<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru/">Kyzylorda-news.kz</a>. Меценат, кәсіпкер, волонтер... Айта берсеңіз көп. Осы статустың барлығы бір адамға яки Мағжан Ералиевке тиесілі. Ол қай істе болса да жан жүрегімен патриот. Пандемия кезінде Мағжанның барлық атқарған ісі құптауға тұрарлық. Дәрі-дәрмек жеткізіп, мұқтаж жандарға таратты. Қайырымдылық істе де бұл есімді жиі естисіз. Әке жолын жалғастырып келе жатқаны айтпаса да түсінікті. Ал Абзал Ералиевтің есімі облыс емес, республикаға танымал. Осындай азаматтан тәлім-тәрбие алған Мағжанның басқа жолды тандамасы белгілі. Ол – “Абзал и К” компаниясының директоры.– Қай шараның басы-қасында сіз жүресіз. Белсенді ретінде жиі естиміз. Сіздер тарапынан жасалатын көмек те көп. Ол резерв есебінен беріле ме, әлде жыл сайын бөлінетін қаржыдан ба?– Қиналған жанға қол ұшын созу – менің азаматтық борышым. Бұл іспен әкем де айналысып келеді. Енді уақыт маған да жетті. Егер қолымнан келіп тұрса, көмектесуге мүмкіндік болса, мен неден қашуым керек? Жалпы жастарға қатысты істердің көбінің басы-қасында жүремін. Себебі өз ойым, ұсынысым бар. Өзімді белсенді санамаймын, себебі нағыз белсенді жастар біздің компанияда жетерлік. Мәселен, компанияның төнірегінде жас мамандар кеңесі деген ассоциация құрылған. Қазіргі таңда халық ауыр жағдайды бастан өткізуде. Барлық адамға қиындық туды. Жүректі қынжылтатыны, біршама азаматтан қапыда айырылып қалдық. Дәрі-дәрмек іздеп, үйіндегі науқас адамға жетуге асығатындар қаншама! Осыларды көзбен көре тұра, қалай тыныш отырасыз? Сөйтіп бюджетке қатысы жоқ, компания есебінен қарастырамыз. Басшылармен ақылдасып, бір шешімге келеміз. Әкем Абзал Жұмашұлы осы компанияның директорлық қызметін атқарып келе жатқаннан бастап қоғамдық жобаларға атсалысты. Елдегі әлеуметтік жағдайдың тұрақталуына көмектесіп, оң көзқараспен қарады. Біз де қайырымдылық жобалармен айналысамыз. Өзіміздің күріш егіп жатқан Сырдария ауданындағы Нағи Ілиясов ауылында біршама жобаларды іске асырдық. Соңғы 8 жылда шамамен 1,5 млрд қаражат жұмсадық. Ал қазір Нағи Ілиясов көздің жауын алады.&nbsp;– Сізді ерікті жас десек бола ма?– Мен өзімді ерікті жас қатарына қоспаймын. Себебі әр кезде еріктілердің қасынан табылып жүргенім жоқ. Жұмыстың ыңғайына қарай қатыса алмайтын шараларым болады. Сосын олардың жасаған жұмысына да көмектескен емеспін. Өзім ерікті сапында болмасам да, еріктілермен біргемін. Ал ерікті болу әрбір қазақтың, жастың сана-сезімінде болу керек. Қиналған жанға көмектесу керек. Қаржылай қолдау білдіру маңызды емес, қолдауды психологиялық тұрғыда көрсетуге, үйінде өзі атқара алмаған істі әп-сәтте бітіріп беруге болады ғой. Әр қазақ ерікті болуға міндетті. Бір сөзбен айтқанда, өз елінің патриоты болу керек. Елге жаны ашу керек. Қандай да бір жағдай туып жатса, мен ерікті болуға дайынмын.– Мақтааралда да бой көрсеттіңіз. Барып-келу жағы қиындық тудырмады ма?– Мақтааралдықтардың қиын жағдайда қалғанын естіп, қамсыз отыра алмадық. Басшылықпен келісіп, қалайда көмектесу керек деген тоқтамға келдік. Осылайша, азық-түлік апардық. Компания тарапынан 5 тонна ақ күріш, 3 тонна макарон жібердік. Жалпы, Мақтааралға бару барысында ешқандай қиындық туындаған жоқ. 10 шақты көлік жиналды. Көптеген ерікті, белсенділер мен меценаттар бірге барды. Кім қалай қол ұшын береді, соны бірлесе шештік. Құрылыс пен құрылыс компаниясы, азық-түлік беруге мүмкіндігі бар дүкен иелері қолдау білдірді. Азық-түлікті жеткізетін техникасы барлар көлігімен апарып, жеткізуді қамтамасыз етті. Осылайша толық көмек көрсетілді деп ойлаймыз. Мұқтаждық аяқ астынан пайда болатын нәрсе. Ешкім мен тоқырап қаламын, кәсібім кері кетеді деп жоспарламайды. Бәрі аяқ-асты күтпеген жерде орын алады. Сондықтан сабыр сақтап, бір-бірімізді қолдаған дұрыс.– Көп балалы жас отбасыға пәтер кілтін сыйлағаныңызды білеміз. Отбасын да жақсы танисыз…– Үшем тәрбиелеп отырған Кенжебековтер отбасына пәтер кілтін табыстағаным бар. Себебі бұл отбасы – көп балалы. Нұрболат біздің компанияда жұмыс істейді. Ал Ботакөз 23 жасында бес баланың анасы, ең жас ана ретінде танылды. Сосын олар баспанаға мұқтаж отбасылардың қатарында еді. Мекеме балансында пәтер болған. Компания басшыларымен ақылдаса келе, жас отбасыға яғни Нұрболатқа сыйлайтын болып шештік. Бұл істі араға 2-3 жыл салып, жүргізіп тұруды жөн санадым. Бұл уақыт аралығында түскен қаржыны мұқтаж отбасыға баспана алып беруге жұмсасам деген ойдамын. Мекеменің мүмкіндігін пайдалана отырып, болашақта мұқтаж жандарды баспанамен қамтысам деймін. Мүмкіндік болса біз жақсылық жасауға ұмтыламыз.– Сіз ең жас меценат қатарындасыз. Осы тұрғыда келейікші, сізге көмек сұрап келушілер көп пе? Әлде әкеңізбен ақылдасып, қажетті деген кісілерге қолдау білдіресіз бе?– Жасыратыны жоқ, көмек сұраушылар көп. Қазіргі жағдай барлығыңызға белгілі, көбісі жұмыс сұрап келеді, қаржылық көмек сұрайтындар да бар. Біз қолымыздан келсе, көмектесуге дайынбыз. Бірақ мына жағдайда жұрттың барлығына бірдей демеушілік жасаймыз деп айта алмаймыз. Оған біздің мүмкіндігіміз жоқ. Көмек сұрап келгендердің барлығының айтқанын істеп, бетін қайтармасақ, біздің жұмысымыз қалай алға өрбиді? Баласын қолынан жетектеп келіп, ем-домына ақша сұраушылар бар. Ол енді кейінге қалдыратын іс емес. Баланың болашағы, денсаулығы, амандығы бәрінен маңызды. Егер мүмкіндік болса, ескерусіз қалдырмаймыз. Науқастанған, қатты қиналған кісілерге азық-түлік, қаражат жағынан болсын қолдау білдіреміз. Жоғарыда атап өткенімдей, барлығына бірдей көмектесу қиын. Бір іс-шараға тура келіп, көмектесетін сәттер болады. Баласымен келетін кісілер де бар. Еміне мүмкіндігінше қолдау білдіреміз.– Пандемея кезінде де, оған дейін де халыққа қолдау білдірдіңіз. Дәрінің тапшылығында дәрі-дәрмекпен қамтып жатырсыз.&nbsp;– Халық дәрі-дәрмекке мұқтаж. Енді бірінің сатып алуға қаражаты жетпейді. Енді бірінің дәріханаға баруға мүмкіндігі жоқ. Осыны ескеріп, дәрі-дәрмек беруді жоспарладық. Шынын айтсақ, біз дәрі-дәрмекті сырттан алдырғанымыз жоқ. Өзгелер секілді ұзын-сонар кезекте тұрып, облыстық дәріханалардан сатып алдық. Сондықтан дәрі-дәрмекті қалай әкелетінін, қаншалықты қиындық тудыратынын білмеймін. Біз тұрғындардың, оның ішінде қарт кісілер мен мұқтаж жандардың жазылуына, дәрі-дәрмегін уақытымен қабылдауына сәл де болса септігіміз тигенін қаладық.&nbsp;– Сабыржан Кеңшілікпен сұқбатыңызда жас кәсіпкерлерге қолдау көрсетіп жатырмын дедіңіз. Тарқатып айтыңызшы, қай жағынан, қаржылай ма әлде кеңес беру ме?– Жас кәсіпкерлерге бағыт-бағдар көрсетуге болады. Мына істі былай жаса деп, өзіңше жол көрсеткендей боласың. Бірақ мен кәсіпті өзім бастаған жоқпын. Сондықтан жас кәсіпкерге кеңес бере алмаймын. Ал қолдауға келер болсақ, тиімді деп шешкен жағын айтамын. Қаржылай қолдау білдіруге мүмкіндігіміз бола бермейді.&nbsp;– “Мен кәсіпкерлікті 0-ден бастамадым” дедіңіз. Отбасылық кәсіпті игеруде қиындық бар ма?– Жоғарыда атап өткенімдей, мен әкем бастаған істі жүргізіп келемін. Әрдайым қасында жүріп, қыр-сырына қанық болдым. Қай істе қандай шешім қабылдау керегін үйрендім. Бір нәрсені дұрыс жасамасам, келесіде сол қателікті қайталамауды әдетке айналдырдым. Үлкен компанияны басқару оңай емес. Алайда менің әкем секілді демеушіңіз, кеңес берушіңіз болса қандай істе де жеңіп шығасыз. Отбасылық кәсіптің ерекшеліктері көп. Айтар әңгімеміз, ақылдасатын нәрселер бәрімізге де түсінікті. Өзге әлемде қалықтап жүрмейміз, үйдегілер де өз шаруалары ғой деп бейқам отыра бермейді. Қажет кезде кеңес айтып отырады. Жалпы компания жүргізерде кездесер қиындықтар жетерлік. Күріш егудің өзі оңай емес. Ал көп адамды басқаруды өзіңіз де елестете беріңіз. Бірақ менің пікіріммен санасып, бірлесе шешім қабылдайтын, жұмысына ұқыптылықпен қарайтын қызметкерлер көп. Сол бізді қуантады.&nbsp;– Әңгімеңізге рақмет!

Мағжан Ералиев: Отбасылық кәсіптің ерекшелігі көп

<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru/">Kyzylorda-news.kz</a>. Мемлекет тарапынан қолдау ретінде берілетін қайтарымсыз грантты ұтып алған Жансая Мейрамбекқызы цитрустық жемістерді жерсіндіру арқылы өнімге қол жеткізуде. Жуырда ерекше кәсіп иесімен сұқбаттасудың сәті түскен еді.– Жансая, бұл салаға қалай келдіңіз?– Қорқыт ата атындағы Қызылорда университетінің 4-курс студентімін. Анам осы университеттің жылыжайында 10 жылдан аса уақыт жұмыс істеп, ғылыми бағытта студенттермен тәжірибе жасауда еңбек сіңірген. Ал қазіргі таңда әкем де, анам да «Болашақ» университетінің жылыжайында қызмет етуде. Анам Ақерке Тәжекеева – Болашақ мемлекеттік университетінің жылыжайында агроном, ауыл шаруашылығы ғылымының магистрі. Отбасымызбен түгел сол жылыжайда жұмыс істейміз.Негізінен анамның жылыжай саласында 25 жылдан аса тәжірибесі бар. «Ұяда не көрсең, ұшқанда соны ілерсің» деген мақал бар ғой. Сондықтан ата-анам өмірде де, мамандық таңдауда да алғашқы ұстазым десем артық емес.Университеттен бөлек үйімізде де түрлі мақсаттағы жеке жылыжайымыз бар. Қаладағы бірнеше мектептің жылыжай кешендеріне осы ғылыми бағыт бойынша кеңес беріп, сабақ өтіп тұрамыз. Мәселен, № 264, № 101, «Дарын» мектептерімен үнемі байланыстамыз. Сонымен қатар жеке кәсіпкерлердің жылыжайларына да анализ жасап, бағыт-бағдар көрсетіп жүрміз.– Цитрусты жемістердің патенті – өңірде бұрын соңды қолға алынбаған дүние. Грантқа ие болатыныңызға сенімді болған шығарсыз?– Осыған дейін де басқа бизнес жобаларды қорғап, грант конкурстарына қатысқан едім. Алайда ол кезде нәтиже болмады. Бірақ бұл жолы грант ұтатыныма сенімді болдым. Бизнес идеямызды жоба ретінде дайындап, ұсынғанда сұралған қайтарымсыз қаржының көлемі 5 миллион теңге болатын. Алайда конкурс бойынша іріктеу аяқталып, нәтижесінде 2 миллион 700 мың теңгеге ие болдым. Бұйырса, бұл қаражатқа лимон ағаштары мен құлпынай көшеттерін отырғызамын.Қызылордада цитрустық жемістерді патенттеп, өсіруді қолға алып жатқан алғашқы кәсіпкерміз. Оған арнайы авторлық куәлік алдық. Бұл бизнес идея қашан, қалай туындады? Осыдан біраз бұрын «Болашақ» университетінде цитрусты жеміс, соның ішінде лимонды жерсіндіру мақсатында эксперимент жасап көргенбіз. Екінші жағынан студенттерге ғылыми тәжірибе болсын дедік. Нәтижесінде жемістерді жерсіндірдік. Енді осы эксперименттің қорытындысы ретінде әдістемелік нұсқаулық жазып жатырмыз. Кітапша түрінде жасап, осы бағытта білім алатын студенттерге ұсыну міндеті тұр.– Қызылордада лимон егудің ерекшелігі неде? Қиындық болған шығар…– Ең алдымен құлпынай өсіріп көрдік. Жаңа жеміс түрін егіп көрудегі алғашқы мақсат – жерсіндіру. Оны зерттеп, қала ішінде егіп көрдік те, өсетініне көз жеткіздік. Жалпы жылыжайда қажетті технологиясын сақтай отырып, әртүрлі өнімдерді өсіріп көруге болады. Температурасын, ылғалдылығын бақылап, қажетті дәрумендер мен қорегін уақытылы өз мөлшерімен беріп, заңдылықтарын сақтаса, нәтиже беруі мүмкін. Әрине, бұрын егілмеген жаңа жеміс түрлерін еккенде, Қызылорда облысының топырағы бойынша тәжірибе болмағандықтан түрлі қиындық кездесті. Алайда қиындықтың бәрі – тәжірибе, білім. Бүгінгі күні жылыжайда лимон түйнек салып тұр.Екі жемісті қатар егуді жөн көруіміздің өзіндік себебі бар. Лимон ағашы алғашқы 2 жылында өнім бермейді, бірден түйнектемейді. Оларды күту керек. Цитрустық жемістер ылғалсүйгіш боп келеді. Сондықтан уақытты босқа жіберіп алмау үшін қосымша құлпынай егуді жоспарладық. Құлпынай еккеннен соң 1 айда-ақ жеміс береді. Бұйырса, лимонның алғашқы өнімін жинағанға дейін жергілікті жерге құлпынай сатып, кәсіп бастаймыз.– Сұқбатыңызға рақмет!

Жансая Мейрамбекқызы: Лимоннан мол өнім алуға болады 

 Волонтер Ақбаян: Бір күнде батыр қыз атандым

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> &nbsp;Ұлттық банк валюта бағамын жариялады, деп хабарлайды&nbsp;<a href="https://egemen.kz/">Egemen.kz</a>.ҚР Ұлттық банкінің дерегіне сәйкес, 16 сәуірге арналған валюта бағамы төмендегідей болды:USD / KZT – 440.25 (АҚШ доллары)EUR / KZT – 497.83 (Еуро)RUB / KZT – 5.52 (Ресей рублі)GBP / KZT – 563.17 (Фунт стерлинг)TRY / KZT – 23.24(Түрік лирасы)UAH / KZT – 12.19 (Украин гривниі)CNY / KZT – 65.72 (Қытай юані)KGS / KZT – 5.14 (Қырғыз сомы)AED / KZT – 122.62 (БАЭ дирхамы)

16 сәуірге арналған валюта бағамы

Жаңақорғанда баспана бағасы қандай?

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Жаңақорғанда 179 теңгеден сатылып келген АИ-92-нің литрі бір күнде 202 теңгеге бір-ақ секірді. Бензин қымбаттаса, базардағы азық-түліктің бағасы тағы да көтерілетіні айдан анық. Бұл біздің өңірдің әлеуметтік ахуалына өте ауыр тиетіні сөзсіз. Себебі, қарапайым халықтың қазіргі жалақысы орташа есеппен алғанда 70- 80 мыңның айналасы. Тіпті зейнетақы мен жәрдемақыға күні қарап отырғандар қаншама.Бұл жөнінде, республика энергетика министрінің міндетін атқарушы Болат Ақшолақов: – Жанар-жағармайдың тауарлар бағасына әсері тым асыра бағаланған деп санаймын. Біз бағаны екі есе көтеріп жатқан жоқпыз ғой. Егер сіздер статистикаға қарасаңыздар, 2021 және 2022 жылдары отын бағасы өзгерген жоқ. Бірақ соған қарамастан тауарлар қымбаттады. Әрине, жанармай қымбаттағаннан кейін басқа тауарларда қандай да бір баға өсімі болады, бірақ бұл жоспарлы инфляция шегінде болмашы өсім ғана, – дейді.Дейтұрғанымен біреуге тиын-тебен көрінген бұл өсім қарапайым халықтың қалтасына үлкен салмақ салатыны анық. Біздің түсінгеніміз, бензин бағасын бөлім, басқарма, әкімдіктер түгілі министрдің өзі реттеуге қаухарсыз. Демек, өндіруші компания ойына келген бағаға сатуға толық мүмкіндігі бар деген сөзге саяды.Ақпараттарға зер салсақ, 2015 жылдан бері бензин, 2016 жылдан бері дизель бағасын қадағалау жойылды, олардың бағасы сұраныс пен ұсыныс негізінде қалыптасады. Демек, бағаның құбылуы өз еркінде. Оған біздегі май құю бекеттері мен әкімдіктің еш қатысы жоқ. Әйтсе де, жауапты мамандар өзге елдермен салыстыра отырып, қандай да бір тиімді тетігін қарастыру керек-ті.Мәселен, Ресейде бензин бағасы екі есе қымбат болғанымен, жалақы мөлшері үш есе көп. Сол жақта құрылыста жүрген жерлес жігіттермен хабарласып тұрамыз, қара жұмысқа айына кем дегенде 250-300 мың теңге жалақы төленеді екен. Өзбекстанда мұнай жоқ, бірақ баспанасыз босып жүрген өзбекті көрмейсің. Ел-жер кезіп, жұмысқа жалданады демесеңіз, олардың әлеуеті бізден әлдеқайда жақсы.Бізде бензин бағасы өссе, дереу таксидің құны да қымбаттайды. Міне, бензин көтеріліп еді, такси бағасы 150 теңгеге өсті. Сонда жұмыс істейтіндер күніге жол ақысына 600 теңгеге шығынданады деген сөз. Ал, Маи бекеті, Саяжай мөлтекауданынан көліктерге екі есе бағада пұл төлейміз.Жалпы, ауданда не көп, такси көп. Көшеде жүйткіген кез-келген көлікке қол көтерсеңіз такси қызметін көрсетуге дайын, ақысын төлесеңіз. Бірақ сансыз таксидің санаулысында ғана патент бар. Яғни, мемлекетке салық төлеп, заң аясында жұмыс жасайды. Осы ретте, таксидің ауыларалық, қалааралық жолақысын білу мақсатымен такси тұрақтарына арнайы бардық. Жаңақорған кентінен Қызылордаға дейін 2500 теңге, Түркістанға дейін 1500- 2000 теңге, Шиеліге 1000 теңге болса, Төменарыққа 600 теңге, Бірлікке 500 теңге, Қосүйеңкіге 700 теңге, Қандөзге дейін 1200 теңге, осылай кете береді. Дұрыс, кез келген көлік жанар-жағар маймен жүреді. Бірақ, май қымбаттады екен деп бірден такси құнын өсіруге болмайды ғой.Түптеп келгенде, такси қызметінен нәпақасын айырып отырған жандар заңды түрде тіркеліп, мемлекетке салық төлеп, арнайы такси жүретін тұрақта ғана қызмет ете алады. Ал, бізде заңды тіркелгендер көп емес, өте аз. Сөйте тұра, қағанатсыздық танытады. Осы орайда, аудандағы такси қызметінің жұмысын саралап көрейікші.Әуелі Жаңақорған кенті мен ауыларалық такси қызметі жөнінде Жаңақорған аудандық Мемлекеттік кірістер басқармасының басшысы Талғат Мұстафаевтан сұрап көрдік.– Ауданда жалпы 450 такси халыққа қызмет етеді. Оның 124 ғана заңды тіркелген. Заңды тіркелмегендері қанша. Көбіне, такси жүргізушілері салық төлеуден қашады. Такси қызметімен айналысатындар алдымен басқармаға келіп жеке кәсіпкер ретінде тіркелуі тиіс. Салық төлемей, тіркеусіз жүргендердің әрекеті заңсыз. Ал заңды түрде тіркелген такси қызметі жолаушылардың қауіпсіздігін қамтамасыз етудің бір кепілі. Заңсыз жолаушы тасымалы қаншама елді мекенде автобустың қысқаруына, әлеуметтік деңгейдің төмендеуіне, мемлекет бюджетіне салық түсімінің азаюына себепші болып отыр, – деді бас салықшы.Қалай болғанда да, такси жүргізуші де, оны тұтынушы да – қарапайым халық. Дерек-дәйектермен зерделесек, жергілікті халықтың 70 пайыздан астамы жеке жеңіл көліктердің қызметіне жүгінеді. Қай кезде болса да қолжетімді бағаға барар жеріңе уақытында жете аласың. Алайда олардың барлығы бірдей заңды түрде тіркелмеген. Сондай-ақ, бірлі-жарым таксилер болмаса, көбі алақұла, таксометрсіз, сыртқы түрлерінің стандарты сай келмейді. Ал шетелдік тәжірибеге сүйенсек, такси мемлекеттің ажырамас атрибуты іспеттес. Айталық, АҚШ-тың бір штатына бара қалсаңыз, сары түсті такси, Лондонда жүрсеңіз қара түсті такси, Берлинде mercedes маркалы такси қол астыңызда дей беріңіз, қарапайым халыққа жақсы жағдай жасап қойған. Кез келген уақытта қызмет көрсетуге сақадай-сай тұр.Біздің ауданымызда такси қызметінің әлі де бір жүйеге келмей, оңдысолды жұмыс істеп жатқанын көргенде қынжылатынымыз анық. Сол себепті біз осы мәселені хал-қадірімізше қаузап жазу мақсатында Жаңақорғанның әр түкпірінде шоғырланып тұратын заңсыз такси тұрақтарына баруды жөн санадық. Әуелі, жолаушысын іліп әкететін заңсыз таксистерге тоқталайық. Жаңақорғанда басты мәселелердің бірі – такси тұрағының тиімсіз жерде орналасуы. Кенттегі жеті тұрақтыңбірі – Амангелді көшесінің бойында, «Хан» кафесінің маңында орналасқан. Базарлай келген жолаушыларға арналған тұрақ базардың қақпасына дейін жарты шақырымнан асады. Базардан азық-түлік, керек-жарақты арқалап такси тұраққа жету оңай емес. Дәл сол секілді Мұсаханов көшесі мен орталық алаң маңы, Құрманғазы көшесі мен Тәуелсіздік көшесінің қиылысы, «Қызыл Диірмен» жанындағы ашық жер, Б.Майлин көшесі №97 үй мен Тәуелсіздік көшесі қиылысындағы ашық алаң, Хорасан ата көшесі мен Тәуелсіздік көшесінің қиылысындағы кіші саябақ маңы, Б.Майлин көшесі №8 үй мен А.Құнанбаев қиылысындағы ашық жерде автотұрақтар орналасқан екен.Қарап отырсақ, мұның барлығы жасырын жолаушы тасымалымен айналысатындар санының көбеюіне байланысты болып отыр. Бәлкім оларға «бұл қалай?» дейтін, жолаушы тасымалын реттейтін жергілікті полиция, транспорт органдарынан бақылау жұмысы жеткілікті жүргізілмеуінің салдары ма? Таксистер кез келген уақытта жолаушы тасымалымен айналысып, ешқандай салық төлемей, көлігін техникалық тексеруден өткізбей жүре береді. Олардың басым бөлігінде жолаушы тасымалымен айналысуға рұқсат ететін құжаттары да жоқ. Жаңақорған ауданының тұрғын үй, коммуналдық шаруашылық, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімінің басшысы Қайрат Сапарбаев көкейдегі мәселеге төмендегіше жауап берді: – Жаңақорған кент ішіндегі қоғамдық көліктермен қатар кент және елдімекендерден қатынайтын заңсыз такси көліктерінің жайы бүгінгі күннің өзекті мәселесі болып табылады. Такси көліктері орталық базар, Нұрасыл сауда үйі, емхана, аурухана маңындағы аялдамалар тұсында арнайы жол белгілеріне қарамастан тиісті қызметін көрсетуде. Осы кезеңге дейін аудан әкімінің өкімімен бірнеше рет жұмысшы топ құрылып тиісті рұқсат құжатынсыз, заңсыз жолаушы тасымалы қызметімен айналысушы тұлғаларға тіркеуден өту тәртібін түсіндіру мақсатында (мемлекеттік кірістер басқармасы, кент әкімдігі, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімі, АІІБ Жергілікті полиция қызметі) өкілдерінің қатысуларымен рейдтік шаралар тұрақты ұйымдастырылып келген болатын.Елімізде заңсыз жолмен ақша тапқысы келетін таксистерге тосқауыл қою үшін арнайы рейдтер жүргізіліп тұрады. Тексеріс нәтижесінде көлік жүргізушілерінің басым бөлігінде жолаушы тасуға рұқсаты болмай шығады. Көліктері де талапқа сай емес. Бірақ, алдағы уақытта заңсыз такси қызметін сұрыптап, бір жүйеге келтіріп, арнайы тұрақтарға ғана тұрғызуға жұмыс жасап келеміз, – дейді ол.Осы ретте такси жүргізушілерінің айлық табысы шамамен қанша деген заңды сұрақ туындайды. Мұны білу үшін таксистерден сыр тартып көрдік. Журналист екеніңді білсе, көбінің именіп қалатыны бар. Сондықтан қарапайым жолаушы кейпіне ендік. Hyundai Accent мінген Марат ұзақ жылдар бөтен елде қызмет еткен, айлық ақысына 400 мың теңге алып келген. Алайда, Ресей мен Украйнаның арасындағы соғыстың салдарынан жұмыстан босап, көлік жүргізуге түбегейлі көшкенін жеткізді.– Жеке кәсіпкер ретінде тіркеліп, патент алу тиімді емес. Себебі көліктің бұзылуынан және заңсыз жолаушы тасымалдайтын жүргізушілердің бәсекелестік туғызуынан үкімет белгілеген айлық есептік көрсеткіш мөлшерін уақытылы төлеу қиынға соғады. Оның үстіне қарапайым халық заңды ма, заңсыз ба, көлік талғамайды. Тек діттеген жеріне жетсе болғаны. Көшеге шығып, қол көтерсең болды кез келген көлік тоқтай қалады. Қазір не көп таксист көп. Күнделікті тапқан 5-10 мың теңгені үкіметке төлейміз бе, бала-шағамызға апарамыз ба, – дейді Марат.Иа, көлік жүргізушінің сөзіне қарап отырсаң орынды. Әрі елдік сана орнамай, ұлттық қазынаға қаржы түсірудің деңгейі артпайтынын білгендей болдық. Осы уақытқа дейін такси қызметін заңдастыруға байланысты бастамалар бірнеше рет көтерілді. Бірақ сәтті бола қоймады. Қазір жолаушылар автобусы жүрмейтін, тұрғындары аудан, облыс орталығына тек таксимен қатынайтын ауылдар бізде аз емес. Біздің ауданда 26 ауылдық округ болса, қазір Жаманбай батыр мен Байкенже елді мекеніне ғана автобус қатынайды. Бұған ауыл таксистерінің ықпалы зор. Қалай дейсіз бе, байкенжелік таксистер автобус жүрмей тұрып адам жинамайды. Тек автобустан қалып кеткен ауылдастарына қызмет көрсетеді. Ал бізде мұндай игі тәртіптің қалыптасуына пайдакүнемдікке деген пиғылымыз жібере бермейді.Міне, байқағанымыздай, жолаушылар тасымалы саласы бойынша жауапты мекемелер жұмыс жасап жатқанымен, бүгінде облыс орталығы мен аудандар арасында заңды түрде тіркелмеген жеке меншік тасымалдаушылардың саны көп. Осы тақырыпты зерттеу мақсатында әлеуметтік желідегі такси группаларға тіркелдім. Мұнда қайнап жатқан өмір. Бірі қаладан ауылға, бірі ауылдан қалаға, енді бірі ауыл арасына такси іздеп әуре. Әлеуметтік желіге такси жүргізушісі де қарапайым халық та тіркелген. Әр минут сайын телефоныма хабарлама келіп, жолаушы мен жүргізушіден хабар алып отырдым. Міне, өзім көрген осындай жағдайға қарап, ашық алаңда табыс тауып отырғандарға құзырлы органдар тосқауыл қойып, заң аясында қызмет етсе дейсің. Әйтпесе, қарапайым халыққа таксии құнын төлеу оңай емес.

Жаңақорғанда бензин бағасы тұрақты ма?

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Орта салмақтағы қазақстандық боксшы Әбілхан Аманқұл (2-0, 2 КО) кәсіпқой рингтегі үшінші жекпе-жегінде жеңіске жетті, деп хабарлайды&nbsp;<a href="https://egemen.kz/">Egemen.kz</a>.Ол Помонада (Калифорния, АҚШ) өткен бокс кеші аясында жекпе-жек өткізді. Қазақстандықтың қарсыласы мексикалық Даниэль Эчеверриа (21-11, 18 КО) болды. Сегіз раундқа жоспарланған жекпе-жектің екінші раундында Әбілхан қарсыласын нокаутқа түсірді.Бұл қазақстандық боксшының кәсіпқой рингтегі үшінші жеңісі.

Әбілхан Аманқұл үшінші жекпе-жегінде жеңіске жетті

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Пітір – Рамазан айының соңында яғни айтқа жетіп, негізгі қажеттіліктерінен тыс ең кемінде нисап мөлшеріндей дүниеге ие, бас бостандығы бар әрбір мұсылман үшін уәжіп болған садақа.Пітір садақаны Құранда айтылған жағдайы жоқ жандарға, ештеңесі жоқ міскінге, зекет жинауға тағайындалған белгілі адамдарға, қарызға батқандарға, Алла жолында қызмет етіп жүрген азаматтарға, қаржылары бітіп, жолда қалған жолаушыларға беріледі. Әке-шешесіне, ата-әжесіне, әйеліне, өзінің ұл-қыздарына, олардан туған немерелеріне садақа беру дұрыс емес. Бірақ пітір садақаны алдымен өз туыстарына, ағайындарына, көршілеріне бергені абзал. Одан артылып жатса немесе беретін жері болмаса, мешітке апарып берсе де болады. Бұл үрдіс бізде бұрыннан қалыптасқан. Мешіт оны мұқтаж жандарға үлестіреді және дін жолында пайдаланады.

Пітір садақасы кімдерге берілуі тиіс?

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Қазақстандық сейсмикалық станциялар қызметкерлері күші 4 балдық жер сілкінісін тіркеді.<blockquote>"Төтенше жағдайлар министрлігі SOME ЖШС сейсмикалық станциялар желісі өкілдері 2023 жылғы 16 сәуірде Алматы уақыты бойынша сағат 07:40-та жер сілкінісін тіркеді. Жер сілкінісінің ошағы Алматыдан шығысқа қарай 325 шақырым жерде орналасқан, Қытай мен Қазақстан шекарасында", - делінген хабарламада.</blockquote>Жер сілкінісінің энергетикалық класы - 9.0. Жер астындағы тербеліс 15 шақырым тереңдікте болған.

Қазақстандық сейсмикалық станциялар қызметкерлері жер сілкінісін тіркеді

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> ҚР Премьер-Министрінің орынбасары Алтай Көлгінов Қызылорда облысына жұмыс сапары барысында апатты жағдайдағы ауыл мектептері мен денсаулық сақтау нысандарында болып, жастармен, сондай-ақ ауыл тұрғындарымен «Ауыл аманаты» бағдарламасына қатысу мәселелері бойынша кездесу өткізді.Президент тапсырмаларын орындау аясында білім беру, денсаулық сақтау және жұмыспен қамту мәселелері ерекше бақылауда. Мектеп тапшылығы «Жайлы мектеп» ұлттық жобасы мен «Білім беруді қолдау» қорының көмегімен шешілетін болады. Соның нәтижесінде үш жыл ішінде өңірде 30-дан астам білім беру нысанын салу межеленген.Қызылорда облысында медициналық қызмет көрсету сапасын жақсарту үшін биыл облыстық қан орталығы мен мамандандырылған емханасы бар 300 орындық (онкологиялық бөлімшесі бар) көпсалалы аурухана, Арал ауданы Сексеуіл ауылында 40 төсектік аурухана құрылысын салу жоспарланған.Жастарды жұмыспен қамту – Қызылорда облысындағы өзекті мәселелердің бірі. Жастар ресурстық орталығында өткен кездесуде мемлекет ұсынған мүмкіндіктер туралы айтылды. Атап айтқанда, жұмысқа орналасуға жәрдемдесу барысында жалақыны субсидиялайтын «Бірінші жұмыс орны» және оқу процесінде еңбек тәжірибесін жинауға көмектесетін «Жастар практикасы» жобалары іске қосылды. «Аграрлық несие корпорациясы» АҚ 5-7 жылдан аспайтын мерзімге, жылдық 2,5%-дан бастап, икемді шарттармен 5 млн теңгеге дейін несиелер беру арқылы жастардың кәсіпкерлік бастамаларын қолдайды. Қызылорда облысында 2023 жылы осындай жобаларды іске асыруға 1,2 млрд теңге бөлу жоспарланып отыр. Қазіргі уақытта 7 өтінім мақұлданды. Бизнесті дамытудың тағы бір тәсілі – халықтың әлеуметтік тұрғыдан қорғалмаған топтары үшін өтеусіз грант табыстау.<img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/336644692_242326175053685_4143717383030127177_n_1_875d5f4e07.jpg" alt="336644692_242326175053685_4143717383030127177_n (1).jpg">А. Көлгінов жастармен белсенді жұмыс жүргізу, жастарға бағытталған қолдаудың барлық тетіктері туралы түсіндірме жұмыстарын жүргізу қажеттігіне тоқталды.<blockquote>«Елімізде Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша жастар мәселелерін шешудің пәрменді тетіктері енгізілді: жастарды оқыту, жұмысқа орналастыру, өз ісін ашуға көмектесу, тұрғын үй сатып алуына жәрдемдесу және т. б. Көбінесе жастар өздеріне берілген мұндай мүмкіндіктер туралы білмейді. Ақпараттандырудың, кері байланыс орнатудың барлық тәсілдерін қолдану қажет. Өйткені жастарды қолдауға қаражат қарастырылып, толық көлемде бөлінетін болады», — деп атап өтті ҚР Премьер-Министрінің орынбасары.</blockquote>«Ауыл аманаты» бағдарламасы ауыл тұрғындарын жұмыспен қамтуға бағытталған. Оны Қызылорда облысында жүзеге асыруға 2023 жылы 3 млрд теңге қарастырылған.Премьер-Министрдің орынбасары Қызылорда қаласына қарасты Баймұрат батыр ауылы тұрғындарымен кездесіп, бағдарламаның шарттарына тоқталды.<blockquote>«Ауыл аманаты» бағдарламасы ауыл тұрғындарына өз бизнесін бастауға немесе бұрыннан бар бизнесті дамытуға мүмкіндік береді. Ол үшін жеңілдікпен несие мөлшерлемесі енгізілді, бюджеттен қомақты қаражат бөлінуде. Ауыл тұрғындарынан талап етілетін басты нәрсе – бастама көтеру мен жұмыс істеуге деген ұмтылыс. Ауылда жайлы өмір сүру үшін жағдай жасалуда: мектептер, ауруханалар, жолдар, инженерлік инфрақұрылым салынуда. «Ауыл аманаты» бағдарламасы – ауыл тұрғындарының өмір сүру деңгейін жақсартудың тағы бір қадамы», — деп атап өтті Үкімет басшысының орынбасары.</blockquote>

Мемлекет ұсынған мүмкіндіктер жүзеге аспақ

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> «Сәуір болмай жауын болмас, жауын болмай тәуір болмас» дегенмен бүгінгі күнге дейін күн жылы болды. Кешелі ауа райының құбылмалығы ешкімді де таңқалдыра қоймаған болар. Кей жерлерде бірнеше жылда бір рет куә болатын қар жауса, 2-3 күннен бері жаңбыр құйып тұр. Ендігі тәуір құбылысты күтіп жүргендейміз. Көбі “бес қонақ” деп атап кеткен сәуірдің құбылысы бүгін кіргендей.Қазекем бертінге дейін көктемнің екінші айын «Көкек» деп атап келген. Алайда уақыт өте атауы «Сәуір» болып өзгерген. Ал оның қашан, қалай өзгергенін бірі білсе, бірі білмейді. Ендеше өткенге сәл шәгініс жасайық. Ежелгі жыл қайыру дәстүрі деген болған. Мәселен, қазақ ежелден көшпелі өмір салтын ұстанып, мал шаруашылығымен күн көрген халық ретінде жыл мезгілдерінің ауысатын уақытын анық біліп отыруы керек болған. Бұл малдың төлдеу кезінде күннің райы қандай болатынын дәл болжап, жас төлді аман аяқтандыру үшін де қажет еді. Осы тұрмыстық-шаруашылық қажеттілігі көшпенділерді ғасырлар жүзінде жыл мезгілін анық айыратын, ай аттарын берік орнықтырған халық етіп қалыптастырған. Бабаларымыздың жіктеп-жіліктеуінше ай аттары мына ретпен тізбектеледі: Ергеу – Нау­рыз, Көктеу – Сәуір, Мезгеу – Мамыр, Көзгеу – Маусым, Шілдеу – Шілде, Тамызық – Тамыз, Дәндеу, Мизам – Қыркүйек, Соқтау – Қазан, Күйек – Қараша, Қауыс, Ықтырғы – Желтоқсан, Ығыс – Қаңтар, Қаңтар – Ақпан.Зерттеушілер ежелгі көшпенділер жыл мезгілін, тіпті алдағы табиғи апаттар мен тосын оқиғаларды да жұлдызға қарап анықтаған деген тұжырымға келеді. Этнограф, ғалым ­Байахмет Жұмабайұлының айтуынша, қазақ халқы ежелгі жұлдыз күнтізбесі арқылы жыл басын белгілеп, жұлдыздар өзгерісіне қарай алдағы уақытты дәл анықтап отырған. Жұлдызшылар жұлдыздардың орнын өзгертуіне, қозғалыс жылдамдығының өзгерісіне, анық-өшкіндігіне және басқа да өзгерістеріне қарап жыл өзгерісін дәл болжаған екен. Қызығы сол, адам арасындағы өлім-жітім, соғысты да болжап айтқан. Сол кезеңдегі болжау үрдісін қазіргі ата-әжелеріміз айтып отырады. Қарапайым мысал, «Ай шалқасынан туыпты ғой, күн суытайын деп тұр» дегенді жиі еститінбіз. Ал «Үркер суға ерте түсті, жаз жауынды болады, құрғаққа түссе құрғақшылық болады» «Қазан айында күн күркіресе, қыс қысқа болады» немесе «Биыл Үркердің шөміші кішкене екен, жастардың өлім-жітімі көп болады-ау», «Шығыстан сары жұлдыз көтеріліпті. Не соғыс, не апаттың белгісі» деген жорамалдардың көбі дөп келіп отырған. Қазақ даласына Ислам дінінің келуімен мұсылманша ай атаулары бабаларымызға етене таныс болған. Қаңтар – Сафар, Ақпан – Рабиғул әууәл, Наурыз – Рабиғул ахир, Сәуір – Жумадил әууәл, Мамыр – Жумадил ахир, Маусым – Ражәб, Шілде – Шағбан, Тамыз – Рамазан, Қыркүйек – Шәууәл, Қазан – Зулқағда, Қараша – Зуллхижжа, Желтоқсан – Мухаррам. Бір қызығы көнекөз қариялар ай атауларын түзеген екен. Мәселен, Наурыз – Хамал, Көкек – Сәуір, Мамыр – Зауза, Маусым – Саратан, Шілде – Әсет, Тамыз – Сүмбіле, Қыркүйек – Мизам, Қазан – Ақырап, Қараша – Қауыс, Желтоқсан – Жәди, Қаңтар – Дәлу, Ақпан – Құт. Ал «Сәуір» қалай туды?Сәуір – араб тілінде «өгіз» деген мағынаны білдіреді. Жұлдыз айлары бойынша «Торпақ шоқжұлдызының» атауы болады. Бұл атау 90 жылдары қолданысқа енген. Кейін ел болып көкекті осылай атап кеткен. Осы бір өзгерістің куәсі болған белгілі журналист Марат Тоқашбай әлеуметтік желідегі парақшасында жазба қалдырыпты. Онда қазақша ай аттарында «апрель» айын «көкек» дейтінін, ал «сәуір» қайдан пайда болғанына жауап береді. Тарихы мынандай. 1990 жылы 24 апрельде арнайы заңмен Қазақстанда президенттік билік енгізілді. Тура сол күнге Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің органы «Халық кеңесі» газетінің алғашқы саны жарық көреді. Бұрын «апрель» сөзі қолданыла беретін. Компартияның қылышынан қам тамып тұрса да жаңа басылымда ай аттарының қазақша берілгенін көңілі қалап тұр еді сол кездегілердің. Алайда бір аптадай ғана бұрын Орталық Комитеттің апрель Пленумы өткен. Оны қалай жазамыз деген журналистердің ойы сан-саққа жүгіреді. «КПСС Орталық Комитетінің Көкек Пленумы» десең ыңғайсыз. Содан газеттің бас редакторы Сарбас Ақтаев оның жолын табады. «Сәуір Пленумы» дейік деп алғаш қолдана бастайды. Одан соң осы тіркестегі «сәуір» сөзі біртіндеп барша басылымдарға ауысқан екен. Одан кейін «Орталық Комитет» те, «Пленум» да жойылды. Бірақ қазақша ай аттарының ішінде көзге шыққан сүйелдей боп арабша «сәуір» сөзі қалып қойды. Жазбадағы ой да осы ай атауын түзету еді. Бұл жазба жарық көрген уақыттан бір жыл бұрын Нұртөре Жүсіп «Айды айырмаған – амалды білмейді» деген мақала жариялаған. Онда «Қазіргі қолданыста жүрген ай атауларының ішінде саяси сипатпен «еніп» кеткен бір ай бар. Ол – сәуір айы. Бұрынғы қазақ бұл айды «көкек» деп атаған. Осы көкек қалайша сәуір болды?» деген сұраққа жауап іздейді. Қош.Қазақтың «Сәуір болмай, тәуір болмайды» деген сөзі «сәуір» атауының бұрыннан барын дәлелдейді дерсіз, бәлки?! Бірақ бұл жерде «сәуір» сөзі айдың атауы ретінде емес, осы айдағы амал атауы ретінде қолданылса керек. Сол амал жақсы өтпей, кейін күн райы да тәуір болмайтынын айтқан. Ол қандай амал?Қазақта «амал» деген ұғым бар. Әр жыл мезгілінде, қала берді әр айда болатын табиғат құбылыстарын амал деп атайды. Отамалы, Бесқонақ, Сәуір амалы, Құралайдың салқыны. Осының барлығы да амалдар. Ал әрбірінде болатын құбылыс әр түрлі. Соған сай жасалатын қам-қарекет те өзгеше. Қариялар Сәуір амалы (шамамен осы айдың 20-сыншы жұлдызында басталады) кіргенде жаз бұлттарын бақылайды. Бұлт төніп, ыдырамаса, сәуірдің бұлты қалып қойғаны. Онда сәуір амалы ұзаққа созылып, 40 күнге жалғасады. Жаңбыр нөсерлеп жауып, соңы қарға ұласады. Сәуір амалы өтпей, сәурік (үйірге енді қосылған 3-4 жасар айғыр) пішуге болмайды. Аяқ астынан ауа райы бұзылып, қарлы боран болуы мүмкін. Осы жөнінде аңыз бар. Бір бай отамалы өткен соң, жаз шықты деп ойлап, қырық сәурігін түгел піштіріп тастайды. Соның артынан қарлы боран болып, қырық пішпе түгел қырылыпты. Содан бері ел ішінде осы амалды «қырық сәурік» деп атаса керек. Халқымызда бұл амалға қатысты «Сәуір болмай, сайран болмас, Сайран болмай, айран болмас», «Сәуір болса күн күркірер, Күн күркіресе көк дүркірер», «Сәуірдегі жауын – Сауып тұрған сауын», «Сәуір жақсылығына бақса алты күн, жақсылығына бақпаса алпыс күн» деген мақал-мәтел, қанатты сөздер бар. Әрі қазекем сәуір амалы кезінде соғатын көктемгі желді де «сәуір» деп атайды.Бір аймақта бұл құбылыс 17-23 сәуірде болса, басқа бір өңірде сәуірдің 8-і кіріп, 18-шығады деп болжаған. Ал батыс аймақта "бесқонақ" 13-18 сәуір аралығында болады. "Бесқонақ" келгенде күн суытып, қыс қайта басталғандай дала борап, жаңбырлатып тіпті қар да жауады. "Бесқонақ" күндері қазақ сапарға шықпаған, малды да алыс жерге жаймаған. Себебі бұл күндері ауа райын болжау қиын.«Сәуір айы – малшыға сарыуайым, Малмен бірге бағады ауа райын...» деп жырлағандай, көктемнің екінші айында күн жылына бастайды, су тасиды, мал төлдейді, құстар жылы жақтан ұшып келеді.Айнұр ӘЛИ

«Бес қонақ» басталды ма?

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Елде 1 812 адам коронавирустан емделіп жатыр, деп хабарлайды Денсаулық сақтау министрлігі.Ведомствоның 16 сәуірдегі мәліметі бойынша, 1 812 адам коронавирус инфекциясынан (–1 628+ және 184 КВИ-) емделіп жатыр, оның ішінде 184 пациент стационарда, 1 628 науқас амбулаториялық деңгейде.КВИ+, КВИ- шалдыққандардың арасында 2 адамның жағдайы ауыр.

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары