<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Қарекет қылған адамның қарны да, көңілі де тояды. Расында солай. Талап қылып, алға талпынған азаматтарға бүгінде мүмкіндік көп. Бұл мүмкіндіктер алдағы уақытта да әрі қарай жалғасын табатыны ақиқат. ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың да басты назарындағы кәсіпкерлік саласы бүгінде біз айтқан азаматтарға жан-жақты қолдау көрсетіп келеді.&nbsp;Мемлекет кәсіпкерлікті жан-жақты қолдау үшін тиімді тәсілдер қолданып жатыр. Атап айтқанда, гранттар, шағын және жеңілдетілген несиелер беріледі. Аймақтардағы кәсіпкерлердің санын айтарлықтай көбейту үшін мемлекет тарапынан қолдау шараларын күшейту қажет. Осы мақсатта арнайы ұлттық жоба жүзеге асырылып жатыр. Бірақ бұл туралы халықтың көбі білмей жатады. Сондықтан ел ішінде бизнесті қолдау саясаты туралы ақпараттық-түсіндіру жұмысын жүргізу қажет, – деген болатын ел Президенті.Міне, аймақтарда, өңірлерде кәсіпкерлікті жан-жақты дамытып, түсіндіріп, халыққа тиімді жағын насихаттап келе жатқан, сондай-ақ кәсіп бастаушыларға таптырмас мүмкіндік тудырып келе жатқан аудандық кәсіпкерлер палатасының жұмысы жүйелі. Соған бір дәлел жуырда ғана Аралдан ашылған «Aral sabyn» бренді. Кәсіп иесі Нұртай Бозғұлов «Ұлттық жоба» шеңберінде қайтарымсыз грант жеңіп алып, ауданда алғашқы рет сабын шығару жұмысын бастады.1993 жылы туған жас кәсіпкер осы уақытқа дейін кәсіппен айналыспаса да, осындай тың бастаманы бастауға тәуекел етіп, қазіргі уақытта мемлекеттің қолдауын пайдаланып, Алматы қаласынан сабын жасауға арналған екі техника алдырған. Осы техникалардың көмегімен бүгінгі таңда алғашқы өнімдерін дайындап шығарып жатыр.Кір сабынның құрамы өте оңай. Өсімдік майының, малдың майының қалдығы, каучук соданы қолданамыз. Жасалу жолы да аса қиын емес. Араластыратын қоспаларды мөлшерімен қосып, барынша араластырған соң, нығыздап, оны сабынның пішініне келтіретін құрылғыға ауыстырамыз. Бірақ шикізатты сырттан алдырып отырмыз. Алматыдан, Ақтөбеден алдыруға тура келеді. Оған да себеп бар. Өйткені біз жақта олардың бағасы қымбатқа түседі, – дейді кәсіпкер.Расында қай уақытта да сұраныстан түспейтін тауардың түрін таңдаған жас кәсіпкер алдағы уақытта өз өнімін нарыққа шығару жолын да қарастырып қойған. Қазірде базар нарығындағы бағадан төмен бағада тұтынушыларға ұсынуды көздеп отырған жас кәсіпкердің болашақтағы жоспары да ауқымды.Әзірге басты мақсат – сапалы өнім шығарып, тұтынушылардың көңілінен шығу. Қай өнім болса да бағасына сапасы сай болғаны дұрыс қой. Бірақ тек сабын өндірумен ғана шектелмейміз. Алдағы уақытта сұйық сабын мен жуынуға, жууға арналған гельдер шығаруды да жоспарлап отырмыз. Бәрін уақыт көрсетеді, – дейді Нұртай Малкаждарұлы.Алдыға мақсат қойып, сол мақсатқа жетудің жолын таба білген жас кәсіпкерге біз де сенім артамыз. Өзінің сүйікті ісін істеген адам емес, өз ісін сүйіп істеген адам ғана бақытқа бөленеді деген емес пе?!

Аралдық кәсіпкер кір сабын шығарып табысын еселеуде

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Алматы полиция департаментінің баспасөз қызметі өлім фактісін растады, деп хабарлайды<a href="https://egemen.kz/article/359280-almatyda-dgukti-ayel-kop-qabatty-uyden-qulap-ketti"> Egemen.kz.</a>Қайығылы оқиға 1 наурыз күні Манхэттен тұрғын үй кешенінің ауласында болған. Куәгерлердің айтуынша, жүкті келіншек ғимараттың жоғарғы қабатынан құлаған.<blockquote>«Аталған факті бойынша Алмалы аудандық полиция бөліміне қарасты арнайы бөлім сотқа дейінгі тергеу амалдарын бастады. Барлық мән-жай анықталады», деп хабарлады ведомство өкілдері.</blockquote>&nbsp;

Алматыда жүкті әйел көп қабатты үйден құлап кетті

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> &nbsp;Психолог баламен сөйлесе келе, "Әкесін айтса жылай береді. Оны жақсы көрмейтінін, өскенде өзі жазалайтынын айтты", деген.&nbsp;Алматы қаласына қарасты мектептердің бірінде 2-сынып оқитын оқушы жалпы тәртіпке бағынбай, оның себебін діни әрі отбасындағы тәрбиемен байланыстыратынын айтқан. Бүтін бір мектеп ұжымын шошытқан жағдай жайлы KYN.KZ&nbsp;сайты жазды,&nbsp;деп хабарлайды&nbsp;<a href="https://sn.kz/sn-akparat-agyny/110495-sabak-okymaimyn-suret-salu-durys-emes-olgim-keledi-almatyda-imamnyn-balasy-mektep-uzhymyn-shoshytty">Skifnews.kz</a>&nbsp;ақпарат порталы.Бала өте ашулы жүреді. Сыныптастарымен дұрыс сөйлесіп, басқа балалар сияқты ойнай алмайды. Айтатыны: Сурет салу дұрыс емес. Адамның суретін салу - оған жан бітірумен тең. Ол тек Құдайдың қолынан келетін іс. Суретке түсуге мүлде болмайды. Мен әкеме де, шешеме де керек емеспін. Олар менің салатын суретіме қызығып қарамайды да. Сабақ оқығаныма, оқымағаныма көңіл бөлмейді, уақыттары жоқ. Мен оларға қызық емеспін. Мен о дүниені ойлаймын.<blockquote>Енді ғана сегіз жасқа толған бала жақында сыныптасын сабақ үстінде қылқындырып тастаған. Мұғалімдер шошып жүріп, әрең дегенде ажыратқан. Бұл мәселеге қатысты сұрақ қойған сәтте бала, "біреуді аяусыз ұрғым келіп тұр," деп жауап берген. Ол өзін де аяусыз ұратын көрінеді. Басын партаға қатты соғып, қолын да көрінген жерге еш аямай соғады екен. Себебін сұрағанда, "бұл дүние жалған, мүлде қызық емес", дейді екен.</blockquote>Мектеп басшылығы бүгінде баланың ерекше жағдайына байланысты психолог, полиция мен біріге жұмыс жасауды қолға алыпты. Психолог баламен сөйлесе келе, "Әкесін айтса жылай береді. Оны жақсы көрмейтінін, өскенде өзі жазалайтынын айтты", деген.Фото: Нұрболат Нұржаубай

«Сабақ оқымаймын, сурет салу дұрыс емес, өлгім келеді»: Алматыда имамның баласы мектеп ұжымын шошытты

&nbsp; <a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>.&nbsp; Қазалы аудандық партия филиалының мәжіліс залында «Жер аманаты» және «Ауыл аманаты» жобаларының аудан көлемінде іске асырылуы бойынша бірлескен отырыс өткізілді. Басқосуға аудандық мәслихат депуттары және аталған жобалардың жүргізілуіне қатыстатын дербес бөлім, мекеме басшылары мен мамандары, бірқатар ауылдық округ әкімдері қатысты. Жиынға төрағалық еткен партия филиалының төрағасы Ғазиз Әліш жоспарланған жұмыстардың орындалу маңыздылығына тоқталды. «Аталған жобалар партия мен үкіметтің бірлескен жобалары, партияның сайлауалды бағдарламасындағы негізгі тармақтарынының бірі. Сондықтан қай тұрғыдан алғанда, соған орай бақылау да жоғары болады. Маңызды жиынға бірқатар дербес бөлім, мекеме басшылары және ауылдық округ әкімдері мен мамандары арнайы қатысты. Өткен жылы жинаған мол тәжірибе бар. Сондықтан партияның аудандық филиалымен бірлесе, тұрғындарға «Ауыл аманаты» жобасы бойынша ақпараттық-түсіндіру бойынша жүргізілетін жұмыстарды жалғастырып, жобаның ауқымын кеңейтуге барынша жұмыс жасауымыз қажет», – деді Ғазиз Әлмәмбетұлы. Өз кезегінде аудандық ауыл шаруашылығы мен жер қатынастары бөлімінің басшысы Еркін Сейтов сөз алып, жобалар аясында соңғы екі айдағы жасалған жұмыстарға тоқталып өтті. &nbsp;

Мемлекеттік жобалардың іске асырылуы қадағаланады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>. Көктем шығысымен Қазалы ауданында екі айлық санитарлық тазалық жұмыстары басталатыны белгілі. Бұл уақытта тұрғындар айналаны күл-қоқыстан тазартып, тал егу жұмыстарын бастайды.Көктемгі тазалық жұмыстарына байланысты Қазалы ауданы әкімі Мейрамбек Шермағанбеттің төрағалығымен мәжіліс өтті. Алқалы отырысқа Әйтеке би кенті мен Қазалы қаласында орналасқан барлық мекеме-кәсіпорындарының басшылары қатысты.Жиында тазалықтың адам өміріндегі маңыздылығына тоқталған Мейрамбек Зинабдинұлы Қазалы ауданының тұрғындары мен мекеме-кәсіпорын ұжымдарын елдік іске белсене араласып, көркейту-көгалдандыру шараларына біркісідей атсалысуға шақырды.<blockquote>– Ауданда наурыз және мамыр айлары аралығы көктемгі санитарлық тазарту, көркейту және көгалдандырудың екі айлығы болып жарияланды. Осыған орай, Әйтеке би кенті жеті аймаққа бөлініп, аудандық мәслихат төрағасы, аудан әкімінің орынбасарлары мен аппарат басшысы белгіленген аймаққа жауапты болып бекітілді.</blockquote>Әйтеке би кенті – ауданымыздың айнасы, оның айналасын үнемі таза ұстап отыру – осы отырған баршамызға ортақ іс. Тазалық – әркімнің өз ауласынан, табалдырығынан басталады. Сондықтан, әрбір тұрғын өз ауылын таза ұстауға, көркейтуге үлес қосуы керек. Біз көшелерді қанша сәндеп-жөндегенмен, көше бойындағы қоқыстар пен үйлердің қоршауы жөнделіп, сырланбаса, мұның бәрі бекер екені белгілі, – деген аудан басшысы барлық мекеме-кәсіпорындар мен кәсіпкерлік нысандардың иелері сенбі күнін күтіп отырмай, тазалық жұмыстарын жүргізулері қажет екенін нық жеткізді.Мұнан соң Әйтеке би кенті әкімі Мұрат Әбсұлтанов Әйтеке би кентіндегі тазалық жұмыстары бойынша атқарылған және алда жоспарланған жұмыстар жөнінде айтып берді.Басқосуда Қазалы ауданы әкімі аудандық полиция бөлімі, білім, денсаулық сақтау, аудандық қоғамдық даму бөлімі, Жастар ресурстық орталығы, аудандық кәсіпкерлік, өнеркәсіп және туризм бөлімі мен Әйтеке би кенті әкіміне күн тәртібіндегі мәселеге байланысты тиісті жұмыстар атқаруды тапсырды.«Абырой барлығымызға да ортақ. Сондықтан, белгіленген аймақтарға ұжым болып ауызбіршілікпен шығып, тазалық жұмыстарын жүргізсек, бұл біздің перзенттік парызымыз. Біз қашанда үлкеніміз қайда жүрсе, сонда бағыт алған ұрпақпыз. Өздеріңіз бас болып, барлық жұмысты бірге істеуге атсалыссаңыздар», – деген Мейрамбек Зинабдинұлы мәжілісті қорытындылады.

Мейрамбек Шермағанбет: Тазалық – әркімнің өз ауласынан басталуы тиіс

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>.&nbsp; Қай мамандық та қадірлі, қастерлі. Елге қызмет көрсетудің осалы болмайды. Бәрі де жауапкершілік пен талапқа бағытталған. Мысалы, ұстаз жас өскінді тәрбие мен білімге баулыса, дәрігер дертке шипасын дарытады, емін береді. Құрылысшы зәулім ғимараттар тұрғызса, диқан дән сеуіп, елді астықпен асырайды. Осылайша әрі қарай да көптеген мамандықты тізбектей беруге болады. Бірақ осылардың бәрінің басын біріктіріп, ортақ арнаға тоғыстырып, елдегі хал-ахуалды жүйеге келтіріп отыратын ерекше мамандық иелері бар – ол мемлекеттік қызметші. Яғни елге адал қызмет ету, жайын жасау, жағдайымен санасу – осы мамандық иелерінің басты құзырына кіреді. Бүгінде салаға жастығы мен саналы өмірін арнаған аға-апаларымыз аз емес. Солардың бірі – Қармақшы ауданы, Дауылкөл ауылдық округі әкімі аппаратының бас маманы &nbsp;Сайлаукүл Балғожина. Ол &nbsp;38 жыл үздіксіз қызмет етіп келе жатқан мемлекеттік қызметші. &nbsp;"Дарақ бір жерден көктейді" дегендей, осынша уақыт абыройлы еңбек ету – адам бойынан ізгілікті, мамандыққа деген құрметті, ел-халыққа деген адал қызметті байқатса керек. Жуырда әпкеміз өзі ұзақ жылдар қызмет еткен ұжымы, ауылдастары мен сыйлас дос-жарандарының игі тілегі, зор &nbsp;қошеметімен зейнеткерлік демалысына шықты.&nbsp;Ауылдастары оның үнемі жұмыста талапшыл, бастаған ісіне сергек қарап, соңына дейін жеткізе білетін, әрбір ісінен үлгі алуға тұрарлық, әсіресе мемлекеттік қызметте жүрген жастарға ол кісінің еңбек жолы өнеге екенін марқая айтады. Енді білікті маманның өмір жолына тоқталып өтсек, ол 1963 жылы жүз шайырдың құтты мекені болған Тұрмағамбет ауылында дүниеге келген. Орта мектепті бітірген соң Қызылордадағы Н.Гоголь атындағы Қызылорда педагогикалық институтына оқуға түсіп, оны «Қазақ тілі мен әдебиеті» пәнінің мұғалімі мамандығы бойынша бітіріп шыққан. 1984 жылы ауыл орталығындағы №29 мектепке бастауыш сынып мұғалімі, аға тәлімгер болып жұмысқа орналасып, 2 жыл ұстаздық етсе, 1986 жылы Дауылкөл ауылдық кеңесі атқару комитетінің хатшылығына сайланбалы жолмен тағайындалған. Міне, сол жылдан бері үздіксіз қазірге дейін осы қызметті абыроймен атқарып, зейнет жасына жетіп отыр. Ол қызмет атқарған уақытында ел-халықпен тығыз байланыста болып, ауылдың әлеуметтік-экономикалық &nbsp;дамуына үлесін қосты. Елді мекеннің қоғамдық-саяси өміріне жанашыр ретінде белсене араласты. Қызметін адал атқарып, тұрғындардың құрметіне бөленді.&nbsp;С.Балғожинаның зейнеткерлік демалысына шығуға арналған мерекелік іс-шара Дауылкөл ауылдық мәдениет үйінде өтті. Онда ауылдық округтің әкімі Мұрат Алдамұратов сөз сөйлеп, аудан әкімінің Құттықтау хатын оқып берді. Сонымен қатар "Тұрмағамбет" ЖШС директоры Нұржан Пірмантаев, ауылдық ардагерлер кеңесінің төрағасы Жарылқасын Дәулетов, құрбысы Бердігүл Райымбаева, сыныптасы Клара Қожабаева және ауылдық округтердегі әріптестері жылы лебіздерін жеткізді. Одан бөлек, Қазақстан Журналистер одағының мүшесі, ақын Үрліхан Өңдібаева, ақын ұстаз Зарипа Тасымова жырдан шашу шашты. Мәдениет саласының ардагері Зәуре Кәрібаева тамылжыта ән салса, &nbsp; ауылдық жыраулар үйірмесінің үйірме мүшелері жиналған көпшілікті өздерінің өнеріне тәнті етті. &nbsp;Сайлаукүл Балғожина жары Айтмағамбет Нұрымбаевпен бірге отбасында ұл-қызынан тараған немерелерінің қызық-қуанышына бөленіп отырған бақытты жандар. Қыздары Гүлнұр мұғалім болса, ұлдары Алмас ана жолын қуған мемлекеттік қызметкер.

Мемлекеттік қызмет – абыройлы міндет

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>.&nbsp; Адам баласын еңбектің шығармайтын белесі болмайды. Бұл өмірдің өзгермейтін заңдылығы, бұлжымас қағидасы. Бұған дейін де осылай жол салынған, және ол солай кете бермек. Білім мен білік қатар өрбіген жерде, қоғам дамып, алға басады. Жаңарулар мен жаңғырулар пайда болып, елдің өмірінде көптеген алғы істер орын алады. Жүрегі елім деп соққан талайдың бақыты алға озып, еңбегі көрінетін де, халқынан әділ бағасын алатын да – осы &nbsp;тұс. Міне, біз бүгін қаламымызға ақау етіп отырған тұлғамыз қарапайым еңбекпен өсіп-өніп, білім-білігінің, адамгершілігінің арқасында атқа қонып, төрге озған азамат – Әлімбай Білжанов.&nbsp;Әлекең Жосалы кентінің іргесінде жатқан Иіркөл ауылының тумасы. Осындағы №106 сегізжылдық мектептің 1-сыныбына барып, орта білімді Дүр Оңғардағы №107 мектепте алады. Мектеп қабырғасында жүріп-ақ өзінің қағілез мінезімен айналасын баурап алған оқушы Әлімбайдың кітапқа деген қызығушылығы сол кезден басталған-ды. Оның білімге деген ұмтылысы қалаға қарай басын бұрып, ынтықтырды да тұрды. Ондағы мақсат – жоғары білім алып, маман атану болатын. Оның бұл арман-аңсары алдамады да. Мектептен алған білімін жетілдіре түсіп, Алматы қайдасың деп тартып тұрды.Бағыты – Қазақтың Еңбек Қызыл Ту орденді ауылшаруашылық институты. Емтихандарды ойдағыдай тапсырған ауылдың қара домалақ баласы республиканың түкпір-түкпірінен жиналған бозбала, бойжеткендердің ортасынан бір-ақ шығып, студент атанып шыға келді. Институттың "Ауыл шаруашылығын механикаландыру" факультетінен "Инженер-механик" мамандығы бойынша қолына диплом алып, еңбек жолына түседі.&nbsp; Жоғары оқу орнындағы әскери кафедраны қоса бітіргендіктен ол 1983 жылы Талдықорған қаласы жанындағы Еркін қыстағында 2 айлық &nbsp;әскери дайындықтан өтеді. Осы жылы ҚазКСР ауылшаруашылығы министрлігінің жолдамасымен Жаңақорған ауданына жіберіліп, сондағы "Госкомсельхозтехника" бірлестігіне жөндеуші болып жұмысқа орналасады.&nbsp;Дегенмен, 1984 жылы жанұя жағдайына байланысты туған жеріне келіп, ауданның Жосалы кеңшарына автогараж меңгерушісі қызметіне қабылданады. Бір ескерерлігі, ол уақытта қазіргідей емен де семен институт бітіріп келіп жатқан мамандар болмайтын. Екі-үш диплом түгілі бір жоғары оқу орнына түсіп, оны бітіріп шығудың өзі үлкен беделге саналтын. Оқуға түсу де кез келгеннің маңдайына біте бермейтін бақ десек, қате болмас. Оны бүгінгі аға буын өкілдері жақсы біледі.&nbsp;Ауылға келіп қызмет істеп жатқан жас жігіт өзінің өмірлік серігін кездестіріп, 1986 жылы отбасын құрды. Сөйтіп жүріп Қызылордадағы облыстық агроөнеркәсіп комитетіне қарасты механикаландыру бөлімінің "Транспорт және тасымалдау" тобына жол қауіпсіздігі инженері болып қызметке орналасады. Екі жылдан соң топтың "Казагропромтранс" өндірістік бірлестігіне өтуіне орай сонда теміржол жүк тасымалы және 2-ші дәрежелі жол қауіпсіздігі инженері болып қызметін жалғастырады. &nbsp;Осыған дейін еңбек жолында бірқатар тәжірибе жинап, біліктілігін таныта білген азаматтың іскерлігі басшылық тараптардың ауызында жүрген. 1989 жылы Жосалы кеңшары дирекциясының шақыртуымен облыстық агропромкомитеттің жолдамасымен кеңшарға қызмет ауыстырады. Ол осында 1990-1996 жылдар аралығында жауапкершілігі жоғары бас инженер-механик болып &nbsp;талмай, шаршамай еңбек етті. 1996 жылы жанұя жағдайына байланысты &nbsp;Иіркөл ауылына ауысып, шаруашылықта техника қауіпсіздігі инженері қызметін шаруашылық тарағанша атқарды.&nbsp;Мұнан соң Әлекеңнің қызмет сапары ел басқару ісімен тығыз байланысты. Үш ауылдық округтің тізгіні сеніп, тапсырылып, небір ұйқысыз күндер мен түндерді өткізді. Және ол сенімді ақтады да. 2007 жылдан басталған ауыл әкімінің қызметін бүгінгі күнге дейін абыроймен алып келді. Атап айтқанда, Иіркөл, Қармақшы және Төребай би ауылдарын басқарып, елден алғыс алған жайы бар. Қазақ халқында "Алғыс алған арымайды" деген қанатты сөз бар. Қай қызметті атқарса да алдымен ауылдың ақсақал-қарасақалдарымен ақылдасып, іс бастайтын басшының бәлки, көпшілдігі, кез келген жанмен тіл табыса білетіні осы бір жүгі ауыр қызметтерді атқарып, абырой биігінен көрінуінің қыры мен сыры да осында жатқандай көрінеді. &nbsp;Әлімбай ағамыз бастаған ісін соңына дейін апаратын, қашан да ойын ашық та тура айта білетін, елдің де, жердің де ау-жайын біркісідей меңгерген қарым-қабілетімен ерекшеленетін азамат екенін өзі басқарған ауыл халқы мен ұжымы жақсы біледі. Алпыстың үшін толтырып отырған ағамыз қазіргі таңда көпшіліктің құрметімен зейнеткерлік демалысына шығуда. Әлімбай Махмұтұлы жайында замандастарының да айтар жылы лебізі жетерлік.&nbsp;<blockquote>– Әлекеңді 2003 жылдан бері қызмет бабымен жақсы танимын. 2007 жылы Иіркөл ауылының әкімі кезінен бастап жеке басымыз ғана емес, отбасымызбен де жақын араласа бастадық. Ол кісінің ең мықты жері – азаматкершілігі. Өте білімді, сауатты. Ойын бүкпей айта алады. Жұмысына адал, ісі таза. Нағыз мемлекеттік қызметкер десек артық емес. Осы уақытқа дейін 3 ауылдық округтің әкімі болып халыққа абыроймен қызмет етті. Үлкенге де, кішіге де иіліп құрмет жасай біледі. Аталарды, аналарды сыйлай алады. Ұрпағын жақсы тәрбиелеп отыр. Балаларының бәрі алтын асықтай, тәлім-тәрбиелі. Жан-жары Роза Мұқамеджанқызы білім саласының маманы, білікті мұғалім. Туған ағамдай болып кеткен ағамыз. Жалғыз маған ғана емес, біз секілді көптеген азаматтың біразын өзінің қанатының астына алып, қамқорлық жасап жүреді. Атжолын көрсетіп, ақылын айта алатын үлкен жүректі азамат. Ең бастысы – барған жерлерінде қай ауылда қызмет жасамасын, сол ауылда шиеленісті де күрделі мәселелердің түйінін тарқатып, елдің дамуына, ауызбірлігіне қызмет жасады. Сол халыққа қолынан келгенше көмегін берді. Әкіммін деп шіреніп тұрған емес. &nbsp;Галстугімен, кеңсе киімімен істелініп жатқан жұмыс бітпей жатса, майға да, суға да, отқа да кіріп кетіп, елмен бірдей терін төгіп жұмыс істеген азамат, мінекей зейнет демалысына шығып жатыр екен. Осындай құрметке бөленіп отыр. Сондықтан да біздің білдіретін лебізіміз – алдағы уақытта осы елдің бір беделді ақсақалы, әлде де ел-халықтың бірлігіне, дамуына өзінің сүбелі үлесін, ақыл-парасатын қосатын тұтқасы, сондай бір сыйлы, құрметті елағасы болатынына сенеміз. Мемлекеттік қызметте ізінен еріп келе жатқан жастар осы кісіден үлгі алса болады деген тілегімізді жеткізгім келеді, – дейді замандасы Орынбек Жұмағалиұлы жүрекжарды тілегін жеткізе.</blockquote>"Әрбір сыйлы азаматтың артында адал да жанашыр жары тұрады" дейді дана халқымыз. Әлімбай ағамыздың үйге алаңдамай, қызмет етіп, қонағын құдайдай күтіп алатын отанасы Роза Есетованың да еңбегі зор. &nbsp;Олар бүгінде 5 бала тәрбиелеп отырған бақытты жандар.

Халық игілігіне қызмет қылған әкім

&nbsp;<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>.&nbsp; &nbsp;Жаңақорған ауданында ресми тіркелген аң шаруашылығы жоқ. Сыр мен Қаратау бөктерінен қоян, түлкі, қарсақ, тағы басқа аңдар өреді. Қаратау маңындағы жекеге өткен жерлердің иелері қоршап алып, жерге иелік етуде. Қорықшылар тек ерекше қорғалатын аумақтағы аң-құстарға жауапты. Әкімшіліктің немесе шаруа қожалығы жеріндегі дала жануарлары сол шаруа қожалықтарының иелігіне жатпайды. Шаруа қожалықтары да өз жеріндегі аң-құстарды рұқсатсыз ата алмайды. Талапқа сай жылына жүз қоянға дейін атуға жолдама беріледі.Бұл туралы Жаңақорған ауданы орман қорғау және күзету жөніндегі инженер Бақытжан Исматов былай дейді:<blockquote>– Ауданда арнайы жолдаманы &nbsp;келіп аулаушылардың қатары аз. Қазір бұрынғыдай емес, бей-берекет аңға шығу азайды. Егер жоғарыдағыдай талаптарды орындап, аулаушылар келіп жатса, бес қорықшымыз бар. Күзде үйрек, қаз, қасқалдақ, құр, шалшықшы аулау мерзімі 6 қыркүйектен 30 қарашаға дейін, ал шілге 6 қыркүйектен 15 қарашаға дейін мерзім белгіленген, – дейді орман қорғау және күзету жөніндегі инженер Бақытжан Исматов.&nbsp;</blockquote>Аңшылық талап-ережесіне сай, тұяқты жануарлардың аталығына жылда 1 тамыздан 31 желтоқсанға дейін, қабанға 6 қыркүйектен 31 желтоқсанға дейін рұқсат етілген. Қыста қоян, түлкі, қарсақ, күзен аулау 1 қарашадан бастап ақпан айының ортасына дейін жалғасады. Облыс аумағында сүтқоректілердің 62 және құстардың 214 түрі мекендейді. Олардың ішінде 35 сүтқоректі мен құстың 80 түрі аңшылық-кәсіптік бағыттарға жатады. Ал аңның 10 түрі мен 35 құс «Қызыл кітапқа» енген.Технология дамыған сайын табиғатты қорғау өзекті тақырыпқа айналып келеді. Тарихтың тереңіне үңілсек, ХХ ғасырдың алғашқы жартысындағы қолдан жасалған аштық пен қуғынсүргін, одан кейінгі тың және тыңайған жерлерді игеру мен ядролық сынақ алаңдарының жергілікті халықтың өсіп-өркендеуін қаншалықты тежегенін аңғару қиын емес. Сыр өңірінде ғана мекендеген керқұлан, аққұлан, тарпаң, жолбарыстан қалай айырылғанымызды ғалымдардың еңбегінен ғана оқыпбіліп жүрміз.Саны азайған, тіпті тұқымы мүлде жойылудың алдында тұрған жан-жануарларымыз бен өсімдіктеріміз туралы түсінігіміз де аз. «Қызыл кітапқа» енген қазынамыздың қадіріне кім жетті? Аймаққа ғана тән ландшафттың тағдырына тұрғындар алаңдай ма? Ашкөздік танытып жүрген жерлестерге қандай шара көруге болады? Алдымен осы сұрақтарға жауап іздеген едік. Браконьер деген кім? Осы сөздің түп-төркінін ақтармақ мақсатта «ҚазАқпарат» баспасынан жарық көрген экология саласына арналған 17-томында браконьер – қаскөй, браконьерство – қаскөйлік деп аударылыпты. Кейін 2002 жылы «Мектеп» баспасынан жарық көрген «Экология және табиғат қорғау» деп аталатын кітапта: қаскөйлік (браконьерства) – аң аулау, балық аулау ережесін және жануарлар әлемін қорғау туралы заңның талаптарын бұзып, жабайы жануарларды аулау немесе жою деп көрсетіліпті. Міне, осы нұсқа тура мағынаға жақын деуге болады. Әйтсе де, барконьер сөзінің әлі күнге дейін қазақы баламасын қолданысқа енгізе алмай келеміз. Тіл жанашыры ретінде осы сөзді әріден зерттеп көрдік. Шынында да француздың «braconnier» деген сөзінен шыққан бұл термин жабайы жан-жануарлар мен өсімдіктерді заңсыз аулап, өндіруге қатысты ұғымды білдіріп тұр емес пе? Тақырыпты терминнің айналасында емес, браконьерлікпен күреске арнағанды жөн көріп отырмын. Заңсыз аңшылықпен айналысқандарға қылмыстық кодекстің 337 бабы мен заңсыз балық аулау ҚК 335-бабы қылмыстық теріс қылық ретінде емес орташа ауырлықтағы қылмыс қатарында, ол үшін 4 жылға дейін бостандығынан айыру жазасы бар. Сондай-ақ топпен жүріп заңсыз аң аулаушылардың ісі ауыр қылмыстар қатарына өтіп, 6 жылдан 1 жылға дейінгі аралықта бостандығынан айыру жазасының белгіленуі де табиғатты қорғауға серпін берер деген үміт бар. Табиғат инспекторларына бағынбау, өміріне қауіп төндіру енді полиция қызметкерлері мен арнайы мемлекеттік орган, әскери қызметкерге қарсы келумен пара-пар.&nbsp;Жасыратыны жоқ, табиғат байлығын қорғауға жауапты комитеттер соңғы ширек ғасырда жиі ауысты. Тарқатып айтсақ, бірнеше жыл қоршаған ортаны қорғау министрлігіне, одан соң, қоршаған орта және су ресурстары министрлігіне, бірде Ауыл шаруашылығы министрлігіне, арасында табиғи ресурстар және қоршаған ортаны қорғау министрлігіне, бірде ҚР Экология, геология және табиғи ресурстар министрлігінің құзырына қарады. Тұрақтылық болмай, басымдыққа жеткілікті деңгейде мән берілмегендіктен бұл уақытта саладағы түйткілді мәселелер бұрынғыдан қордалып, салмақтана түсті. Кімге қараса да, жыл сайын табиғатты қорғау бағытында мемлекет тарапынан қолдау жоғары деңгейде жүрді. Мәселен, маусымдық рейдтер, ландшафтарды қорғауға субсидиядан бастап, дариядан тасып-төгілген қайрандардағы балық шабақтарын құтқару үшін жыл сайын қомақты қаражат бөлініп келеді. Сонда да табиғатымыз көркеюдің орнына сұрықсызданып бара жатқандай. Неге? Оған басты себеп – ашкөздік ғана секілді.<blockquote>«Дәніккеннен құныққан жаман» дегендей, аңшылықпен тек әуестік үшін айналысып, ондағы ереже мен тәртіпке мойынсұнбай ашкөздікпен табиғатқа залал келтірушілер тіпті аңқұс пен өсімдікті былай қойып, оны қорғаушыларға қару кезенетін жағдайға жеттік. Онсыз да материалдықтехникалық қамтамасыз етілу жағынан артта қалып, мардымсыз жалақыны місе тұтып жүрген орманшы, қорықшы, инспектор қауымды мазақ қылушылар тіпті қорқытып-үркіткеніне көнбей, қарсылық көрсеткен жағдайда өлтіріп кетуден де тартынбайтынын естіп жүрміз. Қоғамдағы түйіткілді мәселе төңірегінде Президент Қасым-Жомарт Кемелұлы «Соңғы уақытта болған қайғылы оқиғалар ұйымдасқан қылмыстың тағы бір түрі – браконьерлік мәселесінің бетпердесін ашты. Бүгінде браконьерлер сақадай-сай жабдықталып, қаруланған және өздерінің жазалана қоймайтынына сенімді секілді. Өткен жылдың өзінде жануарлар әлемін қорғап жүрген екі инспектор браконьерлердің қолынан қаза тапқаны осы мәселенің бір ұшын шығарғандай болды. Бұл бірінші рет орын алған жағдай емес, бұл істің тамыры тереңге жайылған, соның ішінде бұл құқық қорғау органдарының салғырттығынан болып отыр. Олар ұлттық байлығымыз – табиғатымызға аяусыздықпен қарап, орны толмас зиянын келтіруде» деп сөзін шегелеген еді. Өзгені сөз етпегенде өз ауданымызда аң-құс ату мен балық аулауды жыл он екі ай кәсіп етушілер көп. Соның салдарынан Қаратау мен Сыр өзені маңында қоян, түлкі, борсық саны азайған. Мұны зерттеп жүрген ғалым, «Кондратов тәжiрибе көрсететін орман тұқымбағы» ЖШС директоры Аманжол Кекілбаев әлеуметтік зерттеуінде былай деген еді: «Сырдария мен Қаратау аралығында он жылда бір рет Андров тәжірибесіне сай сынама жасалып келеді. Сол сынама нәтижесі соңғы жылдарда сұр қоян, борсық, түлкі түспеді. Бұл табиғат байлықтарының күрт азайып бара жатқанын аңғартады» депті.</blockquote>Мұны жергілікті саятшы, ел ағасы Ерболат Әлиев те құптады. Тоғайда толып жүретін қоянқабыландар соңғы уақытта көзге түсе бермейтінін әңгіме еткені бар еді. Түлкіден тымақ, ішік пішіп, кәдеге жарататын Күмісай Ысқаққызы да соңғы жылдары түлкі терісін табу мүмкін еместігін, соған байланысты кәсібі тоқтап қалғанын айтты. Пікір білдірушілер арасында еңбек ардагері Сергей Якуповтың сөзі үлкен ой салды.<blockquote>&nbsp;– Жаңақорғанға көшіп келгенімде тұрғылықты халық аңшылық пен балық аулау кәсібін мүлде білмейтін еді. Көбісіне өзім үйреткенмін. Қазір арада елу жыл өткенде ойланып қарасам, бізден асып түсіп, қырып-жоюдан көш бастап тұр. Әр жаратылыстың қанын мойынға жүктеу нағыз қаскөйден шығады деп санаймын. Аң мен құстың төлдейтін мезгілін өткізіп, арнайы уақытта саятшылық етуді ұмытты. Табиғат талан-таражға төзбейді, сондықтан болар, экологиялық ахуал да, ауа райы да ауыспалы-құбылмалы болып жатыр деп ойлаймын, – деді ардагер. Балық аулауды бала күннен кәсіп еткен Бақыт Ырысбек көлдерде балықтарды тоқпен соғып, қырып салушыларды сынап, өз пікірін жеткізді. – Балықтың уылдырық шашатын уақытында да өзен-көл жағалап, балықтар әлемін жойып жатқандарға наразымын. Тоқ соққанда бүкіл судағы тіршілік жойылып, өлі әлемге айналады. Ірілерін сорттап алып, майда шабағын шашып кететін жағдайлар көп. Соңы өзен-көлдің суы ластанып, экологиялық апатқа әкелуде. Осындай қаскөйлерге қоғам болып қарсылық білдірмесек, алдағы он жылда балық та көзден бұлбұлдай ұшары анық, – деді жанашыр азамат. Еңбек жолында табиғатты қорғау ісімен етене болған, түрлі салада тәжірибе жинақтаған заңгер Әбдімәулен Сабырханов та әлеуметтік желіде үн қатты.</blockquote>– Кім көрінген қар жауды деп қансонарға шыға берсе, Сыр табиғатынан не қалады? Ата-дәстүріміздегі саятшылық мәдениетті бойға сіңірмей, табиғатты сүюді қалыптастырмай бұл ашкөздіктен арылмаспыз. Әр тіршілік иесінің киесі, наласы, сұрауы бар. Ата-бабалардан аманат болған сұлу табиғатты келешек ұрпаққа жеткізу әрбіріміздің адамзаттық борышымыз, – дейді ол. Осы тақырыпта сөз еткен Құмсахаба мешітінің имамы Ержан Сейітжаппаров:<blockquote>«Әріден әпсананы қозғасақ, табиғат пен адамның арасындағы байланыс құдіретті күштің барын сезесіз. Табиғатқа жанашырлық танытпаған елдің болашағы бұлыңғыр екені даусыз. «Тұздыкөл» туралы аңыз әңгіменің желісі тұмса табиғатқа жасалған қастықтың соңы тұтас бір елдің құлдырап, жер бетінен жойылуына себеп болады. Кезінде жер жаһанға әмірі жүрген елдің орны бір сәтте-ақ тұзы бұрқыраған қара сорға айналуынан-ақ туған жерге әр адамзат махаббат мейірімін төгуі қажет екенін аңғарасыз», – деп түйді ойын.</blockquote>Біз де әпсанамен мақаланы түйіндеуді жөн көрдік.Фото: Нұрболат Нұржаубай

Жаңақорғанда жылына 100  қоянға дейін атуға жолдама беріледі

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>.&nbsp; Халыққа арналған жаңа тұрғын үй бағдарламасы, наурыздағы ҰБТ, блогерлердің жарнамасы, ауыр жүк көліктеріне шектеу – осы және өзге де өзгерістер туралы <a href="https://sputnik.kz/">Sputnik Қазақстан</a> сайты жариялады.&nbsp;<h3 style="margin-left:0px;">Қазақстан бірыңғай уақытқа ауысты</h3>Бүгіннен бастап бүкіл ел UTC+5 уақыт белдеуіне көшті. Осылайша республиканың 20 өңірінде <a href="https://sputnik.kz/20240229/sagat-auysady-qazaqstandyqtar-ne-isteui-kerek-42563949.html">уақыт теңесті.</a>Астана, Алматы, Шымкент қалалары мен Ақмола, Алматы, Жамбыл, Қарағанды, Қостанай, Павлодар, Солтүстік Қазақстан, Түркістан, Шығыс Қазақстан, Абай, Жетісу, Ұлытау облыстары 1 наурызға қараған түні жергілікті уақытты 1 сағатқа артқа жылжытты.Ғалымдардың сөзіне сенсек, UTC+6 уақыт белдеуі табиғи күн уақытына сәйкес келмейді. Адам денсаулығы үшін күн сәулесіне, яғни табиғи уақытқа барынша жақын тұрақты уақыт белдеуін қолданған дұрыс.<h3 style="margin-left:0px;">"Отау" бағдарламасы</h3>1 наурыздан бастап Қазақстанда "Отау" <a href="https://sputnik.kz/20240216/otbasy-bank-zhana-turgyn-uy-bagdarlamasyn-iske-qosady-42339722.html">бағдарламасы іске қосылады</a>. Оған Отбасы банк салымшылары, оның ішінде тұрғын үй кезегінде тұрған азаматтар қатыса алады. Қатысушылардың жас аралығы – 18 бен 63 жас.Өтінім берген кезде депозитте жиналған сома 1 млн теңгеден кем болмауға тиіс."Отау" бағдарламасының шарттары:алғашқы жарна – 20%-дан басталады;жылдық мөлшерлеме – 9% (ЖТСМ 9,2% бастап).несие мерзімі – 19 жылға дейін.Бағдарламаға қатысуға өтінішті 30 сәуірге дейін Баспана маркет (otbasybank.kz) порталында беруге болады.Өтінім беру уақыты аяқталғаннан кейін otbasybank.kz сайтында қатысушылар тізімі автоматты түрде жасақталады. Оған ең көп ұпай жинағандар кіреді.<h3 style="margin-left:0px;">Блогерлер жарнаманы таңбалауға міндеттеледі</h3>2 наурыздан бастап блогерлер онлайн жарнамаға белгі қоюға міндетті болады.Онлайн-жарнаманы таңбалау ережелерін бекітетін бұйрық "Әділет" порталында жарияланған болатын. Ережеге сәйкес инфлюенсерлер (блогерлер) коммерциялық немесе шарттық негізде орналастыратын онлайн-жарнаманы таңбалауға тиіс. Олар жарияланым басында немесе соңында онлайн ортада белсенді қолданылатын төмендегідей тұжырымдардың бірін көрсету керек: "жарнама", "жарнамалық материал", "серіктестік материал", "демеушілік материал", "жарнама құқығында","демеушімен төленген", "PR құқығында".Әлеуметтік жарнаманы (қайырымдылық және коммерциялық емес сипаттағы басқа да қоғамдық пайдалы мақсаттарға қол жеткізуге бағытталған) және жедел хабар алмасу қызметтерінде (мессенджерлер) жарияланатын жарнаманы арнайы белгілеудің қажеті жоқ.Естеріңізге сала кетейік, былтыр шілде айында президент "Онлайн-платформалар және онлайн-жарнама туралы" заңға қол қойды. Заң Қазақстанда қауіпсіз онлайн орта құруға бағытталған.<h3 style="margin-left:0px;">Наурыздағы ҰБТ</h3>Наурыз айында өтетін ҰБТ-ға қатысу үшін өтініш қабылдау 10 наурызда аяқталады. ҰБТ-ға тіркелу Ұлттық тестілеу орталығының app.testcenter.kz. сайтында немесе UTO қосымшасы арқылы жүргізіліп жатыр.Тестілеудің өзі 1-31 наурыз аралығында өтеді.Наурыздағы ҰБТ-ға шартты түрде ақылы негізде күндізгі оқу нысаны бойынша жоғары оқу орындарына қабылданған, өткен жылғы мектеп және колледж түлектері, Қазақстан азаматы емес ұлты қазақ тұлғалар, сондай-ақ мектеп бітіретін түлектер жоғары оқу орындарына ақылы негізде түсу үшін қатысады.Қатысушылар тестілеу өткізілетін орынды, күнді және уақытты өздері таңдайды.<h3 style="margin-left:0px;">Әуе рейстері</h3>Қазақстандық Qazaq Air әуе компаниясы 15 наурыздан Түркістаннан Самарқанға ұша бастайды.Рейстер аптасына екі рет – жұма және жексенбі күндері орындалады. Жолаушылар De-Havilland Dash 8-Q400 типті ұшақтармен тасымалданады.Рейстер санының көбеюі Қазақстан мен Өзбекстан арасындағы сауда-экономикалық, іскерлік, инвестициялық және туристік ынтымақтастықты одан әрі дамытуға ықпал етеді деп күтілуде.<h3 style="margin-left:0px;">Ауыр жүк көліктері үшін шектеу енгізіледі</h3>1 наурыздан бастап Қазақстанның сегіз өңірінде ауыр жүк көліктерінің қозғалысына шектеу енгізіледі. Бұл жыл сайын көктем мезгілінде қолға алынатын шара.Республикалық маңызы бар жолдарды қыстан кейін сақтау және күтіп ұстау үшін бір оське жүктемесі 8 тоннадан асатын автокөліктердің қозғалысы уақытша шектеледі. Атап айтқанда, Алматы, Атырау, Жамбыл, Ұлытау, Қызылорда, Маңғыстау, Жетісу және Түркістан облыстары "Бесінші жол-климаттық аймаққа" кіреді. Шектеу шаралары 1 сәуірге дейін қолданылады.Дәл осындай шектеулер 23 наурыз бен 1 мамыр аралығында Ақмола, Ақтөбе, Абай, Шығыс Қазақстан, Батыс Қазақстан, Қарағанды, Қостанай, Павлодар және Солтүстік Қазақстан облыстарында да енгізіледі.Алайда жүктерді және жолаушыларды халықаралық тасымалдауды жүзеге асыратын, төтенше жағдайлардың алдын алу және жою жөніндегі іс-шараларға тартылған, зардап шеккендерге гуманитарлық көмек, азық-түлік, багаж, дәрі-дәрмек тасымалдайтын, сондай-ақ жол-құрылыс жұмыстарымен айналысатын автокөліктерге бұл шектеу қолданылмайды.<h3 style="margin-left:0px;">Шекарадағы өткізу бекеттерінің жұмыс режимі өзгереді</h3>Елдің барлық аумағы бірыңғай уақыт белдеуіне ауысуына байланысты шекарадағы автомобиль өткізу пунктерінің жұмыс регламентіне өзгерістер енгізілді.2024 жылғы 1 наурыздан бастап мына өткізу бекеттері сағат 07.00-ден 19.00-ге дейін жұмыс істейді.Ресей Федерациясымен:"Найза", Павлодар облысы"Қоянбай", Абай облысы"Байтанат", Абай облысы.Қытаймен:"Нұр Жолы", Алматы облысы"Достық", Алматы облысы"Қолжат", Алматы облысы"Бақты", Шығыс Қазақстан облысы"Майқапшағай", Шығыс Қазақстан облысы.Қырғыз Республикасымен:"Кеген", Алматы облысы.<h3 style="margin-left:0px;">Рамазан айы басталады</h3>Биыл қасиетті Рамазан айы 11 наурызда басталады.Шариғат бойынша балиғат жасына келген, ақыл-есі дұрыс әрбір мұсылманға Рамазан айында ораза ұстау – парыз. Алайда қасиетті айда ораза тұтуды кей жандарға кейінге қалдыруға рұқсат етіледі. Олар: жолаушылар; науқас адамдар; жүкті немесе омырауда баласы бар әйелдер.Қадір түні 5-нен 6 сәуірге қараған түнге түсіп тұр.Барша мұсылман үшін оразаның аяқталғанын білдіретін ұлық мейрам Ораза айт 10 сәуірде болады.Фото: Нұрболат Нұржаубай

Қазақстанда 1 наурыздан бастап не өзгереді?

&nbsp;<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>. Жастар – елдің басты байлығы. Еліміздің болашағы да жастар, сондықтан оларға үлкен үміт артылады. Қазірде Қармақшы ауданында жастарды жан-жақты дамытуда біршама жұмыстар атқарылып, жастар саясаты, оларды әлеуметтік-экономикалық жағынан қолдау шаралары өз шешімін тауып келеді.&nbsp;Сәрсенбіде сәтті кездесу болды. Қазақы нақышта киінген жастар Қармақшы ауданы әкімі Жандос Еркінбекпен «Ұлттық мұра – ұрпаққа аманат» тақырыбында еркін форматта жүздесті. Оған кент және ауылдық округтердегі жастар ісі жөніндегі мамандары, жас спортшылар, жас кәсіпкерлер, белсенді оқушылар мен еріктілер қатысты.&nbsp;Аудан басшысы бірінші кезекте жетістікке жеткен жас кәсіпкерлердің көрмесімен танысып, ұлттық ойын – асық пен бес асық ойынын тамашалады. Кездесуді Қармақшы аудандық Жастар ресурстық орталығының директоры Нұржұман Пірназаров жүргізіп отырды. Онда қатысушылар көкейлерінде жүрген сауалдарын қойып, аудан басшысымен еркін түрде пікір алмасып, ұсыныстарын жеткізді.&nbsp;<blockquote>– Жастар – қай кезеңде болсын қоғамның қозғаушы күші, негізгі тірегі болып табылады. Еліміздің өркендеп өсуі өздеріңіз секілді жалынды жастардың белсенділігіне байланысты. 2022 жылы жастардың санаты 29 жастан 35 жасқа дейін ұлғайтылды. Бұл жастарымыздың мемлекеттік бағдарламалар мен жобаларға қатысуға мол мүмкіндік берді. Биыл ауданымыздан бой көтеретін «Руханият» орталығына жастар орталығы орналасады. Орталық жаңа ғимаратқа көшіп, жастардың жаңа тартылыс ортасы пайда болады, – деді аудан әкімі Жандос Еркінбекұлы.</blockquote>Сондай-ақ іс-шара барысында аудан әкімі ауданның даму жолында қандай мәселелер, алдағы уақытқа қандай идеялар бар екенін сұрап, жастардың ой-пікірлерін тыңдап, еркін тақырыпта әңгіме өрбітті. Сонымен қатар әркез аудан жастарының бастамаларын қолдауға дайын екенін жеткізді.&nbsp;<blockquote>– Биылғы кездесуді ерекше етіп ұйымдастыруға тырыстық. Мемлекет басшысының тапсырмасына сай ұлттық құндылықтарды дәріптеуді қолға алып жатырмыз. Одан бөлек облыс әкімі Н.Нәлібаев биылғы жылды «Руханият жылы» деп жариялап, аймағымызда осы негізде іс-шаралар ұйымдастыруға басымдық беріледі. Соны жастардың арасында патриоттық сезімді қалыптастыру, салт-дәстүрді, ұлттық құндылық пен ұлттық киімді насихаттауға арнап отырмыз, – деді аудандық Жастар ресурстық орталығының директоры.&nbsp;</blockquote>Жастары белсенді елдің ертеңі – жарқын. Аудан басшысы қоғамның жас өкілдерін барлық салада атсалысып, тәуелсіздіктің тұғырлы болуы жолында аянбай еңбек етуге шақырды.

Қармақшыда белсенді жастар басқосты

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Қыздың тәрбиесіне қатты көңіл бөлген қазақ халқымыз «Ұлыңды бөтен үйден тойдырма, Қызыңды бөтен үйге қондырма» деп тәмсілдеген. Алайда бұл сөздің де қадірі мен қасиетінің кетіп бара жатқанын жасыруға келмес. Қазақтың қаракөз қыздарының ардан аттап, ұятты ұмыт қалдыруына ешқашанда жол бермеуіміз керек. Тиісінше оған бәріміздің жауапты екеніміз қаперде болсын.Осыдан 10 жылға кері шегініп, сол кездегі оқушылардың образын көз алдымызға елестетейікші. Қос бұрымға жарасқан ақ бантик, ақ фартук немесе тізеден төмен түсетін белдемше оқушылардың оқушы екенін айқындап тұратын еді. Талап та, тәртіп те қатаң болатын. Оған дәлел әр дүйсенбі сайын 5-11 сынып оқушылары сап түзеп, жиын (линейка) өткізетін. Онда апта бойы кеткен кемшілік көпшіліктің көзінше айтылып, сынға алынатын. Кезекші болған сынып сабақтан кешіккен, тырнағы мен шашы өскен, бантик тақпаған, екілік алған оқушылардың тізімін тізбектей жазып жүретін. Аптасына 2 рет мектеп оқушыларының тазалығын, формасын тексеретін-ді. Қала берді айына 1 рет қыздар жиналысы өтіп, онда қыздың ар-ұяты мен абыройы, тектілігі турасында сөз қозғалатын. Мектеп мұғалімі ортаға шығып: «Кімде-кім тізеден жоғары белдемше киіп, шашын жайып білім аламын деп мектепке келсе, ол адамға білім есігі жабылады. Сонымен қатар қыз балалар биік өкшелі аяқ киім киіп келсеңіздер, сіздерге басқаша жаза қолданатын боламыз. «Қыздар жиынында» бұл мәселе ата-аналарыңыздың алдында қаралатын болады. Ұстаздар қауымы әрбір оқушының тәртібі мен үстіне киген киіміне сіздер жауап бересіздер» дейтін еді. Мұғалімнің осы бірауыз сөзі қанша жыл өтсе де біздің есімізде әлі күнге дейін сақталып қалыпты. Сол сәт кеше ғана болғандай. Ол кезде ұстаз беделі осындайымен де биік болатын. Ал қазір ұстаз қайсы, оқушы қайсы, ажырата алмайтын күйге ендік. Себеп неде?ЕТЕГІ ҚЫСҚАҒА ЕКІНІҢ БІРІ ҚҰМАРЕңсеміз төмен түсіп тұрып, амалсыздан айтуға мәжбүрміз. Алайда&nbsp;«Айтпасаң сөздің атасы өледі»&nbsp;емес пе? Ақиқатында білім ошағында тәртіпке бағынып, ережені сақтап, соған сай киініп жүрген оқушыны кезіктіру қиын. Әрине, көпке топырақ шашудан аулақпыз. Дегенмен, қазіргі таңда мұғалім мен оқушыны ажырату да мәселе. Классикалық үлгідегі киімнің өзі көңіл көншітпейді. Ұлдар кәрістің үлгісіне еліктеп әлектенсе, қыздардан тіпті ұят кеткен бе дерсің. Мәселен, оқушы қыздар қазір мектепке емес, құдды бір мерекелік кешке бара жатқандай сыланады. Шаш өрімі былай тұрсын, шашты да жинамайды қазір. Қып-қызыл опа-далаппен, ұп-ұзын етіп тырнағын өсіріп алып, білім ошағына бара береді. Бірақ олар «Бір Аллаға сыйынып, Кел балалар, оқылық» деп маңдайшасында жазылған киелі ордаға бара жатқандарын өздері де сезінбейтін сыңайлы. Ал олардың үстіне ілген киімдерін айту үшін терең тыныстап алу керек. Тізенің үстінен келмек түгілі қыз баланың санын жабуға да жетпейтін алақандай матаны олар белдемше (юбка) деп киеді. Оларға қарау үшін көзіңіздің ұяты жібермейді. Енді айтылған ойды өзіңіз салмақтай беріңіз. Бұғанасы бекімеген мектеп оқушыларының арасындағы түрлі жағдайларды көз көріп, құлақ естіп жүр. Тереңіне үңіліп қарайтын болсақ, мұның барлығы мектеп жасындағы балалардың киімінен басталып тұр. Неге дейсіз ғой? Себебі мектеп жасындағы балалар өтпелі кезеңде жүреді. Әсіресе 10-11 сынып оқушылары. Оларда мұндай уақытта жыныстық гормондар дамитыны белгілі. Ал енді іштей саралап көріңіз. Етегі қысқа оқушы қызға жоғары сыныптың, өз сыныптас достарының көзі түсетін анық емес пе? Арғысы айтпаса да түсінікті шығар... Иә, мектептегі қыздың етегі жабылмаса, ерте жүктіліктің белең алатыны анық. Ал бұған кім кінәлі?САНДАР СӨЙЛЕСІНЕрте жастан жүкті болу ең өзекті мәселеге айналып барады. Өйткені соңғы жылдарда жас бойжеткендердің ерте жаста ана атану көрсеткіштері өскен. Статистикалық мәліметтерге сенсек, 5 жылда 29 487 жасөспірім қыз жүкті болған болса, 5 792 қыз жасанды түсік жасатқаны белгілі болып отыр. Ал&nbsp;осыдан екі жыл бұрын ресми түрде 7000 мектеп қабырғасында оқитын қыздардың жүкті болу оқиғасы тіркелсе, соның 3500-і жасанды түсікке жүгінген. Бұл тек мәлім болғаны. Істейтін дүниесін істеп алып, соңынан ұят деп, елден жасырып қалуға ұмтылғандары қаншама. Өткен жылдың өзінде 346 қыз аборт жасатса, оның 10-ы әлі 14 жасқа толмағанда.&nbsp;Енді ауданға ойыссақ. Өткен жылы Шиеліде кәмелетке толмаған қыздар – 1632-ні құраса, оның ішінде 7 қыз жүктілігі бойынша есепке тіркелген. Бұл көрсеткіш 2021 жылмен салыстырғанда (2021 жылы 3 айда 4 жүкті тіркелсе) 2 есе көбейген. Кәмелеттік жасқа толмай жүкті болған қыздар саны 16-17 жас аралығын құрап отыр. Бүгінде білім ордаларында&nbsp;қазақ менталитіне жат қылық «Ерте жастағы жүктіліктің» алдын алу, бұл тұрпайылықтың зардаптары мен адам денсаулығына тигізер қауіпін айтып, қарындастарымызды тиісті тәрбиемен сусындату мақсатында түсіндірме жұмыстары жүруде.Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының дерегінше, жыл сайын әлемде кәмелеттік жасқа толмаған 16 миллион қыз жүкті болады. Экономикалық ынтымақтастық пен даму ұйымы елдерінің арасында қазақстандық жасөспірімдердің жүктілігі алты есе жиі кездеседі екен. Мәселені отбасында ашық айтып, мектепте жастармен насихат, түсіндіру жұмыстарын жүргізбесе, қорқынышты статистика көбейе береді ме деген қауіп сейілмек емес.МАМАНДАР АЙТСЫНМедицинада «ерте жүктілік» деп 13-18 жасқа дейінгі болатын жүктілікті атайды. Дәрігерлер бұл мезгілде қыздарда «өтпелі жас» кезеңі басталып, гормондық қайта құрылу процесі жүретінін айтады.<blockquote>– Қыз баласы етеккір келген кезінде анасымен гармониялық қарым-қатынаста болмаса, әртүрлі жағдайларға тап болуы мүмкін. Оның ең ауыры жүктілікке дейін жетіп жатады. Ғаламтордан көрген, оқыған түрлі видеолар мен ақпараттар қыздың жыныстық қатынасқа деген қызығушылығын оятатыны анық. Жүктілікке алып келетін себеп көп болғандықтан, оның әрқайсысын индивидуалды түрде қарастырғанымыз жөн. Етеккір келгеннен бастап, қыздардың бала көтеруге физиологиялық мүмкіндігі жетенінін айту шарт. Жасөспірім кезіндегі жүктіліктің үш қаупі бар. Біріншіден, бұл шақта қыздардың мүшесі дұрыс жетілмейді де, өз өміріне қатер төнеді. Дұрыс дамымаған ағзадан дені сау бала өмірге келмейді, – дейді гениколог Айгүл Қуанышбайқызы.</blockquote>Ал психолог мамандар бұл мәселеге әлеуметтік тұрғыдан қарағанда, қыз баласына білім алу, жұмысқа орналасу және карьера құру мүмкіндігінен айырылатындығын, қатынасқа түсе білгенмен, жас жігіт әке атанып, жауапкершілікті көтеруге асықпайтындығын айтып отыр.&nbsp;Өңді қыздың бәрі жөнді қыз бола бермейтіні сияқты, жылтырағанның, жымыңдағанның бәрі бірдей жақсы жігіт бола бермейді. Жаман жігіт болғанымен, жақсы жар бола бермейді.<blockquote>– Бүгінде біз жоғары ақпараттық технологиялар заманында өмір сүрудеміз деп мақтанамыз. Сондықтан өсіп келе жатқан ұрпақты сауатсыз деп те айтуға болмайды. Өйткені олар осы жаңа технологияларды еркін меңгеріп, түрлі ақпараттармен алмаса алады. Иә, заман өзгергенімен, әдет-ғұрпымыз бен салт-дәстүріміз өзгерген жоқ. Адам өмірінде ешқандай қиындық болмайды деген кепілдік ешкімде жоқ. Әр адамның басында қуаныш пен қайғысы қатар жүретіні рас. Ол Алланың сыны деп айтуымызға болады. Алайда осындай қиындықтардан шығудың да түрлі жолдары бар. Көбі сол қиындықтан алып шығатын жолды таппай қатыгездікке, қателікке бой алдырып жатады, – дейді психолог Айгерім Мұхитқызы.</blockquote>Жоғарыда келтірілген мәліметтерді аздап жұмсартайық яки, жұмсартпайық немесе тіркелген деректі жасырғанмен орын алған жайды жоққа шығара алмасымыз анық. Тіпті жаңа деректің орын алып қалмасына ешкім кепілдік бере алмайды. Оданда ерте есейіп, көшеде, көпшілік орында қымсынбай құшақтасып, бір-біріне езеуреп тұратын ұл мен қызымызды «тәйт» деп айтып, тәртіпке шақырайық.Фото: Нұрболат Нұржаубай

Ерте жүктіліктің алдын алу керек

Елімізде мектепке дейінгі мекеме тапшылығын жою мәселесін мемлекеттік-жекеменшік әріптестік аясында оң шешімін тауып келеді. Бір ғана Шиелі ауданында бүгінде 75 жеке, 18 мемлекеттік балабақша, шағын 4 орталық жұмыс істеуде. Онда қазіргі таңда 6049 бала тәрбиеленуде.Әрбір балабақша табалдырығын аттаған бүлдіршіннің нәзік жүрегіне нық сенім ұялатып, ұлт ұрпағын тәрбиелейтін, лайықты білім мен тәрбие беретін алтын қақпа.&nbsp;Сол мекенде балаларға тәрбие мен білім беретін тәрбиеші – бала жанының бағбаны. Балабақшаны бақыттың баспалдағына айналдыру, әрине, тәрбишілердің біліктілігі мен еңбекқорлығына байланысты. Мемлекет басшысы да осы мәселеге пәрмен беріп, халыққа арнаған Жолдауында айтып өтті.<blockquote>–&nbsp;Балаларды балабақшамен қамтамасыз ету мәселесін түпкілікті шешу қажет. Оған қоса, тәрбиешілердің әлеуметтік мәртебесін арттырып, жалақысын көбейту керек. Осы саладағы мамандарға қойылатын нақты талаптар бекітілуге тиіс. Олардың жұмыс жүктемесін де біртіндеп азайтқан жөн. Өз ісіне адал ұстаздар білім беру саласының дамуына зор үлес қосады. Сондықтан балабақшаны емес, тәрбиешіні аттестациялау қажет, – деді Президент.</blockquote>Алда атқарылатын қыруар шаруаның басы – бұдан былай балабақша тәрбиешілері де мектеп ұстаздары сияқты ауқымды аттестациядан өтеді. Бұл маңызды. Сала министрлігі әзірлейтін ұлттық біліктілікті тестілеудің арнайы бағдарламасы балалармен жұмыс істеуге болмайтын тәрбиешілерді анықтап бермек.<blockquote>– Келесі маңызды мәселе – білім беру жүйесі туралы. Бұл сала ұлт сапасын жақсарту ісінде үлкен рөл атқарады. Қазақта «Ел боламын десең, бесігіңді түзе» деген сөз бар. Сондықтан мектепке дейінгі тәрбие жұмысы басты назарда болуы керек. Алайда бізде 2-ден 6 жасқа дейінгі балалардың жартысынан астамы ғана балабақшаға барады. Мұндай олқылыққа жол беруге болмайды, – деген болатын Мемлекет басшысы.</blockquote>Шындығында, бүгінгі уақытта әрбір бүлдіршін қатардан қалмай, мектепке даярлық сатысынан өтуі қажет. Өйткені, әлемдік үдеріс лебімен білім жүйесінде көптеген реформа жасалды. Соның нәтижесінде уақыт талабына сай жаңа оқу бағдарламалары енді. Ендігі жерде балабақшаның мектеп табалдырығын аттар жас шәкірт үшін ең бірінші баспалдақ санатына енетіні де анық жайт.«Бала тәрбиесі – бір өнер, өнер болғанда да ауыр өнер, жеке бір ғылым иесі болуды тілейтін өнер» деп Мағжан Жұмабаев айтқандай, күллі ғажайыптың ішіндегі ең тамашасы – жақсы тәрбиеленген ұрпақ емес пе? Ал жақсы тәрбие отбасыдан басталып, балабақшадан жалғасары сөзсіз. Әр үйдің бөбектері үшін балабақшадағы тәрбие отбасындағы ата-ана берген тәлім-тәрбиені жалғастырып, жандандыра түседі. Осы тұста тәрбиешілермен тілдесудің де орайы келген еді. Соның бір парасын назарларыңызға ұсынамыз.Ақнұр Оразбекова, тәрбиеші:– Тәрбие – қалып тәрізді, егер қалып қисық, олпы-солпы болса, сол қалыпқа салынған зат та оңды болмайды. Бала тәрбиесі де дәл сол сияқты. Бала бойына жас кезінен бастап рухани құндылықтар, мейірімділік, инабаттылық, сұлулық, жақсылық, еркіндік сияқты қасиеттерді қалыптастыру – тәрбиешінің міндеті. Сонда ғана қалай исең солай өсетін бала-шыбық бой көтеріп, бәйтерекке айналады. Тәуелсіз еліміздің жас ұрпағын білімді, жан-жақты дамыған, дені сау, рухани бай, жерін, ата-анасын құрметтейтін саналы азамат болып өсуі үшін бойымыздағы бар асыл қасиеттерімізді, білімімізді беруден аянбаймыз. Қазақтың әр баласы өте қабілетті де дарынды. Сондықтан еліміздің жарқын болашағы үшін тыным таппай еңбектенуге тиіспіз. Заман өзгерген сайын әдіс-тәсілдер көбейіп, жаңарып, толығып жатыр. Балалардың тілін дамытуды, қызықты үйрету үшін жаңа әдістер мен технологияларды өз тәжірибемізде қолдануға ізденеміз. Жаңа технологияны, әдіс-тәсілдерді тиімді қолдану үздіксіз тәрбие беру мен білім сапасын арттырады. Білім беру балабақша табалдырығынан басталады десек, ешқашан қателеспейміз. Барлық білімнің бастауы – балабақшада.Ақгүл Әсемханқызы, тәрбиеші:–&nbsp;Қазақ халқында «Жас келсе – іске» деген керемет сөз бар. Демек, мен бойымдағы жастық жігерімді, күш-қуатымды, жаңашылдығымды талапты әрі талантты шәкірт тәрбиелеуге сарп етуім керек. Болашақта бүлдіршіндерімді биік белестерден көріп жатсам, оған аз да болса үлесім тиіп жатса, өзімді бақытты тәрбиеші-ұстаз, бақытты жанмын деп білемін.&nbsp;Менің алдымда үнемі маңызды тапсырма тұрады. Әр ата-ана қымбат адамдарын маған сеніп тапсырады. Сол үшін мен балдырғандарды бар жақсылықтың, әдеміліктің, адамгершіліктің нәрімен сусындатуға бар жігерімді саламын. Бүгінде балаларға мейірім төге отырып, биік белестерге жетуіне жауапты екенімді еш уақытта естен шығармаймын. «Баланы ең әуелі мейір-шапағатқа, одан соң ақыл-парасатқа, ақырында нағыз пайдалы ғылымға, еңбекке баулы» деген екен ақын Абай Құнанбаев.&nbsp;Мен балақайларға арнаған шақтарымды өмірімдегі ең бір бағалы уақытым, бақытты кездерім деп айта аламын. Балабақшаға кіргенде бүлдіршіндердің жағымды үндері, сыңғырлаған күлкілері, «Сәлеметсіздер ме, балалар?» деген сөзіме берген балалардың хормен: «Сәлеметсіз бе?» деген жауабы бір сергітіп, серпілтіп тастайды. Күнде ертеңгісін жұмысқа келгенде балалармен бірге болған әрбір уақытым мені жаңа әлемге жетелегендей болады. Алдымда отырған жас бүлдіршіндерімнің сүйкімді де әдемі, байсалды да ақылды жүздерін көрсем, не нәрсені де білуге құштар шабытты байқаймын. Олардың менен күтетіні өте көп.Расында, білімнің бастауы – балабақша болса, сол балабақша тірегі – тәрбиеші. Бала жанының бағбаны қандай болса, өскелең ұрпақ солай өнеге алып өседі. Солай болған соң, ең алдымен балабақшаға керегі – озық педагогикалық методиканы меңгерген, сауаты жоғары, тәлімді тәрбие бере алатын тәрбиеші. Осындай иіріммен тақырыпты түйіндеуді жөн көрдік.

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары: Қоғам