&nbsp;<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp; Әр қазақстандыққа мемлекеттен берілетін тегін 10 сотық жердің жыры өте өзекті тақырыпқа айналды. Бұл сауал қазір аудан тұрғындарын да көбірек мазалап жүр. Оның себебі де түсінікті, жылдан жылға жер кезегіне тіркелушілер саны артып, ал ие болғандар саны мандымай отыр. Жылына кем дегенде мыңға жуық тұрғын жер кезекке өтініш білдіреді екен. Бала-шағаның несібесіне әйтеуір бір алармыз деген үмітпен жүргендер көп. Біз бүгін осы тақырып төңірегінде тағы да талдап, жауапты мекемелермен байланысып, нақты жауап іздедік.Нақты мәліметке сүйенсек, жер кезегін сарыла күтіп жүрген тұрғындардың алды 8 жылдан астам уақыт әкімдікке үмітпен қарап отыр. 2015 жылдың аяғында тіркелгендерге кезек келіп тұр дейді жауаптылар. Біз алдымен кент әкімдігінің есігін қақтық. Біздің қолымызға тиген мәліметтерге жүгінсек, 2022-2023 жыл аралығында жеке тұрғын үй құрылысы үшін берілген жер учаскелері туралы ақпаратта 2015 жылы кезектілік санында 546 адам деп көрсетілсе, алғандар саны 470-ке жеткен. Тек 76 тіркелуші ғана қалыпты. Олар толық қол жеткізсе, 2016 жылы тіркелгендерге кезек келеді. Оның да ауылы алыс емес деп есептейік.Кент қызметкерлері мәліметті аудандық ауылшаруашылығы және жер қатынастары бөлімі толықтырады деді. Ол мекемеге де жол түсті. 2015 жылдан бүгінге дейін аудан бойнша 8 мыңнан аса тұрғын кезекте тұр екен. Бұл өте көп, жыл басында қаншама тұрғын тағы тіркелген. Біз аудан әкімдігінің ресми сайтына жүгіндік. Жеке тұрғын үй құрылысы үшін жер учаскесін алуға 2023 жылы 856 жеке тұлға тіркеліпті. Кәсіпкерлік мақсаттағы жер учаскелері бойынша ҚР Жер Кодексінің талаптарына сәйкес 2023 жылы көлемі 8,76 гектар болатын 47 жер учаскесі «Ақпараттық есептеу орталығының» порталында электронды сауда-саттық (аукцион) арқылы 31 391 623,19 теңгеге сатылған деген мәлімет тұр. Жалпы жеке тұрғын үй құрылысы үшін Жаңақорған кенті және ауылдық округ әкімінің шешімдерімен жер учаскесін алған тұлғалармен жалға беру туралы 647, сатып алу арқылы 173 келісім-шарт жасалған екен. Бұл атқарылған жұмыстарға берілген нақты факт.<blockquote>– Жер учаскесін алу үшін кезектілікке тіркелмегендігі анықталса ҚР Ауыл шаруашылығы министрінің №301 бұйрығының 15-қосымшасына сәйкес «Жер учаскесін алу үшін кезекке қою» мемлекеттік қызметін көрсету қағидасы арқылы egov.kz порталына жеке электрондық цифрлық кілтіңіз арқылы кіресіз. «Жылжымайтын мүлік» батырмасын басып, «Жер қатынастары» тізілімін таңдап, «Жеке тұрғын үй құрылысына жер учаскесін (10 сотық жер) алуға кезекті қарау немесе кезекке тұру» бөлімшесіне өтесіз. Жаңақорған кенті немесе республиканың кезкелген аймағын таңдап өтініш білдіруге болады. Тағы айтамын, тіркелу тек электронды түрде, – деді бөлімнің жетекші маманы Ерболат Шайдаров.</blockquote>Ал, кезегіңізді білгіңіз келсе электронды түрде көре аласыз. Иә, қазір құжаттың басым бөлігі электронды жүйеге көшті. Ол үшін тиісті мекеме немесе кент есігін сығалап жүрмейсіз. Бір сәт заңдылықты зерделеп көрейік. Жер кодексінің 50-бабына сәйкес, қазақстандық азаматқа жер тегін берілуі тиіс. Әрине, мақсаты мен мөлшері де бекітілген. Атап айтқанда, ауылдық жерлерде жеке қосалқы шаруашылықты жандандырғысы келгендер суарылмайтын жерлерден – 0,25 га және суармалы жерлерден 0,15 га ала алады. Бұл ретте үй және егістік алқаптары берілмейді. Дегенмен бұл жерде де шикілік жоқ емес. Бұл тақырыпта аудан заңгерлері мен блогерлер үлкен мәселе көтеріп жүр. Оған кейінірек тоқталармыз. Заң бойынша қазақстандықтардың құқығын талдап алайық. Одан кейін ақысыз ала алатын 0,10 га жер жеке тұрғын үй құрылысын жүргізуге беріледі. Көгалдандыру, саяжай құрылысы үшін 0,12 га алуға құқылысыз. Бұл – әр қазақстандықтың алуға толықтай құқығы бар жер телімі. Бір қарағанда, заң бойынша бекітіліп, осы мемлекеттің азаматтарына қамқорлық жасалып, ескерілгені қуанышты. Енді осы мүмкіндікті пайдаланып, қазақстандықтар бас-басына үй салып, шаруашылығын дөңгелетпей ме деп ойлап қалуыңыз заңды. Дегенмен барлық мәселе заңды құқығына басымдық беріп, жер алуға кезекке тұрғанда басталады. Басқа мақсаттарды емес, жеке тұрғын үй құрылысы мысалын қарастырып көрсек. 10 сотық жерге жайлы баспана салуға әбден болады. Әрі басында үйі бар-жоғына қарамастан, кез келген адам иелене алатыны заңда жазылған. Тіпті отбасыңызда бұрын-соңды 0,10 га жер алған адам болса да, сіз жеке тұлға ретінде өз теліміңізді талап ете аласыз.Әлбетте, бір адамға бір рет қана беріледі. Ауданға қайта оралайық. Жер берілмей жатуының басты себебі жердің жоқтығы дейді құзырлы мекемелер. Әкімдік те, жерге жауапты бөлім де «Саяжай-1» мөлтекауданы инфрақұрылымын күтіп отырмыз дейді. Сол үшін құрылыс бөліміне телміріп отырған жайы бар.Аудандық, сәулет, қала құрылысы және құрылыс бөліміне де бардық. Саяжайдың қашан ашылатыны жөнінде сауал тастадық. Бізге бас маман Шыңғыс Маханов жауап берді:<blockquote>– 2021 жылы Жаңақорған кентіндегі 300 гектар жерді қамтитын Саяжай-1 учаскесінің егжей-тегжейлі жоспарлау жобасы әзірленіп, 2022-2023 жылдар аралығында электр желісін жүргізу, су құбырын тарту, тас жол құрылысы және газ құбырын жүргізу үшін жоба сметалық құжаттары дайын тұр. Инфрақұрылымдарды жүргізу үшін жоба құны – 6 млрд 774 млн теңге. Атап айтқанда электр желісін жүргізуге – 2 млрд 261 млн 139,44 теңге, су құбырын тартуға – 1 млрд 772 млн 722,091 теңге, тас жол құрылысына – 865 млн 013,89 теңге жұмсалады. Газ құбырын жүргізу үшін 1 млрд 875 млн 218,616 теңге қаржы қажет. Аталған инфрақұрылымдардың құрылыс монтаж жұмыстары үшін 2023 жылы облыстық және республикалық бюджеттен қаржы сұратылып, қолдау таппады. Ағымдағы жылы құрылыс монтаж жұмыстары үшін облыстық және республикалық бюджеттен қаржысы қайта сұратылды. Инфрақұрылым жобаларға қажетті қаржы бөлінген жағдайда құрылыс жұмыстары қарқынды жүріп, 1600-ге жуық жер учаскесі ел игілігіне пайдалануға беріледі, – деді бас маман.&nbsp;</blockquote>Жер кезегінің жылжымау сыры инфрақұрылымның тиянақталмауында. Егер бұл іс жүзеге асса жобамен 2015, 2016, 2017 жылы кезекке тұрғандар толық қамтылады деген сөз. Мүмкіндік болса 2018 жылды да еңсеріп тастауы кәдік. Ендеше, биылғы жылдан үміт күтейік. Ең бастысы, жер кезегінің жылжуы қаржыға келіп тіреліп тұр. Іс түйінін жоғары орындардың шешімі тарқатады.

Жаңақорғанда 2016 жылы жер кезектілігінде тұрғандарға  кезек келді

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> &nbsp;Қызылорда облысы Жаңақорған ауданында қамауға алынған көпбалалы ана әрі қоғам белсендісі Сандуғаш Тұрлыбекованың балалары анасын бостандыққа шығару үшін Тоқаевтан көмек сұрайды, деп хабарлайды <a href="https://dalanews.kz/kz/article/qogam-belsendisi-sandugash-turlibekovanin-balalari-toqaevtan-komek-suraydi.html">Dalanews.kz</a>.Аталмыш фактіге қатысты&nbsp;Қызылорда облысы полиция департаменті мәлімдеме жасады.“Аталған дерек бойынша Қызылорда облысының полиция департаменті қылмыстық іс қозғады. Қазір тергеп-тексеру әрекеттері жүріп жатыр” деп қысқа қайырған ведомство Ulysmedia.kz жолдаған сауалға.<blockquote>Кейін белгілі болғандай, көпбалалы жалғызбасты ана, белсенді 40 жастағы Сандуғаш Тұрлыбековаға "екі адамды бопсалады" деген айып тағылған.</blockquote>Тұрлыбекованың балалары айыпты мойындамайтынын, ұстауды белсенділігімен байланыстырғанын мәлімдеп, мемлекет басшысы Тоқаевтан көмек сұрады.Еске салайық, 6 наурыз кешке осыдан бірнеше жыл бұрын Қызылорда облысының экс-әкімі Гүлшара Әбдіқалықоваға "ханның қызы" деген тұрғын ұсталғаны мәлімделген болатын. Бұл туралы әлеуметтік желі қолданушыларының бірі жазған еді.Белсендінің туыстары полиция Тұрлыбекованың тұрғын үйіне тінту жүргізгенін айтады. Ал Тұрлыбекованың қызы Шакизат Олжабай анасын ұстауға "дәлел және негіз жоқ" деп санайды.<blockquote>"6 наурыз сіңлімнің туған күні еді. Үйде сіңлім, інім үшеуі болған. Кешке 20 шақты полицей үйге келіп, есікті сындырған. Осы кезде анам 3 жасар інімді құшақтап тұрған. Ана мен баланы айырып, інім мен сіңлімді далаға күштеп шығарған. Анамды 3 сағат бір бөлмеге қамады да, аудандық полиция бөліміне алып кетті. Адвокатты 7 наурыз түстен кейін ғана кіргізді. Біз – бес баламыз. Не істеу керек, білмейміз. Інім “Мамамды полиция әкетті” деп жылап жүр. Оны қалай жұбатарымызды білмей отырмыз. Анамның кінәсі жоқ, дәлел жоқ. Меніңше, бұл қолдан ұйымдастырылған іс. Қазақстанда белсенділерді қамау қалыпты жағдайға айналды. Қазақстандықтардан араша сұраймын" дейді белсендінің қызы “Азаттыққа” берген сұхбатында.</blockquote>Қызылорда облыстық полиция департаменті баспасөз қызметінің хабарлауынша, Тұрлыбекова Қылмыстық кодекстің "Қорқытып алу" бабымен күдікке ілініп, тергеу изоляторына қамалған.Фото: dalanews.kz

Қоғам белсендісі Сандуғаш Тұрлыбекованың балалары Тоқаевтан көмек сұрайды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp; Айдана ата-анасының жалғыз қызы. Көзінің ағы да, қарасы да – өзі. Ойын баласы кезінде алаңсыз жүре беруші еді, ес біле келе бауырым болса деп армандайтынды шығарды. Әсіресе сіңілім болса, бірге сабаққа барып, бірге үй жинаушы едім деп томсыраятын. Қуыршақпен ойнатып, ертегі кітап оқып берген болар ма едім деп те іштей тынатын. Ал інісі болса ше? Ол да жақсы ой. Қайда барса да қасынан тастамай, ерітіп жүрер еді. Бірақ бұл оның тек қана балалық қиялынан туған түрлі-түсті көріністер болатын. Қияға тартқан қиялы адастырмады. Ол көріністер бойжеткен соң өңіне айналарын ол әрине, сол уақытта білген жоқ.&nbsp;Бір үйдің еркесі ештеңеден тарлық көрмей өсті. 9 сыныпты бітірісімен Қызылордадағы колледждің біріне құжат тапсырып, жолы болып оқуға түсті. Оны заңгер мамандығы бойынша бітіріп, енді қызметке кірісемін бе деп те жүрген. Аяқ асты бәрі өзгеріп салды. Күтпеген жерден өмірлік серігін кезіктірді. Қалай дейсіз ғой? Айтайық. Телефон арқылы. Иә, ұялы телефонмен танысып, сөйлесіп жүрді. Басында аздап жүрексінгені рас. Дегенмен, тетіктің ар жағындағы дауыс өзіне сенімді. Әйел баласына басты керегі де сол қасиет. Телефоннан басталған таныстық ұзамай бойжеткен мен бозбаланың кездесуіне ұласты. Жігіт сөз салды. Көрші ауылдан. Өзі секілді қазақы тәрбиелі. Сабырлы, салмақты ер адамға жарасымды мінез. Уақыт созбаламай ортақ келісім жасап, олар жаңа отбасын құрды. Айдана Шонтаева бүгінде Ерқосаевтар отбасының ибалы келіні, 7 баланың ардақты анасы. Ерекшелеп айтқанда, Қармақшы ауданындағы (Байқоңыр қаласы, Төретам кенті, Ақай ауылын есептемегенде) ең жас Алтын алқа иесі.&nbsp;Айдана Алтынбекқызы 1993 жылы Дүр Оңғар ауылында туған. Биыл жазда &nbsp;мерейлі 30 жасты толтырды. Жансерігі Нұрғали Едігеұлы Төребай би ауылының азаматы. Ауыл шаруашылығы саласында еңбек етеді. Бір айтары, ерлі-зайыптылардың екеуі де көпбалалы болуды қалаған екен. &nbsp;<blockquote>– Ана атану – тұрмыс құрған барша келіннің арманы. Маған да ұрпақ сүйіп, ана атану бақыты бұйырғанына сансыз шүкір етемін. «Балалы үй – базар» деп қазағымыз тегінге айтпаған ғой. Жақсы жерге келін болып түстім. Анамыз керемет жан. Сыйластықта берекелі әулеттің шамын жағып отырмыз. Келін болып босаға аттағанымда небәрі 18 жаста едім. Білгенімнен білмегенім көп. Сондай сәттерде екінші анам жанына жақын тұтып, отбасылық шаруаның барлығына үйретті. Ақылын айтты, кеңесін берді. Қазір де солай. Немерелерінің де жағдайын жасап, өсіріп бағуға көмектеседі, – дейді жас ана риза пейілде.&nbsp;</blockquote>Тұрмыс құруға 18 жас жас емес пе, деген сауалымызды да көкейде іркіп қалмадық. Ал ол болса «жақсы көргеннен болар» деп қысқа ғана қайырды.&nbsp; Бүгінде соңғы мәлімет бойынша ауданда 925 көпбалалы ана тіркелген. Оның 55-і Батыр ана, 248-і «Алтын алқа», 525-і «Күміс алқа» иегері болса, 97-сі І және ІІ дәрежелі «Ана даңқы» орденімен (Байқоңыр қаласы, Төретам кенті, Ақай ауылын есептемегенде) марапатталған &nbsp;екен. Осындайда алтын құрсақты аналарымыздың қазақ ұлтының санына, демографиялық ахуалына қосып жатқан үлесі ұшан-теңіз деуіміз заңдылық. Осы ретте Досай бидің «Бір баласы бардың шығар шықпас жаны бар, екі баласы бардың болар-болмас халі бар, үш баласы бардың үш рулы елде малы бар, ... тоғыз баласы бардың толғандырар жолы бар, он баласы бардың орда бұзар қолы бар» дегені еріксіз еске түседі. Демек, бұл әрбір қазақ шаңырағында бала саны артқан сайын оның &nbsp;әлеуеті мен бақ-берекесі де арта түседі дегенді сезіндірсе керек-ті. &nbsp;Ерқосаевтар отбасының да өз арман-мұраты бар. Балалар жақсы білім алып, азамат болып өссе. Алдына елдің арқасүйер ұл-қыздары болып, қоғамын дамытса, деген мақсаттар қойған. Осындай таудай талаппен балалардың төртеуі мектепте білім алуда. Сабақ үлгерімдері де жаман емес. Әжелерінің, ата-анасының көмекшілері. Нұрбақыт 6-шы, Зерхан 5-ші, Айша 3-ші сыныпта оқып жүрсе, Әлинұр жаңа оқу жылында мектеп табалдырығын аттап, оқушы атанды. Ал Бақкелді мен Нұрисламның жасы бірі – 4-ке толса, бірі – 3-те. Жанұяның кішкентай батыры Азат – 1 жаста.&nbsp;Заман ағымына қарай кейбір жас отбасылар «Балаларды ертең асырай, қажетін өтей алмасақ, қалай болады?» деген дүдәмал ойда жүргендері жасырын емес. «Ал не себепті сіздер көпбалалы болуды қаладыңыздар?» деген де сауалды тікесінен қойдық. &nbsp;<blockquote>– Өзім отбасында бір бала болсам, жолдасымның бір әпкесі бар. Ер баладан жалғыз. Олар бір ұл, бір қыз. Жолдасым – қарашаңырақтың иесі. Сол себепті бізге сенім жоғары. Содан да шығар екеуміздің көпбалалы жанұя болғанды қалағанымыз. Көзге көрінген балаларымыз аман болсын. Келешекте Алланың берері болса, одан да үмітіміз бар. Жас аналарға айтарым, көпбалалы болудың бақытын татқан адам ғана біледі. Түсінемін, асырап-бағу оңай емес деп те айтатын болар. Дегенмен, әр баланың өз несібесі болады. Көпбалалы отбасында өскен бала көпшіл, мейірімшіл келеді. Бір-біріне қамқорлықпен қарайды, – дейді отбасының ұйытқысы, ауданымыздағы ең жас батыр ана ортақ ойымен бөлісіп.</blockquote>

Ең жас батыр ана Төребай би ауылында тұрады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp; Бүгінде Instagram, You tube, Tik-tok секілді әлеуметтік желі мен платформаларда жеке блог жүргізу трендтен қалмайды. Онда түрлі салада еңбек етіп жүрген дәрігер, мұғалім секілді мамандар бар. Олар өзінің жеке өмірінен бөлек жұмысын көрсету арқылы өзгеге пайдалы болып жүр. Осы орайда ұлағатты ұстаздар да дәстүрлі форматты қойып, шәкірттерін танымал желі арқылы тәрбиелеуде. Солардың бірі Қармақшы ауданы, Төретам кентінің тұрғыны – Мақпал Жайлашева.&nbsp;Ол №85 орта мектептің түлегі. Мектепті бітірген соң Жезқазған гуманитарлық колледжінде бастауыш сынып мұғалімі мамандығын үздік дипломға бітіреді. Жас маман Төретам кентіндегі №80 мектеп-гимназиясының бастауыш сынып мұғалімі болып орналасады. Аталған мектепте күні бүгінге дейін еңбек етіп келеді.&nbsp;Білім берудің қазіргі жаңа құрылымы және оқу әдістемесінің мазмұнының өзгеруі мұғалімдердің кәсіби шеберліктерін жаңартуын, шығармашылық ізденістерін қажет етеді. Сондықтан оқушылардың белсенділігі мен танымдық іс-әрекеті арқылы оқушылар шығармашылығын дамыту, қажетті жағдайда айрықша шешім қабылдай алатын жеке тұлға дайындау, осыған орай оқытудың жаңа технологияларын енгізе отырып білім беру мұғалімнің басты міндет болып отыр. Соның ішінде сандық технология қазіргі ұрпаққа қажет екенін жоққа шығаруға болмайды. Бүгінгі ұрпақтың көп бөлігі уақытын телефонмен өткізеді. Сол үшін мұғалімдер соған адаптация жасап, пайдалы ақпарат бере бастағаны дұрыс. Оқушыларға пайдалы болатын дүниені кеңінен таратып, насихаттау керек.&nbsp;<blockquote>– Ұстаздық қылу оңай емес. Алайда маған мұғалім болу бақыты бұйырған екен. Жүрегіммен осы мамандықты жақсы көремін. Кейде түрлі адамдар тарапынан сөздер де естіп жатамыз, сырттай әңгіме де көп. Бірақ кім не айтса да өз ойымнан тайған емеспін. Қайта ілгерілей түсемін. Себебі мен өз жұмысыма берілген жанмын. Өмірімді балаларға арнағанмын. Сол үшін қазіргі заман талабына сай әлеуметтік желіні тұрақты жүргізудемін. Ондағы бірінші мақсатым – &nbsp;оқушыларыма естелік болып қалуы. Ертең есейгенде осы парақшадан өздерін көріп, көңілдері көтеріліп, өткенге көз жүгіртіп ұстаздарын еске алып жүрсін деген ойым болды. Екіншіден, жас мамандарға пайдалы болу. Сабақта қолданатын әдіс-тәсілдерімді пайдаланып, өз игіліктеріне пайдаланғанын қаладым. Ең алдымен, балаға қызық, оның дүниетанымы мен әлемді тануға деген ниетін оятатын заманауи әдіс-тәсілдерді қолдану қажет. Кейде әлеуметтік желіде менің жекеме шығып әдістеріңізбен бөлісіңізші деп жазып жатады. Мұндай сәтте қуана келісемін, – дейді ол.</blockquote>Қазірде ұстаздар, әсіресе жас мамандар осы болмысы бөлек жаңа ұрпақты білімге қызықтыру мақсатында әлеужелімен дос болып, жұлдыз болудан тартынбайды.&nbsp;<blockquote>– Қазіргі оқушылар мен ата-аналардың дені Tik-tok-та отырады. Әрине, оқушылармен көзбе-көз отырып сабақ берген тиімді. Дегенмен әлеуметтік желіні білім беруді насихаттауда оңынан қолдануға болады. Сол себепті онлайнды да, оффлайнды да қатар алып жүрген әлдеқайда тиімді, – дейді жас ұстаз.</blockquote>«Білім негізі – бастауышта». Иә, кез келген нәрсенің кірпіші дұрыс қаланбаған болса, оның болашағы бұлыңғыр болады. Оқушы үшін бұл өте маңызды кезең. Сондықтан да бала қолына алғаш әліппе ұстатып, әріп танытатын бастауыш сынып мұғалімі жан-жақты болуы тиіс. Ал тәжірибесі толысқан мұғалім Мақпал Болатқызының тәрбиелеген шәкірттер жеңістің қиясынан көрініп жүр. Осыған дейін үш бірдей сыныптың бастауышта білімін қатайтып, жоғары сыныпқа жолдаған. Ал қазір 2 сыныпқа қадам басып, 23 оқушыға білім нәрін себуде.&nbsp;Кейіпкеріміз мұғалімдік қызметінен бөлек шаңырақта келін, балаларының сүйікті анасы. Жолдасы Рамазан – жеке кәсіпкер. Бүгінде екеуі Айсұлтан, Әлисұлтан есімді қос батырды тәрбиелеп отыр.

Жаңашыл жас ұстаздың жетістігі

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Жаһандану заманының ең күрделі мәселесі – қоқыс қалдығы. Бұл тек біздің елімізде ғана емес, дүниежүзін дүр сілкіндіріп отыр. Себебі тұрмыстық және өнеркәсіптік қалдықтар адам өміріне орасан зиян келтіреді. Тіпті оны өртесе де, жерге көмсе де, сорттаса да әлі күнге дейін адам баласына төндіретін қаупі азайған жоқ. Деректерге сүйенсек, дүниежүзінде әр тұрғын шамамен жылына 300 кг жуық қоқыс шығарады. Ал бұл есепке зауыттар мен фабрикалардан шығатын қоқысты және қоғамдық жерлерде пайда болатын қалдықтарды қосып, есептей беріңіз. Жә, дүниежүзіндегі деректі қозғап болсақ, өзіміздің елде жылына қанша қоқыс шығатынын талқылап көрелік. Ақпараттық агенттіктердің мәліметтеріне сенсек, Қазақстанда жыл сайын 5 миллион тоннадан аса тұрмыстық қалдықтар жиналып, соның ішінде қағаз, картон өнімдері, металл, пластик, тамақ қалдықтары, ағаш өнімдері, шыны сынықтары сияқты қалдықтар, тұрмыстық техника, бояғыштар, медициналық қалдықтар, пестицидтер, тыңайтқыштар, химиялық және басқа да күнделікті өмірде қолданатын заттардың қалдығы шығады. Бұлардың әрқайсысы топыраққа және ауаға, су мен адамның тыныс алуына зардабын тигізері мәлім. Бұдан бөлек, буып-түю секілді заттардың сыртқы орама қаптары да тау болып үйіліп жатқан қоқыстың бір бөлшегін қүрап отыр. Сол себепті тұрмыстық қалдықтарды қайта өңдеуді бүгінгі күннің басты тақырыбы ретінде жазсақ айып болмас.Жалпы тұрмыстық өмірде біз қанша зат қолдансақ, сонша қоқыс шығатыны белгілі. Қоқыс шығармау үшін өмір бойы ештеңе пайдаланбай да жүре алмаймыз. Өмір сүрген соң міндетті түрде шығын шығады. Алайда сол қоқысты да тиімді пайдаланып, қоршаған ортаны ластамаудың амалын қарастырған жөн. Осы уақытқа дейін тұрмыстық қалдықтар өртеліп я болмаса жерге көміліп келгенін жоғарыда айттық. Алайда мұндай зиянды қалдықтарды бұлай тастаудың екі жолы да тиімсіз екеніне ғалымдардың көзі жетіп отыр. Сондықтан 2019 жылы елімізде пластмасса, қағаз бен әйнекті алдын ала сұрыптаусыз салуға тыйым салынды. Осы жылғы дерек бойынша елімізде қоқыс өңдеу ісі 3 пайызға артқан екен. Алайда республика аумағындағы 20-дан астам қоқыс полигоны 125 млн тонна коммуналдық қалдыққа толып қалған. Оның үстіне қарапайым тұрғындар да қоқысты сұрыптап салуға немқұрайлы қарап жатады. Кейде қағаз бен әйнекті, пластмасса мен тамақ қалдығын бір жәшікке тастап жатқанын көзіміз де көрген кездер болған. Сондықтан бүгінгі күні қалдықтардан құтылудың бірден бірі жолы – оны қайтадан өңдеу.Әрине, құлаққа түрпідей тисе де бұл кәсіп бірталай адамға пайдасын тигізері сөзсіз. Ең біріншіден, адамдарды жұмыспен қамтып, жаңа кәсіпорындардың ашылуына мұрындық болса, екіншіден, бейберекет шашылған қалдықтармен қоршаған ортаны ластаудың алдын алады. Еуропаның Германия, Аустрия, Швеция және Нидерланд сияқты алдыңғы қатарлы елдердің тәжірибесіндегі негізгі үш бағытына сүйенсек, аталған өнімнің құнды компоненттерін қайталама шикізат ретінде қолдануға және қайта өңдеуге болады. Себебі бір рет қолданылған кейбір заттар қайтадан өңдеуге жарап жатады. Мысалы, қағаз қалдықтары, консервіленген және алюминий құтылары, пластмасса мен шыны бөтелкелерді қайталама энергетикалық ресурстар ретінде пайдалануға болады. Оның барлығын алдын ала залалсыздандырып, белгіленген табиғатты қорғау нормалары мен ережелерге сәйкес қалдықтарды полигонға жеткізеді. Нәтижесінде, біріншіден, қалдықтың 40-60 пайызы қайталама материалдық ресурстар ретінде қолданылса, екіншіден, 25-35 пайызы энергияны кәдеге жарату арқылы жағылып, оның 20 пайыздан астамы көміледі. Яғни тұрмыстық қалдықтардың кем дегенде 50 пайызы қайталама материал ретінде іске асырылып келеді. Өкінішке қарай, мұндай қайта өңдеу нәтижелері біздің елімізде кездеспейді. Әңгіменің әлқиссасында айтып кеткендей біздің елде тіпті қалдықтар сұрыпталмайды. Еуропа елдерінде тұрмыстық қалдықтардың әр жәшікке салынуы қатаң қадағаланады. Тіпті бұл туралы сарапшы Ерлан Каримов «Egemen Qazaqstan» газетіне берген сұқбатында былай деп пікір білдіреді: «Бүгінгі таңда елімізде қатты тұрмыстық қалдықтардың 3005 полигоны бар, оның ішінде экологиялық және санитарлық нормаларға сәйкес келетіні тек – 635 полигон. Бұл жерлерде 125 млн тонна қатты-тұрмыстық және қауіпті қалдықтар жинақталған. Оларды қайта өңдеу де, жою да мүмкін емес, өйткені аймақтарда қоқысты қайта өңдеу инфрақұрылымы әлі де дұрыс жолға қойылмаған. Жыл сайын өткізілетін ғарыштық мониторингтің нәтижесінде мыңдаған заңсыз полигон анықталды». Осындай мәліметтерге қарап, мүмкін қалдықтан пайда табуды ең бірінші өзімізден бастау керек па деген ойға да қаламыз. Себебі сұрыпталып салынған қоқыс жұмысты жеңілдетеді. Бұдан бөлек, жасыл экономикаға қатысты жастарды ынталандыратын бірнеше жобалар ұйымдастырылса да артық етпейді. Осыдан бірнеше жыл бұрын ауданымызда «Zhas project» бағдарламасының негізінде өңір жастары «Green plastic» жобасы арқылы тың дүниелерді іске асырған болатын. Мәселен, Бақытжан Ыбрашев пластмасса бөтелкелерді қайта өңдеу жұмысын қолға алып, нәтижесінде еден мен қабырғаға төсеуге болатын арнайы плиткаларды шығарған. Ол үшін арнайы бөтелке пішініне ұқсас қоқыс жәшігін орнатып, қоқыс арасынан тіпті пластмасса бөтелкелерді жинауына тура келген. Осындай тынымсыз еңбегінің арқасында тұрмыстық қалдықты өңдеп, қарапайым ғана бөтелкеге екінші өмір сыйлады. Ал ол оған шабыт берген «Zhas project» бағдарламасы. Осы сияқты ауданда білікті жастар жетерлік. Тек оларға қаржылай қолдау білдіретін жобалар керек-ақ. «Жақсыдан үйрен, жаманнан жирен» дейтін халықпыз. Осындайда әлемдік деңгейге шығып, дамудың даңғыл жолына түскен алпауыт мемлекеттерді айтпай кетпесек болмас. Мәселен, Жапонияда аралды кеңейту және әуежайлар сияқты ірі нысандарды, тіпті Осака қаласындағы EXPO-2025 нысандарын салу үшін қалдықтардан брикеттер шығарған. Швеция өз зауыттарының жұмысын қамтамасыз ету үшін көрші елдерден қоқыс иморттауға мәжбүр. Аустрияда жергілікті тұрғындар қоқыс жағу зауыттарының жанынан тұрғын үй сатып алуға тырысады, өйткені үй жеңілдетілген негізде жылу мен энергиямен қамтамасыз етіледі. Германияда Ганновер қоқыс электр стансасы 280 мың тонна қалдықтары жағып, 53 мың үй шаруашылығын электрмен қамтамасыз ету үшін 170 000 МВт сағат электр энергиясын өндіреді. «Айта, айта Алтайды. Жамал апам қартайды» демекші, қоқыс қалдықтарын кәдеге жарату мәселесі бүгін ғана басталған жоқ. Ол жылдар бойы газет бетінде де, әлеуметтік маңызы бар басқосуларда да талқыланып келеді. Алайда, аузын айға білеген басқа мемлекеттермен салыстырғанда біздің еліміз көштің соңында келе жатқанын кімнен жасырамыз? Хош, бірекі жылда қалдықты қайта өңдеп, жапырып теңге таппай-ақ қоялық. Тым болмаса қоқысты сұрыптау салуды санамызға сіңірейікші. «Тамшы тама-тама тас жарады» дегендей, біз де барабара қалдықтарға жаңа өмір сыйлап, сол арқылы экономиканы да, экологияны да гүлдендірерміз.Фото: Нұрболат Нұржаубай

Қалдықтан теңге таппасқа

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Егер жұмыс іздеп солтүстікке көшкіңіз келсе, тұрғылықты жердегі Жұмыспен қамту орталығына барып, кеңес ала аласыз. Мекеме мамандары сізге кеңес беріп, көшіп барғыңыз келетін солтүстік өңірден жұмыс қарастырады. Өңірмен танысу сапары, көшіп-қону шығыны, жұмыс беру және баспанамен қамту мәселесін түгелдей көшіп баратын өңір өз мойнына алады. Сізден тек өміріңізді өзгертуге деген батылдық қана талап етіледі.Осы ретте біздің ауданның үлесі қаншалықты? Бұл жөнінде аудандық жұмыспен қамту бөлімінің маманы Ханзада Ахметовадан «Солтүстікке көш» бағдарламасының орындалу барысын сұрап білген едік.<blockquote>– Осы уақытқа дейін біздің ауданнан 13 отбасы ниет білдіріп, солтүстікке көшкен болатын. Бірақ өткен жылы бірде-бір қозғалыс болмады. Былтыр «Ордакент» жастар мен ардагерлер ресурстық орталығында «Қуатты өңірлер – ел дамуының драйвері ұлттық жобасының қоныс аудару бағдарламасы бойынша солтүстік өңірлерден келген жұмысшы тобының бос жұмыс орындары жәрмеңкесі өткізілді. Отырысқа өз ауданымыздағы жауапты мамандардан бөлек, Успен ауданы, Ольгино ауылдық округінің әкімі Айнаш Егімбайқызы, Ұлытау ауданының жұмыспен қамту орталығының директоры Баянкүл Құрманғалиұлы, Семей қаласының жұмыспен қамту орталығының маманы Ерасыл Тоқтасынұлы және Жаңақорған кентінің тұрғындары және солтүстік өңірлерге ерікті түрде қоныс аударуға ниетті аудан тұрғындары, соның ішінде жұмыссыз, өзін-өзі нәтижесіз жұмыспен қамтығын азаматтар қатысты. Аудан аймағында бір емес бірнеше мәрте тиісті мамандармен кездесулер өткізіп, жан-жақты кеңес берілген болатын. Осындай кездесулерде 675 адам қамтылып, ақпаратқа қанықса да бірде-бір адам көшуге ниет білдірмей отыр. Бірақ осы уақытқа дейін көшкен 13 отбасы жұмыспен қамтылып, тиісті көмектерін алды, – дейді жауапты маман.</blockquote>Иа, ұсыныс көп. Бірақ өтініш білдірушілер тым аз. Әлеуметтанушылар оның себебін әлеуметтік пакет¬тер тиімділігімен, өзектілігімен байланыстырады. Неге десеңіз, оңтүстіктің жылымық ауа-райына бейімделген азаматтар қысы алты айға созылатын аймаққа жерсінуі қиын. Сондықтан жылы жақтан барған азаматтарды буын аурулары жиі мазалайды. Көш бағдарламасының әлеуметтік пакеттеріне денсаулығына қосымша сыйақы төлеуді қарастырған дұрыс. Бастысы, онда көшіп барушылардың жалақысы мен жәрдемақы көлемін арттыру маңызды. Бүгінде Қандөз, Көктөбе, Қаратөбе ауылдық округінің жастары Ресейде жұмыс істейді. Тіпті ауыл жастары тұтастай көрші елге көшіп кеткендей әсер қалдырады. Олар сырт елде неге жұмыс істейді? Себебі біреу ғана – жалақы жоғары. Онда айына теңгеге айналдырғанда 500-700 мыңға дейін табыс табады. Егер Қостанай, Солтүстік Қазақстан облысы, Павлодар, Шығыс Қазақстан облысында сондай көлемде жалақы төленсе, жастар тұрақтап, өз елінде қызмет етер еді. Бұдан аңғаратынымыз, көш-қон бағдарламасында біздің азаматтарды нақты қызықтыратын ұсыныс аз.Жұмыс күші тапшы, халық саны аз теріскейдегі тұрғын санын ішкі көші-қон арқылы реттеу Қазақ¬станның территориялық тұтастығын сақтауға, ұлттық салт-санадан ажырамауға, тіл мәселесінің оң шешілуіне ықпал ететіні белгілі. Осы ретте ауданымыздан қо¬ныс аударған отбасылардың бірқатарымен сөйлесіп, жағдайларын білуге тырыстық. Қоныс аударған Шалқия кентінің тұрғыны Азамат Әбдіқадыровтың жайы төмендегідей.– Солтүстікке көшіп, жұмыс істеп, нәпақа табуға болады. Осы бағдарламаны естіп, білген соң тәуекел еттім де жолға жиналдым. Павлодар қаласына қоныс аударып, үш жылға жуық жұмыс жасадым. Мен қоныс аударған уақытта үй беру болмады, бірақ қаржылай ақша берді, жұмысқа орналастырды. Жақында ғана жұмыс барысымен Астана қаласына көшіп келіп жатырмын, – дейді бүгінде солтүстік қазақстандық азамат.Ал, кент тұрғыны Жалғас Байдолла Өскемен қаласына қоныс аударып, жеті жылға жуық уақыттан бері сонда қызмет етіп келеді.<blockquote>– Мен Өскемен қаласына оқуға түсіп, осында жұмысқа қалып қойдым. Қазіргі уақытта үлкен кәсіпорында энергетик маманы болып қызмет етіп жүрмін. Ауылға барғанда маған жұмыс көзі табыла қоймайды. Үйде қол қусырып, ата-анама масыл болғаннан гөрі, жұмыс көзі табылған жерде еңбек еткен дұрыс деп есептеймін. Өскеменде жұмыс көзі өте көп, ауданның азаматтары да баршылық. Соңғы уақыттары жастар көптеп келіп жатыр. Өйткені ауданда жұмыс аз, бар болғанымен ақшасы мардымсыз ғой. Сондықтан да түрлі сылтауды желеу етпей, мүмкіндік бар жерде жұмыс жасаған дұрыс, – дейді.</blockquote>Көші-қон дәстүрі ата-бабамыздан жалғасып келе жатқаны ақиқат. Бүгін осынау үрдісіміз жаңаша сипат алып, құлашын кеңге жаюы уақыт талабы. Нақ қазіргі таңда оңтүстік өңірлерге көшу үдерісіне үлкен қолдау қажет. Өйткені демографтардың сөзіне сенсек, 2050 жылға қарай солтүстіктегі халықтың саны миллион адамға қысқарып, тұтас ауылдар жойылып, иесіз қалу қаупі бар. Статистиканы сөйлетер болсақ, бір ғана Солтүстік Қазақстан облысының 38 ауылы санаттан шеттеп қалған. Осы қарқынмен жалғаса берсе 118 ауылдың болашағы бұлыңғыр. Оңтүстік өңірлерде керісінше халық санының тым көптігі әлеуметтік өткір мәселелерге алып келуде. Яғни, тұрғын үй салатын жер кезегінің жылжымауы, жайылымды жерлердің азаюы және өзге мәселелер алдымыздан шықты. Енді не істемек керек? Әрине, солтүстікті игеру керек. Үкімет осы бағытта «Еңбек» мемлекеттік бағдарламасын қабылдап, қоныс аударған азаматтарға әлеуметтік жеңілдіктер қарастыруда. Осындай болжамға сүйенген Үкімет табиғи көшті оңтүстіктен солтүстікке бұрып отыр.Әлемдік тәжірибеге сүйенсек экономикалық өсім халықтың шоғырлануы жоғары аудандарда ғана орын алады екен. Бұның астарында геосаяси бағыт жатыр. Ел астанасын Алатаудан Арқаға ауыстыруда осындай мүдде жатыр. 1989 жылғы санақ нәтижесі бойынша, Қазақстанның солтүстік және шығыс облыстарында славян ұлтының үлес салмағы 70-80 пайызды құраған болса, 1999 жылы олардың үлес салмағы 50 пайыздан аспайтын¬дай дәрежеге жетті. Бұл жетістікте Елорданың үлесі айқын. Енді солтүстік облыстарда еңбекке қабілетті адамдардың үлесін арттыру міндеті тұр. Себебі индустриялық аймақтар құрылып жатқан солтүстік облыстарда жұмыс жасайтын еңбек ресурсының тапшылығы қазірдің өзінде байқалуда. Әлбетте, бұл жергілікті тұрғындар санының азайып бара жатқанының салдарынан болып отыр. Себебі солтүстікте шағын ауылдар біртіндеп қаңырап, жұмыс күшінің азайғаны қазірдің өзінде сезілуде. Сондықтан солтүстік облыстарға қоныс аударған ағайынға мемлекеттік қолдау түрлері арттырылуда. Теріскейдегі демографиялық ахуалды ішкі көші-қон арқылы реттеу Қазақстанның территориялық тұтастығын сақтауға, ұлттық салт-санадан ажырамауға, тіл мәселесінің оң шешілуіне ықпал ететіні белгілі. Осы мақсатта, алғаш «Жұмыспен қамту – 2020» бағдарламасы аясында тұрғылықты халқы сиреп, жұмыс күші азайған солтүстік өңірлерге ел-жұрты тығыз орналасқан оңтүстік аймақтардан тұрғындарды көшіріп, қажетті жағдай жасау жұмыстары басталды. Иә, Қазақстанның жері бар қазаққа ортақ. Отанымыздың әр азаматы туған жердің топырағын түлетіп, ата-бабаның қара күшімен иеленген жерді жатсынбауы керек. Еңбек ресурсы мол өңірдің халқын ел саясатына сәйкес, солтүстікке көшіру осы идеямен үндеседі. Осыны түсінген жаңақорғандық жастар да Солтүстікке көшуді құптап, қоныс аударуға ниетті екендерін жеткізді. Соның бірі – кент тұрғыны Маржан Құдайбергенова. Мамандығы – жерге орналастыру. Қазір ақылы қоғамдық негізде жұмыс жасайды. Мамандығына сәйкес жұмыс табылып, лайықты қолдау болса, солтүстікке сапар шегуге ниетті. Ол өз ойын айтып, мамандардан кеңес алды.<blockquote>– Егер менің мамандығыма сай жұмыс табылса, отбасымызбен Уәлиханов ауданына көшуге райымыз бар. Дегенмен, әлі де саралап, отбасыммен кеңесіп көремін. Негізі, мемлекеттің бұл бастамасы жас отбасыларға өте қолайлы деп ойлаймын. Өйткені, жұмыс тапшы аумақта бос жүргенше, мүмкіндік мол берілген аймақта кәсібіңді өркендеткенге не жетсін? – дейді Маржан Құдайбергенова.</blockquote>Жәрмеңкеде 600-ден аса бос жұмыс орындары ұсынылды. Оның ішінде мемлекеттік қызметтен бастап, құрылыс мамандықтары бар. Әсіресе, дәрігерлер мен ұстаздарға, жүк көлігін жүргізушілерге сұраныс жоғары. Мәселен, Уәлиханов ауданына педиатр, фармацевт, терапевт т.б. мамандар аса қажет болса, Павлодар облысына мұғалімдер жетіспейді.Солтүстіктен келген делегация мүшелері оңтүстіктегі іске епті, нарықтық қатынастарға бейімделген ағайынға бар жағдайды жасауға дайын екенін айтты. Оған себеп те жоқ емес. Бүгінде солтүстіктегі ауылдар бірінен кейін бірі картадан жойыла бастады. Ата-бабаның қанымен келген киелі жерлерді қараусыз қалдыруға, әсте болмайды!Қазір оңтүстік өңірлерде бала туу көрсеткіші жоғары. Халық саны артуда. Соның салдырынан жұмыссыздар қатары артты. Мектеп пен балабақшаларда болмашы жүктемемен уақытын өткізіп, өзін-өзі алдап жүргендер қаншама? Сондай азаматтар солтүстікке бет алып, қазақтың дамуына үлес қосса ғой! Иә, бұған дейін де солтүстіктен шақырулар келген еді. Мүмкіндікті пайдаланып, солтүстік пен шығысты бетке алған жерлестер бүгінде табысты еңбек етуде. Мәселен, өңірден өткен жылы Петропавлға қоныс аударған Жайна Шерниязова солтүстікте журналистика саласында табысты еңбек етіп, берілген мүмкіндіктің арқасында жылдам сатылап өсуде. Ондай мысал көп…Байқасақ, солтүстікке көшіп барған отбасылар¬дың жағдайы жақсы. Оларды сөзге тартқанымыз¬да, әлеуметтік жағдайларының толық шешілгенін және жұмыспен қамтылғанын алға тартады. Демек, солтүстіктегі шұрайлы жерлерді игеріп, елдігімізді, тұтастығымызды сақтау жолында атаулы бағдарламаның маңызы зор деуге болады. Мұның астарында үлкен идеологиялық мән жатыр.

   Жаңақорғанда 13 отбасы солтүстікке көшкен

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Әлиакбар Монтаев 1923 жылдың сәуір айында Сырдың бойында орта шаруаның үйінде дүниеге келген. Небәрі он жасында анасы Патаннан айырылған ол, тұрмыстың тауқыметін аз көрмейді. Әкесі Сағындық азын-аулақ малын бағып, сыртта жүргенде Әлиакбар туыстарының үйін паналап, орта мектепті аяқтайды.Кейіннен жүрегі алып-ұшып, жалындап тұрған жас жігіт соғысқа әскер қатарына шақырту алады. Ол жақта арнайы сеферлық курсты аяқтаған соң мина тазалау бөлімшесінің жетекшісі болып тағайындалады. Әскерге барған адам біледі, минадан соғыс даласын тазарту деген өлімге бірінші жақын болу деген сөз. Бұл соғыстағы ең қауіпті тапсырма. Әлиакбар майдан даласында жүргенде аяқ астынан қазір шабуылға шығасыңдар деген бұйрықпен барлығы пырдай болып шабуылға шығады. Даланың орта кезіне барған кезде немістің взводы бұларға қарай оқты қарша боратады. Баудай түсіп қырыла бастайды. Жұртпен бірге басын сауғалап Әлиакбар да қаша жөнеледі. Жүгіріп келе жатса екі-үш жауынгер кішкенен шұңқырға бастарын тығып құлап жатқанын көреді де өзі соларға қарай құлай кетеді.Бір кезде арқам дыз етті. Атыс тоқтаған соң аман қалған жауынгерлер қашып штабқа келдік. Алдымыздан шыққан комбатальон маған келіп «сатқын екенсін» деп пистолетімен бір ұрды. Жағым сынып кетті. «Ертең атыласың» деп&nbsp;гупбақтыға&nbsp;қамап тастады. Таңертең ажал күтіп тұрғанын ойлап жылай бердім. Сөйтіп жатып ұйқыға кетіппін. Есіктің тарсылынан шошып ояндым. Келіп тұрған солдат «марш, штабқа!» деді. «Жазған құлда шаршау жоқ» деп штабқа қарай асықтым. Барсам&nbsp;дивизия командирі&nbsp;мен Ракасовский екеуі отыр екен. Қолымды шекемен қойып, сіздің бұйрығыңызбен келіп тұрмын дедім. Мені меңзеп, «он» деп Рокосвскийге қарады. Ол маған «марш, Москваға!&nbsp; Офицерлік оқуға барасың деді. қуанышым қойныма сыймай Москва қайдасың деп тарттым, – деп өзі айтып отырушы еді.Москвада алты ай оқып, офицерлік дәреже алған Әлиакбар&nbsp; Сағындықұлы қайтадан соғыс даласына аттанады.Әлекеңнің қанша қалада, қанша ауылда мина іздеп жүрген екі аяғының ізі қалды десеңші. Неше жыл, неше ай, неше күн жүргеніе бір Алла білсін. Сол жүрістен танбай Берлинге де жетті. Жеңіс тойын да тойлады. Осылайша Берлинге жаяу барған қазақ 1946 жылы күзде аман-сау елге оралды. Германия мен Англияның ортасындағы застованың бастығы болып тұрған жерінен демалысқа келген Ә.Монтаевты кейіннен қайта шақырды. Алайда, ауылдағы кемпір-шалға қарайлап шақыртудан бас тартты. Елге келген соң Гигант колхозындағы мектепке денешынықтыру пәнінің мұғалімі болып &nbsp;жұмысқа орналасты. Кейіннен 1 мамыр, одан соң Қызыл ту колхоздарындағы мектепте қызмет етті. 1959 жылы Қызыл ту ауылдық мектебі директорының орынбасары, 1964 жылдан зейнет жасына дейін осы мктепті директоры болып жұмыс жасады. Осы жылдар ішінде Әлиакбар Монтаев елдің қадірлі қариясы, абыройлы ұстаз бола білді. Бүгінде қанша жыл жасаған еңбегі ескеріліп, Ы.Жақаев ауылындағы №149 мектепке осы кісінің аты берілген.

Берлинге жаяу барған шиелілік қазақ

&nbsp;<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>. Жаңақорған ауданының білім ордасында Қызылорда облысы білім басқармасының &nbsp;«Біртұтас тәрбие бағдарламасы» аясында оқушылармен «ТÄRBIE TALQY» алаңы болып өтті. Әр ұлт өзінің ұлттық құндылықтарымен ерекшеленеді. Бүгінгі таңдағы ғаламдану үдерісінде, Еуропалық өмір салтына еліктеу басым болып тұрған қоғамда ұлттық құндылықтарды сақтау, ұлттық сананы сақтаумен егіз ұғым іспетті болып отыр. Оның ішінде ер бала тәрбиесіне, әкенің қоғамдағы орны ерекше.&nbsp;Атаулы жиынды Аудандық білімі бөлімі басшысының міндетін атқарушы Бекжан Шахизатұлы ашып, жалпыадамзаттық құндылықтарды санасына сіңірген өскелең ұрпақты тәрбиелеуге бағытталады.&nbsp;Кездесуге аудан бойынша орта білім беру ұйымдарының 9-11 сынып оқушылары қатысты. &nbsp;Шараның &nbsp;негізгі &nbsp;мақсаты - тұлға дамуы қамтамасыз етілетін және оқу-тәрбие үдерісін басқарудың, оқу үдерісінің, сабақтан тыс тәрбие жұмысының, қосымша білім берудің, сыртқы әлеуметтік институттармен қарым-қатынастың құндылық әлеуетін күшейту арқылы рухани-адамгершілік. Әке деген ұлы есім. Әке – әркімнің сүйенер тіреуі. Әке әркімге қымбат. Қай қоғамда да педагог ұрпақ тәрбиесіне жауапты тұлға екенін ескерсек, қазіргі қоғамдағы педагогтардың міндеті –өскелең ұрпақтың бойында ұлттық сананы қалыптастыру. Осы орайда кездесуге келген ағаларымен ер балалармен сұхбаттасып, еркін форматта ой бөлісті. Мақсатымыз -тұлға дамуы қамтамасыз етілетін және оқу-тәрбие үдерісін басқарудың, оқу үдерісінің, сабақтан тыс тәрбие жұмысының, қосымша білім берудің, сыртқы әлеуметтік институттармен қарым-қатынастың құндылық әлеуетін күшейту арқылы рухани-адамгершілік, жалпыадамзаттық құндылықтарды санасына сіңірген өскелең ұрпақты тәрбиелеу.Еркін форматтағы кездесу барысында отбасы құндылықтары, қазақ халқының салт-дәстүрлерінің мәні, қыз бала мен ер бала тәрбиесіндегі негізгі өзекті мәселелер, "Қазіргі таңдағы қыз бала бейнесі", "Бүгінгі ер бала бейнесі" тақырыбында жан-жақты мәселе қозғалды.Кездесу алаңының соңғы бөлімінде мазмұнды әлеуметтік бейнеролик көрсетіліп, оқушылардың ой-пікірлері тыңдалды. Оқушылар өз кезегінде модераторларға сұрақтар қойып, тұшымды жауаптар алды. Ұйымдастырушылар алқасына алғыстарын білдіріп, осындай игі шаралар көбірек болса деген тілектерін білдірді.

«ТÄRBIE TALQY» алаңы Жаңақорған    ауданында

&nbsp;<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>. Барлық саланың өзегі оның ғылыми жүйесінен бастау алады. Қазір мектеп оқушыларын ғылымға баулу жан-жақты қолға алынды. Осы бағытта заманауи технологиялар мектеп қабырғасына еніп, оқушылар өз бетінше әрекет ете бастады. Мұндай жобаға №286 мектепте терең қанығып, шәкірттердің еңбегін көзбен көріп қайттық. Біздің нысанаға 11 сынып оқушысы, жас ғалым атанып үлгерген Ерзат Мадияр ілікті.&nbsp;Ғылыми бағыт десек бірден ойымызға күншығыс елі елестейді. Әлем елдерінің озық технологиясын меңгерген бірден-бір ел – жапондар. Олар барлық салаға, оның ішінде ғылымға аса көңіл бөледі. Жаңа технологияларды жетік меңгеріп, мүмкіндігінше өздері ғылыми жүйеге өзгеріс енгізіп отырады.Тіпті оқушылар мектепте жүрген кезінен шағын кәсіп ашуға дағдыланады. Тың идеялар ойлап тауып, айналымға енгізу үшін жобаларын өндіріс орындарына ұсынады. Жапон педагогикасының не¬гізгі мақсаты – ұжымда бірлесе жұмыс жасай алатын еңбек адамын тәрбиелеу, өйткені тек тынымсыз еңбек қана қоғамда жақсы орын табу мүмкіндігін береді деп есептейді жапондар. Мі¬не, жапон халқы ғылымға, болашақ мамандыққа осылай жақындай түседі.Бүгінгі біз сөз еткелі отырған білім беру ордасының тыныс-тіршілігімен танысу барысында заманауи құрыл¬ғыларға көбірек ден қойдық. Мәселен, арнайы көзілдірік арқылы сабақ өту үлгісі, екі түрлі құрылғы арқылы түрлі-түсті заттар өндіру процесін тамашалап, дрон, робототехника және басқа да техника түрлерімен таныстық.«STEАM» жобасы аясында былтыр ғылыми бағытқа ынтасы ауған Ерзаттың алғашқы жобасы лайланған, лас сулар¬ды тазартып, өндіріске қайта пайдала¬ну болыпты. Яғни, көл-тоғандардағы аяқ суды сүзгіден өткізіп, егін мен мал шаруасына дұрыс пайдалануды үйлестіру сынды үлкен мақсат қойыпты алдына.<blockquote>– Жобамның мақсаты – өзен-көлдердегі ластанған суларды арнайы құрылғылар арқылы алдымен тазартып, содан соң қолданысқа ұсыну. Қазір аудан бойынша аяқсу мәселесі өте күрделі болып тұрғаны рас. Бұл түсінікті жағдай, менің мақсатым керексіз, пайдаланусыз қалған көлдер жүйесін қайта қалыпқа келтіріп, шаруаларға беру болатын. Бұл жоба біздің елде саусақпен санарлықтай ғана. Мен мұның негізін Астана қаласынан қарап көрдім. Бұйырса, алдағы уақытта қайта жасақтап, ұсынатын боламын, – дейді жас ғалым.</blockquote>Жоба бойынша су тазарту құрылғысы екі бағытта жұмыс жасайды екен. Екеуінің де қызметі бір, біріншісі, су құбырлар арқылы алынып, арнайы сүзгіге жеткізіледі, онда өзінің тазалау функциясы бар. Ал, екінші бағытта да су арнайы фильтрге жиналып, тазартылады. Фильтр құрамында тас, көміртегі және басқа да қоспалары бар. Жалпы жобаны болашақта жүзеге асырса шаруаларға тиімді болмақ. Өйткені бұл егіннен бұрын төрт түлікке аса қажетті болмақ.Ерзат Бекзатұлының екінші жобасы адам организмінің ішкі құрылысына бағытталыпты. Зәр шығару жүйесінің қалыпты жұмысын қалай қадағалауға болады? Келешекте гемодиолиз деп аталатын жобасын қорғауға ниетті. Бұл арқылы бүйрек ауруынан зәр шық¬пай қалғанда құрылғы арқылы реттеу көзделген.<blockquote>– Бұл жобаны әзірге зерттеу үстін¬демін. Құдай қаласа, жоғары оқу орнында адам ағзаларының нәзік талшықтарына жан-жақты таным қалыптастыра отырып нақты жүйесін келтіремін деген сенімдемін. Осы ретте, жобаларды жасауға жетекшілік етіп жүрген Данагүл апайыма үлкен алғыс білдіремін, – деді жас өнертапқыш.</blockquote>Бекзат үйдің тұңғышы, болашақ мамандығы ІТ саласы екен. Жаңа технологияларды меңгеріп, өндіріске бет бұруды көздейтін ол ғылыми жобадан қол үзбеуді мақсат етіп отыр. Тағы бір жобасында мектеп ауласын толық жарықтандыра алатын құрылғының нобайы бітуге таяу. Тоқтала кетейік, аталмыш мектептің оқушылары 6 сыныптап бастап ғылыми жобамен жұмыс жасауда. Биогомус, биогаз өндіру, газдалған сусындардың зияндылығы, қоқысты қайта өңдеу сынды жобаларды жүйелеу үстінде. Білімгерлердің бұл талпынысын көріп, қуандық. Ең бастысы, басталған іс аяқсыз қалмаса болғаны.

Жаңақорғандық өнертапқыш өреннің жетістігі

Арал ауданы халқының 25 пайызын жастар құрайды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Арал ауданында жастар саясатының оңтайлы жүзеге асып, жастарды жақсы іске жұмылдыруда ауқымды істерімен танылып жүрген жастар бар. Олар уақытпен санаспай, бар жастық жігері мен күш-қайратын елдің дамуына, жастардың көкірек көзі ояу болуына септігін тигізуде. Сондай жалынды жастардың бірі – Арал &nbsp;аудандық жастар ресурстық орталығының маманы Нұрсұлтан Алдамұратов. Ол 2023 жылдың қорытындысы бойынша облыстан «Жыл волонтері-2023» номинациясымен марапатталды. &nbsp;Нұрсұлтан 2020 жылдан бері Арал ауданында жастармен жұмыс істеп келеді. Өзінің тыңғылықты тірлігімен танылған оның жастар ісін жүзеге асырып, ауданның өскелең буынын игілік іске үн қосуға септігін тигізу жолында жеткен жетістіктері баршылық.&nbsp;<blockquote>– Жастармен жұмыс істейтін аудандық орталықта 3 жылдан бері маман ретінде жұмыс істеп келемін. Және «Жас толқын» еріктілер қоғамдық бірлестігінің жетекшісімін. Өзім де жас болған соң әркез тың идеялар мен жастарды заманмен үндесе отырып, қоғам өміріне бейімдейтін ойлар мазалайтын. Менің жұмысым осы салаға ойысқалы бері өз бойымда жаңа мүмкіндіктер ашыла бастады. Аралда жақсылыққа жаны құмар жастар баршылық. Тек оларды дұрыс бағыттай алсаң болғаны. Олар &nbsp;күн-түн демей елдегі орын алған оқыс оқиға кезінде де, түрлі мәдени-танымдық шараларда бей-жай қарамайтындықтарын көрсетіп, үн қосып жүр, – дейді Нұрсұлтан.&nbsp;</blockquote>Қиындығы мен қызығы қатар жүретін, қоғамның қай саласында болмасын тысқары қалмайтын жастар екендігі белгілі. Нұрсұлтан үшін жастармен жұмыс істеу, өзінен кейінгі буынға ақылшы бола білу мәртебелі қызмет. Оның айтуынша, аз ғана уақыттың ішінде сүйікті ісіне айналған қызметінің қиыншылығын да елеп, ескере бермейтін көрінеді. «Жалғыз ағаш орман болмас» демекші, Нұрсұлтан өзі ғана жетістікке жетуді көздемейді. Студент жастардың басын біріктіріп, олармен бірлесіп көптеген иігі істерді тындыруда. Мәселен, коронавирус індеті мен өңірдегі қуаңшылық жағдайында, еліміздің әр өңірінде орын алған табиғи апат кезінде, саяси додаларды аралдық жастар өздерінің барлық мүмкіндіктерін көрсете білді. Бір сүйсінерлігі, олар осы қажырлы еңбегіне ешқандай ақы төленбейтінін білсе де тынбай еңбектенді. Солардың басында жүрген Нұрсұлтан жуырда облыстан "Жыл волонтері" атанып қайтты.&nbsp;<blockquote>– Қызылорда қаласында аймағымыздың белсенді жастары бас қосты. Облыстық жастар ресурстық орталығында ауқымды әсерлі шара өтіп, оған барлық ауданнан жастар қатысқан болатын. Аталған шарада мен де марапат төрінен көрініп, Облыстық "Жыл волонтері" номинациясының иегері атандым. Бұл ауданымыздың жастар саясатына қосқан үлесімнің жемісі деп білемін, – дейді ол.</blockquote>Нұрсұлтанның алға қойған жоспары көп, өз бастамаларын мұнан әрі де тыңғылықты жалғастыра бермек. Ол өзінің «Жас келсе–іске!» деген ұстанымынан әсте айнымай, тыңғылықты жұмыстарын әлі де көрсете береді.

«Жыл волонтері» атанған Нұрсұлтан

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Ерекше күтімге мұқтаж балаларға Мемлекет басшысының өзі айрықша назар аударуда.&nbsp;Олар қандай жағдай болмасын қағажу көрмей, қоғамда өздерін еркін сезінуі тиіс. Біз осылай көңілімізді жұбатқанымызбен жыл санап кембағал балалардың көбейіп келе жатқаны жанымызға батады. Шындығында қазір түрлі ауруға шалдығып туатын нәресте көп. Оларға қойылатын диагноздың түрі де артуда.Жасыратыны жоқ, бүгінде ауданда ерекше балалардың саны 400-ден асады. Мұндай бүлдіршіндердің қоғамнан тыс қалмай, ортада тәрбиеленіп, білім алуына, денсаулықтарын жақсартуға жан-жақты қолдау көрсетуіміз керек-ақ. Мүмкіндігі шектеулі балаларға арналған "Алақай-Нұр" мектеп жасына дейінгі сауықтыру және тәрбиелеу қайырымдылық үйі 2011 жылдан бері жұмыс істеп келеді. Мақсаты -&nbsp;балалардың психологиялық- педагогикалық түзету және әлеуметтік көмекке қажеттіліктерін, мүмкіндіктерін анықтай отырып, түзету-дамыту жұмыстарын жүргізіп, әлеуметтік ортаға бейімдеп, ата-анаға көмек беру.БАҚ өкілдері орталықта тәрбиеленіп жатқан 15 баланың жай-күйін көріп қайтты.&nbsp;Орталыққа бас сұққан сәтте директоры Нүрия Есенбекова бастаған бір топ қызметкердің көзінен ерекше мейірім лебін сездік. Барлығының тілегі бір - ерекше балалардың сауығып қатарға қосылуы ғана. Арнайы тәрбиеші Ұлдана Қырғызбекова, аяжан Қарлығаш Ерматова, әлеуметтік қызметкер Айгүл Досжанова, аспаз Жанар Әбіловамен тілдесу барысында өз саласына деген нағыз махаббаттың үлгісін көрдік. Балалармен тілегі де, жүрегі де бір екендігін аңғардық. Аты аталған мамандар ерекше балалармен, олардың ата-анасы үшін өз жұмыстарын сапалы атқарып келеді.&nbsp;Бар уақытын ерекше балалардың, ерекше өміріне арнаған мамандар шоғыры саусақпен санарлық болса да, атқарып жатқан жұмыстары ауыз толтырып айтарлықтай.&nbsp;Ерекше баламен жұмыс істеп қана қоймай, ата-аналардың өмірге деген талпынысын оятуға тырысып түрлі шаралар атқарып келе жатқандықтарын аңғаруға болады. Өзге саламен салыстыруға да келмейтін бұл саланың қызметкерлері көптің алғысына бөленіп те үлгерді. Қызметкерлердің айтуынша 15 баланың ішінде тым құрығанда бір баланың өміріндегі өзгерісті яғни алға жылжуды байқасақ, ол біздің үлкен жеңісіміз. Ата-ананың санасындағы бұлыңғыр болашақ пен күмәнді ойларды сейілтуге барынша тырысатындықтарын айтады.Бұрындары ата-анамыздың Құдайдан баламен сынамауын сұрап тілек тілеп жатқандықтарын естуші едік. Ол кезде ана сүті аузымыздан кетпеген сары ауыз балапан болатынбыз. Өзім осынау сөз тіркесінің мәнін орталықтың табалдырығын аттап, тәрбиеленушілерді көріп ұғындым. "Алақай-Нұрға" бас сұққан сәттен-ақ ерекше күш бойды билеп әкетті. Директоры Нүрия Есенбекова өте ақжарқын жан екен. Келген сәттен құшақ жая қарсы алып, бар мән-жайды баяндап берді. Ұзақ уақыт бойы ерекше балалармен жұмыс істеп келе жатқан оның көзінен ана мейірімін, аппақ, таза жүректің иесі екендігін аңғару қиын емес. Бар уақытын балалардың оңалуына, мейірім көруіне арнап келеді.&nbsp;Ерекше балалар мен олардың ата-анасын, орталықтағы қызметкерлерді бір арнаға тоғыстыра отырып қызмет етіп жатқан Нүрия апай бір үзік сырларымен бөлісті.<blockquote>- Бұл жобаның кемшін тұсы -тек бір жылға ғана тендер әдісі жұмыс істейді. Балалар енді үйреніп, бір-бірімен достасып қалған кезде мерзімі ақталып қалады. "Алақай-Нұрдың" ерекше балалардың өсіп-дамуына ықпалы орасан. Бұл бір жағынан ата-анаға едәуір көмек. Күндізгі бөлімде балаларды таңертеңнен үйден алып кету, апару, 4 мезгіл тамағы қарастырылған. Балалар арасында бассейнге, Қызылорда мен Түркістанға саяхатқа шығып тұрады. Бұл жұмыс маған таңсық емес.&nbsp;Осыған дейін талай тағдырдың куәгері болдым. Сай-сүйегімді сырқыратып әкетердей сәттер де жиі кездесті. Дегенмен, менің мақсатым - осы жасқа дейін балалардың болашағының өзгеруіне кішкентайда болса өз үлесімді қосу болды. Түрлі топтағы балалармен жұмыс істеп қана қоймай, ата-анасына баса назар аударатынымызды айтқым келеді. Пенде болған соң, түрлі жағдайлар орын алатындығы белгілі. Бір үміттің желкенінен ұстап балаларын жетелеп келетін ата-аналар бар. Ал кейбірі баласы үшін ұялып, орталыққа алып келуден бас тартатындар да жоқ емес. Бұл қазіргі қоғамның шындығы. Біздің орталық әр баланың сабағының оң нәтиже беруі үшін бар күшін салады. Дегенмен ата-ана тарапынан да алға іргерлеушілік болуы керек. Біз әр баланың сауығып, белгілі бір маман иесі болуына үлес қоссақ, одан асқан бақыт жоқ. Осы орайлы сәтті пайдаланып, аудандағы жомарт азаматтарға да ризашылығымды білдіргім келеді. Қандайда бір мереке, жиын болса азық-түліктей, заттай көмектерін аяған емес. Бар тілегім елімізде бүлдіршіндер қиналмаса екен деймін. Әр бала бақытты балалық шаққа лайықты, - дейді.</blockquote>Нүрия Ілиясқызы қажырлы еңбегінің арқасында көптің алғысын алып келеді. Дана халқымыз «Жақсының жақсылығын айт, нұры тасысын» деп текке айтпаса керек. Нүрия апай үлкен істердің себепкері болғаны үшін түрлі мараппаттардың да иегері атанып, марапат мінберінен де көрінді. Әйтсе де, Нүрия Есенбекованың жеңісі марапаттар емес, бір баланың болсын мына әлемге тура қарап, бақытты балалық шақты бастан кешіруі болып табылады.Түйіндей келе, "Алақай-Нұрдағы" мүмкіндігі шектеулі балалардың ертеңгі күнге деген сенімін нығайтып, денсаулық кемістігіне қарамастан, өмірдің қиындықтарына тайсалмай төтеп бере алатын қайсар азаматтар тәрбиелеп шығаратыны сөзсіз.Фото: Нұрболат Нұржаубай

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары: Қоғам

Жаңақорғанда 2016 жылы жер кезектілігінде тұрғандарға кезек келді