<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp; Бүгінде Қазалы ауданының кәсіпкерлері ата кәсіпті қолға алып, мал шаруашылығы өнімін өндіруге бет бұрған. Соның бірі – «Зейнеп ана» шаруа қожалығы.Бұл шаруашылық мал өсіріп қана қоймай, одан шығар өнімін бүгінгі талапқа сай өңдейді. Сүт, ет өнімдерін шығаратын шағын кәсіпорын құрып, айран, кілегей, май, сүзбе, ірімшік, қаймақ, қазы барлығы 20 түрлі өнім өндіріледі.&nbsp;Жеке кәсіпкер Әби Әбдірахман қажетті өнімдерді аудан халқына өзінің «Рабия» дүкенінде ұсынады.Қазір осы шаруа қожалығында 3 адам еңбек етіп жатыр. Цехта жұмыс азанмен ерте басталады. Цех шағын үш бөлмеден құралған. Бірі сүт өңдейтін бөлме, ыдыс-аяқ жуатын орын, ағарғанды сақтайтын салқын бөлме және демалыс орны бар. Кәсіпкер осы кәсіпті ашуды бірнеше жыл жоспарлаған. Сүт цехының атауын әжесінің есіміне қойды.&nbsp;<blockquote>– Жобаны биыл бастадық. Тәулігіне 80 кг. өнім шығарып жатырмыз. Одан бөлек, қазының үш түрін, холодец, сорпа жиынтығын. Қазір 100-ге жуық бас сиырымыз бар. Соның күнделікті сүтін пайдаға асырып келеміз. Бізден шыққан өнім әзірге өз дүкенімізде сатылуда, – дейді шағын кәсіпорынның басшысы.</blockquote>Алдағы уақытта Ә.Әбдірахман кәсібін кеңейтуді жоспарлап отыр.&nbsp;<blockquote>– Шаруа қожалығымыз әжеміздің атына, дукеніміз қызымыздың атына берілген. Келіншегім екеуіміз бірге Қорқыт ата университетінде «Аграрлық техника және технология» мамандығы бойынша білім алдық. Кәсіп ашу – оқып жүрген уақыттан мақсатымыз болатын. Алдағы уақытта құрылғылар алып наубайхана, шұбатхана ашуды жоспарлап отырмыз, – деді Ә.Әбдірахман.</blockquote>&nbsp;&nbsp;

Қазалыдағы сүт цехында 20 түрлі өнім өндіріледі

Ауыл мектебінің жұмысы жүйелі

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Бүгінде елімізде тіл мәселесі көп талқыланып, өзекті мәселенің біріне айналды. «Өзге тілдің бәрін біл, өз тіліңді құрметте» демекші, қазақ тілімен қоса орыс, ағылшын тілін меңгерудің артықтығы жоқ. Керісінше, дәл қазіргі уақытта пайдасы мол.&nbsp;Оның ішінде орыс тілін оқыту мектеп бағдарламасының негізгі бөлімдерінің бірі. Мәселен, орыс, ағылшын пәндері 11-ші сыныпқа дейін оқытылады. ЖОО бағдарламасында да, кез келген мамандық студенттері орыс тілін оқып, осы пәннен емтихан тапсырады. Жалпы, орыс тілі – әлемдегі ең көп таралған тіл. Әсіресе, ғылым-білім, медицина, әдебиет салаларында орыс тілді шығармалардың орны ерекше. Толстойдың «Война и мир» шығармасын, әлемдегі көптеген мәртебелі адамдар оқуға ұсынада. Менделеевтің кестесі ғылым тарихындағы ең маңызды ашылу болып саналады.&nbsp;Орыс тіліне ұлы ақын Абайдың да көзқарасы жақсы болған. Әдебиетке көз жүгіртетін болсақ, ақын орыс тілін өз бетінше оқып үйренді. Сөйтіп, орыс әдебиетінің А.С.Пушкин, М.Ю.Лермонтов, Л.Н.Толстой, В.Г.Белинский, Н.А.Добролюбов, М.Е.Салтыков-Щедрин, И.А.Крылов т.б. ойшыл- ақындардың шығармаларымен танысып, аударма жасаған. Орыс тілі арқылы әлемге есімдері мәлім ұлы ойшыл-философтар Сократ, Платон, Аристотель, Спенсер, Дрэпер, Милль еңбектеріне қол жеткізді. Сондай-ақ И.В.Гете, Джордж Байрон, А.Мицкевич сияқты ақындар жырларынан сусындады. Ұлы ақын Абай Құнанбаев үшін тіл білу – адамгершілік өлшемі. Сондықтан да ол орыс тілін өз бетінше үйреніп алды.Қазақ тілін дамыту, оның мәртебесін көтеру, баршамыздың алдымызда тұрған басты – міндеттің бірі. Десе де, ұстаз ретінде менің көзқарасым – қазақ тілін дамытатын, ол қазақ тілді ақылды адамдар. Білімді, талапты қазақ азаматтардың көбеюі, қазақ тіліндегі әлемге маңызды ғылыми еңбектер, әдеби шығармалар, заманауи жобалардың көбеюі қазақ тілінің мәртебесін көтереді.&nbsp;Қарап отырсаңыз, қазір де ақпараттық технологиялар саласында, орыс, ағылшын тілін білетін мамандардың орны ерекше. Сонымен қатар әлемде орыс, ағылшын тілді программисттер жоғары бағаланады. Сондықтан өзге тілді меңгеріп, қазақ тілін ұмытып кетесін деген оймен мүлдем келіспеймін. Білімді жас қашанда, қай жерде де жоғары бағаланады. Ал білімді, сауатты, жан-жақты болуы үшін адам ең алдымен көп тілді меңгеруі қажет. Сонда ғана қазақ тілін дамытуға, әлем деңгейіне көтеріп, насихаттауға жұмыс істей аламыз.&nbsp;Жасыратын несі бар, қазақ балалары мектеп жасында орыс, ағылшын пәндеріне мән бермейді. Кейін өзге тілді үйрену үшін мықты мамандар іздейді. Өкінішке қарай, интернетті аша қалсаң, жастардың орыс, ағылшын тілін үйренгім келеді деген жазбалардан көз сүрінеді. Менің мақсатым – өзге тілді мақтап, оны дәріптеу емес, тек қазақ жастарының санасын, ой-өрісін, білімін арттырып, кеңістігін ұлғайту.&nbsp;Маржан ОМАРОВА, Қызылорда қаласындағы&nbsp; №271 Б.Ермекбав атындағы&nbsp; орта мектептің орыс тілі мен әдебиеті&nbsp; пәні мұғалімі

Өзге тілдің бәрін біл, өз тіліңді құрметте

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Қызылорда қаласы бойынша білім бөлімінің ұйымдастыруымен Әли Мүсілімов атындағы №101 мектеп – лицейі базасында химия және биология, география &nbsp;пән мұғалімдерінің қатысуымен қалалық семинар өтті. Семинарға қалалық білім бөлімінің әдіскері Нұрқанат Ақылбайұлы қатысып, сәттілік тіледі.&nbsp;Семинардың мақсаты &nbsp;биология және химия, география сабақтарында және сабақтан тыс іс-шараларда оқытудың заманауи тәсілдерін қолдана отырып, оқушылардың білім алуға қызығушылығын арттыру, ой-өрісі мен таным белсенділіктерін жан-жақты жетілдіру. Функционалдық сауаттылықтарын қалыптастыру тәсілдері бойынша тәжірибе алмасу.&nbsp;Экологиялық білім беру және табиғатты қорғау бағытында теориялық, практикалық дағдылары бар экологиялық сауатты тұлғаны қалыптастыру.&nbsp;Семинар барысында бірлескен жұмыстар, ерекше сабақтар, шеберлік палитрасы, агробиологиялық кешен, жаңа модификацияланған жылыжай таныстырылды. &nbsp;Биология пәні бойынша жаратылыстану ғылымдарының магистрі &nbsp;Ұлболсын Сабитқызы мен Әсел Нәрзілдақызы «Вешенка» саңырауқұлағын өсіру технологиясы. STEM оқыту әдісі» тақырыбында &nbsp;шебер сынып сағатын сәтті өткізді. Шебер сыныпта «Вешенка» саңырауқұлағының өсіру технологиясы көрсетілді.География пәні бойынша педагогика ғылымдарының магистрі Жайна Әбдімәлікқызы мен Асия Бикбаевна «Зерттеу жұмысын тиімді ұйымдастыру Scientific research» тақырыбындағы шебер сабақта оқушылардың ғылыми – зерттеу жұмыстарын тиімді ұйымдастыру жолдарын көрсетті.&nbsp;Химия пәні бойынша Ақерке Қазыбайқызы мен Мөлдір Нәсімханқызы «SCIENCE LAB» - шебер сынып сағатында ұстаздарға адыраспаннан хош иістендіргіш пен мия тамырынан тұнба жасау және экобор жасауды көрсетті.&nbsp;География пәні мұғалімдері Жанар Абибуллақызы мен Гүлнұр Алмаханқызы «Тиімді оқытудағы «EDUCATION SCRUM» тәсілін қолдану» тақырыбында &nbsp;тренинг өткізді.&nbsp;Семинарға келген жаратылыстану пәндерінің мұғалімдері кері байланыс беріп, өз әсерлерімен бөлісті.Айта кетейік, Мемлекет басшысы «Әділетті мемлекет. Біртұтас ұлт. Берекелі қоғам» атты Қазақстан халқына Жолдауында «Жаһандық ғылыми-техникалық даму барысын ескерсек, жоғары сыныптарда жаратылыстану-математика пәндерін және ағылшын тілін оқытуды барынша күшейту маңызды. Қоғамда қазақ және орыс тілін мектепте оқыту мәселесі жөнінде пікірталас болып жатыр. Нақты айтайын: біз қазақ тілін де, орыс тілін де жақсы білетін балаларды &nbsp;тәрбиелеуіміз қажет. Себебі, бұл ұрпақтың мүддесі үшін керек. Оқу-ағарту министрлігі популистердің жетегінде кетпей, балалардың мүддесін қорғауға тиіс. Білімді және бірнеше тілді меңгерген ұрпақ болашаққа сеніммен қадам басады. Біздің күшіміз – жастардың білімінде» деген болатын.<img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/343336045_780157583521869_7424127626844174251_n_e605fb35f8.jpg" alt="343336045_780157583521869_7424127626844174251_n.jpg"><img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/336041302_883459732749343_1068982101377707762_n_5b59345069.jpg" alt="336041302_883459732749343_1068982101377707762_n.jpg"><img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/342347949_544300470963350_3019493376150907543_n_58a2625ea6.jpg" alt="342347949_544300470963350_3019493376150907543_n.jpg"><img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/343083783_1446676939416728_4753258852559878368_n_8849209dea.jpg" alt="343083783_1446676939416728_4753258852559878368_n.jpg">

Green school: Қызылорда мектебіндегі жаратылыстану ғылымдарының жаңалығы

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Отан қорғаушы күні мен Жеңіс күніне арналған бірқатар іс-шараға қатысады.Президент – Қарулы Күштердің Жоғарғы Бас қолбасшысы 5 мамырда Бүкілармиялық кеңес өткізеді, ал 9 мамырда Астанада Ұлы Отан соғысында қаза тапқан боздақтардың рухына тағзым етеді деп жоспарланып отыр.

Мемлекет басшысы Отан қорғаушы күні мен Жеңіс күніне арналған бірқатар іс-шараға қатысады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> 25 сәуірде республиканың 14 өңірінде дауылды ескерту жариялады, деп хабарлайды Қазгидромет.Қызылорда облысында жел шығыстан соғады, күндіз облыстың солтүстігінде, орталығында күші 15-20 м/с шаңды дауылмен күтіледі.&nbsp;

25 сәуірге арналған ауа райы болжамы

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Әріптесіміз, «Қоғам» телеарнасының журналисі, белсенді жас көпшілікке әрдайым қол созуға асық. Назгүл Қажытаеваның ерлігі қатарластарына үлгі.Осылайша Назгүл Қажытаева өзінің парақшасында із-түссіз жоғалған адамға қатысты ақпараттарды лезде жариялап, іздеу жұмыстарына білек сыбана атсалысқан.<blockquote>«Жұмыстан тыс уақытта желіде белсенділік танытамын. Мәселе бойынша жазған жандарға қол ұшын созуға тырысамын. Бұл – соның бірі. Жекеме келген хат бойынша дереу полиция бөлімшесіне бардым. Осылайша бейтаныс адамды тез арада іздеуге кірістік. Бас аяғы 40 минуттың ішінде жоғалған адамды дария жағасынан таптық. Әлгі кісіні туыстарымен бірге судан алып шыққан бойда ауруханаға жеткіздік. Ақ халаттылар алғашқы көмек көрсетіп, адам өмірін ажалдан сақтап қалды», – деді журналист.</blockquote>Қиналғанға қол ұшын созып, айналасындағыларға қамқорлық танытып жүретін еріктілердің орны ерек. Десе де «Волонтер жылымен» ғана шектелмейтін Назгүлдің белсенділігі көңіл қуантарлық. Ол бұл ісі үшін ешкімнен ештеңе күтпейді, алғыс дәметпейді. Тек жабырқаған жанды жадыратқаны жүрегіне қуаныш сыйлайды. Осыдан кейін «Ерлік тәрбиеден туады» дегенге келіспеске болмас.<blockquote>«Анығында жабыққанға жақсылық жасап, қоғамның кемшін тұсын бүтіндеу жас талғамайды. Сондықтан бір мүдде үшін қолдан келген барлық мүмкіндікті қарастыру барлығымызға ортақ дүние. Менің ойымша, ерікті қызмет ететін адамның ішінде алапат күш болады және ол еш қиындыққа қарамастан сені қоғаммен араласуға жетелейді. Оның үстіне мен таңдаған мамандықтың миссиясы да осы», – дейді әріптесіміз.</blockquote>

Назгүл Қажытаева: Жабыққанға жақсылық жасау жас талғамайды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Бұл – сұраныстағы кәсіп түрі. Кепкен жемістен, тәттілерден жасалған букет. Былай қарасаңыз, кез келген үйренуге болатын оңай іс көрінеді. Бірақ әрбір композиция шыдамды шарпып, эстетикалық әдемілік сыйлау жолында шыңдалуды қажет етеді. Осы үдеден жерлесіміз Фариза Қонысбаева шығып жүр. Негізігі мамандығы – химик-технологтан хоббиіне ойыскан кейіпкеріміз қызықты істің сан қырын тарқатты.<blockquote>«Бұл кәсіп түріне сұраныс артқан. Өңірде қолға алғандар аз болғандықтан тапсырыс толастамайды. Оны осыдан бес жыл бұрын қызығушылықпен бастадым. Әрнәрсені эстетикамен қаптау, құрастыру бұрыннан сүйікті ісім. Табыс тауып, тәуелсіз болудың сәті келіп тұрғанда қорқынышты ысырып қойдым. Жақынын қуантуға асыққан жандарды көргенде бастамақ ісім жеке пайдаға ғана емес, өзгелердің де көңіл-күйіне негізделгенін түсіндім. Туған қаламның тұрғындары эстетикалық сыйлықтарға алыстан тапсырыс беріп, уақыт жоғалтпайтыны қуантты. Мұны түсінген соң жауапкершілік артты», – дейді ол.</blockquote>Жемістен букет жасау біраз уақыт алады. Бірақ үйренген, тәжірибесі бар адам үшін әрі кетсе жарты сағат жеткілікті. Ол үшін өзіңе керекті заттар болса болғаны.<blockquote>«Ұмытпасам отбасылық досымыздың үйіне қонаққа баратын болдық. Қандай сыйлық апаруға болады деген сұрақ туындады. Бір-екі күн бұрын дайындалып, алғашқы туындымды сыйлық ретінде бергенім бар. Құрбыларыма қатты ұнады, қызығып сұрағандар көп болды. Бірте-бірте тапсырыс қабылдау басталды. Алғашқы жұмысымның суреті әлі күнге сақтаулы», – дейді кейіпкеріміз.</blockquote>Жаңа жылға сыйлық алу үрдісі бұрыннан бар. Сондықтан Фаризаның бизнесі мейрам қарсаңында берекелі екенін көрсетті. Енді жарнама жайында. Жарнамаға көп қаражат жұмсау шарт емес екен. Желідегі инстадүкенінің контентін өзі ғана жүргізеді. Қазақ тілінде оқырманның ойын дөп басатындай посттар жазады. Үйреніп, әрі қарай алып кеткісі келетіндер үшін де жағдай жасаған, шеберлік сағаттарын өткізеді.<blockquote>«65 жастағы апа да, 18 жастағы бойжеткен де толықтай алып кете алады. Бастысы ынта керек. Қосымша табыс ретінде айналысып жатқандар да бар. Флористика Ресейде қатты дамыған. Сол жақтың мастерлерінің идеясына қараймын. Ресейден, Алматыдан білім алдым. 7 ай бұрын Қазақстанға танымал фудфлорист Аяулым Нұрмаханнан білімімді жетілдірдім», – дейді кәсіп иесі.</blockquote>Фудфлористика өспесе, өше қоймайтын кәсіптің түрі. Өйткені оның Қазақстанға келгеніне көп бола қойған жоқ. Ал Ресейде, Еуропа елдерінде фудфлорист дегенге мамандық ретінде қарайды. Себебі фудфлористика – фантазия жемісі.

Фариза Қонысбаева:  Хоббиім кәсіпке айналды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Талантты оқушыны тани білу – жарты ерлік. Себебі оның өнерін өрістетуге жол ашып, көмек қолын созу орасан зор еңбекті талап етеді. Әсіресе, бастауыш сынып оқушыларының тұмдай тұнық болмысын аялай білу, бағыт-бағдар беру кезек күттірмейді. Осы орайда «Bilim-Orkenieti» Ұлттық Инновациялық ғылыми-зерттеу орталығы ұйымдастырған «ҚР 100 үздік өнерлі оқушысы» атты республикалық байқауын ерекше атап өткен жөн.Елдегі өнерлі жастар арасында байланыс орнату және оқушылардың шығармашылық әлеуетін күшейту, инновациялық идеясын дамыту бағытындағы байқаудың көмегімен &nbsp;танылған таланттар аз емес. Олардың қатарында «Orda School» жеке мектебінің оқушылары да бар.Білім және Ғылым министрлігінің ақпараттық қолдауымен ұйымдастырылған сайыс биыл да тартысты өтті. Екі кезеңнен тұратын байқауға Қазақстанның түпкір-түпкірінен 400-ден астам мектеп оқушы бақ сынап, ішінен 100 оқушы топ жарды. Жүзден жүйрік шыққан балалар елордада өткен марапаттау рәсіміне қатысып, жеңіс тұғырынан көрінген. Соның ішінде өңірдегі «Orda School» жеке бастауыш мектебінің 2 сынып оқушылары – Сая Нұрболатқызы, Айзере Ғалымжанқызы, Ернұр Серік те байқау жеңімпаздары атанды.Жеңімпаздарды «Bilim-Orkenieti» ҰИҒЗО директоры Әзірет Сатылғанов, ҚР Мемлекеттік Елтаңбасының авторы Жандарбек Мәлібекұлы, тарих ғылымдарының докторы Мақсат Алпысбесұлы секілді сала мамандары мен қоғам қайраткерлері марапаттады. Сырбойылық оқушылар I дәрежелі диплом және «Мен Қазақстанның Патриотымын» төсбелгішесін иеленген.<blockquote>– Баланың бойындағы табиғат берген ерекше қабілетті, дарынды тани білу, дамуына бағыт-бағдар беру қажетін әр мұғалім жете түсінуі керек. Ол үшін дарынды оқушымен жұмыстың әлеуметтік қажеттілігін сезіну, нәтижелі әдіс-тәсілдерді талмай ізденуі, жоғары нәтижелерге жетуге ұмтылу, ата-анасымен тығыз байланыс маңызды. «Orda School» жеке бастауыш мектебінің оқушылары да ізденіс пен білімді қатар алып жүруде. Оларға лайықты жол сілтеу үшін үнемі ізденісте болуға тура келеді. «ҚР 100 үздік өнерлі оқушысы» байқауына балаларды қатыстырудағы мақсаттың бірі – танымды кеңейту, шығармашылық байланысты нығайту. Бұл тұрғыда оқушылардың талпынысы көңіл көншітеді, – дейді оқушылардың жетекшісі Нұрай Марқабатқызы.</blockquote>Сонымен қатар дарынды оқушылар туралы мәлімет байқау аясында жарық көрген «100 үздік өнерлі оқушы» атты кітап-жинаққа шыққан. Талапкерлер жүлдемен қатар «Мәңгілік Ел» кітабы сыйға алып, ұйымдас¬тырушыларға алғысын айтуда. Өз кезегінде «Bilim-Òrkenieti» ұлттық инновациялық ғылыми-зерттеу орталығының директоры Әзірет Сатылғанов мұндай жобаның маңызы зорын атап өтіп, білім беру ісіндегі ілгерілеу байқалатынын қуана жеткізген.<blockquote>— Жалпы мемлекетіміздегі білім беру ұйымдарының мұғалімдері мен оқытушыларының инновациялық әдістері мен шығармашылық әлеуетін қалыптастыру – маңызды міндет. Әсіресе, педагогтердің біліктілігін арттыру, олардың тәжірибе алмасуына ықпал ету үшін мамандандырылған орталық барынша мүмкіндік алаңын әзірледі. Мұнда кәсіби жетік, креативті, білікті мамандардан құралған команда қызмет атқаруда. Сол секілді «ҚР 100 үздік өнерлі оқушысы» атты республикалық байқауын ұйымдастыру да ерекше жауапкершілік артты. Сайыста басымдық дарынды, өнерлі, білімді жастардың үздік жобаларына қолдау көрсету, сол арқылы Қазақстанның тұрақты дамуына үлес қосу идеясы назарға алынды, – дейді орталық басшысы.</blockquote>Ұстаз ретінде білім берген оқушының ерекшелігін, танымын зерттеп, даму деңгейіне орай әдіс-тәсілдерді іріктеу нағыз кәсіби маманға тән қасиет екені анық. Бұл орайда «Orda School» мектебінің ұстаздары көпке үлгі болып келеді. &nbsp; &nbsp;

Қызылордалық оқушылар «ҚР 100 үздік өнерлі оқушысының» қатарына енді

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Қызылорда қаласында «Асыл Мирас» аутизм орталығы – аймақтағы өзекті әлеуметтік мәселені шешуде белсенді мекеме. Технология қарыштап дамып, көп дүниеге қолжетімділік артқан сайын себебі сан түрлі сырқаттар пайда болуда. Соның бірі – аутистік спектрдің ауытқулары. Әлемі бөлек аутист балаларды тізімдеу жүйесі Қазақстанда 2010 жылдан бастау алған болатын. Алайда елімізде аутист балалар саны уақыт өткен сайын артпаса, кеміген емес. Соған сәйкес Болат Өтемұратов қорының «Асыл Мирас» аутизм орталықтары желісі үздіксіз жұмыс істеп, «Аутизм. Баршамызға ортақ әлем» бағдарламасын іске асыруда. Аутистік спектрдің ауытқулары бар балалардың өмір сапасын жақсартуға арналған прогрессивті қолдау жүйесін енгізу мен дамытуды мақсат еткен орталық Қызылорда қаласында да бар.Аутист балалар алғашқыда өз ата-анасын танымайды, туыстық қатынасты түсінбейді, басқа балалармен ойнамақ түгілі өзінен басқаларды қабылдай алмайды. Тіпті, қарны ашқанын да сезінбейді. Бұл – кез келген ата-ана үшін ауыр сынақ. Статистика бойынша әлемдегі әр 59-шы баланың бойынан аутизм спектрінің бұзылысы байқалады екен. Өңірде аутизм ахуалы қандай? Біздегі балаларға қандай қызметтер көрсетіледі? Нәтиже бар ма? Толығырақ мақалада талқылаймыз.2000-дай бала түзетуден өткізілдіАйтып өткеніміздей, Болат Өтемұратов қоры «Аутизм: баршамызға – бір әлем» бағытында ұйымдастырған жобаның аясында 2015 жылдан бастап Қазақстан бойынша «Асыл Мирас» аутизм орталықтарының желісі құрылды. Қазіргі таңда Нұр-Сұлтан, Алматы, Қызылорда, Өскемен, Ақтөбе, Орал, Шымкент, Петропавл және Павлодар, Тараз секілді 10 қалада осы орталық бар.&nbsp;<blockquote>«Қызылорда қаласындағы біздің орталық 2016 жылдың 21 маусымында ашылып, өз жұмысын бастады. Мұнда аутизм белгісіндегі балалармен 6 бағдарлама негізінде жоспарлы қызмет көрсетіледі. 36 сабақтан тұратын бір курс үш айды құрайды, яғнижылына үш курс өткіземіз. Әр үш айда 80-100 баланы қабылдай аламыз. Ал осы жылы ақпанда басталған курсқа 70 баланы қабылдап, педагогикалық-психологиялық коррекциядан өткізіп жатырмыз. Бастысы мұнда әр балаға жеке клиникалық педагог бекітіледі. Осы күнге дейін 2000-дай бала түзету курсынан өтті», – дейді орталық директоры Гүлайым Масаққызы.</blockquote>Иә, мұнда келген әр балаға жеке клиникалық педагог бекітіледі. Клиникалық педагог дегеніміз – дефектолог, логопед, психологтың біріктірілген нұсқасы, яғни әмбебап маман. Бірнеше мамандықтың біріктірілуі қай жақтан келді десек, жүйе Батыс елдерінен енген. Қордың қаржыландыруымен орталықтың мамандары АҚШ, Ұлыбритания, Ресейдің үздіктерінен аутизм бағытында кәсіби қосымша білім алып, жетілдіру курсынан өтіп тұрады.– Тіл білетін, кәсіби білімін толықтырғысы келетін мамандарды шетелге оқуға жіберіп тұрамыз. Болмаса шетелдік маманды арнайы Қазақстанға алдырып, Астана, Алматы сынды ірі қалаларда аудармашы арқылы оқыту жүргізіледі. Аталған он қаладағы мамандар жиналып, шетелдіктермен тәжірибе алмасады.Қазіргі таңда орталықта диагностика бойынша супервайзер – Айтолқын Болатбекқызы, әлеуметтік дағдыларды дамыту бағдарламасы бойынша – Сәуле Мұратбаева, JASPER бағдарламасы бойынша – Жанар Байниязова, оқыту дағдылары бағдарламасындағы супервайзер – Айдана Жаңабергенқызы сынды кәсіби мамандар бар. Сонымен бірге қатарымыз жас мамандармен толығуда. Сондықтанмұндай оқыту курстары үздіксіз өткізіледі. Ғылым сәт санап дамып жатқандықтан үздіксіз ізденісте болу қажеттілікке айналғандай, – дейді орталық директоры.Себеп көп, шешім жалғызСоңғы жылдары аутизм, тілдік кешеуілдер де кең таралуда.Соған қарамастан ата-аналар оның белгілерін кеш байқап, баланың тілі шықпауын, дамуы жағынан алға жылжымауын еркелікке балайды немесе ата-анасы тұйық болған соң бала сондай деп бағамдайды. Аутизмнің пайда болу себебі жайлы кереғар көзқарастар жеткілікті. Бірнеше жыл бұрын балаға вакцина салдыру кері әсер етеді деп даурығып, көп ата-ана аутизмді сонымен тікелей байланыстырды. Бірақ уақыт өте келе мүлдем екпе алмаған балалардың да аутизмге шалдығуы байқалған. Ананың аяғы ауыр кезінде алған психикалық, физикалық трамваларының әсерінен пайда болады деген тұжырым да кең тарады. Ал ғалымдарөмірдегі ең ықтимал жағдайларды қарастыра зерттей отырып, балалардың аутизмге шалдығуының негізгі себебі генетикаға байланысты деген тоқтамға келді. Гүлайым Масаққызының айтуынша, аутистік спектрдің ауытқуларын індет, дерт деуге келмейді. Себебі кез келген аурудың емі, дерттің тезірек айығуына көмектесетін дауасы болады. Өкініштісі, аутизм белгісі бар адамдарға нақты мына дәрі әсер етеді дейтіндей нақты шешім жоқ. Тек педагогикалық-психологиялық түзетудің арқасында ғана белгілі бір деңгейге дейін дамытуға, өмірлік дағдыларын қалыптастыруға болады.Орталықта балалардың үш айлық курсты қабылдауы тегін. Басқа аудандағы, шет аймақтағы көптеген ата-ана осы жағынан қателесіп жатады. Тек педагогикалық-психологиялық түзетуден өту үшін орталыққа келіп тіркелуі қажет.«Асыл Мирастағы» үш айлық курс 6 бағдарлама бойынша жүргізіледі. Ең алдымен балаға ADOS-2 әдістемелік құралы арқылы диагностикалық талдау жасалып, аутизм спектрінің шкаласы анықталады. Содан кейін ғана балаға 6 бағдарлама тағайындалады. Алғашқысы Денвер моделі арқылы «ерте жастан қолдау» бағдарламасы болса, екіншісі оқыту дағдыларын дамыту, үшіншісі әлеуметтік дағдыларды дамыту бағдарламасымен жалғасын табады. Төртіншісі – өмірлік дағдыларды дамыту бағдарламасы болса, бесіншісі баланың тілін дамытуға арналған JASPER бағдарламасы. Және соңғысы – қарқынды курс бағдарламасы. Баланың дамуында әрқайсының өзіндік орны мен арнайы жоспары бар. Аптасына 3 рет өтетін сабаққа ата-ана міндетті түрде қатысуы керек. Неге дейсіз ғой? Өйткені аутистік спектрі бұзылған баланың ата-анасы да педагог әрі психолог бола білуі шарт. Мұның маңызы зор. Себебі үш айлық курсты бітірген соң баламен үй жағдайында да бірге жұмыс істеп, оның ойын тәсілін меңгеріп, «тілін табуды» үйреніп алсаңыз, оны өз әлемінен шығарып,жылдамырақ «бетін бері қаратуға» болады. Үш айлық курс нәтижесінде бала өзі киінуге, дәретханаға баруға, адамдарды ақырындап қабылдауға, қарым-қатынасқа түсуге бейімделеді. &nbsp;Аутизм белгілерін айлық баладан да анықтауға боладыДамудағы кешеуілдің бұл түрінің таралу жасы да өзгерді. Бұрын аутизм 5-6 жастағы балалардан байқалатын болса, қазір 5-9 айлық нәрестеден де табылып жүр. Бұрынғыдай емес, тым ерте байқалып жатады. 4-5 айлық баладан қалай анықтаймыз? Аутизмді ертерек анықтауға бола ма? Бұл сұраққа аутизм орталығының директоры былай жауап берді.<blockquote>– Әрине, анықтауға болады. 4-5 айлық бала бұғанасы енді ғана қатып келе жатқан шарана ғой. Бірақ айлық балада міндетті түрде реакция беру қабілеті болады. Қосылған музыкаға селт етіп, адамдардың даусына, сұлбасына жалт қарауы керек. Ал анасы келіп, еркелетіп, еміреніп жатқанда, бала соған қуанғанын аяқ-қолының қимылымен білдіреді. 6-7 айлық балада «қайтарымды жымию» қалыптасады. Мысалы, анасы балаға қараған сәтте бала да оған кері жауап ретінде күліп, жымиып қарауы тиіс. Біздің ата-аналар осындай қарапайым белгілерге мән бермейді. Аутистік спектрі бұзылған сәби жөргегін бүлдіріп қойса, оны білмейді. Үнсіз жата береді. Мұның бәрі белгі. Көп ата-анадан баласының кішкентай кезін сұрай бастасақ: «Менің балам тыныш болды. Сағаттап тастап кете беретінмін. Үйдің тіршілігін жасауыма кедергі келтірмейтін» деп жатады. Шын мәнінде баланың тыныш болуынан қорқу керек. Әлеммен, отбасымен танысуды бастаған бала қалай тыныш болады? Оған бәрінің қызық болуы заңды, – дейді ол.</blockquote>Озық маманның айтуынша, аутистік спектрі бұзылған балаларға адамдар әлемі тылсым, басқа дүние боп көрінеді. Өйткені олардың өз әлемі бар. Өздерінің әлемінде оларға ыңғайлы. Балабақшаға барғанда да ортаға қосылмай, өз әлемімен жүреді. Көпке дейін өзінің анасын, әкесін, туыстық қатынасты қабылдамайды. «Ана» деп атамайды. Туыстық қатынасты ажырата алмайтындықтан көшеде жүргенде кез келген адамға еріп кете береді. Үйге адам келгенде жатырқамайды. Ал кейбіреулер соны жақсыға балап, мына бала керемет екен, жатырқамайды деп жатады.Белгіні кеш байқасақ…Аутизм баладан кеш анықталып жатса, сөйлей алатын, бірақ ешкіммен қарым-қатынасқа түспейтін, тілін қатынасқа қолданбайтын жасы үлкендеу балалар әлеуметтік дағды сабақтарына қатысады. Онда 3 бала және 3 ата-ананың қатысуы арқылы осы дағдыларды дамыту жұмыстары жүргізіледі. Топ 2 маман, 3 ата-ана, 3 бала – барлығы 8 адамнан құралады. Мұнда ойындар ойнатылып, жағдаяттық сұрақтар қойылады. Осылайша бала ақырындап қоғамға үйренісе бастайды. Керісінше физикалық жасы жасөспірімдік кезеңге сай кеп тұрса да, сөйлей алмайтын балалар бар. Олар өмірлік дағды сабақтарына қатысады. Мұнда олар өз төсегін жинап, ауырып тұрса, дәрі сұрауды, өз-өзіне қызмет көрсетуді үйренеді.Гүлайым Масаққызының айтуынша, он қаладағы орталықтағы қажетті жабдықтар, озық мамандардың бәрі қор арқылы қаржыландырылып келеді. Дегенмен бұл жоба 5 жыл мерзімге жоспарланған екен. Дені мен жаны сау бала – ұлттың іргетасы екенін ескерсек, бұл жобаның маңызы зор.<blockquote>– Қордың бұл жобасы 5 жылға жоспарланған еді. Алдағы уақытта мемлекеттік маңызы бар дүние болғандықтан мемлекеттің қарамағына өткізу жоспарлануда. Арнайы заңның бекітілгенін күтіп отырмыз. Егер бекітілсе, мемлекет тарапына өтіп, балаларды әрі қарай да үздіксіз қолдасақ деген тілегіміз бар. Біздің тәжірибеде жоқ, бірақ шетелде аутизммен ауырған балалардың жоғары оқу орындарына түсіп, өзі қалаған салада үздік маман ретінде танылып жүргені жасырын емес. Алдымызға келген әр баланы өз отбасын құрып, қалаған мамандығы бойынша қызмет ету арқылы қоғамға үлес қосатын дәрежеге жеткізсек деп армандаймыз. Ата-анадан алғыс алу – біз үшін үлкен бақыт, – дейді ол.</blockquote>

Қызылорда: 2000-дай бала аутизм орталығында ем алды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Сыр өңірі бағзым заманнан бері балық шаруашылығына өте қолайлы аймақ саналады. Сыр мен Әмударияны жағалай қоныстанған жұрт үшін балық өнімдері таптырмас деликатес, денсаулыққа пайдалы тағам ретінде жоғары бағаланады. Қолдан жасалған геноцидтің кезінде бір жұтым нан таппаған талай қазақтың аш құрсағын тойдырып, екінші дүниежүзілік соғыста жүз мыңдаған сарбазға Арал теңізінің табанындағы жақұт азық болғанын да тарихтан жақсы білеміз. Қазіргі күні өзен тартылып, өзек жұпыны күйге түссе де, Қазалыда балық етін кәсіп қылып отырған ірі серіктестіктер баршылық. Олардың экспортқа шығарып жатқан тауарлары жөнінде сан мәрте айтылды. Жақында осы салада толағай табысқа жетіп, миллиондардың қаласы – Алматыда кәсібін өрге домалатып отырған Мейрамбек Пазылбековпен байланысқан едік.– Мейрамбек Жалғасбекұлы, алдымен туып-өскен жеріңіз, балалық шағыңыз туралы сыр шертсеңіз. Балық шаруашылығына қызығушылығыңыз қалай оянды?– 1984 жылдың қазанында Әйтеке би кентінде дүниеге келдім. Мұндағы бақытқа толы бала кездерім сағымдай көрінетіні бар. Неге десеңіз, 5 жасымда ата-анамның жұмыс бабына байланысты Жамбыл облысы, Меркі ауданына қоныс аудардық. Тек6 2001 жылы туған жерге оралудың сәті түсті. Бұл да қызық оқиғамен өрбіді. Меркіде 7 сынып оқып жүргенімде осындағы ағамның үйлену тойына келдім. Не себепті барғаным есімде жоқ, Б.Мергенбаев атындағы №226 гимназияның ішін аралап, балалардың оқу процесімен таныстым. Маған қатты ұнады. Атамның баласы болғасын: «Ата, мен осы мектепте оқығым келеді», – дедім. Араға 1-2 жыл салып, 10 сыныпты осында оқу үшін қара шаңыраққа келдім.Гимназияға қабылдануым да оңай болған жоқ. Құжат тапсыру уақыты өтіп кетіпті. Сол тұстағы директор Күләш Мергенбаеваға өзім кіріп, сапалы білім алып, жақсы маман атанғым келетінін айттым. Апайдың көрегендігі десем жарасар, бір сөзге келмей, мен үшін емтихан ұйымдастырып берді. Абырой болғанда сынақтан сүрінбей өтіп, екі жыл керемет білім алдым. Бұл үшін ұстаздарыма айтар алғысым шексіз.Әлгінде атамның баласы екенімді айттым. Ол кісі «Автовазда» жүргізуші болып жұмыс істеді. Бос уақытында қармақ арқалап Әмударияны жағалай кететін. Қасынан бір елі қалмаймын. Алғаш рет қармағым майланғаны да есте. Бөлмемде 200 шабаққа арналған аквариум болды. Сол кездің өзінде балық өсіріп, ауыл балаларына сататын едім. Мектепте де биология пәнін таңдап, Алматы қаласындағы аграрлық университетке Өнеркәсіптік балық аулау және балық шаруашылығы мамандығы бойынша грант негізінде білімімді шыңдадым. Екі жылдан кейін Әл-Фараби атындағы қазақ ұлттық университетіне ауыстым. Бұдан кейін Алматы облысындағы көлдерді зерттеу бойынша ғылыми қызметкер болып тәжірибе жинадым. Алайда елдегі ғалымдардың жағдайы мәз емес екеніне көзім жетті. Осылайша елдің патриот азаматы ретінде халыққа қызмет ету үшін кәсіпкерлік бағытын таңдадым.Қазіргі күні Қазақстандағы ең ірі компанияның бірі «Halyq Balyq»-тың бас директорының орынбасары, бас технолог болып қызмет атқарып жатырмын.– Қазақстан бойынша бренд қалыптастыруға не нәрсе жігер берді? Мемлекет қолдауын сезіндіңіз бе?– Кеңес үкіметі кезінде болды. Қазіргі тәуелсіз еліміздің де балық шаруашылығындағы әлеуеті өте зор болды. Бірақ мамандар мен тәжірибенің жетіспеуіне байланысты тоқырау болып жатқаны рас. Өзім осы саладағы ғалым ретінде халықтың балығынан серпіліс жасағым келді. Осы сәтте компания өсіріп отырған шабақтар жақын шетелдерге экспортталып жатыр. Көп ұзамай Еуропа мен Грузияға тауар жіберуді ойлап отырмыз. Мұндайда Қазақстанның есімі алдымен аталатынын білесіздер. Бүкіл әлем сұраныс салатындай бренд қалыптастыруды мақсат еттік. Соған ақырындап жылжып келеміз.Ал мемлекеттен субсидия немесе жеңілдетілген несие сияқты көмек алып көрген жоқпыз. Ақырындап бір тиынды екеу қылып, адал еңбекпен дамып келе жатқан жайымыз бар.– Енді ғылыми тұрғыда пікіріңізді тыңдайық. Қандай балық немесе шабақ сұранысқа ие? Оның денсаулыққа пайдасы шынымен көл-көсір ме?– Балықтың өмір сүрген ортасы, тазалығы, аурудан амандығы туралы бас қатыру керек. Әйтпесе, кез келген балықтың адам денсаулығына пайдасы мол. Балғын еті адамның қартаюын тежеп, өмір жасының ұзаруына сеп болады. Сонымен бірге мидың, жасқа сәйкес көз жанарының жетік жұмыс істеуіне тигізер үлесі аз емес. Бұған қарапайым әрі бұлтартпас дәлел келтіруге болады. Әлемдегі балық өнімін көп тұтынатын ел Жапония екенін білесіздер. Өмір сүру ұзақтығы жөнінен де солай. Ол ағзаға сіңімді, жеңіл және керекті дәрумендерге бай болғандықтан балықты жиі тұтынатын адамды 80-90 жасында сергек сезіндіреді.Мына бір жайтқа мән беру керек. Қазақстандағы әрбір азамат орташа есеппен 3 килограмм балық етін тұтынады. Ал халықаралық денсаулық сақтау ұйымының берген ұсынысына сәйкес, әрбір азамат 12 айда 18 килограмм балық өнімін тұтынуы керек. Ал жапондар аталған көрсеткіштен 4 есе көп теңіз маржанын тұтынады. Тағы бір айта кететін мәселе, Каспий су айдынын қоспағанның өзінде елімізде 5 миллион гектар су айдыны бар. Солай бола тұра балық шаруашылығымен сауатты айналысатын азаматтар кемде кем. Бұл тұрғындардың жеткілікті деңгейде балық тұтынбауына себеп болып отыр десек қателеспейміз.Ал сұранысқа келер болсақ, қазақстандықтар сазанды көп тұтынады. Бұдан бөлек таулы, қырлы жердің тұрғындары қолдан өсірілген фарельді жегенді жақсы көреді. Ал экспорттағы сұраныстың көшін көксерке бастайды. Қазалыда мұны «тісті» деп атайды. Еуропада қазақтың валютасы ретінде жақсы бағаланады.– Тұтынушылардың көп бөлігі Қазақстанның қай өңірінен сұрау салдырады? Жасырын болмаса бұдан түсетін пайда көлемі жайында тарқатып берсеңіз.– Әлеуметтік желіде жеке парақшаларым бар. Әсіресе, Facebook-те балық шаруашылығына, шабақ өсіруге байланысты тегін кеңес беремін. Ғылыми тұрғыда балық баптаудың дәлелдерімен бөлісіп тұрамын. Бұдан қалтам толған дәнеңесі жоқ. Маған керегі сол кеңестер арқылы бір қазақ кәсібін дөңгелетіп әкетсе, халықты сапалы өніммен қамтамасыз етсе, бір мақсатыма қол жеткізгенім деп есептеймін.&nbsp;Келер жылы, амандық болса, «Halyq Balyq» академиясын ашуды жоспарлап отырмын. Онда он бес жылдық тәжірибемде көрген-білгенімді, Чехия елінен алған білімімді, көп маман кездесе бермейтін, шешімін білмейтін мәселелерді оқытатын боламын.&nbsp;– Қазалыдағы балық шаруашылығы жайынан хабарыңыз бар ма? Сала бойынша аудан келешегін қалай бағалайсыз?– Егін шаруашылығы гүлденген жерде су да, балық та мол болады. Көлдер көптеп саналады. Бұл жағынан Қазалының бағы бар. Кезінде Басықарада тоған шаруашылығы болды. Ол құрдымға кетті. Шаруашылық жағы дамымаған. Мұны жан-жақты қолдаудың жоқтығынан көрер едім. Бір азаматтар көл алып, шабақ салса, екінші бір мықтылар соған көз алартатын жағдайлар да ел ішінде аз емес. Содан да болар осы іске іскерлер инвестиция құйғысы келмейді. Ал егер осы мәселе бойынша ірі кәсіпкерлер бас қосып, шаруашылықты дамытуға ден қояр болса маман ретінде туған елдегі жүктің бір бұрышын көтерісуге әрқашан дайынмын.&nbsp;– Қазіргі күні балық баптап, тірлік жасағасы келетін жастар көптеп кездеседі. Оларға қандай кеңес берер едіңіз?– «Кәсіп бастайтының туралы ешкімге айтпа» деп кеңес беретіндерге таңғаламын. Неге десеңіз, білімсіз, тәжірибесіз бастаған істің шикілігі көп болады. Сол үшін сала бойынша үлкен компаниялар мен тұлғалардың ақыл кеңесіне жүгінген абзал. Балық шаруашылығы қомақты қаржыны талап ететіндіктен шығынға бату қаупі де жоқ емес. Үйін тігіп, несие алған, оны суға сіңіріп жіберген таныстарым көп. Ал тәжірибе жинақтап, білімді жетілгендердің қалтасы қалыңдайтыны түсінікті. Бір ғана мысал айтайын, Қазалыда сапалы сазан сатылмайды. Елге барғанда әдейі базар аралап, көріп қайтамын. Уылдырық шашпаған, қара сазандардан көз сүрінеді. Сұраныстағы балық болғасын алып келетін шығар. Бірақ бұлай сазанның санының өсуіне мұрша берілмей жатыр. Әйтпесе, балықтың бағасы Алматыға қарағанда Қазалыда біршама қымбат. Ебін тауып, еңбек етер жан болса пайдаға кенелері сөзсіз. Әрі баяғы бренд Сырдың сазанын қайта тірілтер еді.– Қазір қандай мақсатта жұмыс істеп жатырсыз? Ғалымнан қандай жаңалық күтеміз?– Бұл сұрақ төңірегінде көсіле шабуға болады. Соңғы екі жыл ішінде мемлекеттік қаулы шығару үшін көп жүгірдім. Қаншама қаражат жұмсадым. Бұл еңбек Арал-Сырдария су алабындағы Арал бекіресін қолдан өсіруді көздеген еді. Қызыл кітапқа енген балықты көбейтуге Үкімет басшысынан рұқсат алып, өсіріп жатырмыз. Біреу білсе, біреу білмес Арал бекіресі бұдан 55 жыл бұрын жойылып кеткен. Мемлекет қорғауына алған балықты бренд қылу – менің көп жылғы арманым, алдағы күндерге ұмтылдыратын үмітім. Құдай бұйырса, санын көбейтіп, Арал мен Сырдарияға саламын. Балықсүйер қауымның, ағайын-туыстың дарияға салған қармағынан бекіре шығып тұрғандағы таңғалысын, ризашылық сезімін көру бақытын аңсаймын.– Уақыт бөліп, әңгіме өрбіткеніңіз үшін ризашылық білдіреміз!

Басты мақсат – Арал теңізде жойылып кеткен су маржанынының санын көбейту 

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp; «Діни қызмет және діни бірлестіктер туралы» ҚР Заңының 9-бабының 2-тармағына сәйкес діни әдебиетті, діни мазмұндағы өзге де ақпараттық материалдарды, діни мақсаттағы заттарды таратуға тек ғибадат үйлерінде (ғимараттарында), рухани (діни) білім беру ұйымдарында, сондай-ақ облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың жергілікті атқарушы органдары арнайы белгілеген тұрақты үй-жайларда таратуға жол беріледі.

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары