<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>.&nbsp; Арал ауданы бойынша биылғы төлді қоса есептегенде және алдағы қыста даладағы барлық малды қолға ұстау қауіпін ескере отырып, ауданға қажетті шөптің көлемі 184640 тонна болып нақтыланды.
Бүгінгі күні осы қажеттілікке сәйкес 3327 тонна шөп және 51,2 тонна жем жеткізілсе, ауданның шабындық жерлерінен 36453 тоннасын қамтамасыз ету жоспарланып отыр. Қалған 146000 тонна шөпті сырттан тасымалдау жұмыстары кезең-кезеңімен жүзеге асырылатын болады.
Қазіргі таңда «Қызыл аймақ» бойынша 1410 тонна шөп және 16,2 тонна жем, «Сары аймақ» бойынша 1274 тонна шөп және 30 тонна жем, «Жасыл аймақ» бойынша 400 тонна шөп, Арал қаласы бойынша 243 тонна шөп және 5 тонна жем жеткізілген.
<blockquote>
 «Бұдан бөлек, Аманөткел ауылында 10 отбасыға 300 прес, Жетес би ауылында 50 отбасыға 700 прес, Аралқұм ауылында 26 отбасыға 650 прес, Жаңақұрылыс ауылында 16 отбасыға 500 прес, Қамыстыбас ауылында 28 отбасыға 760 прес, Бекбауыл ауылында 4 отбасыға 150 прес және Аққұм ауылдық округінде 20 отбасыға 200 прес шөп қайырымдылық көмек ретінде тұрмысы төмен отбасыларға тегін таратылып берілді», – делінген аудан әкімдігінің хабарламасында.
</blockquote>

Арал ауданына 3327 тонна шөп жеткізілді

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев «Ashyq» жүйесі анықтаған карантин бұзушыларға талаптарды қатаңдатуды тапсырды, деп хабарлайды Ақорданың&nbsp;<a href="https://twitter.com/AkordaPress">баспасөз қызметі</a>.
<blockquote>
 «Бұған дейін айтқанымдай, біз пандемия жағдайында өмір сүріп, жұмыс істеуді үйренуіміз керек. Бизнес пен тұтынушылар үшін бұл «Ashyq» цифрлық шешімінің арқасында ғана мүмкін. Бағдарлама өз мақсатын ақтап келеді. Оған қоса, соңғы уақытта вирус жұқтырғандар мен байланыста болғандар, яғни қоғамдық орындарға баратын «қызыл» және «сары» мәртебесі бар адамдар саны артып келеді», – деді Қасым-Жомарт Тоқаев еліміздегі эпидемиологиялық ахуал жөнінде кеңесте.
</blockquote>
Оның айтуынша, бағдарлама «қызыл» және «сары» мәртебелерді тіркегеннен кейін кей азаматтар басқа демалыс орнын іздеп кетеді.
<blockquote>
 «Шамасы, мұндай жауапсыз адамдар айыппұлдан қорықпайды, өйткені ешкім айыппұл салып отырған жоқ. Ал ЖСН мен иммундық мәртебе жүйеде тіркеліп жатыр ғой. Мұндай жауапсыздық жазалануы керек. Карантиндік шектеулерді сақтамағаны үшін талаптарды қатаңдатуды тапсырамын», – деді Қ. Тоқаев.
</blockquote>

Президент «Ashyq» жүйесіндегі карантин бұзушыларға талаптарды күшейтуді тапсырды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>. Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев ресейлік «Спутник лайт» вакцинасын жеткізу және өндіру мәселесін пысықтауды тапсырды. Бұл туралы ол елдегі эпидемиологиялық ахуал бойынша өткен жиында мәлімдеді, деп хабарлайды Ақорданың баспасөз қызметі.
<blockquote>
 «Келесі мәселе вакцина дайындайтын көшбасшы кәсіпорындар ұсынған препараттар түрін кеңейту қажеттілігіне байланысты. Отандық фармацевтикалық алаңдарда ресейлік жаңа “Спутник лайт” вакцинасын жеткізу және шығару туралы мәселені пысықтау керек», – деді Тоқаев.
</blockquote>

Қазақстанда «Спутник лайт» вакцинасы шығарылады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>.&nbsp; Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев коронавирустан қорғанудың жалғыз жолы – вакцина салдыру екенін айтты.
<blockquote>
 “Коронавирустың жаңа толқыны ең жойқын болып отыр. Соңғы күндері жүздеген азаматымыздан айырылып қалдық. Әр өңірде ауруханаға түскен науқастардың саны күрт көбейді. Жансақтау бөлімдерінің барлығы іске қосылды. Қосымша дәрі-дәрмек пен құрал-жабдық сатып алынды”, – деді президент коронавирус індетіне байланысты эпидемиологиялық ахуал жөніндегі кеңесте.
</blockquote>
Айтуынша, вирусқа қарсы күресте аға буын, бірақ ең жаманы балалар зардап шегіп жатыр.
<blockquote>
 “Бұл қауіптен өзіңді және жақындарыңды қорғаудың жалғыз жолы – вакциналау. Әлемдік медицина әзірге басқа әдіс ұсынған жоқ, жақын келешекте де ұсынуы екіталай.
</blockquote>
Еліміздің әр азаматына айтарым: денсаулықты сақтаңыздар, туған-туыстың, отбасының амандығын ойлаңыздар! Ал, Үкімет пен өңір басшылары белгіленген міндеттердің бәрін мінсіз атқаруға тиіс”, – деді Тоқаев.
Ол үкіметке кеңесте көтерілген мәселелерді ерекше бақылауға алуды тапсырды. Қабылданған шаралар туралы бір ай ішінде баяндауды сұрады.

Қасым-Жомарт Тоқаев қазақстандықтарға үндеу жасады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>.&nbsp; Өмірде қателесуге болмайтын шешімдердің бірі – мамандық таңдау. Ал қазіргі таңда еңбек нарығының жылдам өзгеруіне байланысты, 5 жыл бұрын өзекті болған мамандықтардың басым бөлігі нарық талабына сай болмай қалып жатыр. Осы орайда, әрбір бітіруші түлекке өзекті деген мамандықтар тізімін білу маңызды. Себебі болашаққа керекті маман болу үшін аталмыш ақпараттың берері мол.&nbsp;
Қазақстанда қандай мамандықтарға болашақта жоғары сұраныс болады? Сіз өз келешегіңізді қазақстандық еңбек нарығына қажет мамандықтар мен кәсіптер бойынша дұрыс профильді таңдағаныңызды сенімдісіз бе?Олай болмаған жағдайда сізге қайта оқып мамандануға&nbsp; тура келеді.
<ol>
<li>Инжениринг</li>
</ol>
Өнеркәсіп инженирингі еліміз үшін өте маңызды сала.&nbsp; Көлік инженерлері, құрылыс инженерлері, машина жасау және механика мамандары таптырмас кадр ретінде бағаланады. Сонымен қатар &nbsp;мұнай және газ саласындағы металлургия мен энергетика саласы мамандары да бар. Бұл дегеніміз инжениринг саласы еліміздің дамуында өзіндік оны барын айқындайды.
Дегенмен жақын болашақта тау-кен өнеркәсібі саласында автоматтандырылған жүйелермен және күрделі машиналармен жұмыс жасайтын сандық мамандарды аса қажет етеді, өйткені тау-кен өндірісі, пайдалы қазбаларды байыту процестері өзгереді – ол күрделене түседі және роботтандырылады.
Дәл қазір өндірістік еңбек нарығында инженерлік кадрлар мен орта буын менеджерлері жетіспейді. Жұмыс берушілер техникалық, экономикалық және құқықтық білімдерді бірге қоса игерген, сонымен қатар ағылшын немесе басқа еуропалық тілдерді игерген өте қажетті әмбебап мамандарды табуда қиналады. Қазақстандық индустрияның барлық салаларында маркетинг туралы түсінігі және менеджерлік біліктілігі бар инженерлер жеткіліксіз. Сондықтан болашақта технологиялық мамандықтар қосымша дағдылардың нақты тізімімен қамтамасыз етілуі керек.
2. IT саласы
Болашақтың мамандығы – веб-дизайнер. Сайт кез-келген компанияның айнасы, тұтынушы мен қолданушы арасындағы көпір. Жақсы жасалынған сайт компанияларға көп нәрсе береді. Сондықтан оны интернетте қол жетімді және әдемі көрінетін етіп жасайтын маман жоғары жалақы мен сұраныстарға ие бола алады.
3. Нанотехнология
Ең кішкентай бөлшектермен жұмыс жасау, заттардың бойындағы жасырын және құнды қасиеттерін пайдалану – зерттеу мен іске асырудың үлкен өрісі екені анық. Қазақстанда наносаладағы болашақ мамандықтардың негізгі үш маңызды бағыты бар: микрочиптер шығару, наноөлшемді роботтар жасау және ядролық инженерия.
Нанотехнология ғылымның барлық салаларында қолданылады. Мысалы, биотехнологияда, молекулалық медицинада, биофармакологияда. Бұл бағыттар алдағы уақытта сөзсіз дамиды және еліміздегі университеттер осындай жұмыстарға бейімделе алатын құзіретті мамандарды даярлауға өте мүдделі болуы керек.
4. Сервис немесе қызмет көрсету
Коронавирус тудырған алпауыт дағдарысқа дейін халықтың орташа табысы өмір сүру деңгейі тұрақты өсіп отырды. Пандемия – уақытша құбылыс. COVID-19 зардаптарынан толық &nbsp;шыққаннан кейін адамдар қайтадан қонақжайлылық, тамақтану және ойын-сауық т.б. салаларда сапалы қызметтерге мұқтаж бола береді. Алдағы уақытта Қазақстанда сұранысқа ие мамандықтарға міндетті түрде: мейрамхана, спа-менеджер, ресторатор, қонақ үй менеджері, тамақтану менеджері т.б. қызмет көрсету салалары кіреді.
5. Логистика
Мамандарға адамдардың, шикізаттың, тауарлардың қозғалысын жоспарлау және жүзеге асыру тым күрделі процесс. Бірақ, қазірдің өзінде көптеген процестер автоматтандырылуда. Бір жағынан, бұл арқылы жұмысты тиімді әрі жылдам орындайтын бағдарламалар арқасында логисттердің санын қысқартуға болады. Дегенмен, болашақта сұранысқа ие мамандықтардың тізімдеріне техникалық біліммен қаруландырылған жаңа логистер кіреді.
6. Экология
Қазақстандағы экологиялық жағдай апатты деп бағаланады: жер проблемалары (40-50 жыл бұрын атом қаруын сынаудың салдары), ауа (15 ірі қалаларда ластану деңгейі рұқсат етілген деңгейден әлдеқайда асады), су (Арал теңізі екі ұсақ су қоймасына айналуда, Балқаш та солай).
Қазіргі кезеңдегі қоршаған ортадағы қиындықтардың санына қарағанда экологтар алдағы көптеген онжылдықтар бойы болашағы зор 5 мамандықтың қатарында болады деп болжанады. Перспективалық бағыттар – қайта өңдеу, эко-қорғау, экотехника, биоэкология әрдайым дами береді.
7. Химия
Кез-келген энергетика саласында химиктерге үнемі сұраныс бар. Балама көздер уақыт өте келе тезірек қажет етілуде. Ал химия саласы дамымаған ел ешқашан алға жылжымайтынын уақыт көрсетіп отыр.
8. Медицина
Қазір аймақтарғы еңбек нарығының 40 пайызын дәрігерлер құрайды. Олардың 60 пайызы бес жылдан кейін зейнетке шығады деп есептесек, алдығы 10 жылда білікті дәрігер атану үшін күрделі медициналық технологияларды игеру қажет болады. Бұл медицина қызметкерлерінің жұмысын одан әрі қиындатады және жоғары біліктілікті талап етеді.
9. Азық-түлік өнеркәсібі
Фермерлер мен агрономдар генетикалық және биологиялық технологиялармен бірге табиғи өсімдік шаруашылығы процестерін «жақсарту» бағытына өзгереді. Бірақ адамдар зауыттарда өндірілген көкөністерді, жемістерді, жармаларды жеуге үйренбейінше, бұл мамандарға сұраныс болады. Әсіресе, территориясының 70 пайызы агроөнеркәсіптік кешенге жататын Қазақстанда бұл мәселе өте өзекті.
10. Қала құрылысы
Жер шары– ауылға қарағанда қалалардың планетасы деуге лайық.Үкіметтік сарапшылар 2025 жылға қарай халықтың 77 пайызы қалалық болады деп есептеп отыр. Жалпы әлемдегі 30 ірі қаланың халқы 27 пайызға өседі деп жоспарлануда. Сондықтан болашақтың қалаларына өмір сүруге қолайлы және сау ортаны құра алатын мамандар: урбанисттер, қала жоспарлаушылар, көлік инженерлері, эргономистер қажет. Сондай-ақ қалаларды салуға және өндіруге қабілеттілікке ие адамдар: «ақылды» үйлер, дүкендер, қауіпсіз жолдар жасайды деп күтілуде.
Нұрлыбек АХАТАЕВ,
Экология және химиялық технологиялар кафедрасының қауымдастырылған профессор м.а., химия ғылымдарының кандидаты

Қазақстандағы болашағы зор мамандықтар: негізгі 10 бағыт

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>. ҚР Экология, геология және табиғи ресурстар вице-министрі Әлия Шалабекова «Арал өңірінің экологиялық бағдарланған өңірлік дамуы» халықаралық ынтымақтастық жөніндегі Герман қоғамының (GIZ) өңірлік жобасының жетекшісі Паул Шумахермен кездесті.
Паул Шумахер вице-министрді Арал өңіріндегі экологиялық жағдайды жақсарту бойынша бірқатар іс-шаралар іске асырылып жатқан аталған өңірлік жобаның ағымдағы жылдың басында басталғаны туралы хабардар етті.
Өз кезегінде Әлия Шалабекова Министрліктің GIZ-мен түрлі жобалар бойынша жемісті ынтымақтастығын атап өтіп, экология және қоршаған ортаны қорғау саласында техникалық көмек көрсеткені үшін алғысын білдірді.
Кездесу барысында тараптар көгалдандыру, ландшафтқа кешенді мониторинг жүргізу және Арал теңізінің құрғаған табанын картографиялау саласындағы ынтымақтастықтың басым бағыттарын, сондай-ақ климаттың өзгеруіне бейімделу, балық шаруашылығын дамыту, табиғатты қорғау іс-шараларына жергілікті халықты тарту мәселелерін талқылады.
Кездесу қорытындысы бойынша тараптар ынтымақтастықты одан әрі нығайтуға және GIZ жобасына Қазақстанда жан-жақты қолдау көрсетуге дайын екендіктерін білдірді.
Айта кетейік, «Арал өңірінің экологиялық бағдарланған өңірлік дамуы» өңірлік жобасы Германияның экономикалық ынтымақтастық және даму федералдық министрлігінің тапсырмасы бойынша жүзеге асырылады және оны халықаралық ынтымақтастық жөніндегі Германия қоғамы (GIZ) іске асырады.
Жоба Арал өңірінің экологиялық орнықты трансшекаралық экономикалық дамуын қамтамасыз етуде Қазақстан мен Өзбекстан үкіметтеріне қолдау көрсетеді.

Экология министрлігі мен GIZ Арал өңірін дамыту мәселелерін талқылады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>. Вакцина алғысы келмейтін адамдар бірдей емес және олармен жұмыс істеуде әртүрлі тәсілді қолдану қажет. Бұл туралы Мемлекет басшысы еліміздегі коронавирус індетіне байланысты эпидемиологиялық ахуал жөнінде кеңесте айтты, деп хабарлайды ҚазАқпарат.
<blockquote>
 «Вакцина алғысы келмейтін адамдармен жұмыс істеуде әртүрлі тәсілді қолдану қажет. Бұл топ біркелкі емес. Вакцинадан бас тартудың себептері де әртүрлі. Мұндай адамдар арасында шешім қабылдай алмай жүргендер көп», – деп атап өтті Президент.
</blockquote>
Мемлекет басшысы барлық құралдармен, оның ішінде әлеуметтік желілер арқылы оларды сендіруді, көзін жеткізуді тапсырды.
<blockquote>
 «Батыстың кейбір дамыған елдері сендіру әдістерінен мәжбүрлеу шараларына ауысуда. Ірі еңбек ұжымдарының қызметімен байланысты ерекше жағдайларды қоспағанда, біз мұндай қадамға бармаймыз. Өйткені «қыңыр» антиваксерлердің шағын тобы кесірінен өз еңбегімен отбасыларының әл-ауқатын қамтамасыз етіп жүрген азаматтарымыздың денсаулығына қауіп төндіре алмаймыз», – дейді Қ. Тоқаев.
</blockquote>
Айта кетейік, Президенттің қатысуымен еліміздегі коронавирус індетіне байланысты эпидемиологиялық ахуал жөнінде кеңес өтіп жатыр. Бұл туралы Ақорданың&nbsp;<a href="https://twitter.com/AkordaPress">Twitter</a>-дегі парақшасында хабарланды.

Вакцина алуды мәжбүрлеу шараларына бармаймыз – Мемлекет басшысы

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>. Мемлекет басшысының қатысуымен еліміздегі коронавирус індетіне байланысты эпидемиологиялық ахуал жөнінде кеңес өтіп жатыр. Бұл туралы Ақорданың&nbsp;<a href="https://twitter.com/AkordaPress">Twitter-дегі</a>&nbsp;парақшасында хабарланды.
Бұған дейін хабарлағанымыздай, Мемлекет басшысы коронавирус індетіне қарсы күрес жөніндегі шаралар туралы Үкіметтің есебін тыңдайды. Кеңес барысында өңірлердегі жалпы жағдайды жақсартуға және Қазақстан азаматтарының денсаулығын сақтауға бағытталған үйлесімді іс-қимыл жоспары қабылданбақ.

Президенттің қатысуымен коронавируске байланысты эпидахуал жөнінде кеңес өтіп жатыр

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>. Қазақстанда өткен тәулікте 1896 адам коронавирус індетінен емделіп шықты. Бұл туралы <a href="http://www.coronavirus2020.kz/">www.coronavirus2020.kz</a>&nbsp;хабарлайды.
Аймақтар бойынша:
Нұр-Сұлтан қаласы – 131,
Алматы қаласы – 403,
Шымкент қаласы – 148,
Ақмола облысы – 130,
Алматы облысы – 46,
Атырау облысы – 135,
Шығыс Қазақстан облысы – 31,
Батыс Қазақстан облысы – 85,
Қарағанды облысы – 418,
Қостанай облысы – 53,
Қызылорда облысы – 45,
Маңғыстау облысы – 44,
Павлодар облысы – 57,
Солтүстік Қазақстан облысы – 92,
Түркістан облысы – 78.
Қазақстан бойынша жазылғандар саны – 431956.

Қызылордада 45 адам коронавирустан емделіп шықты

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>. Қазақстанда 20-22 шілде аралығында республика бойынша өткінші жаңбыр жауып, күн күркірейді. Кей жерде екпінді жел, оңтүстік пен батыста шаңды дауыл байқалады.
21 шілдеден бастап елдің солтүстік, солтүстік-батыс бөлігіне антициклон жотасы әсер етеді, соған байланысты жауын-шашынсыз жылы ауа райы сақталады.
Батыста ауа температурасы түнде +20…+25℃, күндіз +33…+41℃, республиканың солтүстігінде ауа температурасы түнде +10…+18℃, күндіз +23…+35℃ болады. Солтүстік-батыста түнде +12…+25℃, күндіз +25…+40℃, елдің орталығында және шығысында ауа температурасы түнде +10…+21℃, күндіз +25…+35℃, Қазақстанның оңтүстігінде және оңтүстік-шығысында&nbsp; түнде +13…+25°С,&nbsp; күндіз +30…+40°С болады.
Елордада&nbsp;20 шілдеде күн ала бұлтты, аздаған жаңбыр жауады. Күндіз сынап бағанасы +26℃ жылы, түнде +16℃-ты көрсетеді.&nbsp;
21 шілдеде күн ашық, желдің жылдамдығы – 9 м/с. Күндіз +26℃, түнде +15℃ жылы болады. 22 шілдеде күн ашық болады, күндіз +27℃, түнде +14℃ жылы.
Алматыда&nbsp;20 шілдеде күн ашық болады. Күндіз ауа температурасы +33℃, түнде +20℃. Желдің жылдамдығы – 9 м/с.
21 шілдеде күн ала бұлтты, күндіз +32℃ жылы, түнде +23℃ жылыны көрсетеді. 22 шілдеде күн ашық, күндіз +32℃, түнде +21℃.
Шымкентте&nbsp;20 шілде күн ашық, ауа температурасы +37℃, түнде +22℃. 21 және 22 шілдеде де күн ашық болады. Күндіз +35…+37℃, түнде +23℃ жылы болады. Желдің жылдамдығы 9-10 м/с.

Жаңбыр жауып, күн күркірейді: Алдағы үш күнге ауа райы

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>. Облыс аумағында мотоциклмен жол-көлік оқиғаларының алдын алу және жол қозғалысы ережелерін өрескел бұзушылықтардың жолын кесу, оның ішінде мас жүргізушілерді анықтау мақсатында «Мотоцикл» жедел-профилактикалық іс-шарасы өткізілді.
Іс-шара барысында барлығы мотокөлік құралдарының жүргізушілері тарапынан жол қозғалысы ережесін бұзған 308 дерек тіркелді. 13 мотокөлік түнгі тыныштықты бұзған. техникалық ақауы бар 19 мотокөлік анықталды. 13 заңсыз қайта жабдықтау, 30 міндетті техникалық қарап-тексеруден өтпеген, 65 жүргізуші мотошлем пайдалану жөніндегі талаптар, 22 жүргізуші маневр жасау қағидаларын бұзған. 3 жүргізуші авариялық жағдай туғызып, 56 жүргізуші тиісті құжатсыз мотокөлік басқарған. 2 тұрғын мас күйінде мотокөлік басқарып, 2 қызылордалық көлік құралдарын басқару құқығынан айырылған және алкогольдік, есірткілік және уытқұмарлық масаң күйдегі адамның көлік құралын басқарғаны анықталды. 62 мотокөлік айып алаңдарына қойылды.
<blockquote>
 «Қазіргі таңда мотокөлік жүргізушісінің іс-әрекеті бойынша Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 346-бабына сәйкес қылмыстық теріс қылық ісі қозғалып, сотқа дейінгі тергеп тексеру амалдары жүргізілуде», – делінген полиция департаментінің хабарламасында.
</blockquote>

«Мотоцикл»: Қызылордада жүргізушілер 308 рет құқық бұзған

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>.&nbsp; Арапа сөзі тілімізге арабтың «ъарафа» етістігінен енген. Мағынасы білу, түсіну дегенге саяды. Бұл күннің «арапа» деп аталуының себебі, зүлхиджа айының сегізі күні Ибраһим пайғамбар (ғ.с.) түсінде құрбандыққа баласын Исмайылды шалғанын &nbsp;көреді. Алғашқыда көрген түсін «жәй түс пе,&nbsp;әлде аян ба» деп ойлаған ол ертесіне (айдың тоғызына) тағы көреді. Осыдан кейін оның Алладан келген аян екенін біледі. Осы себепті бұл күнді «арафа (арапа)» деп атап кеткен деседі.
Биылғы 10-тамыз Ислам дінінде арапа күні болып саналады. Арапа дініміздегі қадір-қасиеті мол күндердің бірі. Осы күні жасаған амалдарымыздың сауабы мол болатыны көптеген хадистерде дәлел келтірілген:
Дұға жасау
Ардақты Пайғамбарымыздың (с.ғ.с.) білдіруінше, арапа – артықшылығы мол күн.&nbsp;Ол артықшылығы жағынан жұма күніне ұқсас. Ол жұмадан басқа күні жасалған жетпіс қажылықтан артық. Дұғалардың ең жақсысы да – арапа күні жасалған дұға<a href="http://www.muslim.kz/article/arapa-kuninin-artyqshylyqtary#_ftn1">[1]</a>. Ендеше, арапа күні барынша көбірек және шын ықыласпен дұға жасаған жөн. Әсіресе, дұғаларымызда тек өзіміздің бақытымызды тілеумен шектелмей, елдің амандығын, жұрттың тыныштығын, жастардың иманды болып өсуін, т.б. бүгінгі қоғамдағы өзекті мәселелердің де оң шешімін тілеп, жалбарынған жөн дер едік.
Алладан кешірім, тәубе тілеу
Арапа күні Алладан көбірек кешірім тілеп, біліп және білмей жасап қойған күнә-қателіктеріміз үшін тәубе етудің де маңызы зор. Өйткені, әзірет Әли (р.а.): «Алла Тағала дәл арапа күніндегідей еш уақытта көп адамды тозақ отынан азат етпейді», – деп жеткізгені мәлім. Сондай-ақ, тағы бір хадисінде сүйікті Пайғамбарымыз (с.ғ.с): «Арапа күнін құрметтеңдер. Өйткені, арапа – Алла қадірлі еткен күн», – деген. Алланың өзі қадірлі еткен болса, ол күні қандай құлшылық немесе жақсылық жасасақ та, қарымтасыз қалмайтыны анық. Осы мүмкіндікті пайдаланып елдегі жетім-жесірлерге қол ұшын созып, ауру-сырқаулардың көңілін сұрап, көршілермен, туыстармен қарым-қатынас жасап, мол сауапқа кенелуімізге болады.
Ораза ұстау
Арапа күні жасалатын ең ізгі істердің бірі – ораза ұстау. Бұл күні ораза тұту, бір жағынан, нәпсі тәрбиесі үшін маңызды болса, екінші жағынан, сауабы да ұшан-теңіз. Сүйікті Пайғамбарымыз (с.ғ.с.) бұл туралы былай деген: «Арапа күні ораза тұтушыға Адам пайғамбардан (яғни алғашқы адамнан) Қиямет сырнайы үрленгенге дейін өмір сүрген бүкіл адамдар санының екі есесіндей сауап жазылады».
Арапа күнін қадірлеп, қастерлеу
Әзірет Омар ибн Хаттаб (р.а.) өз заманындағы яһудилердің (еврейлердің) бірімен әңгімелесу барысында Арапа күнінің маңызын білдіреді. Яһудий оған: «Уа, Омар! Сендер бір аят оқисыңдар. Егер сол аят бізге түскенде, біз оның түскен күнін мереке етер едік», – дейді. Ол аят «Мәйда» сүресінің үшінші аяты еді. Онда былай делінеді: «Міне, бүгін сендердің діндеріңді кемеліне жеткіздім және өздеріңе арнаған нығметімді тұтас етіп толықтырдым. Сондай-ақ, Исламның сендерге дін болуына разы болдым». Бұл аят һижраның 10-жылы ардақты пайғамбарымыздың (с.ғ.с.) қоштасу құтбасы кезінде, қасиетті жұма әрі осы арапа күні түсірілді. Аят түсіп жатқанда Пайғамбарымыз (с.ғ.с.) Адба дейтін түйесінің үстінде Арафа тауында тұрған болатын. Алладан түскен уахидың салмағына шыдай алмай түйе шөгіп кетті.
Міне, осының бәрін білетін әзірет Омар (р.а.): «Біз ол күнді және сол күні осы аяттың Пайғамбарымызға (с.ғ.с.) түсірілген жерін де білеміз», – деп жауап қайырды. Бұл сөздің астарында арапа күнінің қадір-қасиетін де анық аңғарамыз.
Арапа күнінен бастап тәкбір тәшриқ айтылады
Арапа күні таң намазынан бастап, Құрбан айтынынан кейінгі төртінші күні екінті намазы біткенге дейін оқылатын 23 намаздың парыздарынан кейін «Аллаһу әкбар, Аллаһу әкбар. Лә иләһа иллаллаһ, уаллаһу әкбар. Аллаһу әкбар уә лилләһи хамд»&nbsp;деп тәкбир тәшриқ айтылады. Ханафи мәзһабы бойынша басы азат, тұрғылықты және ер адамдар үшін бұл күні тәкбір тәшриқ айтудың үкімі – уәжіп<a href="http://www.muslim.kz/article/arapa-kuninin-artyqshylyqtary#_ftn2">[2]</a>. Күнделікті дағды болмағандықтан, мешіт имамы тәкбір айтуды ұмытып кеткен жағдайда да жамағат өздері бастап айта береді.
Бауырсақ пісіріп, дайындық жасау
Бауырсақ – қазақ халқының ұлттық тағамдарының бірі. Қонақ күтуге дайындық жасалғанда, бауырсақ, шелпек пісіру ең алдымен аталады. Әрине, бұл шариғатымызда тыйым салынбаған тамаша үрдіс. Ардақты Пайғамбарымыздың (с.ғ.с.) «Кімде-кім Аллаға және ақырет күніне иман келтірсе, қонағын қадірлесін» деген хадисі белгілі. Ендеше, әр ұлт немесе халық өз қонағын әр түрлі қадірлейді. Ал, қонақжайлығы және меймандостығымен әлемге танылып үлгерген қазақ елінің бұл жағынан ешкімге ұқсай бермейтін өзіндік салты болуы заңды. Келген қонақтың астына мамық көрпеше төсеп, қолтығына жастық беріп, алдына кең дастархан жайып, оған еттен, төрт түлік мал сүтінен, ұннан жасалатын алуан түрлі тағамдарды қою, келген қонаққа ас-ауқаттан бұрын пейілімізді беру – біздің ұлттық дәстүріміз. Бұдан ешқашан айырылуға болмайды. Мұндай ерекшеліктерден ажырай бастасақ, бірте-бірте іргелі ұлт болудан да қаламыз. Алла Тағаланың адамдарды ұлттарға бөліп жаратуының да мәні осындай ұлттық ерекшеліктерімізбен байланысты болса керек.
Міне, арапа күні бауырсақ пісірудің, өзге де дайындық жасаудың бір себебі осында. Сөз соңында тілеріміз, шариғаттан қылдай ауытқымайтын ұлтымызға тән небір адал астарымыз дастарханымыздан үзілмегей. Келе жатқан Құрбан айт мерекесі барша мұсылмандарға құтты, берекелі, ырысты болғай!
Асылбек Әуезханұлы

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары