<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Спорт – денсаулық кепілі. Қашанда осы қағиданы ұстанған қазалылықтар спорттың қай саласында болмасын түрлі жарыстар өткізуді әдетке айналдырған. Қазақстан ғана емес әлемге аты таныс спортшылар туған өлкеде спортқа жаны құмар жастар өсіп келеді. Олардың бірі футболды таңдаса, енді бірі боксты жанына серік еткен. Ал бүгінгі ойын өрнеге тіптен бөлек. Қасиетті Қазалы жеріне облыстың түкпір-түкпірінен жиналған талапкерлер волейболдан бақ сынады.&nbsp;Қашақбай Пірімов ауылында Қазалы ауданының еңбек ардагері Нартай Кәдірұлын еске алуға арналған волейболдан облыстық ашық турнир басталды.Ең алдымен көпшілікке жарысқа қатысушы барлық командалар таныстырылды. Олардың қатарында Қызылорда қаласы, Жаңақорған, Шиелі, Сырдария, Арал, Қазалы аудандары және Құмжиек ауылы мен ардагерлер құрамалары бар. Турнирді аудан әкімі Мұхтар Оразбаев ашып, спортшыларға сәттілік тіледі.<blockquote>«Қазақ халқы қашанда елдік пен ерлікті ұлықтай білген. Ел мерейін көтерген ерлерін құрметтеген. Оның дәлелі ретінде кеше ауданда еңбек ардагері Нартай Кәдірұлының ұрпақтары марқұмның рухына құран бағыштап, ас берді. Ал бүгін Қ.Пірімов ауылында волейболдан ауқымды турнир бастау алуда. Нартай ағамыздың жаны жәннаттық болсын. Жарысқа қатысушыларға сәттілік тілеймін! Тек мықтылар жеңіске жетсін», – деді аудан басшысы.&nbsp;</blockquote>Мұнан соң қонақтар Нартай Кәдірұлын 1 минут үнсіздікпен еске алды. Артынша көпшілік Қызылорда қаласы мен Құмжиек командасының ойынын тамашалады.

Еңбек ардагерін еске алуға арналған волейболдан облыстық ашық турнир өтті

<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru">Kyzylorda-news.kz.</a> Ұстаз, шәкірт, мектеп. Үш ұғымды байланыстыратын негізгі құрал – білім екені даусыз. Арамызда шәкірттері үшін бар уақытын аямаған ұстаздар қатары баршылық. Білім беру ісінде озық тәжірибесімен ерекшеленетін мұғалім – мектеп жүрегі саналады. Демек, өз мамандығының шебері атанған ұстазды оқушылары үнемі мақтан тұтады. Бұл ретте, №35 Иса Тоқтыбаев атындағы мектеп-лицейдің дене шынықтыру пәнінің мұғалімі Бақытжан Абылбеков жайлы қалам айтпақшымыз.Негізінен, көп балалалы отбасынан шыққан Бақытжан Абылбеков – Жаңақорған ауданының тумасы екені мәлім. Кең пейілді мінезімен ерекшеленетін ол – 8 ағайындының кенжесі екен. Көршілес ауданға қарасты Талап ауылындағы №160 орта мектепті бітірген оның бойында спортқа деген қызығушылық басым болған. Бала кезінен қазақша күреспен шұғылданған ауыл баласы арманына қанат бітіру үшін Алматы қаласына барған еді. Осында педогикалық училищеде «Дене шынықтыру» пәні бойынша білім алған. Қайбір жылдары әскер сапына қабылданған Бақытжан Абылбеков Отан алдындағы борышын өтеді. Әскерден келген жас сарбаз еңбек жолын Алматы қаласындағы №139 Ахмет Байтұрсынұлы атындағы орта мектептен бастаған. Кейіннен, Тереңөзекке қоныс аударған ұлағатты ұстаз №35 Иса Тоқтыбаев атындағы мектеп-лицейдің дене шынықтыру пәні бойынша қызметке орналасқан.<blockquote>– Шын мәнінде, менің білім саласы қызметінде жүрегеніме отыз жылдан асқан екен. Алматы қаласынан келгенімде аға буын өкілдері айқын жол көрсете білді. Мен үшін ұлағатты ұстаздардың берген бағыт-бағдары өмірлік сабақ болғаны жасырын емес. Асылында, әке-шешем темір жол саласында қызмет еткен. Дене шынықтыру пәнінің мұғалімі болу – бала кездегі негізігі арманым болды. Бір жылдары Тараз қаласындағы мемлекеттік университетте білімімді жетілдірдім. Қазіргі жаңартылған білім мазмұны – бұрынғыдан өзгерек. Осы күні мұғалімдерге талап жоғары қойылатыны тағы бар. Бұдан бөлек, ертеректе балаларға арналған спорт секциялары сирек ашылатын. Ал осы күні барлық мүмкіндік қарастырылған. Біз үнемі баланың бойындағы қай спортқа қабілеті бар екенін анықтап, ақыл-кеңесімізді айтамыз. Расында, кәсіби спортшы болудың негізгі баспалдағы – мектепте қалыптасатыны ақиқат.</blockquote>Айта кетейік, әрбір буындағы шәкірттердің өзіндік ерекшеліктері болады. Талай жыл дәріс берген оқушыларымыз халықаралық дәрежедегі спорт шеберлері екенін мақта тұтамыз. Әрқашан хабарласып, өз салалары бойынша жан-жақты ақылдасып отырады. Олардың жетістікке жетуіне кішкене үлес қоса білсек, қуаныштымыз, – дейді ұлағатты ұстаз.Тарихы терең білім ордасынан түлеп ұшқан дарынды оқушылар тәжірибелі ұстаз Бақытжан Абылбековтің тәлім-тәрбиесіне қаныққан. Талай жыл спортқа бейім жастар білікті мұғалімнің нұсқауы бойынша байрақты бәсекелерден топ жарды. Өткен күндерін еске алған білікті маман жаттығу залдарының материалдық базасының төмендігі жастардың тұрақты спортпен шұғылдануына кедергі келтіргендігін айтады. Мәселен, қара жерде доп қуалаған балалардың чемпион болуға құштарлығы зор болған.<blockquote>– №35 Иса Тоқтыбаев атындағы мектеп-лицейде 7 дене шынықтыру пәнінің мұғалімі жұмыс жасайды. Балалардың спортқа деген ынтасын ояту – біздің міндетіміз. Жаңартылған білім мазмұны бойынша практикалық сабақтарға басымдық беріледі. Әрине, көкейде жүрген қынжылыс бар. Осыдан 10-15 жыл бұрын бір сыныпта бірнеше бала спортпен шұғылданатын. Бала санасын әлеуметтік желі, ғаламтор жау­лаған уақытта спортқа қызығатындар саны азайды. Дегенмен, оқушылар өзіне керекті ақпаратты, білімді, спортқа қатысты мағ­лұматты алуға тырысады. Сондықтан дене шынықтыру пәні бойынша енгізілген тың жаңалықтармен, ғылыми тео­риялармен ұдайы танысып отырамыз – дейді Бақытжан Абылбеков.</blockquote>Талантты шәкірттердің томағасын сыпырып, үлкен спортқа дайындаған Бақытжан Әшетұлы тереңөзектік Шынар Мырхиевамен отбасын құрады. Зайыбы Шынар Бағдатқызы бүгінде аудандық оқушылар үйінде қызмет етеді. Педагогика саласында қажырлы еңбек етіп келе жатқан ерлі-зайыптының екі ұлы бар. Үлкен ұлы – Ернұр кәсіби тұрғыдан волейбол спортымен шұғылданған. Екі дүркін ҚР чемпионы. Ал кішісі – Асхат әлі күнге футболмен айналысады. Кейіпкеріміз бос уақытында темірден түйін түйіп, ағаштан түрлі бұйымдарды жасағанды ұнатады. Сонымен бірге ол үйінен жаттығуға арналған бөлме жасақтап, уақытылы дене бітімін қалыпқа келтіріп отырады. Үнемі спорттық жаттығуларға көңіл бөлетін ұстаз жас ұрпақтың шымыр, денсаулығы мықты болып өсуіне ерік-жігерін арнай бермек. &nbsp;

Сырдариялық спортшылардың алғашқы бапкері

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp;&nbsp; Сыр топырағынан спорт саласы бойынша талай талант түлеп ұшты. Солардың бірі – белгілі велошабандоз Берік Көпешов. Таспадай тізілген тасжол үстіндегі тартысты бәсекеде талай мәрте топ жарған шебер еліміздің абыройын аспандатты. Қазақ велоспортының дамуына үлкен үлес қосты. Өзінен кейінгі ізбасар інілеріне үлгі болды. Бұл жергілікті бапкерлердің қаншама жыл бойы жасаған жұмысының жемісі десек, әбден жарасады.Берік жергілікті велоспорт мектебінің есігін алғаш ашқанда жетінші сыныпта оқитын еді. Он төрт жастағы өрен бірден-ақ спорттың қызығына түсіп кетті.<blockquote>2001 жылы велоспорт мектебіне алғаш келгенде мені жергілікті маман Жетес Сүлейменов қарсы алды. Маған бірден велосипед бере қойған жоқ. Екі айдай уақыт өткеннен кейін тұңғыш мәрте жаттығуға қатысуға мүмкіндік алдым. Стадионды бір айналып өттім. Велосипедті үйге алып кетуге жарты жылдан кейін рұқсат етті. Бұл сәтте мен облыстық жарыста топ жарған едім. Сол жарыста мені Алматы қаласындағы республикалық дарынды балаларға арналған спорт-интернатында еңбек ететін Виталий Штыхлин байқапты. Көп ұзамай аталған спорт-интернатқа қабылдандым, – дейді Берік.</blockquote>Дарындылар жиналған оқу ордасында ол алты жылдан астам тәлім алды. Онда велотрекке қатысты шеберлігін жетілдірді. Арада бір жарым жылдай өткенде сол сайыс түрінен қалалық жарыста жүлделі орыннан көрінді. 2004 жылы Жапонияның Осака қаласында өткен Азия чемпионатында үздік үштікке ілікті. Ал 2007 жылы Үндістанда жасөспірімдер арасында құрлықтық додада екі жүлдеге ие болды. Алдымен топтық сайыста бірінші орын алса, командалық және жекелей сында екі күміске қол жеткізді.Сыр өрені халықаралық «Астана» велоклубының жастар құрамында сайыстарға қатысты. Әлем жанкүйерлеріне есімі белгілі Александр Винокуров, Альберто Контадор, Лэнс Армстронг секілді үздіктермен бір командада бақ сынап, шеберлігін шыңдауға күш салды. Алайда 2012 жылы түрлі себептерге байланысты велоспортпен қош айтысты. Сол жылы бапкерлік қызметке бет бұрып, Қызылорда қаласындағы арнайы мамандандырылған велоспорт мектебінде шәкірттерге тәлім берді. Екі-үш жыл елордада қызмет атқарған ол туған топыраққа оралды.<blockquote>Кезінде өзімнің шеберлігімді шыңдаған спорт мектебіне облыстың аға жаттықтырушысы қызметіне келдім. Нағыз таланттарды іздеп табуға бар күшімізді саламыз. Сырт көзге спорттың бұл түрі оңай көрінетін шығар. Алайда оның қаншама ережесі бар. Баланың қауіпсіздігі де назардан тыс қалмайды. Осылайша велоспортқа келген жас өреннің жоғары биікке жеткеніне дейін қаншама еңбек етеміз. Біз де солай тәрбиеленіп шыққанбыз. Сол жеңісті жолды жалғастырғымыз келеді. Өздеріңіз білетіндей, Қызылорда велоспорт мектебі Әлем чемпионы атанған Марат Сатыбалдиев, Сергей Капустин секілді саңлақтарды тәрбиелеп шығарған. Бұрынғыдай емес, қазір материалдық-техникалық базаны жақсарту бағытында оң істер бар. Кезінде өзіміз салмағы ауыр велосипедпен жаттығу жасайтын едік. Қазір талапқа сай келетін техника саны молайды. Бұл шәкірттердің шеберлігін шыңдауға барынша үлес қосады, – дейді Берік бізбен әңгімесінде.</blockquote>Әлемде велоспорттан «Tour de France», «Vuelta a España», «Giro d’Italia» секілді беделді бәсекелер бар. Кезінде Беріктің өзі сол айтулы аламандарда бақ сынауға мүмкіндік алды. Спортшы үшін бұдан артық сенім жоқ болса керек-ті. Ендігі кезекте сол биіктен өз шәкірттерін көргісі келеді.<blockquote>&nbsp;Шәкірттерімнің шеберлігін шыңдауға әрдайым назар аударамын. Бұған үлкен еңбекқорлық қажет. Толағай табыс оңайлықпен келмейді. Оған шыдамдылық, жанкештілік, жауапкершілік талап етіледі. Әрине, спортқа жаңа келген жас өрен көп нәрсені түсіне бермеуі мүмкін. Оның мүмкіндігіне қарай велоспортқа тәрбиелеген артық емес. Қай кезде де біздің өңірден дарынды жастар шығып келеді. Ел чемпионатында, түрлі сайыстарда топ жарып жүр. Мұндай жастар қашан да елеусіз қалған емес. Мәселен, Аслан Силықбек, Аружан Рақымжан, Анжела Соловьёва сынды шәкірттерім Малайзияда жастар арасында өтетін Азия чемпионатына қызу дайындық үстінде. Жоғары жетістікпен оралады деген сенімдемін. Оларға қолдау көрсетіп, демеу болуға тырысамын, – дейді ол.</blockquote>Дүние жүзінде велоспорт жөнінен Италия, Испания, Ресей, Франция секілді бірқатар мемлекеттер алда тұр. Сан алуан сайыстарда топ жарып жүрген таланттар үлкен еңбектің арқасында зор табысқа жетті. Бұл орайда бапкерлердің біліктілігі, материалдық-техникалық базаның жақсаруы оң әсерін тигізеді. Кейінгі жылдары елімізде көптеген ғимараттар бой көтерді. Нәтижесінде жас велошабандоздар шеберлігін шыңдап, толағай табысқа қол созды.<blockquote>Астана қаласындағы трекке арналған спорт сарайында қазір әлемдік бәсекелер өткізіледі. Жастарымыз да онда жаттығу жиындарын жасап, шеберлігін жетілдірді. Бүгінде халықаралық деңгейдегі түрлі жарыста топ жарып жүрген велошабандоздар – сол игілікті істің нақты көрінісі. Еліміз велоспорттың дамуы жөнінен әлемде өз орнын еншілеп үлгерді. Бұл бізді қуантады. Ендігі кезекте бапкер ретінде шәкірттерімнің жоғары жетістікке жетуіне үлкен үлесімді қоса беремін деп ойлаймын, – дейді Б.Көпешов. &nbsp;</blockquote>

Берік Көпешов қазақ велоспортының дамуына үлес қосып жүр

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Қазақстанның бірінші ракеткасы Елена Рыбакина 1968 жылдан бері бір маусымда Аустралия ашық чемпионаты және Индиан-Уэллс, Майами және Рим WTA 1000 турнирлерінің финалына шыққан үшінші ойыншы атанды, деп хабарлайды ҚазАқпарат.Бұған дейін мұндай табысқа әлемнің бұрынғы бірінші ракеткалары, америкалық Моника Селеш 1991 және ресейлік Мария Шарапова 2012 жылы жеткен еді.Е.Рыбакина бүгін Рим мастерс турнирінің финалында әлемнің 47-ракеткасы, украиналық Ангелина Калининамен ойнайды. Оны жеңген жағдайда қазақстандық теннисші әлемдік рейтингте рекордтық нәтижеге қол жеткізіп, төртінші орынға көтеріледі.Финалдық матч Астана уақытымен сағат 23.00-де басталады.Қарсыластар өзара бір рет кездескен. 2022 жылы Чарльстон WTA 500 жарысының екінші айналымында А.Калинина 6:4, 2:6, 6:4 есебімен жеңіске жетті.Е.Рыбакинаның мәлім еткеніндей, қос теннисші бір-бірімен жақсы қарым-қатынаста.

Елена Рыбакина Моника Селеш пен Мария Шарапованың жетістігін қайталады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы өз Жолдауында «Бұқаралық спортты дамыту пирамидаға айналуы қажет. Оның басына чемпиондар шықса, соның негізінде біз сау әрі саналы ұрпақты, мықты ұлтты қалыптастырамыз» деген еді.Өткен аптаның жексенбі күні мекеме қызметкерлері арасында шағын футболдан «Шиелі ауданы әкімінің кубогының» турнирі өтті. Жексенбі күні өткен турнирде 4 ұжым командалары алғашқы орындарға жайғасты. Атап айтқанда, Шиелі ауданы әкімдігі, Шиелі АПБ, Шиелі аудандық ауруханасы, Шиелі РЭС алғашқы бестікте көш бастады.&nbsp;Бұл жолы Шиелі ауданы әкімдігі командасы қарсылас ойыншыларға ерекше шабуыл жасап, Шиелі өрт командасын 6:4 есебімен жеңіп, аудан әкімдігінен жасақталған команда құрамы жеңіс тұғырынан көрінді. Одан кейін Шиелі РЭС командасы Шиелі сушар командасын 5:10 есебімен ойсырата жеңіп, жеңістің екінші тұғырын місе тұтты.Айта кетейік, турнирге мемлекеттік қызметкерлер, құқық қорғау органдарының қызметкерлері, медицина, білім беру салалары мен орман, су, өртке қарсы қызмет, теміржол сынды бірқатар мекеме өкілдері және ардагерлерден жасақталған 14 бірдей команда қатысып жатыр.Турнир әр аптаның жексенбі күндері ұйымдастырылып, бірнеше айға созылатын болады. Аталған турнир 26 кезеңнен тұрады.

Шиеліде ала доп додасы жалғасуда

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Бүгін ұлағатты ұстаз, ғалым Сайлыбаев Бақытжан Әбдіқалықұлын еске алуға арналған техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарының педагогтері арасындағы волейболдан облыстық турнирі басталды.Турнирдің салтанатты ашылуына облыстық білім басқармасы басшысының орынбасары Әзизбек Ізімбетов, Бақытжан Әбдіқалықұлының бірге жұмыс жасаған әріптестері және туыстары қатысып, қатысушыларға сәттілік тіледі.<blockquote>«Бақытжан Әбдіқалықұлы «Ұстаз» атты ұлы есімді биік ұстады. Саналы ғұмырында шәкірттердің бойына білім сәулесін жағып, тәрбиелеп өсірді. Ұлағатты ұстаз білім берумен қатар 40-тан астам ғылыми-әдістемелік еңбек жазып, аймағымыздың білім саласына елеулі зор үлесін қосты. Оның бұл еңбектері – келешекке мол мұра болып қалатыны анық. Өткен жылдан бастап ұлағатты ұстазды еске алу шарасы ұйымдастырылып келеді. Былтыр да волейболдан турнир өткізіліп, Бақытжан Әбдіқалықұлы өзінің соңғы жылдары жұмыс жасаған, білімнің қара шаңырағы М.Мәметова атындағы Қызылорда педагогикалық жоғары колледжінде тағылымды шара өтті. Биыл да бұл жалғасын табуда. Әрине, ұстазға көрсетілетін құрмет мұнымен шектелмейді. Алдағы уақытта да көптеген шаралар өткізілетін болады. Жарысқа қатысушыларға сәттілік тілеймін», - деді Әзизбек Ізімбетов.</blockquote>Айта кетейік, Текей батыр Қарпықұлы атындағы Қызылорда жоғары колледжінде өткізіліп жатырған спорттық шараға облыстағы барлық колледждерден 17 команда, 100-ден аса оқытушы қатысуда.&nbsp;<img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/347404396_187838450879072_5172787211127036880_n_4e88350bc7.jpg" alt="347404396_187838450879072_5172787211127036880_n.jpg">

Бақытжан Сайлыбаевты еске алуға арналған волейболдан облыстық турнир басталды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Қазалы ауданының мәдениет және спорт бөлімінің және Әйтеке би кенті әкімдігінің қолдауымен Әйтеке би кенттік мәдениет үйінің ұйымдастыруымен Қазалы ауданының құрылғанына 95 жыл толуына орай 21 мамыр – Мәдениет және өнер қызметкерлерінің мерекесі қарсаңында өнер саласындағы әріптестер арасында спорттың Бильярд түрінен аудандық жарыс өткізілді.Аталған жарыс аудан орталығындағы «Биль-Арт» клубында болды. Жарыстың ашылуында Әйтеке би кентінің әкімі Қ.Орынбасаров, Қазалы аудандық Бильярд федерациясының президенті К.Асқар қатысушыларға сәттілік тіледі. Бұдан әрі жарыстың бас төрешісі №18 Қазалы ауданының БЖСМ жаттықтырушысы Б.Медетбаев жеребе арқылы ойыншылардың реттілігін анықтап, жарысты жүргізді. Ептілік пен жүйке мықтылығы сыналатын жарыстың қарқыны мықты болды.&nbsp;Нәтижесінде финалдық бәсекеде бағы мен бабы келіскен Ақсуат ауылдық клубының есепшісі Нұрбек Ибраймов бірінші орын және ауыспалы кубок пен медаль, бағалы сыйлықты иеленді. Екінші орынды ҚР Мәдениет саласының үздігі, сазгер, әнші әйтекебилік Кемеңгер Өтеп иеленсе, үшінші орынды Қазалы қалалық мәдениет үйінің көркемдік жетекшісі Дастан Пірімбаев иеленді. Сонымен қатар «Жеңіске деген жігері үшін» номинациясымен Қазалы ауданының мәдениет және спорт бөлімінің сектор меңгерушісі Нұржан Аралбаев марапатталды.&nbsp;Ғасырбек Аралқан, Бақытбек Макеев, Ербол Ізтілеуов, Ақниет Абуов, Нұртілек Тағыбаев, Аманкелді Тажиков, Талғат Бағдәулет, Асылбек Түймебаев, Ержан Төлегенов, Таңат Жебев, Нұркелді Махамбет, Серік Жүсіпов, Самат Құтжанов, Бауыржан Нұров алғыс хат алды.

Қазалыда «Өнер бильярды – 2023» жарысы өтті

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Сырдариялық Мөлдір Жандарбек пен Низара Әубәкірова №11 Сырдария ауданының олимпиадалық резервтің мамандандырылған балалар-жасөспірімдер мектебінің тоғызқұмалақ үйірмесінің спортшылары болып табылады. Олардың үйірмеге қатысып жүргеніне 4-5 жыл уақыт болған. Кішкентайынан ұлттық спортқа қызығушылық танытқан қыздар бүгінде чемпиондық атаққа жетіп, ел абыройын асқақтату үстінде.Әдетте спортпен айналысатындардың жігері мен ойлау қабілеті жүйрік болады. Спортшылардың қиындықты жеңуге деген құлшынысы мен алға қойған мақсатына жетуге деген ынтасы ерекше зор. Сырдария ауданы өзінің сайыпқырандарын қашанда мақтан етеді. Әсіресе, ұлттық ойын – тоғызқұмалақтың кіші отанына айналған спорттың осы түрімен шұғылданушылар қатары артуда.Жас жеткіншектер Мөлдір Жандарбек пен Низара Аубакирова №11 Сырдария ауданының олимпиадалық резервтің мамандандырылған балалар-жасөспірімдер мектебінің тоғызқұмалақ үйірмесінің тоғызқұмалақшылары. Олардың үйірмеге қатысып жүргеніне 4-5 жыл уақыт болған. Кішкентайынан ұлттық спортқа қызығушылық танытқан қыздар бүгінде чемпиондық атаққа жетіп, ел абыройын асқақтатуда. Жас спортшыларды тоғызқұмалаққа кәсіби түрде Қазақстанның еңбегі сіңген жаттықтырушысы Білімжан Елеусін, жоғары санатты жаттықтырушы Мұхтар Әбжаппаров, халықаралық дәрежедегі спорт шебері Бексұлтан Бостандықов жаттықтыруда. 9 жасында Ақтөбе қаласында өткен ел чемпионатында чемпион, 11 жасында Павлодар қаласында өткен жасөспірімдер чемпионатында екінші мәрте чемпион, 2021 жылы Азия чемпионы атанған 14 жастағы Мөлдірдің жетістіктері аза емес. Бұл үшін жас спортшы тоғызқұмалақ үйірмесіне ең алғаш ертіп келген әжесі Мейрамкүлге алғысын жеткізеді. Өсіп келе жатқан жас буынның ойлау қабілетін, есепке жүйріктігін шыңдау мақсатында қосымша тоғызқұмалақпен айналысуын жөн көрген Мейрамкүл әжесі осы күні немересінің жетістігіне қуанышты.<blockquote>«Менің қатарларым көбіне "Тоғызқұмалақ та спорт түрі ме?" деп сұрақ қоятыны бар. Оларға менің берер жауабым: Спорт – дене тәрбиесі мәдениетінің бір бөлігі. Спорт дегеніміз белгілі бір ережелерге сәйкес адамдардың физикалық және интеллектуалдық қабілетін салыстыру үшін өтетін іс-шаралар, іс-әрекеттер, жарыстар. Спорттың мақсаты – адамдардың физикалық-психикалық қабілетін жетілдіру, денсаулығын жақсарту еді. Тоғызқұмалақ ойынында адамға түсетін ауырпалық басқа да спорт түрлерінен кем емес. Мысалы, Талдықорған қаласында өткен ауыл жасөспірімдерінің ІҮ – спартакиадасының соңғы ойынында Алматы облысының өкілімен кездестім. Бұл шешуші ойын еді. Қазіргі уақытқа дейінгі жаттығуда жасалған жұмыстың, ағайлардың үйреткен еңбектерінің нәтижесінде жеңіске жеттім. Командамыз чемпион атанды. Спартакиададағы қиыншылықты, ауыртпалықты айтып жеткізу қиын. Жеңіс қуанышы ғана бәрін ұмыттыратыны сөзсіз. Сондықтан спорт түрлерінің, мейлі ол ой спорт болсын немесе қозғалыс спорты болсын өзіне тән ерекшеліктері болады деп ойлаймын. Спорттық жарысқа қатысудың өзі батырлық. Ал өз еліңнің намысын қорғап, жеңіске жету – үлкен абырой. Сол себепті барлық спортшыларға ерекше сыйластықпен қараймын», – дейді ерекше тебіреніспен 14 жасар чемпион қыз, спорт шеберіне үміткер Мөлдір Жандарбек.</blockquote>11 жаста спорт шеберлігіне үміткер атанып, талай дүбірлі додадаларда дара шыққан 13 жасар чемпион Низара Аубакирова құрбысы секілді еліміздің көптеген қалаларында болған. Жақында Қостанай облысы Лисаков қаласында Қазақстан Республикасының жасөспірімдер арасындағы өткен командалық чемпионаттың сапында өнер көрсеткен Низара мен Мөлдір облыстың чемпион атануына ықпал етті. Биылғы жылы өткен ауыл жасөспірімдерінің ІҮ – спартакиадасында қос спортшы облыс командасының жеңіске жетуіне ерекше еңбек сіңірді.Атап өту керек, төрт жылда бір рет өтетін ауыл жасөспірімдерінің спартакиадасында өнер көрсеткен 6 спортшының барлығы сырдариялық тоғызқұмалақшылар.<blockquote>«Отбасымда ата-анамның кенже қызымын. Әкем Еркін, анам Ақсәуле, әжем Мырзакүлдің қамқорлығының, қолдауының, жаттықтырушыларымның еңбегінің арқасында жетістіктерге жеттім. Ең алғаш рет 3 сыныпта оқып жүргенімде тоғызқұмалаққа қатысуыма тәтем Гүлстан себепші болды. Қазір жаттықтыруышы ағайлардың арқасында тоғызқұмалақ ойынының қыр-сырын үйреніп, жарыстарға шығып жүрмін. Тоғызқұмалақтың ерекшелігі көп. Зияткерлік ойынды қазақтың ұлы ғұламалары ойнаған. Қарсыласыңды жеңуге мықты дайындығың, ойлау қабілетіңнің жүйріктігі көмектеседі. Есепке негізделген спорттың түрі менің мінезіме жақын. Сабырлылыққа, қарсыласыңды құрметтеуге, әділ болуға үйрететін спортпен шұғылданғаныма қуаныштымын. Әлі талай жарыста бағымызды сынайтын боламыз. Туған жердің тұғырын биік етіп, үлкен мінберлерде тұрып еліміздің Әнұранын шарықтату үлкен абырой, патриоттық сезім сыйлайтын қуанышты сәт. Сондықтан атыма сай жарқыраған жұлдыз болып жанатыныма сенемін», – дейді сырдариялық жас спортшы Низара Аубакирова.</blockquote>Низараның өткен жылы жеткен жетістіктерінің өзі бір төбе. ҚР 13 жасқа дейінгі қыздар арасындағы жекелей чемпионатында, жекелей облыс біріншілігінде, ҚР әйелдер арасындағы командалық чемпионатында жүлдегер атанды. Низара мен Мөлдір – жылдың үздік спортшысы қатарында.Өткен жылы қос спортшының жаттықтырушысы Білімжан Елеусін Мөлдір мен Низара әлем чемпиоантына жолдама алғанын хабарлғңан болатын. Жасөспірім шағында әлемдік деңгейде бәйгеге қатысқан сырдариялық тоғызқұмалақшылардың шығар тұғыры биік болсын. Жеңіс жалауын көкке көтеріп, ел абыройын асқақтата беруіне тілектеспіз!&nbsp;

Сырдарияның мерейін асырған спортшылар

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> &nbsp;Облыс әкімі Нұрлыбек Нәлібаев Қармақшы ауданына жұмыс сапарымен барып, «Ауыл – ел бесігі» жобасы аясында салынған дене шынықтыру-сауықтыру кешені ғимаратының ашылу рәсіміне қатысты.Аймақ басшысы Жосалы кентінің тұрғындарын жаңа нысанның ашылуымен құттықтады. Спорт кешенінің тұрғындар бұқаралық спортпен айналысу үшін жиналатын тәрбие ошағы болуына тілектестік білдірді.<blockquote>«Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы өз Жолдауында «Денсаулық кепілі – дене шынықтыру. Халықтың спортпен шұғылдануына барлық жағдай жасалуы қажет» деген болатын. Өңірде спорт инфрақұрылымын дамытуға ерекше мән беріліп келеді. Қазіргі таңда облыс бойынша 10 дене шынықтыру және спорт кешенінің құрылысы жүргізілуде. Оның бірін бүгін пайдалануға берудеміз. Бұдан бөлек, биыл облыс орталығынан құны 6,9 млрд. теңгені құрайтын көпсалалы спорт кешенінің құрылысын бастау жоспарланған. Жанашыр жерлестеріміздің, демеуші азаматтарымыздың арқасында аймағымызда көптеген жаңа нысанның құрылысы жүргізілуде, алдағы уақытта да ауқымды жоспарларымыз бар. Жергілікті «Қайсар» футбол клубы үшін заманауи жабық стадион салу жұмыстары демеуші есебінен атқарылуда. Былтыр «Балалар жылы» аясында демеушілер 1,6 млрд. теңгенің 80 спорт-ойын алаңын балдырғандарымызға тарту етті», – деді Нұрлыбек Машбекұлы.</blockquote>Салтанатты шарада Қармақшы аудандық ардагерлер кеңесінің төрағасы Асқар Мереков те жерлестерін құттықтап, ақ батасын берді.Жалпы аумағы 1500 шаршы метрден асатын спорт кешенінде тренажер, фитнес және әмбебап залдар бар. Мердігер мекеме «Сапақ» өндірістік кооперативі құрылысты 2021 жылдың қазан айында бастап, жуырда аяқтады.Айта кетейік, биыл Қармақшы ауданында бірқатар әлеуметтік нысанның құрылысы басталмақ. «Жайлы мектеп» ұлттық жобасы аясында аймақта осы жылы 10 мектептің құрылысы басталса, оның 2-уі Қармақшы ауданынан салынады. «Ауылда денсаулық сақтауды жаңғырту» ұлттық жобасы аясында 2023-2024 жылдары облыста 27 денсаулық сақтау нысаны бой көтермек. Осы жоба бойынша Дүр Оңғар, Тұрмағанбет, Ақжар ауылдарында дәрігерлік амбулатория салынбақ. Ал, ІІІ Интернационал және Дүр Оңғар ауылдарында спорт кешенінің құрылысы басталады.«Ауыл – ел бесігі» бағдарламасы шеңберінде ауданда жалпы құны 580 млн. теңгені құрайтын, ұзындығы 17,5 шақырымдық 21 көше орташа жөндеуден өтіп, 225,4 млн теңгеге 24 көше жарықтандырылады. Облыстық бюджет есебінен Самара-Шымкент жолынан Ақжар, Тұрмағанбет, Көмекбаев ауылдарына дейінгі жолдың 27 шақырымы орташа жөндеуден өтеді. Бұл жұмыстарға 503,4 млн. теңге қаралды. Көмекбаев, Қармақшы, Алдашбай ахун ауылдарындағы су қабылдайтын құрылғыны қайта жаңғыртуға 774,3 млн. теңге бөлінген. Ақай ауылы мен Төретам кентіне 654,5 млн теңгеге газ тарту жұмыстары жүруде.

Қармақшы ауданында спорт кешені ашылды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru">Kyzylorda-news.kz.</a> 2022 жыл «Қайсар» футбол клубы үшін жемісті кезең болды. Маусым қорытындысы бойынша біріншіліктің күміс жүлдесін еншілеген команда келер жылы премьер-лигада ойнауға мүмкіндік алды. Бұл – футболшылардың жасыл алаңда жарқын ойын көрсеткенінің белгісі. Біріншілік барысында сәтті ойын көрсетіп, «жыл жаңалығы» болған футболшылар да болды. Соның бірі – Әділбек Жұмаханов. Ол жыл қорытындысы бойынша біріншіліктің «ең үздік қорғаушысы» атанып, жанкүйерлерді бір серпілтіп тастады. Әлем чемпионаты қарсаңында үздік қорғаушы болған Әділбекті әңгімеге тарттық.– Әділбек, үздік қорғаушы болуыңызбен құттықтаймын. Бұл мансабыңдағы мерейлі сәттің бірі болар…– Рақмет. Жаңалықты естігінде қуанғаным жасырын емес. Бас бапкерлер мен команда капитандары арасындағы сауалнамаға сәйкес үздік атандым. Бұл жетістік одан әрі ширауға мүмкіндік сыйлады. Мансабымдағы қуанышты жағдайдың бір көрінісі десем болады. Мұндай қуаныш ең бірінші Қазақстан жастар құрамасына одан кейін Қазақстан ұлттық құрамасына шақырту алғанымда болды. Жетістіктерді одан әрі жақсарту үшін тынымсыз еңбек етемін.– Инсайдтарға жүгінсек, жыл басында «Қайсарға» келуіңіз қызықты оқиғаға үйлесіпті. Қызылордаға қоныс аудару бірнеше мәселенің шешімін табуға мүмкіндік сыйлаған көрінеді…– Иә, ойламаған жерден «Қайсарға» тап болдым (күлді). Негізі биыл туған жерімнің бас командасы- «Атыраудың» намысын қорғауым керек болған. Оқу жаттығу жиынын да сол командамен өткізіп, премьер-лигаға қызу дайындық жүргіздік. Бас бапкер Константин Горовенкомен тығыз байланыс орнатып, жолдастық кездесулерде негізгі құрамда ойнап жүрдім. Елге келгеннен кейін жағдай өзгерді. Көбіне қосалқы құрамда қалып, ойынның тек екінші жартысында қосылуға мүмкіндік алып жүрдім. Бұл тәжірибемді одан әрі шыңдауға жеткіліксіз болды. Сондықтан жаңа ұсыныстарға ашық болдым. Ол кезде бірінші лиганың маусымы басталуға жақын қалған. Орайлы сәтте «Қайсардан» ұсыныс түсті. Команда капитаны Мақсат Байжановпен тағы бір маусым доп тепкім келді. Ел футболының аңызына баланатын Мақсат ағамызбен бір командада ойнау кез келген аяқдопшының арманы десек болады. Мұндай мүкіндік алғаш рет 2020 жылы «Атырауда» болды. Биыл екінші мәрте осы мүмкіндікке ие болдым. Тәжірибесі тоғысқан ойыншыдан үйренеріміз көп. Сондықтан ұсынысты қабыл алып, Қызылордадан бір-ақ шықтым. Негізгі құрамда ойын көрсетіп, жақсы маусым өткіздім.– Келер жылы жанкүйерлер Жұмахановты «Қайсардан» көре ала ма?– «Атырау» футбол клубымен келісім шартым бар. Биыл «Қайсарда» жалда ойнадым. Ол жақта бапкерлік құрам өзгерді. Жаңа жаттықтырушы Виталий Жуковский мені «Атыраудан» көргісі келеді екен. Әзірге нақты шешім жоқ. Әрине, көп мүмкіндік берген «Қайсарда» мансабымды одан әрі жалғастырғым келеді. Бірақ құжат шешеді. Сол себепті алдағы жоспарым белгісіз.– Маусымды өзіңмен түйіндесек. Чемпионатта жеңімпаз болуға не жетіспеді?– «Қайсар» – биыл Қазақстанда ең көп ойын өткізген ұжым. Сәуір айынан бастап қарашаға дейін 36 кездесу өткізді. Чемпионаттан бөлек, Қазақстан кубогында ширек финалға дейін өтіп, үлкен жаңалық жасады. Топтық кезеңде премьер-лига өкілдерін жеңіп, сенсацияға тап болдық. Тығыз график «Қайсардың» біріншіліктегі кейбір ойындарына әсер етті. 10 күнде 3 матч өткізген кез болды. Футболшылар қалыпқа келу процесін атқара алмады. Сондай сәтте ұпай жоғалтып, негізгі бәсекелесіміз «Оқжетпестен» қалып қойдық. Бірақ жеңімпаз болған «Оқжетпестен» ұтылған жоқпыз. 3 рет кездесіп, екеуінде жеңіп, біреуінде тең нәтиже көрсеттік. Бұл көкшелік командадан мықты екенімізді дәлелдейді.– Әлем чемпионатына ойыссақ. Қай құрамаға жанкүйерсіз?– Португалияға қолдау көрсетіп жатырмын. Криштиану бастаған футболшылардан үмітім көп. Биыл титулды жеңіп алатындай мүмкіндігі бар. Құрамы да керемет. Бруно Фернандештың ойынын сүйсініп қараймын. Топтық кезеңде Уругваймен өткен ойында дубль жасап, Португалияға керемет жеңіс сыйлады. Бруноның соққан голынан кейін плей-офқа жолдама алды. Енді финалға дейін жету оңай болмасы анық. Бірақ ширек және жартылай финалда Франция, Испания, Англия секілді құрамалармен кездесіп жатса, Португалияның жеңісіне сенімім мол.– Қазір әлемде футбол саясаттың бір құралы есебінде көрініп жүр. Мұны әлем чемпионатынан да аңғардық. Кәсіби футболшы ретінде алып қосарыңыз бар ма?– Осы кезге дейін футбол достыққа, татулыққа шақыратын спорт түрі болып саналды. Әлі сол қалпында деп есептеймін. Иә, Катарда жағымсыз жайттарды көрдік. Германияның сурет арқылы не айтқысы клегенін білдік. Катар ислам мемлекеті болғандықтан теріс пиғылдарға шектеу қойды. Меніңше, құптарлық іс. Еуропа оның ішінде Германия қазір жағымсыз жаңалықтармен әлемді таңқалдыруда. Сол жаңалықты, яғни бір жыныстыларды одан әрі нәсихаттауды әлем чемпионатында жалғастырғысы келді. Гюндоган секілді мұсылмандары бар құраманың мұндай әрекеті ұят. Сондықтан футбол саясатқа айналмауы керек.

«Қайсар» футбол клубының футболшысы Қазақстан ұлттық құрамасына шақырту алды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Жалағашта білім саласымен қатар нәтижелі жұмыстарды көрсетіп келе жатқан сала – спорт саласы. Бұлай деуіміздің себебі де жоқ емес. Сала саңлақтары біріненс оң бірі дүбірлі додаларда топ жарып, ауданымыздың атын республикаға, тіпті халықаралық дәрежеде асқақтатып жүр. Осындай мықтылардың жетістігінің, маңдай терінің арқасында аудандағы спорт саласы дамып келеді. Жуырда тағы бір ауқымды спорттық шара өтіп, қазақстандық спортшылар қала берді, көршілес республикалардан да спорт саңлақтары келіп, бақ сынады. Аудан төрінде өткен, бірнеше күнге созылған турнир тартысты өтіп, кіл мықтының ішінен шын мықтыны анықтау қиынға түсті.Аудан жұртшылығы 3 күн бойы былғары қолғап додасының куәсі болды. Жұдырықтасу десе деребесі қозатын халықтың аузында «Кім жеңеді екен», «Пәленшенің баласы мықты», «Жекпе-жек тартысты болды» деген спорт төңірегіндегі сөздер өріп жүрді. Медицина саласының үздік дәрігері, КСРО-ның құрметті доноры, «Шапағат» мерекелік медальдарының иегері Ақназар Бектасовты еске алуға арналған ашық турнирдің жоғары деңгейде өткендігін осыдан-ақ пайымдауға болатын секілді. Турнирге Ақтөбе, Өскемен, Оңтүстік Қазақстан облыстарынан және де Өзбекстан елінен 2007-2008 және 2010-2011 жылғы туылған жасөсіпірімдерден құралған командалар келіп, жалпы 153 боксшы бақ сынады. Бір қызығы аудандағы бокстан аға-жаттықтырушы Нұрлан Есжановтың айтуынша, еліміздің әр аймағынан, тіпті көрші Қырғызстан, Тәжікстан мемлекеттерінен ашық біріншілікке қатысуға ниет білдірген спортшылар қатары көп болған.Бірінші күннен бастап жарысты тамашалауға келген спортсүйер қауымның қарасы қалың болды. Бірі баласын, бірі немересін, бірі інісін додаға қосқан жалағаштық жанкүйерлер таң атқаннан кеш батқанға дейін тапжылмай турнирді тамашалады. Заңдылық десек те болар, мұндай қолдауды көрген қызуқанды спортшылар да шаршы алаңда барын салды, сонысымен жарыс тартысты өтті. «Чемпион боламын» деген мақсатпен келген жасөспірімдердің бір-біріне жеңісті оңайлықпен бермейтінін алғашқы күннен-ақ байқадық. Бірінші күні турнирдің 1/8 кезеңі өтсе, ертеңіне 1/4 және жартылай финалдық кезеңіне жалғасты. Екінші күннің жекпе-жектерінде спортшылар жан алыспай, беріспеді. Жанкүйерлердің күткені де осы болды, өйткені боксшыларды енді бір атта са, алда финалдық кезең күтіп тұрды, яғни жүлдеге іліктің деген сөз. Сөйтіп 2 күн ішінде ақтық кезеңге кіл мықтылар іріктеліп шықты. Алғашты кезеңдерде Жалағаштың боксшылары жарады. Ақтық кезеңге ауданымыздан 10 боксшы өтті, осылайша жергілікті жанкүйерлер үшін турнирдің маңыздылығы одан бетер арта түсті.&nbsp;Сенбі күні көптен күткен финалдық кезең де басталды. &nbsp;Жарыс өтіп жатқан кешеннің іші боксты тамашалауға келген халыққа толған. «Баласы атқа қонса, анасы үйде отырып, тақымын қысады» демекші, көрермен ретінде финалға анасы келмесе де, көрші-көлем, ағайын-туыс бәрі осында жиналған. Талқылайтын бір ғана тақырып, ол – бокс. &nbsp; Кешке дейін созылған бокс мейрамында спортшылар өзара мықтыны анықтады. Әрине, шын жүйрікті анықтау оңай болған жоқ, боксшылардың барын салары анық. Бірінің бабы жанса, бірінің бағы жанған финалдық кезең де кешкітұрым өз мәресіне жетті. Ақтық кезеңнің қорытындысы бойынша жалағаштық 7 боксшы жүлдеге ілігіп, таңнан жүрген жанкүйерлердің мерейін бір үстем етті.Көрші Өзбек елінің жас боксшылары да осал емес екен. Өзге мемлекетке жұдырықтасуға келіп тұрған жасөспірімдердің көзінен я қорқыныш, я тартыну байқалмады. Бала болса да мұндай жігерлік көрсеткен қонақтарға жергілікті жанкүйерлер де дән риза болды. Жарыс қорытындысы бойынша Өзбек боксшылары 1 алтын, 1 күміске ие болса, Асатбек Нарузов ең үздік боксшы атағын алды. Сондай-ақ турнирдің ең үздік боксшы атағын жалағаштық Айбар Ақназаров пен спорт интернатының түлегі Нұрсаят Тынысбеков та иемденді. Үздік былғары қолғап шеберлеріне ерекше белбеу сыйлығы табысталды.<blockquote>«Жарыс оңай болған жоқ. Қарсыластарымның барлығы мықты, осалы көрінбеді. Ақтық кезеңге дейін сенімді жұдырықтастым деп айта аламын. Бірақ финалда жұдырықтасу қиынға соқты. Өйткені қарсыласым ретінде жерлесім Бек Мұхамедияр болды. Екеуміз бір-біріміздің жұдырықтасу тәсілдерімізді жақсы біліміз. Жекпе-жек тартысты өтті. Иә, бүгін менің бағым жанды, десе де қарсыласыма басымды иемін, әрине финалға шығу оңай емес. Жаттықтырушыма, жанкүйерлерге алғыс айтамын», – дейді жалағаштық чем¬пион Бейбарыс Танатарұлы.</blockquote>Жалағаштық чемпиондарға нақтырақ тоқталсақ, 32 келі салмақта 1 орынды жалағаштық боксшы Шахмардан Бисенов иеленсе, 34 келі салмақта Қалдан Нұрмұхамед алтыннан алқа тақты. Ал 57 келі салмақта жалағаштық Ернияз Мұратұлы, 70 келі салмақта Бейбарыс Танатарұлы жеңіс тұғырынан көрініп, чемпион атанды. &nbsp;Сонымен қатар жерлестеріміз Нұрсұлтан Нұрадин, Сәндібек Парасат, Аманжол Қасым жүлделі орындардан көрініп, жанкүйерлерді бір қуантты. Дүркіреген дода осылайша өте шықты. Ең бастысы турнирге келген қонақтар дән риза, келесі жылы міндетті түрде тағы да келетіндерін жеткізді. Ал Өзбекстан жаттықтырушысы мұндай жарыстардың жасөспірімдер үшін үлкен тәжірибе берітінін айтады. Иә, Өзбек елінде бүгінде бокстан әлем чемпионаты өтіп жатыр. Сол жарысты тамашалудың орнына Өзбек елінің жаттықтырушысы тәрбиеленушілерін осы турнирге алып келіпті. Міне, турнирдің жас өрендер үшін маңыздылығын осыдан-ақ түсіне беруге бо¬латын секілді. Осы ретте ел тізгінін ұстаған өңір азаматтары аталған турнирдің келесі жылы да жалғасын табатынына уәдесін берді. Жарыс соңында аудандық емхана бөлімінен Ақназар Бектасұлының атынан ұйымдастырудың басы-қасында жүрген аудандық бокс бөлімшесіне бағалы смарт теледидар тарту етілді.

Жалағаш ауданында тартысты турнир өтті

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> &nbsp;Абзал мен Гүлшаттың отау құрғанына тура бес жыл болды. Бірақ отбасынан сыңғырлаған сәби күлкісі естілмейді. Туыстары Гүлшатты бір емес бірнеше рет дәрігердің алдына апарды. Алайда тексерудің қорытындысы оң нәтижемен аяқталатын. Ал Абзал болса қаралуға намыстанып бой бермейді. Осылай жүріп арада тағы бір жыл өтті. Үміт оты өшкен соң әйелінен күдіктенуді қойып, кінәратты өзінен іздей бастады. Бар күшін жиып білікті дәрігердің алдына бас сұғалады. Қабағы қатулы, жасы егде тартқан ақ халатты жан күрсініп &nbsp;«балам-ай, өміріңде бір рет болса да неге атқа мінбедің?» деп сұрақты төтесінен қойды. Аң-таң болған Абзал бұл сұрақтан соң біраз абдырап қалды.Иә, дүниеде ұрпақсыз қалу қандай қасірет десеңші. Бүгінде «вирустай» тараған бедеулік пен белсіздік – басты трагедия болып отыр. Жолын іздеп, әуре-сарсаңға түскендер қатары да аз емес. Ал сіз білесіз бе? Белсіздіктің басты себебі – ердің атқа отырмауынан екен. Мұны ғылым әлдеқашан дәлелдеп қойды. Қалай деймісіз? Өткен ғасырдың 60 жылдарынан бастап 90 жылдарға дейін қазақ халқының саны қарқынды өскен. Сол кездегі Алпысбай, Жетпісбай, Сексенбай, Тоқсанбай, Жүзбайлардың өмірге келгенін бағамдай беріңіз. Он құрсақ көтеріп, Батыр ана атанған әйелдер де аз болмады. Бертін келе бұл үрдіс табалдырығымызды батыстың мәдениеті аттағалы тежелді. Рухсыздандық, құндылықтар жойылуға сәл-ақ қалды. Солай ер жігіттің атқа қонуы ұмытыла бастады. Сол кездегі өмірі жылқының үстінде өткен аталарымыз белсіздіктің не екенін білмеген. Оның емі де осы – ат үстінде серуендеу. Жалпы қазақ өмірін атпен байланыстырған халық. Олай болса неге аттан жериміз?Ат спорты кенжелеп қалған ба?Бағзы заманнан бері дайындығы мен шеберлігі мықты сарбаз әрдайым жеңіс шыңынан көріне білген. Ал бабаларымыз сарбаздың жауынгерлік даярлығын ұдайы жетілдіріп отырған. Яки шайқаста қолданатын әдіс-тәсілді бейбіт күндері ұлттық ойын ретінде дамытқан. Әрі қомақты бәйге тігіп, оларды ынталандырған. Мәселен көкпарды алайық. Бұл – жауынгердің ат үстіндегі ептілігі мен тақымын шынықтыратын жаттығу. Шайқас кезінде жолдасың жараланып аттан ауса оның денесін жерге түсірмей іліп алып құтқару керек. Немесе жау сарбазының тақымға басқан жарағын тартып алу қажет. Осылай көкпар тартып шыныққан жауынгер қиналмай-ақ жеңіске жетеді. Жалпы ат спорты – ат үстінде орындалатын спорт түрі. Бұл спорт бізде қаншалықты дамуда? Бір жылдары «Қазақстан» ұлттық арнасында «Көкпар» ұлттық ойыны көрсетілетін. Күнделікті. Қол соғып қошеметтеген үлкен буын аз емес еді. Жанымен беріліп «ал да ал» деп тақымын қысып отыратын. Бертін келе бұл бағдарлама да көгілдір экраннан көрсетілмей қойды. Қош. Одан қалды әлеуметтік желіні шулатқан бейнебаян тарады. Мұнда қырғыз жұртында өткен көшпенді ойындағы Қазақстан Өзбекстаннан жеңілгеніне қырғыздық жігіттің қазаққа үндеуі, жекуі түсірілген. Бұл да біраз дауға апарды. Жұрт та екіге бөлінді. Бірі – біреудің бабы, біреудің бағы деді, енді бірі – дайындықтың мүлдем болмауын тілге тиек етті. Айтып айтпай не керек, уақыт өте бұл да ұмытыла бастады. Бірақ, қашан аттың құлағында ойнаған жігіттер көк туымызды желбіретпек?Ауылда туыс ағам ерте көктем мен күз мезгілінде ұйымдастырылатын ат жарысына қатысатын. Әкесі &nbsp;атсейіс болған. Жылқы баптаудың қыр-сырын үйретіп кеткен. Ұлының жасы келген соң жас жігітті қасына алды. Сондағы ойы бәйгеге қатыстыру. Қанша машықтанғанымен әлгі жігіт жарыстан соң атты суарыпты. Солай аяғына жем түскен екен. Әкесінің көзіндей болған жылқы бір ғана қателіктен көз жұмды. Бұдан біз ат спортының еріккеннің ермегі емесін анық аңғарамыз. Қазекемнің сәйгүлік баптайтыны – жылқы мінезді халыққа тән қасиет. Жалпы жылқы баптау жеңіл іс пе? Жеңіл болса неге өңірдегі ат спортының бағы жанбай отыр? Аймақтағы ат спорты Жалағаш, Тереңөзек пен Шиеліде жақсы дамыған. Әсілінде Жаңақорғанның орны тым бөлек. Себебі Қызылорда облысы құрама командасының көп пайызын жаңақорғандық жігіттер құрайды. Ал Қармақшыда бұл спорт біршама кенжелеуде. Бірақ бұл салы суға кетті деген сөз емес. Ат спортының дамуына кей ауылдың жігіттері өз үлесін қосуда. Мұны елді мекенде көп өтетін ұлттық жарыстан аңғаруға болады. Мәселен түлектердің 10, 20, 30 жылдығы мен бітіруші түлектердің соңғы қоңырауында, наурыз мерекесі мен қарттар күнінде бәйге ұйымдастырылады. Бәйге қоржынын да ауыл азаматтары қалтасынан шығарып, томпайтып қояды. Бұл үрдістің ұрпақ тәрбиесіндегі мәнін де қалай айтпаймыз?!Бұл ауылдағы атқа мінгендерді біз де байқадық. Бірде сол ауылдың молдасын Жосалы совхозына жеңіл көлікпен әкелгенбіз. Қайтарда Жосалыға жетпей Дүр Оңғарға аялдадық. Жаз. Ораза айы. Күннің ыстығына қарамай 10-15 жастағы балалар аттың құлағында ойнап жүр. Жөн сұрасқанбыз. &nbsp;Жақында өтетін бәйгеге дайындық үстінде екен. Қуандық, қошеметтедік. Рас. Ауданда өтетін ат жарысқа жастардың талабы бар. Қатысып та талай бәйгеден олжалы оралып жүр. Десе де ат спортын дамыту мақсатында оқу пәніне қоссақ қалай болар еді? Әйтпегенде дене шынықтырудан қашқан талай бозбаланы көз көріп жүр.«Саусақ» ойынының берер пайдасы бар ма?Иә, саусақ деп отырғанымыз тек қолдың күшімен ойналатын ойын. Күш дейміз-ау, күшке жатпас бәлки?! Айтпағымыз жақында ғана спорт түріне енген – киберспорт ойыны. Бұл тек екі қолдың батырманы шертуі арқылы жүзеге асады. Бұған қызыққан жастар да аз емес. Тіпті әлемдік турнирге қатысып бағы жанғандар тізімі де жетерлік. Бұрын денди, сега секілді ойын аппараты бір үйде ғана болатын. Оған көрші балалар келіп жарыса ойнайтын. Сондағы «Мортал Комбат» ойынының қыр-сырын меңгеріп, функциясын дәптерге түсіретін-ді. Түрлі сан мен әріпті ойын төбелесінде қолданып, «фаталити» жасағанына мәз болады. Бертін келе компьютер қолжетімді бола бастады. Ғаламтор аз тартылғандықтан ойынды жүктеп алып, онымен біраз әуреге түсетін. Әсіресе кеңінен таралған «Контер Страйк» ойынын ауыл жігіттері жарыса ойнап, бақ сынайтын. Әлемтор да әр үйге тартылған соң бұл ойынды «сетевой» ойнап, түрлі жарысқа да қатыса бастады. Солай оқуы жайына қалған бала талай сан соққаны бар. Енді бұл ойындарды спорт түріне енгізіп қойды. Сол кезде ашушаң болып, өзіне әрең келгендері қолын бір сілтесе де ойынның қоржыны қомақты екенін ести сала қайтадан машықтануға көшті. Әлемдік деңгейде бақ сынап, ел абыройын көтергісі келеді-мыс. Жалпы киберспорт пен ат спортының аражігін ажыратып көрелік.Ат спорты бір орында тұрмайды. Ұдайы қозғалысты талап етеді. Жылқы баптау баланы сабырлыққа, төзімділікке тәрбиелейді. Бастысы жануарға деген құрметін арттырады. Сондай-ақ ұлттық құндылықты бағалай отырып, баланы ержүрек, батыл, алғыр, әрі шапшаң етеді. Әлгінде айтып өткен белсіздіктің де алдын алады. Ал киберспорт ше? Бұл ойын баланың интеллектуалдық ойлау қабылетін арттырады дейді. Расымен солай ма? Қазір ғаламторды ашсаң шимайланған бейнебаяннан көз сүрінеді. Одан ғаламтордың шырмауына түскен кіп-кішкентай баланың өлгісі келетінін анық байқайсың. «Интернетсіз» өмір жоқтай. Психикаға әсер ете ме? Етеді. Ал киберспорттағы ойын уақытыңды зая кетіріп қана қоймай, «ауру» адамдай шырмауына түсіреді. Тек ойын, ойын деп жынды адамдай «дымың» қалмайды. Олай дейтініміз, атыс-шабыс ойынынан бір сәтке ұтылса ашуланған баланың сұрықсыз түрін сонда көресіз. Тәрбиелік мәні бар ма? Жоқ. Бұл баланы – қатігездікке тәрбиелейді. Ал бір орыннан қозғалмай отырған бала қалай қабілетті болады? Күні-түні ойнап, ертеңіне көз жұмғандары да бар еді ғой. Бізге бұл ойын несімен жақын болды? Ата-бабамыз қылыштың орнына «тышқан» алып, найзаның орнына пернетақтамен жауға шапқанын көрдіңіз бе?! Өкініштісі сол ат спорты емес киберспортқа көңілдің көп бөлінуі. Жаңа ғасыр талабын алға тартқанымызбен мәңгүрт болып бара жатқанымызды бір сәтке есімізге алайық.Иісі қазаққа құлаққағыс«Алма піс, аузыма түс» деп құр жатуды нарық көтермейді дейміз. Иә, кәсібін бастап, дөңгелеткендер қатары көп. Оның ішінде анаубіржылдары аудандардың бірінде – иппотерапия ашылғанда бөркімізді аспанға аттық. БАҚ жарыса жазды. Бұл не деп таңқалғандары да аз болмады. Иппотерапия – жылқы үстінде науқасты емдеу. Әлеуметтік осал топтағы, аурушаң балаларға арналған бұл кәсіпті мақалаға арқау болсын деп жазбаққа жүгіндік. Бірақ өкініштісі бұл терапия жабылып қалыпты. Аспанға атқан бөркімізді қайта қағып алдық.Бірде фейсбуктен Мөлдір Әнуарбекқызының жазбасын оқыдым. Марқайдым. Жазбаның мәні мынада, Жоламан есімді жас жігіт жастайынан жылқы малын қадір тұтқан екен. Осы мақсатта ол сәйгүлік баптап, бәйге аттарын жаратады. Жоламанның жүйріктері аламан бәйгелерде топ жарып та жүр. Осындай кәсібін өзі ғана біліп қоймай, жасөспірімдерге үйретуді қолға алған. Баптауындағы 7 сәйгүлікпен (ағылшын, қолтума тұқымдар) мектеп оқушыларына үйрету үшін тегін үйірме ашыпты. Жылқы десе қанымыз қозатын қазақпыз ғой. Үйірмеге жиналған қарадомалақтар қатары көп. Олардың ішінде бұрымдылар да бар екен.Кәсіпкерлерге құлаққағыс дейміз бе, әйтеуір осы ат спортына деген үлесін тигізсе деген ниет біздікі. «Қалауын тапса қар жанар». Ұлттық кодымызды сақтап қалған да ғана болашақтың тұтқасын ұстар нағыз азамат өседі.P.s Ақан серінің Құлагерін білесіз бе? Сері мен жылқының арасындағы сүйіспеншілік жүрегімізді жібітті емес пе? Ақаң оған өзге аттан бөлек қарады. Арнайы құдық қаздырды, қайыңнан қора, жер астынан монша салғызды. Құлагер көз жұмғанда серінің оны күткендегі бейнесі нағыз трагедияның көкесі еді. Осыдан-ақ жылқының қазақ үшін орны тым ерекше екенін бағамдай беріңіз. «Көш – жүре түзелетінін» білсек ат спортының дамуына бір қазақтың баласындай атсалысуымыз керек.&nbsp;

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары: Спорт