазақ баласы спортты өзіне серік етіп, әлемдік аренада Отанымыздың көк туын биікке желбіретіп, әнұранымызды әуелетуге әуес жастардың қатары көбейіп келеді. Оған себеп, мемлекеттің спорт саласына көрсетіп жатқан қолдауын бүгінгі жастар жақсы сезінеді. Бұл қолдау тек жастарды спортқа машықтандырумен шектелмей, олардың бойында патриоттықты қалыптастыруға да септігін тигізіп отырғаны ақиқат.Жуырда Алматы қаласындағы «Жеңіс» кәсіби спорт клубының кубогіне арналған жасөспірімдер арасында өткен халықаралық турнир өз мәресіне жетті. Аталған чемпионатқа 5 елден 1500 ге жуық спортшы қатысып, жүлделерді сарапқа салды. Ал, Сыр өңірінің намысын қорғауға Ж.Баһадүр атындағы мектеп интернат колледжінде тәлім алған 10 таэквондошы қатысты. Байрақты бәскеде үміт артқан балғын жастар сенімді ақтады. Нәтижесінде, 3 алтын, 4 күміс, 2 қола медальды қанжығасына байлады. Чемпионат барысында жас спортшы Таңсұлу Шералы таэквондодан алтынан алқа тақты. Елде таэквондоның дамуына өзіндік үлесін қосып жүрген жас спортшының бұған дейінгі жеткен жетістіктері аз емес. Спортта бағы жанған Таңсұлу Шералының оқуда озат, өмірде зерделі болуына атасы мен әжесінің ықпалы тиген. Оны атасы Шералы спорт үйірмесіне өзі жетектеп апарған. Жанкүйерлердің қошеметіне бөленген ол чемпионаттарда намыс¬ты қолдан бермей, алтыннан алқа тағынып, үздіктер қатарыннан көрініп жүр. Татамиге шыққан қарсыласты шақ келтірмей, тегеурінді қимылының арқасында айқын басымдықпен жеңіс тұғырынан көрінді.– Спорттың қай түрі де оңай емес, бірақ өзіңнің икемің бар спортқа бейімделсең, үлкен додаларда топ жаруға тез жол ашылады. Менің кішкентай кезімнен таэквондоға қызығушылығым басым болды. Қазір шүкір, салада аз-маз жетістігім бар. Бұйыртса, атаммен әжем артқан сенімді ақтап, мемлекет мерейін үстем етер үлкен сайыстарда топ жаруға күш саламын, – дейді Таңсұлу Берікқызы.Кейіпкеріміз сырт аймақтарда ұйымдастырылған айтулы жарыстардан да олжасыз қайтпапты. Мәселен, осыған дейін саралай кетсек, 2016 жылы WTF Таэквондодан балалар арасында ҚР чемпионатында қола жүлдегер атанса, 2016 жылы Тәуелсіздіктің 25 жылдық мерей тойына орай Тұңғыш Президент күні мерекесіне арнайы ұйымдастырылған таэквондодан облыстық ашық түрнирде І орынды, 2017 жылы Астана қаласында өткен балалар арасындағы Қазақстан Республикасының чемпионатында I орын, Алматы қаласында 2017 жылы Олимпиада чемпионы Бекзат ¬Саттархановты еске алуға арналған таэквондодан WTF ІІІ-ші Республикалық турнирінде І орынды жеңіп алды. 2018 жылы Түркістан қаласында өткен таэквондодан ҚР чемпионатында 36 кг салмақ дәрежесінде ІII орынды иемденді. 2019 жылы Қызылорда қаласында өткен таэквондодан халықаралық турнирде 34+ кг салмақ дәрежесінде 1 орынмен кубок жеңіп алды.&nbsp;Жалпы, спортта жеткен жетістіктерінің бірнешесін ғана ұсындық. Бұл жағымды жаңалықты естіп, жерлесіміз үшін біз де қуандық.Таңсұлудың алар асуы мен бағындырар белесі алда.

Спортта бағы жанған Таңшолпан

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp;Тарыны табыс көзіне айналдырған ортақшылдықтардың қазаны ортайған емес. Аудандағы жалғыз тары өсірумен айналысатын ауылдық округте бүгінгі күні 272 үйден түтін шығады. Ортақшыл ауылында №150 қазақ орта мектебі, Қызылқайың елді мекенінде №151 негізгі мектеп ауыл балаларының сауатын ашуда. Сондай-ақ, 2 тары өңдейтін шағын цех, 4 азық-түлік дүкені, 1 шаштараз, 1 асхана, 2 автокөліктерге арналған сервистік қызмет көрсету орталығы халық игілігіне жарап тұр.Ортақшылда соңғы 4 жыл көлемінде едәуір өзгерістер орын алған. Мәселен, 2017-2020 жылдар аралығында 5 шаруа қожалығы, 50 жеке кәсіпкерлік субъектісі іске қосылса, биылғы жылы бұл көрсеткіш 26 шаруа қожалығы мен 60 жеке кәсіп орнын көрсетіп тұр. Тек өндірісте емес, мал шаруашылығында да өсім бар. Мәселен, 2017 жылы 2338 бас ірі қара болса, 2021 жылы 3023 басқа артқан. Ал, Қамбар ата түлігі 554-тен 755 басқа көбейген. Аталған ауылда «Еңбек» нәтижелі жұмыспен қамту және жаппай кәсіпкерлікті дамыту бағдарламасы аясында екі қолға бір күрек тауып, кәсібін өрге домалатқандардың саны жыл санап артып келеді. Мемлекеттік қолдауды сезініп, несиемен несібесін арттыруға кіріскен «Дулат», «Рамазан», «Бақыт» сынды жеке кәсіпкерлер мен «Расул», «Жұман ата», «Табиғат» т.б шаруа қожалықтардың ісінде береке бар.Ауыл тіршілігіне көз тастасақ, көркейту-көгалдандыру жұмысы да жүйеленгенін аңғаруға болады. Ауыл әкімі Ж.Ноғайбаев «2020 жылы аудан әкімі Қ.Мүбараковтың қолдауымен Өңірлерді дамыту бағдарламасы арқылы абаттандыру жұмыстарына 2 млн теңге қаралып, Н.Бәйімбетов, К.Ерубаев, А.Құнанбаев, Ш.Уалиханов көшелеріне 49 дана түнгі жарық шамдары орнатылды. Сондай-ақ, С.Сейфуллин, Ы.Алтынсарин, Есабыз ата көшелеріндегі 250 Вт-тық жарық шамдары заманауи үлгідегі 100 Вт-тық шамдармен алмастырылды. Жастарды спортқа баулу, бос уақытын тиімді өткізу мақсатын¬да Қызылқайың елді мекені, Достық көшесі бойынан спорттық алаң салынды. Оған қоса Ортақшыл ауылы, С.Сейфуллин көшесі бойынан балалар ойын алаңы ашылды» – деп, өткен жылғы жұмысты саралап берді. Ауылдағы ағайынның тұрмысын түзеп, әлеуетті арттыруды мақсат тұтқан ауыл басшысы биылғы жылы көгілдір отынға қосылуды жоспарлап отыр. Тұрғындардың көптен күткен арманы табиғи газға қосылу екенін тілге тиек еткен Ж.Ноғайбаев алдағы уақыт еншісінде Ортақшыл ауылына дәрігерлік емхана ғимаратын салу жұмыстары барын да жеткізді. Іскер басшы ауыл ақсақалдарымен ақылдаса жүріп, К.Ерубаев, А.Иманов, С.Тілеубаев көшелеріне күрделі жөндеу, асфальттау жұмыстарын жүргізуді де биылғы жылдың жоспарына бекітіп отырған көрінеді. Сондай-ақ, осы аталған көшелермен қатар Достық, Бейбітшілік көшелеріне түнгі жарық шамдарын орнатамыз деп бекініп отыр.Сөз басында атап өткендей Ортақшыл¬дағы негізгі дақыл – тары. Осыдан 23 жыл бұрын «Өскен өңір» газетінде (№46 (6847) 28 қыркүйек, сенбі, 1998 жыл) «Ауыл шаруашылығының қазіргі жағдайы қалай?» атты мақалада 163 гектар жерге тары дақылы егілгені жазылған. Бүгінгі күні бұл көрсеткішке жетпесе де, тары өсіріп табысын арттырған ортақшылдықтар биылғы жылы 74 га жерге тары орналастырған. Иә, Ортақшыл ауылының тұрғындары бүгінде ірі тары өсіру базасына айналып келеді. Әрине, тары өндірісінің өрісін өсіруге, өнімін көбейтуге көбірек көңіл бөлінсе, белгілі бір нәтижеге қол жеткізуге болады. Ауыл шаруашылық мамандардың айтуынша, осы дәнді егіп отырған, тек жеке шаруа қожалықтар емес, қарапайым тұрғындар да бар. Олар тары егіп, сөк арқылы нәпақасын табады. Тұтас бір ауылдың тіршілігіне құлақ түріп, көз тастап, жылдан жылға жаңарғанын аңғардық. Сатистикалық мәліметтер де әр салада өсім барын сайрап тұр. Бұл әрине, еңбектің, сол еңбекті үйлестіре білген ауыл басшысының жемісі емес пе?!

Шиелі: Тарысымен танылған ауыл

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp;Қазақтың әні мен күйі – халқымыздың ықылым заманнан бері қалыптасқан, еш жұтамайтын асыл қазынасы. Ұлттың бекзат болмысы мен арғы-бергі тарихынан сыр шертетін шежіресі. Ән арқылы көңілдегі алуан сезімді жеткізіп, жүректің нәзік қылын шертуге, тіпті бойдағы мұң-шерді шығаруға болады. Демек әркімнің таласы бар өлең өнерін киелі десек қате емес. Біздің ауданда осы өнердің қанатына қонып, киесін түсініп, өн бойына дарытып жүргендер жетерлік.&nbsp;Тек ән өнері ғана емес, Шиелі топырағында дүниеге келген талай жан сегіз қырлы, бір сырлы. «Ел іші – өнер кеніші» демекші Шиелі өнерпаздары республиканың мәдениет министрлігі тарапынан өнер ұжымына берілетін «халықтық» деген атақты алпысыншы жылдардың аяғында ала бастапты. Мұндай мәртебелі дәрежеге жеткен алты өнер ұжымы біздің ауданда болған. Алғаш рет «халықтық» атауын 1969 жылы аудандық мәдениет үйінің халық аспаптар оркестрі, кейін осындағы театр жеңген. Содан кейін «Қазақстанның 30 жылдығы» атанып, қазір Бала би болып өзгерген ауылдың өнерпаздары да халық театры атанып, көпшілікті талантымен таңдай қақтырды. Бұл кезде өнер көрсетіп жүргендердің ішінде күрішші, механизатор, шопан, мұғалім сынды қарапайым еңбек адамдары көп еді. «Нартай сазы» фольклорлық ансамблі, «Жас дәурен» ән-би ансамблі, Ноғайбаевтардың отбасылық ансамблі де осындай деңгейге көтерілген. Әрине, жемісті жеңістің астарында төгілген тер мен еңселі еңбек жатыр. Ал солардың барлығына үлес қосып, өзіндік қолтаңбасын қалдырған жандардың арасында Бөрібай Қоңқабаев, Әмина Тасболатова, ағайынды Әшімхан, Әлімхан Оспановтар, Әлмырза Ноғайбаев бар. Шиелінің ауыз толтырып айтатын өнерпаздары мұнымен таусылмақ емес. Бір кездері Нартай Бекежановтан бас¬тап, осы заманғы театр әртістері М.Нұрекеев, Ғ.Әбдінәбиева, Ш.Әбдібаева, сазгер, өнер зерттеуші М.Қалауов, республикалық «Гүлдер» ансамблінің ұйымдастырушыларының бірі С.Елеусізов, Құрманғазы атындағы оркестрдің бас концертмейстері, «Отырар сазы» оркестрінің дирижері Қ.Тасболатов, жыршы Ш.Ділдебаев, айтыскер-ақын М.Тұрсанов та әлі күнге дейін шиелілік ағайынның аузынан түскен жоқ. Бұдан бөлек Сәуле Бапанованың отбасы да түгелімен өнер қуған жандар. Шиелілік ару С.Бапанованың отбасы қолданбалы өнер – тоқыма, гобелен саласының майталмандары. Олардың қолдарынан шыққан киіз бен алашаларда поэтикалық пейзаждар, натюрморттар, түрлі композицияларға қызықпай қарау мүмкін емес. Мәдениет саласына өлшеусіз үлес қосып, аянбай еңбек еткен жандардың бәрін атап шығу әрине, мүмкін емес. Дегенмен есімдері елге танылып, адамды рухани ләззатқа кенелткен өнер майталмандарын әр жас біліп, біліп қана қоймай сол сара жолды жалғастыруды мақсат ету қажет. Қазақта «Ақыл жастан, өнер тастан шығар» деген тәмсіл тегін айтылмаған. Бұл сірә, жас баланың өнерге икемі егде тартқан кісіге қарағанда жақсы екенін білдірсе керек. Осы орайда баланың болашағына бағдар жасап, оны қарғадайынан өнерге баулу ата-ана үшін маңызды қадамның бірі.Бүгінгідей жаһандану заманының бір осал тұсы – жасөспірімдердің табалдырықтан аттап шығуға ерініп, үздіксіз ұялы телефонға телміруі. Жасыратыны жоқ, қай босағаны аттасаңыз да бір бұрышта қалтафонға қарап отырған баланы кездестіруге болады. «Қандай өнерің бар? Қай үйірмеге барасың?» деп сұрай қалсаңыз кібіртіктеп, көзімен жер сүзіп кетерін қайтерсіз? Бұл қазіргі балалардың өнерге деген қызығушылығының жоғын білдіріп тұрғандай. Сол қызығушылықтың жоқтығынан ғой жаңа жыл бола қалса тақпақтың барлығы «Аяз ата келіп тұрдан» әрі аспайды. Әрине, бұл жерде бүлдіршінді кінәлаудың қажеті жоқ. Егер ата-ана баласын өнерге баулуға құлықсыз болса, қаршадай баладан не қайыр? Қазір «Бұлақ көрсең көзін аш» деп өнерге баулитын үйірмелер жетерлік. Мәселен, аудандағы оқушылар үйін алайық. Мұнда балаларды өнер мен білімге баулитын жиырмадан асып жығылатын үйірме бар. Оның ішінде «Би өнері», «Балдәурен» және қолөнер мен сурет өнерін үйретіп, бүлдіршіннің қанатын қомдап, өнер әлемінде биікке самғауына мүмкіндік жасайды. Қуаныштысы, аталған мекеме балаларды тегін оқытады. Оқушылар үйінің директоры Бауыржан Әбішевтің айтуынша, кейбір үйірмелер аудандағы білім ошақтарының ішінен де ашылған. Бұл бір жағынан баланың қаржысын үнемдесе, екінші жағынан қатысушының қауіпсіздігін сақтайды. Демек қай кезде болсын ата-ана баласын оқушылар үйіне немесе мектепте аталған үйірмелерге қатыстыра алады.Сыр елі – Жыр елі. Жыр еліне тән өнердің бірі – жыршылық. Замана бұлбұлы ¬Нар¬тай Бекежановтың жыршылық дәстүрін жалғастырушылар да біздің ауданда табылады. Бұл тұста Шиелі аудандық мәдениет үйі жанынан «Нартай өнер мектебі» құрылған. Республиканың мәдениет қайраткері, белгілі әнші-термеші Құрманбек Бекпейісов бастаған өнер мектебін қазір ұлы Мұхамедәлі Бекпейісов жалғастырып келеді. Бір кездері Махамбет, Шернияз, Құрманай, Доғалақ, Сүйінбай, ¬Ду¬лат, Тұрмағамбеттер салып кеткен сара жолды осы өнер мектебі насихаттауда. Аталған өнер ордасының түлектері Мейірбек, Нұртілек, ¬Ержан, Еркін, Ақмарал, Әзілхан сынды жас таланттар да дәстүрлі өнерді жанжандырушылар. Қазір дәстүрлі өнерді жалғаған мектепте «Нартай ақын» жыр-терме, «Тайжан ақын» дәстүрлі ән, «Халық әні», «Сырнаймен ән салу», «М.Тұрсанов» ақындар үйірмесі бар. Үйірмеге қатысатын оқушылардың жалпы саны – 40. Солардың ішінде оқ бойы оза шауып, шаршы топта өнерімен танылып жүргендер де жоқ емес. Айқын Төлеген, Дидар Сүгірәлиев, Досхан Нұрланұлы – соның айғағы.Өнерімен өрге жүзіп, биікті бағындырған шиелілік жұлдыздардың тізімін әрмен қарай жалғастыру келешек ұрпақтың қолында. Егер балаларымызға қазірден қазақтың қара домбырасын үйретіп, ән мен жырға баулып, өнердің қанатына қондырсақ, Шиелі аспанында олардың үні қалықтап тұрады.

Шиелілік балғындардың бағындырар белесі алда

<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp; Заманында кеңшардың малын еселеп, есіл еңбегімен ұжымшар мақтанышына айналған ата-әжелердің бес батпан бейнетті жолы кімге болмасын үлгі емес пе еді. Сол еңбек майданында шыңдалып, әкенің сөнбес сәулесі, үзілмес шежіресіне айналған Бердібай ақсақалды осы қыр өңірінде танымайтын жан кемде-кем болар.Диірмен тасындай дөңгеленген дүние дүрмегінен өтіп, артына ұрпақ, өмірінен мол мұра қалдырған Бердібай атаның белінен 7 ұрпақ тарап, бүгінде бір қауым елге айналды. Алты қыз және тұқымды жалғар жалғыз ұл Ерболат. Бүгінде сол алты қанат тілекші жандардың ортасында еркелей жүріп, әке мен ананың мейіріне қанып өскен біздің Ерболат әкей бүгінде Пайғамбар жасы 63-тің көжесіне бас қойды. Ал өмірлік жары Ұлдаш болса 60 жастың желкенін керіп отыр. «Қос тойың қабат болсын, екі дүниең абат болсын» дейтін елдің базары тарқасын ба? «Қуанышты бөліссең көбейеді» демекші ел-жұрт үшін бұл өмірдің қызығы сыйластыққа келіп тіреледі. Сол түсініктің астарында отбасылық өмірдегі татулық пен талайға үлгі болар тұтас ұғым жатыр. 1983 жылы құрылған шаңырақтың іргесі шайқалмай, шуақты мекенге айналғанына міне, биыл 40 жыл болыпты. Ендеше неге шаттық нұры үзілмеген шаңырақтың өмірі мен отбасылық жолын көпке үлгі етпеске?! Бәлкім, сіз бен біз іздеген мерейлі отбасының ендігі жолы осындай жандарға тиесілі болар.Соқалы дәуірдің соқпағы, ғарыштық кезеңнің ғаламатымен ұштасқан қазіргі уақыттың арасы тарих үшін қас-қағым сәт болар. Алайда сол аралықта неше буын алмасып, бесіктегі баланың ел ағасына айналар кезі келді. Біздің кейіпкеріміз Ерболат сол шақта тұр. Бала болып еркелеп, жігіт болып желіге өскен кейіпкеріміз 1975 жылдан кешегі кеңестік жүйе құлдырағанша қатардағы шопан болып қызмет етті. Елең-алаң күйдегі елдің арасында болып, іргесі сөгілгелі тұрған совхоздың сапында болған Ерболат әкесі Бердібай салған сара жолдан жаңылмады. Еншісі елге байланған ер сол ата кәсіп мал шаруашылығынан бір сәт те болсын қол үзген емес. Содан болар малдан береке, адал кәсіптен абырой тапты. Бертін келе сол ізбен мал баққан шаруа өткен ғасырдың соңғы жылдарына дейін кооператив негізінде біріккен шаруалармен бірге жылдың төрт мезгілінде тізе қосып, ортақ жұмыста абырой биігінен көрінді. Кейін «Сағындық» шаруа қожалығын құрып, ата кәсіп мал шаруашылығын одан әрі жандандыруды қолға алды.&nbsp;Тіршіліктің қалың шаңында жүрсе де жақын мен туыстың қайғы-қуанышына теңдей ортақтасып, іргесі берік қара шаңырақтың отын өшірмеген ердің ендігі тілегі балаларының бақыты, отбасының амандығы. Келген қонаққа тамағымен қоса қабағын да берер өмірлік қосағы Ұлдаш шешей де отағасы бастаған ізбен жүріп, өмірге Алланың берген бір ұл, үш қызын алып келді. Бүгінде қамқор әке мен мейірбан ананың төрт құбыласына айналған ұрпағы өмірден өз орындарын тауып, бір қауым елге айналды. Барлығы да білімдерін жетілдіріп, әр саланың шылбырын қаққан кәсіби маманға айналды десек те болады. Әрине мұндай биікке жетіп, өмірден өз орындарын табу алдымен әке мен ананың арқасы. Солар салған негіз, солар салған сара жол бүгінде балаларына өмірлік азық, мәңгілік бағдаршамға айналды. Солардың берген тәрбиесі мен өмірлік азығы ұрпақтарын биік белестерге жеткізіп, асқақ армандарға ұмтылдырды.Ерболат әкейдің ең бірінші ерні тиіп, иіскеген тұңғышы Сағындық бүгінде 35 жасты алқымдап, бауырларына қамқор, балаларына қорған боларлық қадірлі жан. Атадан жалғасқан шежірелік тіннің желісін үзбей әкеміз Ерболатқа ізін жалғар немере сүйгізген қайырлы перзенттен бүгінде 5 бала өмірге келіп отыр. Іргелі қара шаңырақтың ендігі тізгіншісі сол Сағындық пен оның өмірлік жары, мәуелі шаңырақтың отын маздатар қадірлі келіні Қымбат.«Қыз – өріс» деген сөз бар ғой халқымызда. Екі елді мың жылдық татулыққа серттестіріп, құда деген үлкен жолдың салынуына себепші қыздары да бүгінде бір-бір шаңырақтың берекесі мен базары, ажары мен аяулы анасына айналып отыр. Сағындырып келетін жиендер мен сабылдырып кететін қыздың құтты қадамы ел білетін еңселі шаңырақтың ендігі қуанышы һәм тілекшісіне айнала бермек. Бәлкім, ел айтып жүретін «ұрпақтар сабақтастығы» деген тәмсіл сірә осындай өмірлік өлшеммен ұштасса керек.&nbsp;

Бақытын еңбектен тапқан отбасы мал шаруашылығын дамытуда

<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru">Kyzylorda-news.kz.</a> Қазалы ауданында ат әбзелдерін жасайтын ару тұратынын естіп, алғашында таң қалдық. Ұзамай тауып алған мекенжайымыз күмәнімізді сейілтті. Бұл орыннан ұлттық өнерге деген танымымыз кеңіп, қызығушылығымыз одан әрі артып аттандық.Өзіміз білетін жылқы төлін шаруашылыққа қолдануға арналған ер-тоқым, өмілдірік, үзеңгі, айыл, пыстан, жүген, ноқта, шылбырдан бөлек көпшік, ат жабуларының бірнеше түрі болатынына қанықтық. Аядай бөлмені ісіне ыңғайлап қойған қыздың дайын болған, басталған, пішілген бұйымдарынан шебердің қолтаңбасын тану қиынға соқпады. Сапалы өнімге сұраныс қашан да табылады. Алыс-жақыннан қолқалап, тігін тіктіретіндердің көбі оны танымаса да, еңбегінен ажыратып жатады. Осылардың барлығына уақыт тауып, тұтынушы талабынан табылуды ұстанымына айналдырған жан өзін ісмерліктен ешқашан бөліп қарамайды. Жұмысым – тынысым, табысым – ырысым дегенге дағдыланған кейіпкеріміздің есімі ауыл-аумақ арасына қарымды қабілетімен жеткен.Жарқынай Әлімбетова – Қазалы ауданының тұрғыны. Шалғайдағы Шәкен ауылында туған ол ежелден төрт түлікті кәсіп еткен ортадан көңіліне көпті түйіп өседі. Жастайынан айналасындағы әрбір ұсақ-түйекке мән беріп, оларды қиялында дамытып, қолөнерге ұштастыра біледі. Бала күнінен қалыптастырған осы қасиеті әр кезде алғысқа бөлеген.<blockquote>«Тігіншілік – тұрғындарға қызмет көрсету саласындағы еңбек нарығында аса зор сұранысқа ие мамандық. Оны шығармашылық кәсіп деуге болады. Мұнда көргенді қайталау, тапсырыс -бойынша дайындау аздық етеді. Ұдайы ізденісті арттыру қажет. Барлығы қолмен пішіліп, мәшинемен тігілсе де, оған ой күші аса қажет. Көңілсіз, ықылассыз дайындалған дүниенің өзің түгілі, өзгенің көңілінен шығуы мүмкін емес», – деп бастады Жарқынай бізбен әңгімесін.</blockquote>Оның цехына айналған жерден қыз жасауы, тұрмыстық тапсырыстар, киімдер үлгісін көрдік. Бірінен-бірі асатын дайын құрақтар дала қызғалдақтарындай көздің жауын алады. Түстердің үйлесімі, маталардың таңдалуы, орналасу тәртібі, әсем әдібінен бұл істі жақын уақытта қолға алмағанын аңғару қиынға соқпады. Көкейге сауалды көкіп қалмай, көрші бөлмедегі анасын сөзге тарттық.<blockquote>«Қызым қолына инені тым ерте алды. Өзімнің аса шеберлігім болмаса да, керек нәрсені тігіп алатыным бар еді. Бірақ бұл балама: «Мынаны былай істе, былай тік» деп үйреткенім жоқ. Өзі жастайынан қағілез, елгезек болды. Тете ағасы екеуі өзге балаларымның арасынан қолданбалы өнерге бейім болып өсті. Жарқынымның екінші сыныпта өзіне жүннен шұлық тоқығанын көршілер әлі таң қалыса айтады. Кейіннен көпшілік бағалап, тіккен өнімдеріне сұраныс беріп жатқанда, балама барынша қолдау білдіру керектігін ұғындым», – дейді Қарлыға Әлімбетова.&nbsp;</blockquote>Ана мен қыз бір-бірін терең түсінеді. Жасым ұлғайды, шаршадым деуді білмейтін еңбек ардагері қолы қалт етсе жүн түтіп, ұршық иіріп, киіз басып, кенжесіне қолғабысын береді. Бұдан дайындаған Жарқынайдың заттары ана көңілін жадыратады.Аз аялдаған соң негізгі бағытымызды байыптадық.– Осы жерде ат әбзелдері дайындала ма? Оны өзіңіз жасайсыз ба? – деген сұрағымызға сәл езу тартқан өнерлі қыз былайша жауап қатты.<blockquote>«Атауы көпке таныс ат әбзелдерін толықтыратын бірнеше қосымша жабдықтары болады. Оларсыз сәйгүліктердің сымбатты, сайлы көрінуі мүмкін емес. Қазақ қолөнерінің жарқын үлгісіне баланатын бұл бұйымдар халықтың әлеуметтік, экономикалық, қоғамдық жағдайынан хабардар еткен. Дала төсінде алғаш қолға үйреткен көшпенділер өмірі жылқы малымен тікелей байланысты болғандықтан, ер-тұрманын жасап, пайдалануды өзіндік өнерге санаған. Ол жүйрік жануарға сән беруімен бірге, тұрмыстық, жауынгерлік мақсатқа лайықталған. Біз көбіне киіз, желдікше, жалпоз, құйысқан, қарынса, сырма жабулар тігеміз», – дейді.</blockquote>Құйысқан – аттың үстіндегі ер-тоқымы қия жерде мойнына қарай сырғып кетпес үшін, аттың түп құйрығынан өткізіп, ердің артқы қанжығалығына бекітетін қайыстан жасалатын құрал. Құйысқанның екі жақтауы және жаңбырлық-салпыншақ атты жылқының сауырын жапқан үзбелері болады. Жалпоз – жылқы жабуының атауы. Әдетте ол тұлпардың бетін жауып тұрса, қарынса – бауырында тұратын қоруыш. Бұлар жануарды маса-сона сынды шыбын-шіркей түрлерінен қорғайды. Әсіресе қарынса болмаса, жылқы малы жүдеп кететін көрінеді. Тоқым мен ердің қапталына салынатын қалың киіз желдікке қосымша кіші жабу – желдікшенің де атқарар өз қызметі бар. Жасы жиырмаға жетпей жылқысүйер қауымға танылған тігіншінің тапсырыс берушілері тек аудан, аумақ өңірі емес, Қазақстанның әр қиырынан табылады.<blockquote>«Жылқы жабуларын көпшілік көктем шыға наурыз айынан – шілдеге дейін тіктіреді. Бұл кез мен үшін науқан. Осындайда тігін мәшинем сыр беріп, несиеге сатып алғаным бар. Өткен жылы «Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер палатасының «Бастау бизнес» курсын аяқтап, қосымша құрал-құрылғылар алуға қол жеткіздім. Осылайша мемлекет қамқорлығы арқылы тапсырыс түсімін ұлғайтып, бизнесімнің аясын одан әрі кеңітпекпін», – дейді кәсіпкер.</blockquote>Тапсырыс саябырсыса, өрмек, ілмек бізбен тоқыма тоқу, жұмсақ ойыншықтар тігу секілді ұнатқан ісімен айналысатын шебер бітірген жұмысынан шабыт алатынын сөз арасында жеткізді. Жарқынай Амандосқызының қолөнершілердің жарыстары мен сайыстарынан алған жүлделерін көзіміз шалды. Өзге қалаларға шақыру ұсыныстары көптеп түскен. Алайда кейде денсаулығындағы кінәрат үлкен қадамдарға тосқауыл болатын көрінеді. Бүгінде ІІІ топ мүгедегі жігерін жасытпай, өзге он екі мүшесі түгел, масылдыққа бейім адамдарға тындырымды тірлігімен талаптыға нұр жауарын ұғындырып келе жатқан үлгі.

Қазалылық ару ат әбзелдерін жасайды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp;Қазіргі таңда жер жаһанды электр энергиясынсыз елестету мүмкін емес. Заман жылжып, жаңа техникалар дамыған сайын энергетика саласының да маңыздылығы арта түсуде. Мұны үйіңізде бір күн жарық өшіп қалғанда кететін берекеден-ақ байқауға болады. Республикада желтоқсан айының үшінші жексенбісі энергетика саласы мамандарының кәсіби мерекесі болып белгіленген. Осы мереке қарсаңында Шиелі аудандық мәслихатының IV және VII Қызылорда облыстық мәслихатының V және VІ шақырылымның депутаты, «Шиелі Жарығы» ЖШС директоры Қалмырза Қасымовпен сұхбаттасқан болатынбыз.– Ассалаумағалейкум, Қалмырза Айдарұлы, әуелі сұрағымызды «Шиелі Жарығы» ЖШС тарихынан бастасақ? Аудан халқына қызмет етіп жүргендеріңізге қанша жыл болды?– Негізінен «Шиелі Жарығы» ЖШС– энергия жабдықтаушы мекеме болып табылады. ҚР Электр энергия туралы заңына сәйкес электр энергетика нарығына қатысушылар өндіруші, тасымалдаушы және энергия жабдықтаушы мекемелер болып бөлінеді. Жалпы, Шиелі жарығы 1997 жылы құрылды. Бірақ, 1998 жылдан бастап ҚР заңдылықтары негізінде электр энергиясы нарығында қызмет істеуде. Яғни, биыл 25 жыл болды. Бастапқыда Шиелі ауданы тұтынушыларын электр энергиямен қамтамасыздандырды. Одан кейін, 2007 жылы Сырдария ауданын, 2008 жылы Жаңақорған ауданын, 2013 жылдан бастап Жалағаш, Қармақшы аудандарына қызмет көрсетіп келеміз. Облыста электр энергиясын тасымалдаушы «Қызылорда Электр тораптары Желілері компаниясы» АҚ мекемесі жұмыс істейді. Облыстың әр аудандарында электр тораптары бар.– Бүгінгі таңда серіктестікте қанша адамды жұмыспен қамтып отырсыз? Олардың атқаратын қызметтері қандай?– Қазір біздің серіктестікте 134 адам жұмыс істейді. Үнемі тиянақтылық пен ұқыптылықты қатаң қағидаға айналдырған біздің қызметкерлер қателікке жол бермеуді басты назарда ұстайды. Барлығы да электр жүйесінің қыр-сырына қаныққан. Электр энергиясын пайдалану төлем есебін жасап, бақылап отыратын аранайы бағдарлама 2000 жылдан бері жұмыс істеуде. Ол заман талабына, күнделікті туындайтын қажеттілікке байланысты модернизацияланып отырады. Жеке тұтынушылардың пайдаланған электр энергиясына кассалық жүйе, интернет жүйесі ментерминалдар арқылы, басқада заманауи карталық жүйелер арқылы төлемі жүргізіліп келеді.– Қалмырза Айдарұлы, бұл салаға қалай келдіңіз? Өзіңіздің жұмыс тәжірибеңіз туралы айтып өтсеңіз?– Бұл мамандыққа оқушы кезімнен қызықтым. Содан, мамандық таңдауда жаңылыспай, халыққа қызмет көрсетуді мақсат тұттым. Осы кезге дейін түрлі қиындықты бастан өткердік. Алдымдағы аға буын өкілдерінен білмегенді үйреніп, мол тәжірибе жинақтадым. 1999 жылдан бастап «Шиелі Жарығы» ЖШС директорының орынбасары қызметін атқардым. Кейіннен 2002 жылдан «Шиелі-Жарығы» ЖШС атқарушы директоры, 2006 жылдан бастап директоры қызметін атқарып келемін. Ол кезде тек бір ғана ауданды қамтитын едік. Қазір бес ауданды жарықпен қаматамасыз етіп отырмыз.– Әр кәсіптің өзіндік қиындығы мен қызығы болатыны бесенеден белгілі. Энергетика саласының біз білмейтін сыры қандай? Жұмыс барысында кедергілер мен қиындықтар жайлы баяндап берсеңіз?– Жұмыс болған соң, қиындықсыз болмайды. Қазіргі таңда тұтынушылардың талғамы жоғары. Электр энергиясын беруде іркілістерге жол берілмейді. Серіктестік өз қызметін көрсету аясында электр энергия нарығын ұйымдастырушы ретінде электр энергиясын өндірушілерге алдын ала төлем жасай отырып, тасымалдаушы компаниялармен нақты қызмет үшін есеп айырысады. Тұтынушыларға келер болсақ, әр тұтынушының пайдаланған электр энергиясы көлемі әр есепті айдың соңында есепке алынып отырады. Сондықтан, тұтынушылар ай сайынғы төлемді уақытылы төлеп отырса деген тілегіміз бар. Яғни, тұрақты төлем – сапалы қызмет көрсетудің бір тетігі.Осындай кедергілер мен қиындықтарды еңсеру үшін, яғни, кассалық қаржы тапшылығын болдырмау мақсатында серіктестік бүгінгі күні 250 миллион теңге көлемінде несие алды.– Аудандағы энергетика саласында қандай жаңалықтар бар?– Соңғы кездері мемлекет тарпынан қолдаулар жасалынып, аудан көлменде бірнеше ықшам аудандарында инфрақұрылымдар салынды. Ол дегеніңіз жаңадан үй салынатын жер телімдеріне жол, электр желілері, су құбырлары және т.б. желілер тартылады. Сонымен қатар, кент және бірнеше елде мекендерде энергиямен тасымалдаушы «КЭТЖК» АҚ сыртқы көздерден инвестиция тартып, ішкі элетр желілерін 60-70 процентке дейін ауыстырылды. Сонда да кезек күттірмейтін мәселелер көп.– Сұхбатыңызға рақмет!

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары