<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Өткенімізді көз алдымызға келтіріп, болашаққа қызмет ететін, ел тарихын байытатын, мемлекеттің құнды мұрасын сақтайтын мекеме – архив.Қазақстанда архившілер күні 2020 жылы Үкіметтің қаулысымен 22 желтоқсан деп бекітілген. Өйткені 1998 жылы дәл осы күні елімізде тұңғыш рет Ұлттық архив қоры жайлы Заң қабылданған болатын. Осылайша кәсіби мерекенің белгіленуі архивист мамандардың мерейін өсіре түсті. Ал ресейлік архив мамандары мерекені 10 наурызда, беларустар 6 желтоқсанда, қырғыз елінің архившілері 30 тамызда атап өтеді.Елімізде құжаттарды құнттайтын 200-ден аса архив бар, олар «Ұлттық архив қоры және архивтер туралы» Заңына сай жұмыс істейді. Жалпы архивтік деректер адамзаттың саяси тарихы, экономикалық және әлеуметтік дамуының құжаттарын жинайтын негізгі мекеме саналады. Сондықтан Архивтер күні сала мамандарының кәсіби мерекесі ғана емес, жалпы халықтың назарын аудару үшін белгіленген атаулы дата.Архив – тарихтың қайнар бұлағы. Ал, архив қызметкерлері – тарихымыздың тамыры, құнды құжаттардың шын жанашырлары. Жүз мыңдаған ақпараттық қазынамен жұмыс істейтін архив мамандары ел мүддесі үшін аянбай еңбек етіп келеді. Ал қазіргі жаһандану заманында мәселе ақпараттың көлеміне емес, онымен жұмыс істей білудің, өңдеудің, сақтаудың жолдарын қарастыруға келіп тіреледі. Сол себепті қазіргі архив қызметкерлеріне жаңа технологияларды меңгеру басты міндет болып отыр.Қоймадағы ескірген құжаттарды қайта қалпына келтіру, мәтіні өшсе көшіріп жазу, әр деректі шаң-тозаңнан тазалау, оны цифрлық форматқа енгізу, сұраныс келіп түскен құжатты тауып беру – бәрі-бәрі архивист мамандардың қызметі.Елдегі «Цифрлы Қазақстан» бағдарламасы аясында ғасырлар қойнауынан жеткен баға жетпес архив қорын, тарихи мұраларды, түпнұсқа құжаттарды кейінгі ұрпаққа сыны мен сырын бұзбай жеткізуге зор мүмкіндік туып отыр. Жалпы алғанда, құжаттық дереккөздердің толыққанды кешенін сақтау және оларды жан-жақты пайдалану барысында сандық жүйенің рөлі жоғары. Оның нәтижесінде көптеген сирек қолжазбаларды ұзақ уақыт сақтауға әрі өткен замандардан қазіргі заманға дейінгі кезеңді қамтитын отандық және шетелдік архивтер дүниесіне ілгері зерттеулер жүргізуге есіктер айқара ашылады. Оның үстіне әлемді жайлаған індет кезінде онлайн, цифрлық, электрондық форматтың қаншалықты маңызды екені айқын көрінді. Бүгінгі таңда елімізде электронды архив құрып, соны іске қосу мәселесі оңтайлы шешіліп келе жатыр. Бұл ретте аудандық архив қоры да үздіксіз жұмыс жасап келеді. Мәселен жыл басынан бері мекеме мамандары 69 қордағы 110 мыңнан аса құжатты цифрлы форматқа көшіріп үлгерген. Сондай-ақ қорға 500-ден аса жаңа құжат қабылданып, «электрондық үкімет» веб-порталы арқылы келіп түскен 819 өтінішке тиісті жауап берілген. Архив қызметкерлері қоғамдық шаралардан да қалыс қалмайды.<blockquote>– «Балалар жылына» арнап «Архив және болашақ ұрпақ» жобасы қабылданған болатын. Соның аясында мектеп оқушыларына ашық есік күндері, экскурсиялар мен көрмелер ұйымдастырылды. Одан бөлек мемлекеттік қызметшілердің қатысуымен «Құжаттарды архив мекемелеріне мемлекеттік сақтауға қабылдау-тапсыру тәртібі» тақырыбында семинар-кеңес, әр мереке қарсаңында түрлі мерекелік кездесулер мен дөңгелек үстелдер өткізіп келеміз. Сондай-ақ жыл басынан бері архивист мамандардың ықпалымен аудандық «Өскен өңір» газетіне онға жуық мақала жарияланып, оқырмандарға жол тартты, – дейді, аудандық архив басшысы Ерболат Дүйсенбаев.</blockquote>Аудандық архивте еңбек етіп жатқан 6 қызметкер – өңірдің тарихи жадын сақтаушылар. Саналуан ақпараттық байлықпен жұмыс істейтін олар қоғам мүддесі үшін тарихи мұраға қол жеткізуге қызмет етеді. Архивте сақталған құнды құжаттарсыз тарихты зерттеу, ғылымның, мәдениет пен білім беру саласының дамуы мүмкін емес.

Шиелі аудандық архивінде 6 қызметкер бар

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Жақсылығымен жанына сәулесін шашып, мейірім шуағын төгіп жүретін жақсы адамдардың кейде жанымызда жүргенін елеп-ескере бермейміз. Сондай адамгершілігімен, адал еңбегімен айналасына сыйлы болған жандардың бірі – Әбушахман Саюпов. Ұзақ жылғы ғұмырын мал дәрігерлік саласына арнаған ол сексеннің бесеуін бағындырып, ауданның ақылшысына айналып отыр.Әбушахман ағаның балалық шағы ауыр кезеңдермен тұспа-тұс келді. Ол дүниеге келген 1937 жылы айнала жау іздеген аласапыран шақ еді. Әрине өмірге жаңа есік ашқан нәресте мұны қайдан білсін, бірақ кейін есейген, ат жалын тартып мінген шақтарында сол уақыттың зардабын сезініп жүрді. Ол бұрынғы «КИМ» колхозы, бүгінгі Майлытоғай ауылындағы, 17-інші бекетте дүние дидарына келген. Сұрапыл соғыс басталғанда, ағамыз төрт жаста еді. 1947 жылы қазіргі Қ.Сәбіров атындағы мектептің бірінші сыныбына барып, жеті жылдықты сонда бітіреді. Одан кейін сегізінші сыныпты 1-Май ауылындағы Орджонекидзе мектебіне қатынап оқып, тоғызыншы сыныпты №45 орта мектепте жалғастырады. Қазақта, әсіресе ауыл тұрғындары арасында, баланы оқыту, жоғары білімді мамандыққа бейімдеу қалыптасқан үрдіс еді. Осы мектепті 1957 жылы бітірген бозбала 1958 жылы Қапланбек атындағы зооветеринария техникумына оқуға түседі. Бір жыл Тартоғай совхозының 2-інші қой фермасында жұмысшы болады. Еңбекпен піскен Әбушахман техникумды үздік бітіреді. Үш жыл ішінде мал дәрігерлік ілімнің қыр-сырын игеріп, білікті маман болып шықты.Ол кезде шаруашылықтарда білікті қызметкерлер, әсіресе, ауыл шаруашылығы мамандары жетіспейтін. Әбушахманды өзі ұшырған 2-інші ферма басшылары қуана қарсы алды. Ауылдың бүкіл шаруасын бала кезінен игеріп өскен жас жігіт бірден білек сыбана іске кірісті. Техникумда тәжірибелі ұстаздардан алған тәлімін ыңғайына қарай жүйелі түрде қолдануға көшті. Малдың түрлі ауруларының алдын алу, қозыға көкдәрі құю секілді науқан ретімен айналып келіп тұратын. Алдын алу, емдік шараларды жас маман жаңылыспай атқара білді. Арада бір жыл өтер-өтпестен 1963 жылы аудандық ветстанцияда ветеринарлық инспектор қызметіне ауысты. Оған Қаратау етегіндегі Қосүйеңкі деген жерде Қызыл Ту, Гигант, Авангард сынды 3 колхоздың қой қырқымында болып, 60 мыңдай қойдың мал дәрігері қызметі жүктеледі. Әрине, илейтін терінің пұшпағы бір, дегенмен әр жұмыстың өзіндік міндеттері болады. Соған қарамастан ол жауапкершілікті терең сезініп, екі жұмыстың иінін бір арнаға тоғыстырып, үйлестіре білді.Одан соң, бірнеше жұмысты қатар атқарған білікті маман өзінің іскерлігін де, икемділігін де танытып, 1975 жылға дейін Төңкеріс, Коммунизм, Қызыл Ту, Ленин атындағы колхоздарда мал дәрігері болып жұмыс істеді. Туған топырағына оралған ол жаңа құрылған Телікөл қой совхозына мамандығы бойынша ауыстырылады. 3-інші фермада үш жыл еңбек етіп, 1978 жылдан 1989 жылға дейін 2–1-ші фермаларда мал дәрігері болып үздіксіз қызмет істейді. Осыдан-ақ еңбекшіл де жаңалыққа жаны құмар жас дәрігер қай кезде болсын малшылардың қалаулы жандарының біріне айналды. Ол мал дәрігері болып қызмет еткен жылдары мал өлімі азайып, өсірілуге қалдырылған төл саны артты. Одан әрі 1989 жылдан 1992 жыл аралығында ферма меңгерушісі қызметін атқарды. Осы жылдары Ә.Саюпов басқаратын ферма қойдың асыл тұқымды «Сухандария» алтын сұр елтірісін даярлайтын халге жеткен еді. Ол кезде өзге фермалар қаракөл елтірісімен айналысатын.<blockquote>– Алғашқы еңбек жолымнан бастап аузын ашса жүрегі көрінетін, айтқан сөзіңе баладай сенетін, міндетін адалдықпен атқаратын шаруалар мен еңбекшілердің арасына түстім. Соңғы директорымыз Нұрбек Есжанов болатын. Ферма меңгерушілерінен есімде қалғандары Дана Сапаров, Еркінбек Рсымбетов, Жамалхан Әбжапбаров, Жүніс Бекайдаров, зоотехник Сейділдахан Алпамысов, Алпысбай Жүсіпов, мал дәрігері Шәдібек Мақұлбеков, Сұлтан Сарбасов, Дүйсен Ахметовтер. Осындай жайсаң, керемет адамдармен бірге жұмыс істедім. Замандас, сырлас болдық. Барлығы да адами қасиеттері жоғары, жан дүниесі бай, еңбекке ынта жігерімен берілген жандар болатын, – дейді ол.</blockquote>Аз ғана жыл ішінде 1-інші ферма қалыпты тіршілікке көшті. Бірақ алда басқа да өзгерісті кезеңдер күтіп тұр еді. Уақыт талабына сәйкес барлық фермалар тарап, жекешеленді. Одан кейін 1993 жылы қайтадан 3-інші ферма құрылды. Кейіпкеріміз Әбушахман сонда мал дәрігері болып, осы жылдың наурыз айында 55 жасында зейнеткерлікке шықты. Өз мамандығына деген сүйіспеншілік оның елге абыройын асқақтатып, беделін биіктетті. Әбушахман ақсақал жары Күләндамен көңіл қосып, екеуі 1 ұл мен 2 қыз өсіріп, олардан немере-шөбере сүйді. Зайыбы Күләнда Қызыл Ту колхозында озат механизатор болған. «Құрмет» орденді, кеудесіне «Лениннің 100 жылдығы» медалін қадаған тракторшы еді. Тағдырдың жазуымен 2009 жылы өмірден өтті. Ал, сексеннің бесіне жеткен ақсақалдың сергектігі – бір бөлек әңгіме. Ол әлі де жастарға үлгі болып келеді. Бірақ «осындай ауданның өсіп-өркендеу жолында қажырлы еңбек еткен азаматтарды өз дәрежесінде қадірлеп, лайықты құрмет көрсете алып жүрміз бе?» деген сұрақтың көңілде қылаң беруі орынды. Мәселен, ауылдарда еңбегі еленбей, ескерілмей тасада қалып жатқандар баршылық. Оны кім іздеп, зерттеп жүр? Сондықтан да мал дәрігері, шопандар «әскерін» басқарған Әбушахман Саюповтың еңбегін елге, жеткізгенді жөн көрдік.

Әбушахман Саюпов: Адалдықты ту еттім

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Қаздың еті – жеңіл қорытылатын дәмді тағам, майы – емге дәру, мамығы – жастық, қанаты – сыпыртқы. Иә, тап солай – егер ауылда тұрған болсаңыз, ошақтың алдындағы көмір мен тезек қалдықтарын тазартуға қаздың қанаты таптырмайтын сыпыртқы рөлін атқаратынын жақсы білесіз. Қаз еті басқа үй құстарының етімен салыстырғанда қымбатырақ. Яғни, пайдалы, табыс табуға болады. Алайда қаз өсірумен айналысатындар қатары көп емес. Сол «көп еместердің» қатарында Еңбекші ауылының тұрғыны Тұрар Бейсенбекұлы бар.Күтімі жақсы болса тез көбейеді. Қазақта «Көп іздеген адам көмбенің үстінен шығар» деген жақсы бір тәмсіл бар. Бүгінгі кейіпкеріміз Еңбекші ауылының тұрғыны Тұрар Бейсенбекұлы қаз, тауық, үйрек өсіріп, оны көбейту ісімен айналысуда. Ол өз кәсібін ашуда мемлекеттік бағдарламаның шарапатын сезінді. Кәсіпкерлік палатасында «Бастау бизнес» курсына қатысып, дайындаған бизнес жоспарымен 583 мың теңге қайтарымсыз грантқа қол жеткізді. Ол алған қаражатқа 54 тауық, 20 қаз, 8 үйрек және балапан шығаратын инкубатор аппаратын алып, құс шаруашылығын дамытуға үлес қосуда. Алдағы уақытта жұмыртқасын, етін сатып, кәсібінің нәсібін тапқысы келеді.<blockquote>– Қазір табыс табуға мүмкіндік жетерлік. Бастысы, ниет болуға тиіс. Мемлекет тарапынан алған қаражатқа қаздың линда, кубан, үйректің жапониялық түрін, тауықтың бутин, адлер түрін және балапан шығаратын 2 бірдей жабдық алдым. Бұйырса, алдағы жазда жұмыртқаларын жинап, қаз, үйрек пен тауық басын көбейтуді жоспарлап отырмын», – дейді кәсіпкер.</blockquote>Құс шаруашылығының басты талабы – аурудан аман сақтау, яғни сақтану. Сондықтан тазалыққа жіті назар аударған жөн. Медицина мамандарының айтуынша, шаруашылықтың негізгі өнімі, яғни құс еті мен жұмыртқасы адам организміне тез сіңетін диеталық тағам болып есептеледі. Оны, әсіресе, науқас адамдар мен балаларға жиі қолданады. Одан бөлек құс мамығын киім-кешек пен көрпе-жастық өндірісінде, ал саңғырығын топырақ құнарын жоғарылату мақсатында тыңайтқыш ретінде пайдаланады. Кәсібі өрге дөңгелеген Тұрар мұның барлығы еңбектің арқасында келген жетістік дейді.

«Бастау бизнес»: Шиелілік кәсіпкер қаз өсіріп отыр

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Шиелі ауданында түрлі кәсіп бар. Кәсіптің көзін тауып, көш ілгері жүретін адамдардың ойлары үздіксіз дамуды қажет етеді. Кәсіпкерлердің Креативті ойлай білгеннің арқасында айналасына пайдасы тиіп, оң бастамалар қолға алынады. Олардың үздіксіз еңбектенуінен елді мекендерде жаңа жұмыс көздері ашылып, бәсекелестік пайда болады. Соның арқасында тұрғындардың тұтынатын өнімінің сапасы артып, таңдау көбейе түседі.&nbsp;«Әйел – бір қолымен бесікті тербетсе, екінші қолымен әлемді тербетеді» деген жақсы сөз бар. Мұның астарында әйел адамның кез-келген ауқымды істерге араласа алатынын, үлкен нәтижелерге қол жеткізе алатынын аңғартатын мағына жатыр. Өйткені, қоғамның түрлі салаларындағы жетістіктерде әйелдердің үлесі бар екені ақиқат. Айтпағымыз, ауданның «Құрметті азаматы», бейнеттің зейнетін көріп еңбек демалысына шықса да қоғамға пайдам тисін деп игілікті істердің басы-қасында жүретін кәсіпкер Патима Маханбеттің «Тамаша» цехынан шығатын шұжық туралы.Шиелі ауданында «Шиелі Шұжық» ЖШС бастамасымен шұжық цехы өз жұмысын бастады. Кәсіпкерге серіктес ретінде «Байқоңыр» ӘКК осы жобаға 32 млн теңге қаржылай қолдау көрсеткен. Негізінде цех жұмысын 2005 жылы бастаған. Кейін құрылғылардың бұзылуынан цех жұмысы бәсеңдеп, аялдап қалған. Биыл пандемияның әлегіне қарамастан Ресейден жаңа 4 құрылғы сатып алып, жұмысын жандандырған кәсіпкер П.Маханбет цехта бүгінгі күні 12 адамды тұрақты жұмыспен қамтып отыр. Оның ішінде екі маман білімін жетілдіру мақсатында дайындау курстарынан өткен. Заманауи жабдықталған құрылғылардың арқасында аптасына 2, айына 6 тонна шұжық өндірілетін цехта қазіргі таңда, 12 түрлі шұжық дайындалады. Бұл жаздағы мөлшер, яғни жазда сусын көп сатылады. Ал, күн суытқанда өнім бұданда көп мөлшерде сатылымға шығады.<blockquote>– Серіктестік былтыр желтоқсан айында құрылған. Қазір барлық талапқа сай өнімдері нарыққа шыға бастады. Шұжық түрлері Шиелінің өзінде ғана сатылып жатқан жоқ, облыс орталығындағы әлеуметтік дүкен сөрелерінде де бар, – дейді «Байқоңыр» ӘКК АҚ жобаларды талдау және іске асыру басқармасының басшысы Жеңісбек Ахметов.</blockquote>Жалпы «Тамаша» цехы өндіретін шұжықтарды тек Шиелі ауданында ғана емес, Жаңақорған мен Қызылорда қаласындағы дүкен сөрелерінен таба аласыз. Барлық стандартқа сай шұжықтың 12 түрі бар. Олар: ысталған, қайнатылған, московский, сервелат, сардельки, докторский, зернистый, особый, вечина, полтавский және т.б.<blockquote>– Шұжық өндірісі Шиелі ауданында жоқ кәсіптің түрі. Оны өндіруде оңай шаруа емес, күшті, аса ұқыптылық пен тазалықты қажет етеді. Мұздай жерде сақтау, оны тасымалдау үшін де мұздатқышы бар жүк көлігі керек. Осындай әр түрлі функционалды жұмысты атқаратын жұмысшылар өз ісінің шеберлері. Алдағы жоспарымызға сәйкес цехқа ер адамдарды қабылдасақ па дейміз. Себебі өнім көлемі артқан сайын қол көмекке қажеттілік арта түседі, – дейді кәсіпкер П.Маханбет.</blockquote>Айта кетсек, бұл – экологиялық таза, отандық өнім. Сондай-ақ, шұжыққа қажетті шикізатпен қамтамасыз ету үшін халал стандарты бойынша мал сою қасапханасы да салынған. Онда мал бордақылауға болады, бұл енді екінші кәсіптің бір түрі. Дегенмен, шұжық цехына жарамды, стандартқа сай ірі қаралардың бәрі осында шариғи рәсімге сай сойылады.

Шиеліде тамаша шұжық бар

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Бүгін Шиелі ауданы әкімінің міндетін атқарушы Болатбек Ысмағұлов кадрлық тағайындауға байланысты өткен актив отырысында Шиелі ауданы әкімінің орынбасарын таныстырды.<blockquote>– Құрметті әріптестер, Алмат Әбдуазизұлын өздеріңіз білесіздер осы аудан әкімдігінде қызмет жасаған, яғни мемлекеттік қызметте 10 жылдан аса еңбек өтілі бар екені баршаңызға белгілі. Сондықтан Алмат Әбдуазизұлын ауданымыздың экономикалық саласының өркендеуі жолында барынша аянбай еңбек етіп, өз үлесін қосады деген сенімдемін, - деді Болатбек Ысмағұлов.</blockquote>Мұнан соң, жиынға қатысушылар Алмат Әбдуәзизұлына жаңа қызметте сәттілік тілеп, елге адал қызмет етуге шақырды.Алдабергенов Алмат Әбдуәзизұлы 1982 жылы 25 тамызда Қызылорда облысы, Шиелі ауданында дүниеге келген. Білімі жоғары. 2003 жылы Қорқыт Ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университетінің "Мемлекеттік және муниципиальды басқару" мамандығы бойынша бітірген.Еңбек жолын 2004 жылы аудан әкімі жанындағы жастарды қолдау орталығының іс жүргізушісі болып бастаған.2005-2008 жылдары Шиелі ауданы әкімі орынбасарының бас маманы, 2008-2009 жылдары аудан әкімі аппаратының талдау және өңірлік бағдарламалар мониторингі бөлімінің бас маманы, меңгерушісі, 2009-2013 жылдары аудан әкімінің көмекшісі, 2013-2014 жылдары аудандық ішкі саясат бөлімінің басшысы, 2014-2016 жылдары аудандық экономика және бюджеттік жоспарлау бөлімі басшысының орынбасары, 2016 жылдан бүгінгі күнге дейін аудан әкімдігінің халықты жұмыспен қамту орталығының директоры қызметтерін атқарып келді.&nbsp;

Шиелі ауданы әкімінің орынбасары тағайындалды

Ақжар ауылдық кітапханасында 29 901 кітап қоры бар

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Сырдария ауданында аудандық партия филиалының Қоғамдық қабылдау бөлмесінің жұмыс жоспарына сәйкес, аудандық партия филиалының төрағасы Әжікенов Ержан Ертарғынұлы аудан тұрғындарын жеке мәселелері бойынша қоғамдық қабылдау жасады. Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес биліктің халық үніне құлақ асып, ұдайы халықпен тығыз байланыста болуы аса маңызды.Қоғамдық қабылдауға аудан тұрғындары алдын ала тіркеліп, келіп қатысты. Қоғамдық қабылдау барысында тұрғындар тарапынан инфрақұрылымды дамыту, білім саласына қатысты сұрақтар қойылды. Көпшілік &nbsp;аудандық партия филиалының төрағасына көкейде жүрген сұрақтарын қойып, заң аясында тиісті жауап ала алды. Ержан Ертарғынұлы өз кезегінде қабылдауға қатысқан тұрғындарға заң шеңберінде жауап қайтарды.Аудандық партия филиалының Қоғамдық қабылдау бөлмесінің жұмыс жоспарына сәйкес өткен аудандық партия филиалының төрағасы Ержан Ертарғынұлы қабылдауында аудан азаматтарының өтініштері мен ұсыныстарына құлақ түрді. Тұрғындар қабылдау барысында бірқатар түйіткілді мәселелерді атап өтті. Өз кезегінде аудандық партия филиалының төрағасы әрбір өтінішті зерделеп, шешу жолдарын қарастыратынын жеткізді.&nbsp;Айта кетейік, қабылдау барысында оң шешімін тапқан мәселелер де болды. Тұрғындар ұсынысы дер кезінде назарға алынып, шешілуі тиіс шаруалар күн тәртібіне енгізілді. &nbsp;

Партия филиалының төрағасы тұрғындар тілегіне құлақ асты

<a href="https://mnews.kz/kaz/post/sqo-it-mysyqty-aulauga-byudzhetten-61-million-tenge-bolingen-video-20440/">ФОТО</a><a href="https://kyzylorda-news.kz/ru">Kyzylorda-news.kz.</a> «Жануарларға жауапкершілікпен қарау туралы» ҚР Заңына сәйкес, биыл 1 қыркүйектен бастап мысықтар мен иттерге чип тағу және оларды арнайы есепке қою міндетті болады, деп хабарлайды ҚазАқпарат.Ал үй жануарларының басқа түрлерін, яғни егеуқұйрық, хомяк немесе мини-пигтерді (ергежейлі үй шошқасы – автор түсіндірмесі) есепке алу ерікті негізде жүргізіледі.Қазақстандықтар үшін электрондық жүйеге жануарлары туралы ақпаратты енгізу – тегін. Дегенмен чип тағу үшін мысық пен ит иелері өз қалтасынан ақша төлеуі тиіс. Оны өтеуге мүмкіндігі жоқ әлеуметтік осал топтағы азаматтарға қызмет түрі тегін болмақ.<a href="https://www.energyprom.kz/ru/a/monitoring/s-1-sentyabrya-kazahstancev-obyazhut-stavit-domashnih-pitomcev-na-uchyot">Еnergyprom.kz порталының</a> ақпаратына сай, еліміздің ірі қалаларында мысықтар мен иттерге чип тағу қызметінің бағасы 3,5-8 мың теңге аралығында.

1 қыркүйектен бастап ит пен мысықты есепке қойып, чиптеу міндетті болады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru">Kyzylorda-news.kz.</a> Әлеуметтік медициналық сақтандыру қорының Қызылорда облысы бойынша филиалына МӘМС жүйесінде бір жылға алдын ала сақтандырылғысы келетін азаматтар хабарласады. Сіздердің назарларыңызға филиалдың бас сарапшысы Айгүл Аханованың дербес төлеушілерге арналған жадынамасы.Егер 12 айға төлемдер әр түрлі күндерде жасалса, онда сақтандыру мәртебесі бірден емес, барлық төлемдер өңделгеннен кейін ғана беріледі. &nbsp;Төлемдер 3 жұмыс күні ішінде өңделеді.Егер 12 айдың бірінде дербес төлеуші ретінде емес, БЖТ төлемі ретінде жүргізілсе, онда мәртебе берілмейді. Алдын ала төлем жасау арқылы сақтандыру мәртебесі тек дербес төлеушілерге беріледі. Егер сіз БЖТ-ны қате төлеген болсаңыз, онда төлемді «Азаматтарға арналған үкімет» «Мемлекеттік корпорациясы» КЕАҚ-ға жүгіну арқылы қайтарып ала аласыз.Егер төлем ағымдағы айдың соңында (27-28-ден кейін) жүргізілсе, онда төлемдерді тексеру келесі айда жүргізілуі мүмкін, яғни сақтандыру мәртебесі берілмейді және пациентке келесі жылдың тағы бір айы үшін қосымша ақы төлеу қажет.Егер төлем алдағы 12 айға емес, 11 ай үшін жасалса, онда да мәртебе берілмейді️. 2023 жылы дербес төлеушілер ай сайын 3 500 теңге төлейді. Бұл &nbsp;1 ен төменгі жалақының 5%.Егер 2022 жылы 2023 жылдың айларымен қоса бір жылға алдын ала &nbsp; &nbsp; 3 000 теңге көлемінде төлем жасалса, қосымша ақы төлеудің қажеті жоқ.<figure class="image"><img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/status_na_god_kaz_a9e10eecfd.jpg" alt="статус на год каз .jpg"></figure>

МӘМС жүйесінде бір жылға алдын ала сақтандырылғысы келетін азаматтар үшін пайдалы кенестер

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Футбол миллиондаған жанкүйердің сүйікті ойыны. Сондықтан жер жүзінде теңбіл доп өнері жақсы дамыған. Қазақ футболының деңгейі де өсіп келеді. Соның дәлелі ұлттық құраманың соңғы жетістіктері. Сондай-ақ клубтар арасындағы тартыстарда футболшыларымыз шебер ойын көрсетіп жүр. Әсіресе жастардың ынтасы қуантады. Мәселен жерлесіміз Әділет Сәдібековтың есімін мақтанышпен айта аламыз.&nbsp;Әділетті Қазалының қалың жұрты жақсы тани қоймасы анық. Ол білім ордасына барғанша туған топырақта атасы Сәдібек пен әжесі Ханшайымның қолында болады. Кейін ата-анасының жұмыс бабымен Ақтөбе облысына қоныс тепкен. Артынша Алматы қаласына көшуге тура келеді. Міне, жарқын болашаққа деген айқын жол осы сәттен бастау алады.2002 жылдың 26 мамырында дүниеге келген Қазалының қара домалақ баласы қазір алматылық «Қайрат» футбол командасының қорғаушысы. Әкесі Нұркен Өтегенов Алматы қаласындағы «Метропроект» мекемесінің бас инженері болып қызмет етеді. Ал анасы Роза Құралбаева ҚазақҰлттық Аграрлық университетінің аға оқытушысы. Одан бөлек 9 сыныпта оқитын Рахат математика пәнінен талай олимпиадаларда топ жарып жүрген көрінеді. Әрі суға жүзумен және үлкен тенниспен де айналысады екен. Ал кіші інісі Данияр 4 сыныпта білім алуда.Сәдібек ақсақалмен тілдескенімізде, Әділеттің тұңғыш немересі екенін айтып, бала күнінен допқа деген қызығушылығының бар екенін сөз етті.<blockquote>«Немеремнің алды болған соң есімін өзім қойдым. Ол бала күннен допқа әуес болды. Таңнан аулада доп қуалап, кештің қалай батқанын білмейтін. Жасынан допқа деген құмарлығы оны осы күнге жетеледі. Қазір «Қайрат» командасының әр ойынын жібермей қараймын. Әділетімді көрген сайын бала күндегі шаң-шаң болып далада доп қуып жүрген сәттері жиі есіме түседі. Тағы бір қуанышты жаңалықпен бөлісейін. Немерем жақында ғана, тіпті 20 күн болған жоқ, «Қазақстан» ұлттық құрамасының сапында доп тебуге мүмкіндік алды. Шақырту келіп, 2 жыл келісімшарт жасасты. Сәтін салса, жуырда болатын Беларусь құрамасына қарсы ойында жасыл алаңнан көреміз деген үмітіміз бар», – деді қария.</blockquote>Әңгіме арасында ақсақалдың өзіменде жақын танысып үлгердік. Айтуынша, ертеректе Қазалы қаласындағы ауруханада дәрігер болып жұмыс жасаған. 38 жыл бойы бір орыннан тапжылай науқастардың дертімен күрескен. Ал өмірлік серігі Ханшайым Ғ.Мұратбаев атындағы №17 мектептің орыс тілі пәнінің мұғалімі болуға 40 жылға жуық уақытын арнаған.Әділеттің бала күннен футболға ашылған қызығушылығы кейін мектеп қабырғасында да жалғасты. Алматы қаласына көшіп барған соң, 8 жасынан бастап «Құлагер» шағын ауданында орналасқан «ФШМ» командасына футбол секциясына алынды. Бірінші бапкері Ағаділдә Хасенов ынта-жігері байқалып тұрған баланы қыран құстай баптап, топқа салады. Тәуір ойынымен көзге түскен кейіпкеріміз бірнеше жыл бойы қала біріншілігінде команда капитаны болып, «Қайрат» командасы селекционерлерінің көзіне түседі. Сөйтіп, 13 жасында «Қайрат» командасының шақыртуымен Тимур Сегізбаев атындағы футбол академиясына қабылданады.Академия жас өреннің екінші тынысын ашты десек артық айтқандық емес. Себебі мұнда жүріп, Еуропаның біраз қалаларында доп тепті, халықаралық турнирлерге барды. Ала допты ұршықша иіріп, дарынымен көзге түскен ол біршама жетістіктерге қол жеткізді. Тоқталсақ, Е.Пехлеваниди атындағы Халықаралық турнирінде І орын, «ValenciaCup» халықаралық турнирінде ІІ орын, «Еуразия кубогі» бірінші клубтық турнирінде ІІ орын, «KhimkiCup» халықаралық турнирінде ІІІ орын, әр жылдары жастар арасындағы Қазақстан біріншілігінде І-ІІ орын, Виктор Катков атындағы республикалық турнирінде І орын иеленді. Ал бұл оның футбол әлеміндегі ауыз толтырып айтарлықтай жетістіктері.Әділет осы аралықта жүріп экономикалық институтта білім алып та үлгерді.2020 жылы 1 лигада «Қайрат-Жастар» командасының футболшысы ретінде доп тепті. Сол жылы жастар арасындағы Чемпиондар лигасында өнер көрсетті. Сонымен қатар өткен жылы «Қайрат-Мәскеу» командасының футболшысы ретінде Ресейдің 2 лигасында өнер көрсетті. Бұл бұрыштамадан қақпа маңына желдей жеткен ала допқа бірінші жетіп, қақпашыдан айласын асырып жүрген кезі. Көрші елдің жасыл алаңында ол 11 кездесуге қатысты. Бірақ көрші елдегі мансап ұзаққа созылмады. Себебі, Ресейдің сыртқы шиеленісі мен команданың қаржылық дағдарысы ұжымның тарауына алып келді. Осы тұста команданың бас бапкері Кирилл Кекер Қазақстанға келіп, «Қайрат» командасының тізгінін қолына алды. Бас бапкер мәскеулік командадан жай келмей, әдемі ойын өрнегін көрсеткен бірнеше шәкіртін бірге ерте келді. Соның бірі – Әділет.Жас таланттың еңбекқорлығы, алаңды көре алуы, қорғаныстағы қабілеті команда басшыларын тәнті етсе керек, «Қайрат» Әділетпен бірден екіжылдық келісім-шартқа отырды. Елге оралған кейіпкеріміз команданың қосалықы құрамына емес, негізгі құрамына ілікті. Бүгінде ел чемпионаты мен Еуропа лигасында ойынға негізгі құрамда шығып жүр.<blockquote>«Менің Әділетті танығаныма біраз болды. Ол сабырлы, тұйық, бірақ спортқа бейім жігіт. Сенім білдіріп, негізгі құрамға алуыма оның ойындағы шеберлігі мен мінезі әсер етті. Бойы да ұзын. Қорғаныста тіптен керемет ойнайды. Ол «Қайраттың» негізгі құрамына ауыспай тұрып, қорғаушы болып келді. Оның ойын мәнерін жақсы білемін. Қазір оны жартылай қорғаушы ретінде де ойынға қосып жүрмін. Аяқалысы жаман емес. Биылғы маусымда баспен 2 гол соқты», – деді «Қайрат» футбол клубының жаттықтырушысы К.Кекер.</blockquote>Жанкүйерлер жүрегінен орын алған жас ойыншыны бүгінде футболсүйер қауым жақсы біледі. Әкесі Нұркен Өтегенов осы күнді көп күткен.<blockquote>«Арманым футболшы болу еді. Алайда, тағдыр мені басқа арнаға бұрды. Бірақ балам мен жетпегенге жетсе деп армандайтынмын. 2000 жылдары Ақтөбеде жұмыс істедім. Келіншегімнің жүкті кезі. Екеуміз «Ақтөбе» стадионына келіп, ойын көреміз. Сонда стадионда отырып, балам футболшы болады дейтінмін. Кейін келіншегім босанды. Әділет ес білгеннен бастап футболмен айналысуына жағдай жасадым. Содан өмірі осы саламен байланысып кетті. Қазір жетістіктеріне қарап марқайып отырамын», – дейді әкесі.</blockquote>Жастайынан аулада доп тепкен әрбір баланың арманы – елдің намысын арқалап ұлттық құрама сапында өнер көрсету, көптің қошеметіне бөлену. Әлемнің алпауыт командаларымен текетіресіп, стадиондағы аураны сезіну. Ал мұндай шыңға тек аянбай еңбек еткен жандар ғана жетеді. Иә, Әділет сонау есік алдында таңнан кешке дейін доп қуып жүргенде осы күнді армандағаны анық. Алдына айқын мақсат қойды. Көздегеніне жетті. Бірақ, алар асу әлі алда. Ал біз ауданнан шыққан аяқдопшының дүбірлі додаларда топ жаруына тілектеспіз.

«Қайрат» сапындағы қазалылық

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Қазалы ауданының кәсіпкерлік көкжиегі кеңейіп, күн санап дамып келеді. Мұндағы ел экономикасына зор үлес қосып жүрген кәсіпкерлердің өзіндік танымал брендтері де бар. Мұның қатарында жақында «Қазалы сабыныда» қосылды.Ауданда сабын өндіру кәсібінің негізін қалаушы қазалылық – Руслан Бөлекбаев. Ол біраз уақыт арнайы курстарды оқып, оны тек теориялық тұрғыда емес, тәжірибе жүзінде де іске асырып көрген. Сонан соң, Орал қаласынан Ресейде жасалған ең сапалы құрылғыны ауданға алып келді. Одан бөлек «кір сабынның» бұл түрі пайдалану адамға зиянсыз екендігін айқындау үшін арнайы орыннан сертификат алған. Себебі «Қазалы сабыны» 7 түрлі табиғи заттан жасалады. Яғни, ешбір химиялық қоспа жоқ.Жоғарыда айтқандай сабынның құрамы 100 процент экологиялық таза өнімдерден тұрады. Құрамының басым бөлігі ірі қара малдың сүйегінен жасалады. Міндетті түрде жілік майы қосылады. Қазіргі таңда шикізатты Орал қаласындағы консервіленген ет шығаратын «Кублей» компаниясымен арнайы келісім-шарт жасасып, алып отыр. Кәсіпкердің айтуынша, алдағы уақытта керекті шикізатты жергілікті жердің ірі қараларынан алу жолдарын қарастырып жатыр. Ал әзірге 80 мың дана сабын шығаруға жететін шикізаты бар.Қазіргі таңда 170, 200, 250, 300 және 350 грамдық сабыннан тәулігіне 3 мың дана шығарып жатыр. Сабынның бағасы да тұрғындар үшін әлдеқайда қолжетімді. Ал сабын сұранысына келер болсақ, бүгінде Қазалының түкпір-түкпірінен және ауданнан тыс аймақтардан да кең көлемді тапсырыстар түсіп жатқан көрінеді.Жас кәсіпкер Руслан мұнымен шектеліп қалғысы келмейтіндігін айтып, көздеген мақсат-мұратымен бөлісті.<blockquote>«Ең алдымен кәсіп жолын бастарда қол ұшын созған барша аға-бауырларыма алғысымды айтамын. Келер жылға құрған біраз жоспарым бар. Дәретхана қағазы, қағаз майлық және қағаз сүлгі шығаруды мақсат етіп отырмын. Ол үшін арнайы құрылғылар алдырып, құрастырып жатырмыз. Ісіміз оңынан басса, бұл құрылғымен жұмыс жасауға нәпақа іздеген 10-15 жанды жұмыспен қамтуға болады. Онан кейін қала сыртынан жер телімін қарастырып, барлық құрылғыны сонда көшірсек дейміз. Себебі қала ішінде құрылғылар артық дыбыстан, көрші-көлемнің, жалпы тұрғындар мазасын қашырмағанын қаперге алуымыз қажет», – деді Руслан Жаңалықұлы.</blockquote>Кәсіпкер жақында аудан әкімінің қабылдауында болып, өнімін таныстырған еді. Онда аудан басшысы кәсіпкерге жылы лебізін білдіріп, әрдайым қолдау көрсетуге әзір екенін жеткізгенін айта кетейік.

Керек кәсіп тіршілікті тіктейді

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Қазалы қаласындағы №18 Қазалы ауданының балалар-жасөспірімдер спорт мектебіндегі балалар биылғы жылдың ақпан айынан бастап спорттың жаңа түрімен айналыса бастады. Грэпплинг деп аталатын спорт түріне жеткіншектердің қызығушылығы жоғары. Бүгінде аталған спортқа шәкірттерді екі жаттықтырушы баулиды.<blockquote>«Бұл Қазақстанға соңғы 15 жылдықта енген спорт. Қызылорда облысында 10 жылға жуық уақыттан бері бар. Ал біздің ауданда биыл ғана ашылды. Соған қарамастан біршама жетістіктеріміз бар. Тараз қаласында жасөспірімдер арасында өткен ҚР чемпионатында Үміт Ысқақ екінші орын иеленді. Осы сайыста Арайлым Бикпаева үшінші орын алды. Грэпплинг-гиден жасөспірімдер арасында ҚР чемпионатында Үміт Ысқақ пен Ринат Оразбек үшінші орынға лайықты болды. Бұйырса желтоқсан айында Үміт Әлем чемпионатында бақ сынайды», – дейді грэпплинг бөлімшесінің жаттықтырушысы Жансая Мұрат.</blockquote>Өрендерді шымырлық пен шыдамдылыққа шыңдап жүрген Жансая Ерланқызы өзі де 5 сыныптан бастап спорт әлеміне енген. Ол дзюдо, самбо, қазақ күресі және грэпплингтен спорт шебері. ҚР чемпионатының жеңімпазы. Азияның және Әлем кубогынан қола жүлдегері. ТМД елдерінің жеңімпазы. Оның мақсаты – күрестің осы түрін ауданда кеңінен дамытып, жеңімпаздар даярлау. Біз барғанда спорт залда бірнеше ұл-қыз жаттығу жасап жатты. Олардың барлығының бойынан спортқа деген құлшынысты анық көруге болады. Бір-бірімен тетелес оқушылар түрлі әдіс-тәсілдерді пайдаланып, озық шығуға тырысуда.<blockquote>«Маған грэпплинг қатты ұнайды. Бұнда қазақша күрестің де, дзюдоның да тәсілдері кездеседі. Бастысы – шапшаңдық қажет. Бұндай спорт түрінің біздің қалада ашылғаны мен үшін үлкен қуаныш. Біраз жарысқа барып та үлгердік. Болашақта керемет нәтижелер көрсетемін деген сенімдемін», – дейді Оңтүстік Батыры республикалық турнирінің бірінші орын жеңімпазы Ринат Оразбек.</blockquote><blockquote>«Аптасына төрт рет өтетін сабаққа қазіргі таңда 28 бала қатысуда. Балалар жаңа спорт түріне тез бейімделіп кетті. Жаттықтырушылар Жұлдызбек Қалмаш және Жансая Мұрат грэпплингтің қыр-сырын үйретуде. Спортты жанына серік еткен бала жаман болмайды. Біріншіден ол өз-өзін қорғай біледі, денсаулығына пайдалы және елінің, жерінің атын шығарып, атағын аспандатады. Қазір ата-аналардың да түсінігі өзгерді. Көпшілігі ұл-қызын спортқа баулуда. Елдің ертеңі осы балғындар», – дейді №18 Қазалы ауданының балалар-жасөспірімдер спорт мектебінің директоры Нұрболат Әбиев.</blockquote>Жалпы бұл мектепте грек-рим, дзюдо, футбол, бокс, волейбол, ауыр атлетика, грэпплинг, тоғызқұмалақ, қазақ күресі бөлімшелері бар. Жалпы 58 топта 758 оқушы оқуда. Оларға 23 жаттықтырушы дәріс береді. Мектепте бокс, ауыр атлетика, қазақ күресі бөлімшелеріне арналған спорт залы, жасанды кіші және үлкен жасанды футбол алаңы, 400 метрлік жүгіру жолы мен трибуналы стадионы бар.Ауладағы жасыл алаң балалардан бос қалған емес. Бүгінде футбол бөлімшесінің қатысушылары ойынның көркін қыздыруда екен. Екі топқа бөлініп алып, допты ұршықша иіріп жатқан жасөспірімдердің футболға деген ынтасы жоғары.2005 жылдан бері жұмыс істеп келе жатқан футбол бөлімшесінің жетістігі жетерлік. Мектеп құрамасы түрлі сайыстардың жеңімпазы. Жаттықтырушылар Біржан Медетбаев, Жарбол Өтеген, Сәкен Қарымсақ дайындаған аяқ допшылардың аяқалысы жаман емес. Облыс біріншілігінде үшінші орын иеленген Наурыз Сырғаш, Әмір Өтеубай, Әділет Ысқақ, Айдос Жақсылықов, Бақдәулет Қаржаубай, Рабат Нұршат, Әлім Өтеубай, Ержан Ерлепесов Біржан жаттықтырушы баптаған жүйріктер. Ал Жарболдың жеткіншектері Елдос Жанқат Тараз қаласында футболдан өткен ҚР чемпионатының үшінші орын иегері атанса, Дидар Алуадин, Аян Орманов, Данияр Еркін, Дидар Асылбек, Рамазан Сайфулла, Ерсұлтан Мұрат, Дәулет Ерғазы, Ерсұлтан Жетпісбайұлы, Нұрмұқасан Жанқуат, Мирас Берікжан Қызылорда облысы біріншілігінде үшінші орынды жеңіп алды. Сәкен Қарымсақ жаттықтырған Айдын Әнуарбекұлы, Ернұр Зикуллаев және Алихан Сыдық облыс біріншілігінде үшінші орынды қанжығалады.<blockquote>«Спорт – денсаулық кепілі. Таңертең 9-да келгеннен балалар алаңда жүгіреді, жаттығу жасайды, ойнайды және өздеріне дос табады. Олар жаман әдеттен аулақ болады. Түрлі жарыстарға қатысып, жер көреді. Кеше ғана аудан ортылығы Әйтеке би кентінде жарысқа қатысып, үшінші орын алып келдік. Шәкірттердің жеңіске деген құлшынысы ерекше. Барлығы да болашағы зор балалар», – дейді жаттықтырушы Біржан Медетов.</blockquote>

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары