<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp;&nbsp; &nbsp;Сырдария ауданына қарасты Қоғалыкөл ауылында арғымақ баптап, сәйгүліктің үстінен түспейтін бірқатар шабандоз жетерлік. Жылқының жалына жармасқан олардың ат бегілік өнері дүйім жұртты тәнті еткен. Мәселен, Нұраддин Мұхажаддин он жасынан атқа отырып, бәйгеге шапқан шабандоз. Ол &nbsp;төрт түліктің патшасын бала күнінен тізгіндеп келеді.Шынында, ауыл тіршілігінен хабарсыз көпшілік жылқының бабын табудың өзіне тән қиындығын білебермейді. Негізінен, Нұраддин асау жылқыға бас білдіруді 4 жыл бұрын машықтанған. Биыл 15 жасқа келетін шабандоз асаудың тілін табуды ең алғаш ауылдасы Ардақ Ұйымдасардан меңгерген. Әрине, «Аттың сыры иесіне мәлім» демекші, осыған дейін ол 15-16 асау аттың арынын аштырмай бір мезгілде жуасытып, ырқына көндірген. Асау атқа мінгенде тыпыршып тұра алмайтын оның бір қасиеті –1-2 күнде жылқыны өзіне бағындыра білетіні.–Ықылым заманнан келе жатқан мал шаруашылығына ден қойып, тектілігі бір бойынан табылатын жылқыны баптауды кәсіп қылған едік. Асылында, айғыр алпауыт болмай, атқа жарымайтын кездер болады. Сондықтан үлкендеріміз асыл тұқымды сәйгүлікті құлын кезінен таныған. Әрбір асау алғашқыда мінез көрсетіп, қиғылық салатыныанық. Осындайда тақымға қысып, белгіленген бағытқа шаба жөнелген дұрыс. Асауды үйретудің де, ескеретін ережесі бар. Өзіме сеніп тапсырылған атқа жауапкершілікпен қараған дұрыс деп санаймын, – дейді жас шабандоз.Шын мәнінде, Нұраддин осыдан бірнеше жыл бұрын «Адмирал» атты жылқысымен бәйгеден І орын жеңіп алған. Бүгінде «Ханторы» деген сәйгүлігін көкпар шабуға дайындап жүр. Сонымен қатар оның «Ахилес», «Қара бриллиант», «Чех күрең» секілді жылқысы шабандоздың айнымас серігіне айналған.– Біз көбіне ауыл балаларымен бірге көршілес орналасқан елді мекенге барып, қарсыластарымызбен көкпар тартамыз.&nbsp;Ұлттық спортқа өзім сияқты&nbsp;қызығушылар қатары аз емес. Өз басым жылқыға отырғанда жүрісіне, шабысына көңіл аударамын. Ең алдымен, аттың шапқан кезінде аяғын дұрыс басқанын бақылаймыз. Небір бітімі бөлек арғымақтар болады. Кең мінез, басы етсіз, мүкіс құлақ, салпы ерін, кеудесі кең, шоқтығы биік, тұяғы жұмыр және берік болуы керек екенін жақсы білеміз. Мұндай аттар иесін жолда қалдырмайды. Қайта сан түрлі сынақтан сүрінбей өтіп, ел қошеметіне бөленіп жатады. Жылқының жүрісінен танитын аға буын өкілдері бабына байланысты бағасын беріп, ескертпесін айтады, – дейді көкпаршы.

Сырдариялық  шабандоз 

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp; Қазақ танымында "Өнер туа бітеді" деген тәмсіл бар. Десе де өнер адамға табиғат берген болмыспен бірге емес, кейін келе де даритынына куә болдым. Менің бүгінгі мақалама арқау болған қолөнер шебері – Айнұр Сүлеймен соның анық дәлелі. Бүгінде қазалылық кәсіпкер қыз-келіншектердің көшіне қосылып, тігін тігіп жүрген Айнұр Самыратқызының дәл осы кәсіпті серік етуінің сырын сұраған едік.&nbsp;<blockquote>– Жалпы, менің бұл кәсіпке келуім өте қызық. Бұған дейін мүлдем басқа салада қызмет еттім. 2011-2018 жылдар аралығында "Халық" банкінде аға кассир болып жұмыс істедім. Кейін отбасылық жағдайларға байланысты жұмыстан уақытша қол үздім. Одан соң, басқа бір банк бөлімшесіне жұмысқа орналастым. Ол жақта 2 жылға жуық жұмыс істедім. Сөйтіп бала күтіміне байланысты демалысқа шықтым. Бұл кез карантин уақыты болатын. Демалыс уақытында үйде бос отырмау керек деп ойланып жүргенмін. Түсімде "тігінді қолға ал" деп аян берілді. Мұны жай аян деп қабылдамадым, өйткені тігін қолымнан келетін сияқты болып көрінді де тұрды. Сөйтіп, өзімнің үйімде тұрған "Зәуре" деген әжемнің тігін машинасын арнайылап, сатып алдым. Бұрын-соңды аяқ машинасына отырып көрмеген маған оны қалай басу керектігін, онда қалай іс тігу керектігін жолдасым Ғани көрсетіп, үйретті. Сөйтіп әлсін-әлсін қол үйрете жүріп, тігін тігуді толық игеріп алдым. Оны үйреніп алған соң, мұны неге кәсіп қылмасқа деген ой келді. Содан жодасымның атына жеке кәсіпкерлікті ашып, 80 мың теңге салыммен кәсібімді бастап кеттім, – дейді ол.&nbsp;</blockquote>Бүгінде Айнұр Сүлейменнің жолдасымен бірлесе ашқан отбасылық кәсібі үлкен дизайн орталығына айналған. Оған "Ясина" деген атау беріліпті. Онда дастарқан, перде, төсек жабдықтары сынды дүниелер тігіледі. Дизайн орталығы болған соң, ойыма "Неге киімдер емес?" деген сұрақ сап ете қалды. Бұл сауалыма Айнұр:&nbsp;<blockquote>– Әйел адамның сән-салтанатын келтіретін тек киім деп ойламаймын. "Әйелдің бір көркі – дастарқан" деген даналық бар қазақта. Тігін тігу десе, тек киім тігу керек екен деген түсінік болмау керек, меніңше. Тұрмысқа қажетті дүниелер де болу керек деп есептеймін. Алғаш "Не тігіп бастаймын?" дегенде ойыма келгені осы дастарқан болды. Киім-кешек, төсек-жабдық деген дүниелер онсыз да көп қой. Өзімше бір өзгешелік болсын дедім, – дейді Айнұр.&nbsp;</blockquote><blockquote>Бастапқыда, тігінді дастарқанмен бастаған ол, кейін перде тігуге де, аян берілгендігін айтып, мені тағы бір таңғалдырды. Айтуынша, түсінде ұзын шеті жоқ матаны тігіп отырғанын көрген. Сөйтіп, бұл жолы да сол түсіндегі дүниеге қырын қарамай, перде тігуді де қолға алуды жөн көріпті. Бүгінде оған түсетін тапсырыстың дені осы дастарқан мен перде. Қазір тұрақты тұтынушыларын тауып үлгерген. Ауыл, аудан көлемінде ғана емес, республика аумағы бойынша да тапсырыстарды қабылдайтынын естігенде біраз таңдандым. "Сонда мұның бәріне қалай үлегересіз?" деппін сасқанымнан. "Көмекшілерім бар. Солар көмектеседі. Алдағы уақытта кәсібімді одан ары кеңейтіп, қосымша адам алуды көздеп жүрмін, – дейді ол.&nbsp;</blockquote>Айнұр Самыратқызының сондай үлкен талғаммен жасалған дүниелеріне таңдай қақпай тұра алмайсың. Әрбір жұмысына қарап, таң-тамаша боласың. Байқағаным, әр жасаған бұйымында үлкен тиянақтылық бар. Тігістері жатық, тіпті, кемшілік табу қиын. Тұтынушыларының талғамынан шығып жүргендігі де, сұранысқа сай сапалы қызметті ұсына білгендігінен болса керек. Бір жағы бұл, оның табанды талпынысының жемісі. Мұнымен ешкім таласа алмайды. Өйткені, "Әркім өзі талпынбақ, Басына бітер бағы үшін..." – демей ме, Ақтамберді жырау. Бір сәтте "Тәуекел етіп, қолдағы қаржымен кішкентай ісін бастап, бүгінде оны үлкен кәсіпке айналдыра білген келіншектің бұл табандылығына қанша мақтау айтсаң да жарасады. Бірақ, ол мұнымызды құп көремді. Керісінше, "бұл жетістіктің бәрі тынымсыз еңбектің арқасында" дегеннен танбады.&nbsp;

Айнұр Самыратқызы: 80 мың теңгемен басталған кәсіп

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp;Соңғы уақытта қазалылықтардың бизнесте бәсі биік.&nbsp;Көбі кәсібін өрге домалатып, сан салада дамуда. Солардың қатарында, Қожабақы ауылының тұрғыны Мерей Қалабаева да бар. Ол жолдасы Нұрбек Бақытханмен бірге пакеттерге лого бренд басып, нәпақасын тауып жүр. Көпшілікке таңсық көрінетін бұл кәсіпті көп балалы ана күйеуімен бірге ойласа келе қолға алуды жөн көріпті. Бүгінде кәсіпкер ана тұрақты тұтынушыларын да тауып үлгерген.&nbsp;<blockquote>– Шыны керек, бұл кәсіпті бастағанға дейін жолдасыммен біраз ойландық. Ақыры, осыған байландық та, үкіметтен 1 миллион 380 мың грант алып, тәуекел етіп, бастап кеттік. Қазір шүкір, жемісін көріп жатқан жайымыз бар. Ақырындап, тұтынушыларымыздың қатары да толығуда. Тапсырыстар да жиілеуде, – дейді кәсіпкер келіншек.&nbsp;</blockquote>Мерей Мейрамбекқызымен тілдескенімізде дәл осы кәсіп түрін таңдауының себебін сұрағанбыз. Ол, оны былайша түсіндірді.&nbsp;<blockquote>– Өзіңіз білесіз, қазір дүкен не базар болсын, тауарларын арнайы бренд қаптамаға, қалталарға салып ұсынады. Яғни, лого бренді бар пакеттерге. Білсеңіздер, қазіргі уақытта логотипті бар пакеттер жарнаманың негізгі құралы болып саналады. Пакеттегі логотип брендті тануға ықпал етеді, сондай-ақ, өзіңіз сатып алып тұрған өнімнің сапасына деген сенімділікті оятады. Қысқаша айтқанда, бұл маркетинг. Жарнаманың кәсіпті ілгерілетуде үлкен маңызы бар. Біз қандай кәсіпті бастаймыз деп бас қатырған уақытта осы нәрсе ойымызға сап ете қалды. Содан пакеттің құр өзін шығарғаннан гөрі сыртына лого бренд басумен ерекшеленейік дедік те, осыны жасауға тоқталдық, – дейді ол.&nbsp;</blockquote>Расымен де, қазір логотипі бар пакеттер тұтынушыларды тартудың, ұстап қалудың және оларды сатып алуға итермелеудің тиімді әдістерінің бірі ретінде танымал. Қызығы, олар радио немесе теледидардағы жарнамаларға қарағанда тиімдірек болуы мүмкін. Пакеттегі сурет үнемі клиенттің көзіне түсіп, санада сақталады және сонымен бірге, тікелей жарнама ретінде қабылданбайды.&nbsp;Кәсіпкер келіншектің айтуынша, пакеттердің сыртына салынатын логотиптер тапсырыс берушілердің өтінішіне қарай жасалады. Пакеттерді сырт қалалардан түрлі пішінде, түрлі түсте алдырады. Ал, жалпы жұмыс барысы былайша өріледі. Бастапқыда тұтынушымен логотиптің қандай болатындығы жоспарланады. Кейін, оған ұнайтын дизайн ұсынылады. Одан соң, ұсынылған дизайнның нарықтағы бренд бәсекелесінің бар-жоғы талданады. Трендке сай келетін дизайн жасақталады. Бұдан кейін, компьютерлік бағдарлама арқылы жасалған дизайнның түсі анықталып, арнайы аппарат арқылы басылып шығарылады.&nbsp;Мерей Мейрамбекқызының сөзіне сенсек, пакет сыртына дүкеннің не тауарын ұсынатын компанияның орналасқан мекен-жайы, телефон нөмірлері; веб-сайт немесе басқа байланыс деректері жазылғаны жөн. Яғни, тек қажетті ақпараттар ғана болғаны дұрыс. Сонда ол тұтынушының есінде тез жатталады. Егер одан көп ақпарат болса, басылған баспа көзге көріксіз көрінуі мүмкін. Бір сөзбен айтқанда, қаптамадағы жазу адамдарға әсер қалдыруы керек екен.&nbsp;Көпшілік қалта сыртын басылатын баспаны қымбатсынады. Бірақ, кәсіпкер келіншек тұтынушылар мен тапсырыс берушілердің пікірімен санасып, нарықтағы бағадан аспай, қалтаға қонымды қаражатқа қызметін ұсынып жүр.&nbsp;<blockquote>– Негізінен қатып қалған баға жоқ. Тапсырыс берушілердің сұранысына қарай,&nbsp; кейде жеңілдіктер де болып тұрады. Әр уақытта 15-20 процентке дейінгі жеңілдетілген бағамен тұрақты тұтынушыларымызды қуантып тұратынымыз бар. Шыны керек, тұтынушыларымыз дән риза. Жасаған жұмысымызға қарай алғысын алып, ризашылығына кенеліп жүрміз, – дейді Мерей Мейрамбекқызы.&nbsp;</blockquote>Көп балалы кәсіпкер ана алдағы уақытта кәсібін кеңейтіп, қосымша дүниелерді қолға алуды көздеп жүр. Қалта, қаптамалардан бөлек, түрлі жапсырмалар мен шарға жазба жазуды да ойға алған. Ісін ілгерілетуді мақсат тұтқан кәсіпкердің жұмысы жемісті болары анық. Өйткені, ол кәсіптің көзі – креативте екенін жақсы біледі. Ал, креатив қашан да жетістіктің кепілі болып қала бермек.&nbsp;

Қазалылықтардың бизнесте бәсі биік

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp; Сөзге де шебер, іске де ұстаз халқымыздың зор мәдениеті мен өнерін паш ететін құндылықтарының бірі – қолөнер. Ағаштан, темірден, түйін түйген, жүннен көз жауын алатындай бұйым жасаған, асыл тастардан сән бұйымдарын соққан, сүйек пен мүйізді, шиді қиыннан қиыстырған халық шеберлерінің ісі – мақтауға тұратын өнер туындысы. Содан да болар, «Шебердің қолы алтын» дейді қазақ. Осындай халық арасында қолынан өнері тамған ісмерлер кездесері хақ.&nbsp;Соның бірі – бекарыстанбилік Нағима Сахиқызы сексен жасқа таяса да, келініне қолғабыс етуден жалыққан емес. Ол жас шағында түрлі дүниені аса шеберлікпен жасап, халыққа ұсынған.&nbsp;– Кезінде барлығын да, табиғи өнімдерден қолдан әзірлейтінмін. Текемет, киіз басу, жүн қырқып, оны иіру, алаша мен өнерлеп ши тоқу сынды істерді қиналмастан рахаттана дайындайтынмын. Қазір сол жас келген соң, көру қабілетім нашарлады. Алқынып тұрған шақта кез келген істі атқара беретінмін. Бүгінде оларға сұраныс жоқтың қасы, – дейді кейуана.&nbsp;Кәріліктің шыңына шыққан Нағима әже тағдырдың басына салған қиындығына төзіп, іштей тынған жан. Оның айтуынша, жалғыз баласы отыз жасқа жетпей дүниеден озған. Келіні 4 баламен қабырғасы қайыса, күні-түні жылап, ата-енесінің қасында қалған. Нағыз жалындап тұрған жиырма екі жасында жесір атану, оған ауыр тиді. Алайда, ата-енесі ағайын-туысты жинап, жан дүниелері қан жыласа да жас келіннің бағын байламауды бекінді. Сонда, бұл шешімді естіген келіншек солқылдап жылап жібереді де: «Төрт баламды біреуге жәутеңдетіп, пақыр таппаспын. Жұбым жер астында тозатын болса, мен жердің бетінде жүріп тозамын. Не де болса, сіздердің жандарыңызда қаламын. Сіздерді төрт баламмен бірге бағамын. Қалайша, көздеріңізді жәутеңдетіп, қалдырып кетейін?! Құдай қосқан қосағымның шаңырағынан ешқайда кетпеймін!» деп, ойын нық жеткізген екен. Содан бері отыз жыл да, өте шыққанын көзіне жас ала еске алды Нағима әжей.&nbsp;Оның айтуынша, екі қызы тұрмыста. Солардың жасауын толықтай өзі дайындаған. Құрақ көрпе тігіп, өзіне көйлекті де пішіп, тігіп алатын өнері бар көрінеді. Қолөнер ежелден келе жатқан кәсіп түрі болғандықтан, халықтың өмірі және тұрмысымен бірге дамиды. Осылайша, ұрпақтан-ұрпаққа дариды. Көне заманнан келе жатқан бұндай қазақ қолөнері өз халқының дәстүрлі көркемдік мұрасын сақтап қалған. Ұлттық қолөнерде негізінен шикізат есебінде ешкі мен қойдың қылы пайдаланылған. Себебі, ол аязды күнде жылуды сақтайтын, әрі төзімділігімен ерекшеленеді. Қазақтың дәстүрлі өнері қатарына киіз басу жатады. Кезінде киізді ақ және қара түстен әзірлеген.&nbsp;– Киізді киіз үйдің сыртын жабу мен жерге төсеу үшін және де кереге керу арқылы өз қажеттілігіне орай пайдалана білген. Одан кебеже, сандық қаптайтын әбдіреқаптар, ыдыс-аяқ салатын аяққаптар жасаған. Киіз шексіз мүмкіндіктерге ие. Барлық өнім түрлерін дайындауға болады. Экологиялық таза өнім. Денсаулық үшін пайдалы, – дейді Нағима Сахиқызы.&nbsp;Ол қара шаңырақтағы бір бөлмені қазақы нақышта әсемдеп қойған. Осында өзінің әзірлеген киіздері мен алашасы, құрақ көрпелері ұлттық нақышта жиюлы тұр. «Жаһандану үрдісі түрлі кәсіптің пайда болуына, әртүрлі жұмыс орнының құрылуына, сондай-ақ, адам идеясы мен қиялының шексіз екенін дәлелдеді. Біздің заманда киіздің басу, алашаның тоқу шартына айрықша мән беретінбіз. Бейнеті көп болғанымен әзір болғанда тұтынушылардан алған нәпақаң іштей қуаттандыратын. Қыздарыма менің көзімдей сақтаңдар деп, бір-бір киіз бен алашадан және құрақ көрпелерін жасауына қосып бердім. Жалаңаяқ жар кешіп, шиттей балаларды жеткізу мақсатында біреудің қойын қырықтым. Жүнін түтіп, киіз басумен айналыстым. Сол кезде жалғызымнан қалған тұяқ 2 жастағы немерем қазір шаңырақ көтеріп, шөберелі болдым. Үш қыз немерем тұрмыста. Бүгінде немерем мен келінім ауылда жұмыс болмағандықтан Астанада жұмыс істейді. Шөберені бағып, келінім екеуміз қарашаңырақтамыз. Бекарыстан би ауылдық округінің әкімі Қонысбек балама алғысым шексіз. Әрдайым көмек қолын созып тұрады. Отын-су, азық-түлікпен қамтамасыз етіп тұр. Қолдауын қашанда үзген емес. Менің тарапымнан тек, бата берумен шектелемін. Алла разы болсын. Бала-шағасының қызығын көрсін, – деп терең күрсінді.&nbsp;Нағима Сахиқызының бойына бірнеше өнердің даруына анасының нағашысы 10 жасында Әмина деген әжей үйреткен. Кейін ол анасына көмектесе бастаған. Шешесі ұршық иірген. Оны бұғанасы қатпаған Нағима бояп, алаша тоқып, киіз басатын.&nbsp;– Бабалар айтқандай, нені қор етсең, соған зар боласың, ешкім қолдың бұйымдарын керек етпейді. Қазіргі заманда ештеңе жоқ дейді. Жоқ емес, көп дүние. Түйсінгенге ақша білгенге адамның аяғының астында жатыр. Отын жарсаң да ақша емес пе? Дүкенге жалдансаң, арба сүйресең де қаражат құралады. Қолыңнан өнер келсе де, бұйырғаныңды табасың. Одан жаман болмадым, – дейді кейуана.&nbsp;Қазақ халқының талай ғасырлық тарихына бойласақ, ел іші он саусағынан өнері тамған ісмер саңлақтарға кенде болмаған. Олар жасаған өнер туындылары табиғат құбылысы, күнделікті кәсібіне қарай баладан балаға мирас болған. Уақыт озса да, өшпей, ізі жоғалмай бүгінгі күнге жетті.&nbsp;

 Ақжаулықты ана қолөнерді жанына серік еткен 

Мейрамбек Маханбетжанов: Былтыр 24 кәсіпкердің құқығы қорғалды 

<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp; Осыдан бірнеше жыл бұрын, он саусағынан айырылған қазалылық қолөнер шебері туралы мақала газеттер мен сайттарда да жиі жарияланды. Оның өнеріне тәнті болған көпшілік керемет деп, таңдай қағысты. Қолынан шыққан тымақтарды көргенде, шын шеберге ештеңе кедергі бола алмайтындығын тағы бір мәрте мойындаған еді жұртшылық. Жуырда, Абай ауылында тұратын Оңдашбай ағаға хабарласып, халін білдік. Амандық-саулықтан кейін ақкөңіл аға жарқылдап, «Қарындасым, қазір өзім хабарласамын. Мал-текені жайғап жүр едім» деді, дауысы телефонның арғы жағынан еміс-еміс естіліп.&nbsp;Арада он минут өтер-өтпес ұялы телефон шырылдады. Оңдашбай аға екен.&nbsp;Бәз-баяғы қалпынша баладай жарқылдап, амандық сұрасып жатыр. Біреу білмес, біреу білер Оңдашбай ағаның он саусағынан айырылған оқиғасы былай еді. Бірде, қыста жоқ қарап жүріп, аттан құлайды. Жақын жерде көмектесе қояр жан иесі жоқ, атынан айырылған азамат үсікке ұрынады. Кейін, дәрігерлер Оңдашбай ағаның үсік ұрған он саусағын кесіп тастауға мәжбүр болады. Бастапқы кезде саусақсыз тірлік істей алмай, қатты қиналады. Алайда тағдырдың салғанына жігерлі жан мойымады. «Он саусағым жоқ, енді қалай күн көремін» деген ол жоқ. Бұрын да ісмерлігімен танылған жігіт қолөнерден қол үзбеді. Тымақтан мәсіге дейін өзі тігіп, несібесін тапты. Кәсіп ашып, «Бизнестің жол картасы – 2020» бағдарламасы бойынша қайтарымсыз грантқа ие болды. Грантқа алған қаржысына өндірістік тігін машинасын сатып алды. Тігін машинасы қолына тигеннен кейін киіз үйге керекті бар жабдықты тіге бастады. Сонымен қатар, тігін шеберханасында жүгеннен бастап тоқымға дейін болды. «Бала келмепті. Бұйырыс болар, осы іске бет бұрдым. Бұрын ауылдағылар ғана тапсырыс беретін. Бүгінде, аудан орталығынан келіп, бұйымтайын айтатындар бар. Қазіргі таңда, материалдарым болмай, уақытша тоқтатып отырмын. Дегенмен, тапсырыс бергендердің тілегін жерде қалдырмауға тырысамын», – дейді Оңдашбай Өтеміс.&nbsp;Сегіз қырлы, бір сырлы жігіт ағасы ісмерлік өнермен 1993 жылдан бері айналысады. Бұл күнде, оның қыр-сырын жетік меңгерген. Жылдың әр мезгіліне орай тіккен бұйымдарын жергілікті тұрғындар жиі қолданады. Қыста аң терісінен түлкі тымақ, құлақшын, ішік тіксе, ерте көктемнен бастап, күзге дейін түрлі ау түрлерін тоқиды. Мұнымен қатар, әркелкі көлемдегі масахана мен ат әбзелдерін, оған керекті бұйымдарды жасайды. Көрпе, мәсі, етік секілді заттарды жасаудың да түрлі әдіс-тәсілін біледі. Шебердің қолынан шыққан туындылар уақытында аудандық, облыстық көрмелердің көрігін қыздырып, көпшіліктің жоғары бағасын да иеленді. Бірнеше жыл бұрын аудандық «Талантыңмен таңқалдыр» байқауында бас бәйге иеленіп, облыстық байқауда «Алғыс хатпен» марапатталды.&nbsp;«Жігітке жеті өнер де аз» демекші, Оңдашбай Өтеміс қолөнерді меңгерумен қатар, шабыттанғанында өлең де жазады. Шығармашылыққа жаны құмар жан, кітап оқығанды да жақсы көреді.&nbsp;Тігіншілігімен танылған шебер саусағынан айырылғаннан кейін, көпке дейін шолақтығынан қуыстанып, жиын-тойға бармай жүрген екен. «Жұбайым Қиғаш қиналғанда қасымда болып, көмектесті. Сосын оңала бастадым. Бойыма қайрат бітті», – деді ол бізбен әңгіме үстінде. Қазір, шеберге он саусақсыз тігін тігу түк те қиын емес. Одан бөлек түздің жұмыстарында дөңгелентіп әкетеді. Бақшасын баптап, қорасындағы төрт түлігін де жайғап отырған жайы бар.&nbsp;– Мүмкіндігім шектеулі деген жай сөз ғана. Ең бастысы – ниет пен жауапкершілік. Сенің ойың таза, пейілің шынайы болса, діттеген мақсатқа жету қиын емес. Бойдағы масылдықты, енжарлықты жеңу керек. Өмір бір рет ғана беріледі. Оны еріншектікпен өткізіп алуға болмайды, – дейді Оңдашбай Өтеміс.&nbsp;

Оңдашбай Өтеміс: Шын шеберге ештеңе кедергі болмайды

Жаңақорғандық кәсіпкер қоқысты кәсіп көзіне айналдырып отыр

&nbsp; Шиелі ауданының тұрғыны, шебер Жандәулет Құрманбекұлы балаларға арналған аяқ киім, таза былғарыдан мәсі, құрым, көкпар, саптама етіктерін, үйішілік аяқкиімдер тігеді. Бағаны материалдың сапасына, жұмыстың күрделілігіне қарай белгілейді. «Бізде қолдан жасалынған дүние қымбат тұрады деген ой қалыптасқан. Мен сол ойды түбегейлі өзгертуге тырысып жүрмін. Әрине еңбекті бағалаған жөн. Десек те ыңғайға, алатын адамның қалтасына ауырлық салмауға аса мән беремін. Мысалы, саптама етік – 350 мың, ұзын қонышты етік – 50 мың, қысқа қонышты – 30 мың, туфли – 45 мың, мәсі 40 мың теңгеден басталады», – деді ол.&nbsp; &nbsp; &nbsp;– Бүгінгі таңда сұраныс ер балалардың аяқ киіміне түсуде.&nbsp;Әйелдерге арналған аяқ киімдерді болашақта тігу жоспарда бар. «Не істеуге болады» деп қарап отыратын уақыт емес. Бір нәрсемен айналысу керек. Сондықтан өзімнің қолымнан келетін жұмысты істеуге кірістім. Кәсібім өзіме ұнайды. Көп уақыт кетпейді. Азаннан-кешке дейін бір жұмыста байланып отырмайсың. Өйткені әйелдердің аяғына шақталған қалып әзірге болмай тұр. Ер адамдарға арналған модельдің өзі санаулы ғана, – дейді ол. &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;Кейіпкеріміз бүгінде өз кәсібін жандандыруда. Жылына 100-200 шақты өнім шығарады. Оның тіккен аяқ киімі ерлер арасында сұраныста. Жас кәсіпкер 4-5 адамды жұмыспен қамтып отыр.&nbsp;«Атамнан қалған қаншама бұйым бар еді. Содан қалғаны өзі жасаған кебіс қана. Арада қанша уақыт өтсе де сыры кетпеген. Фирмалық туфли&nbsp;сияқты. Ағаш шегемен шегеленген. Ол қайыңнан жасалады. Иілгіш. Су тисе, былғарымен бірге ісініп, қайтадан қалпына келеді», – дейді шебер.Бүгінде жас болсын, кәрі болсын әдемі, осы заманғы сәнге сай аяқ киім киюге тырысады.&nbsp;Бірақ аяқ киім қаншалықты сапалы және ыңғайлы екеніне көбіне аса мән бермейді. Өйткені халық қалтасының қалыңдығына қарай аяқ киім таңдайды.&nbsp;Сондықтан таңдауы сапалы төмен жасанды материалдан жасалған аяқ киімге түседі. Яғни былғары аяқ киім бағасы қалта көтермейді. Дегенмен сапасыз, ыңғайлы емес, биік өкшелі немесе мүлдем өкшесіз, қытайдың «бір реттік» қана аяқ киімі көбіне жаңа дамып келе жатқан бала ағзасына көп зиян келтіреді. Сондықтан да шебер аяқ киім аларда сапасына мән беру керектігін алға тартады.Мөлдір САБЫРЖАН&nbsp;&nbsp;

Шиелілік кәсіпкер жылына 200-ге жуық аяқ киім шығарады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Дәл қазіргі кезде салық тақырыбына қатысты мәселе қызып тұр. Әлі де көптің көкейін мазалап жүрген мәселелер жетерлік. Осы ретте біз Қызылорда қаласы бойынша мемлекеттік кірістер басқармасының басшысы Фердоуси Қожабергеновпен сұхбаттасқан едік.– Фердоуси Әбілқасымұлы, жыл басынан бері мобильді аударымнан бас тартқан кәсіпкерлер саны артуда. Оның себебін немен түсіндіресіздер? Бұған дейін 3 жыл бойы шағын және орта бизнесті тексеруге мораторий жарияланып келді. Енді мораторий тоқтап, тексеріс басталған секілді…– Мобильді аударымдарды тексеру заңсыз кәсіпкерлікті анықтауға бағытталған. Кейбір кәсіпкерлер сатылған тауар мен қызмет үшін төлемдерді мобильді аударым арқылы алады. Алайда бұл аударымдар бақылау-кассалық машиналарын, Post-терминалдарды, QR-кодтарды қолданбай жүргізіледі, фискалды чектер ұрылмайды. Соған сәйкес, тұтынушылар құқықтары бұзылады. Бұл жерде бір нәрсені түсініп алған жөн. Мобильді аударымдардың барлығы бірдей тексерілмейді. Түрлі адамдардан үш ай қатарынан ай сайын жеке банктік шотқа 100-ден астам аударым жүргізілген тұлғалар жатады. Бақылау шаралары адал салық төлеушілерге әсер етпейді және жасырын кірістер мен тіркелмеген кәсіпкерлерді анықтауға бағытталғанына назар аударамыз. Бұл ретте, жеке тұлғалар өздерінің жеке мақсаттары үшін мобильді аударымдар жасай және қабылдай алады. Туыстарына, достарына, ата-аналар мен балаларға көмек, сондай-ақ басқа да өмірлік жағдайларға байланысты төлемдер жасай алады. Кәсіпкерлердің қолма-қол ақшасыз төлемдерді қабылдамау фактілері орын алып жатқаны рас. «Төлемдер және төлем жүйелері туралы» Заңының 25-бабында төлемдерді жүргізудің бірнеше тәсілдері көрсетілген. Соған сәйкес, кәсіпкерлердің қолма-қол ақшасыз төлемдерді қабылдаудан бас тартуы заңсыз және тұтынушылардың құқығын бұзады. Бұл жөнінде тұтынушы бейнетіркеумен (видеофиксация) расталған фактіні салық органына хабарлауға құқылы. Ал егер көрінеу жалған ақпарат хабарлаған болса, онда заң аясында жауапкершілікке тартылатынын ұмытпағаны абзал. Заң бұзған кәсіпкерге ескерту жасалып, 1 жылдың ішінде қайталанған болса, айыппұл салынады. Оның көлемі 40-100 АЕК мөлшерінде.Мораторийге келетін болсақ, осыдан үш жыл бұрын Президент енгізген шағын және орта бизнесті тексеруге жарияланған мораторий бизнеске, пандемия кезінде &nbsp;кәсіпкерлерге көп көмек болды. Өткен жылы шағын және орта бизнес субъектілері өндірген тауар мен көрсеткен қызмет түрі едәуір өсіп, 2022 жылдың тиісті мерзімімен салыстырғанда 123,2 пайызға артып отыр. Мұндай көрсеткіш кәсіпкерлер мен жергілікті билік өкілдерінің арасындағы жолға қойылған байланыстың нәтижесі деп ойлаймыз. Дегенмен, мораторий аяқталды. Қалай болғанда да кәсіпкерлер кез келген уақытта тексеру болатынын білуі тиіс. Соның ішінде маңыздысы – кәсіпкерлер барлық талаптар мен заңдылықтарға сай болып, өздеріне қатысты бизнес-процестердің заң талабына сай жүруін қамтамасыз етуі керек.− Салық мемлекет қазынасы. Оны төлеу әрбір азаматтың міндеті саналады. Алайда салықтан жалтаратындар жайлы не айтуға болады? Жалпы салық төлеу мәдениетін арттыру үшін қандай шаралар жасалу керек? Мүмкін кәсіпкерлерді ынталандыру керек шығар?– Жалпы ел экономикасының дамуы, соның аясында мемлекет тарапынан кәсіпкерлікті қолдауға бағытталған кешенді шаралар өз жемісін беруде. Салық төлеушілердің саны мен түсім көлемі де жыл сайын көбеюде. Тек 2023 жылдың ішінде мемлекеттік бюджет түсімі 95,6 млрд теңгені құрады. Өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда түсім 17,6 млрд теңгеге артып отыр. Бүгінгі күнге қаламызда шағын кәсіпкерлік субъектілерінің саны – 38 737, оның ішінде заңды тұлға – 7903, дара кәсіпкер – 30 834. Өкінішке қарай, заңнаманы сақтамай мемлекет алдындағы талаптарын орындауда керітартпа әдіске баратын салық төлеушілер жоқ емес. Ондай жағдайда заңмен қаралған бақылау арқылы салықтан жалтаруға тосқауыл қойылып, &nbsp;берешегін мәжбүрлеп өндіріп алу шаралары қолданылады. Айталық, касса және банк шоттары бұғатталады, олардың дебиторларына және банк шоттарына инкассалық өкім қойылады, мүлкін сату есебінен салық берешегі өндіріледі. Былтыр борышкердің банк шоттарынан инкассалық өкім арқылы және олардың дебиторларынан 1,3 млрд теңге салық берешегі алынды. Камералдық бақылау нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою туралы 4532 салық төлеушіге хабарлама жіберіліп, &nbsp; нәтижесінде &nbsp;бюджетке 4,6 млрд теңге &nbsp;өндірілді.Қазіргі уақытта салық төлеушілердің көпшілігі адал жұмыс жасауға ынталы, өйткені бизнестің өзі көлеңкелі бизнеске қарағанда ашық салық төлеуші болудың дұрыс және тиімді екенін анық түсінді. МКК тарапынан бизнесті &nbsp;цифрландыру мақсатында пилоттық жобалар енгізіліп, cалық төлеушінің жұмысын женілдету үшін цифрлық технологиялар ұсынылып, қолданылуда. «E-Salyq Business», «E-Salyq Azamat», виртуалды қойма, тауарларды таңбалау, электронды счет фактура, «Астана-1»АЖ, үш құрамдасты интеграцияланған жүйе. Бұл аталған мобильді қосымшалар кез келген қызметті үйден шықпай-ақ алуға мүмкіндік береді және уақыт үнемдейді. Салық төлеушілердің мәселелерін одан әрі жеделдету үшін екінші деңгейлі банктермен бірлесіп, банктік қосымшалар жаңа сервистер де қосылды.– Жалпыға бірдей декларациялау қалай жүруде? Оның кезең-кезеңімен жүзеге асатынын білеміз. Биыл кімдер қамтылады? &nbsp;&nbsp; &nbsp;– 2024 жылдың 1 қаңтарынан бастап Жалпыға бірдей декларациялаудың 3-кезеңі аясында декларацияны заңды тұлғалардың басшылары мен құрылтайшылары және олардың жұбайлары (зайыптары), дара кәсіпкерлер және олардың жұбайлары (зайыптары) 15 қыркүйекке дейін тапсыруға міндеттеледі. Аталған декларацияларды «Салық төлеушінің кабинеті» арқылы (cabinet.salyk.kz), «Электрондық Үкімет» порталы (egov.kz), сондай-ақ «AppStore» немесе «Play Market»-тен «e-Salyq Azamat» және «eGov mobile» мобильді қосымшаларын жүктеу арқылы тапсыруға болады.– Әңгіме ауанын тағы да салық тақырыбына ойыстырсақ. Бізде қазақстандықтар төлейтін салықтың түрі көп екен. Білуімше 76 түрі бар. 30 жыл ішінде салық саласы бірнеше реформаны бастан өткергенін де білеміз. Бірнеше рет заңға өзгерістер енгізілді. Биылғы кодексте қандай өзгерістер бар?– Президент &nbsp;Жолдауында жаңа экономикалық бағдардың басты басымдықтарын атап өткен болатын, яғни 2024 жылы салық заңнамасына енгізілген өзгерістер күшіне енді. 1 қаңтардан бастап елімізде сын-қатерлерді басқару автоматтандырылған жүйесі істейтін болады. Оның көмегімен тексерістер тек сын-қатер, яғни берешек және айыппұл табылғанда немесе салыққа байланысты бұзушылық пайда болғанда ғана белгіленеді. Мемлекет бұл арқылы бизнес тексерістерін екі есе төмендетіп, айыппұл санын азайтуды көздеп отыр. 2024 жылы жаңа есептік көрсеткіштер мен заңнамаға енгізілген өзгерістер күшіне енді. Бірыңғай жиынтық төлем қолданыстан шықты, ал жұмыс берушілер енді жұмыскерлер үшін зейнетақы жарнасын өз қаражатынан төлейді. 2024 жылғы есептік көрсеткіштер минималды есептік көрсеткіштер «Республикалық бюджет туралы заңда» бекітіліп, жыл сайын жаңартылып отырады. Еңбекақы, зейнетақы, салықтар, айыппұлдар, жәрдемақылар, әлеуметтік төлемдер және тағы да басқа төлемдер осы көрсеткіштерге сәйкес есептеледі. &nbsp; &nbsp; Сонымен қатар, 2019-2023 жылдары Қазақстанда Бірыңғай жиынтық төлем (БЖТ) қолданылған болатын, оның құрамына табыс салығы, әлеуметтік аударымдар, зейнетақы жарнасы және МӘМС сияқты төрт міндетті төлем кірді. БЖТ-ны жеке кәсіпкер ретінде тіркелмеген, жұмыскерлері жоқ және тек жеке тұлғалармен жұмыс істейтін кәсіпкерлер ғана төлейтін. 2023 жылғы 31 желтоқсаннан бері бірыңғай төлем қолданылмайды, сол себепті БЖТ төлеушілер жеке кәсіпкерлік ретінде тіркеліп, салық режимін таңдауға міндетті. Одан бөлек, салық тексерістері бойынша, салықтық зерттеп-қарау құжаттары, камералды бақылау нәтижелері, бірыңғай декларация тапсыру мерзімі, бөлшек салықтың арнаулы салықтық режимдеріне байланысты, арнаулы экономикалық аймақтар қатысушыларына арналған салық жеңілдіктері, арнаулы әлеуметтік төлем бойынша да көптеген өзгерістер қолданысқа енгізілді.– Сарапшылардың пікірінше, салық жүйесінде өте көп өзгерістер болады. Заңдағы өзгерістердің көптігінен кәсіпкерлер қандай салық төлейтінін де білмей, соның салдарынан айыппұл төлеуге мәжбүр. Былтыр QR орнатқан кәсіпкерлер енді одан бас тартып, алып тастап жатыр екен. &nbsp;Бұл жөнінде не айтар едіңіз?– Салық жүйесіне өзгерістер енгізіліп жатқаны рас. Мәселен, 2023 жылғы 1 қаңтардан бастап жүргізілетін тексерулер бойынша нормалар алынып тасталады. Осыған байланысты Салық кодексінің 146-бабының 8-тармағына мемлекеттік кірістер органдарының хронометраждық тексеру жүргізу мерзімін 30 жұмыс күнінен артық ұзартпауды көздейтін өзгерістер енгізілді. 158-бабының 3-тармағына салық төлеуші куәгерлерді тарта отырып хаттама (акт) жасау арқылы оны алудан бас тартқан кезде салықтық тексеру актісін тапсыру рәсімін регламенттеуді көздейтін өзгерістер де қосылды. Сонымен қоса QR – Kaspi, Halyk банк аударымдары бойынша кәсіпкерлердің басты сұрақтарына тиімді салық режимі қолданысқа енгізілгендігін айтқым келеді. Осы режимді қолдану кезінде қалалық мәслихаттың 2023 жылғы 30 маусымдағы шешімімен 2% болып бекітілген. Қазір бөлшек салық режимімен 52 салық төлеуші жұмыс жасауда. Себебі осы режимді қолданатын субъектілер, айналым мөлшеріне қарамастан, әлеуметтік салық пен ҚҚС төлеуші болып табылмайды. Экономикалық қызметтің жалпы тізбегі негізінен жеке тұлғалар үшін тауарларды сатуға және қызмет көрсетуге бағытталған 190 қызмет түрі кіреді. Оның ішінде бөлшек сауда, автомобильдер, киім-кешек пен жиһазды жөндеу, ағаш өңдеу, сырлау және сылақ жұмыстары, жолаушы тасымалы, сондай-ақ қоғамдық тамақтану және т.б. қызмет түрлері қолдана алады. &nbsp;Бөлшек салықтың АСР (арнаулы салық режимі) тіркелмей, табыс көлемі жыл көлемінде 73 840 000 теңгеден асатын жағдайда Салық кодексінің 82-бабына сәйкес қосылған құн салығын төлеуші ретінде тіркелуі қажет. Егер табыс көлемі жыл көлемінде 73 840 000 теңгеден асып, ҚҚС тіркеу есебіне тіркелмей жұмыс жасаған жағдайда (ӘҚБтК 275-бабы) есепке қойылмаған кезең үшін айналым сомасының 15% мөлшерiнде айыппұл салуға әкеп соғады.– Әңгімеңізге рахмет!&nbsp;

Фирдоуси Қожабергенов: Кәсіпкерлер бизнес-процестердің заң талабына сай жүруі тиіс

Ешқашан сәннен қалмайтын фермуар сөмкені қазалылық шебер Айжан Абдрасулқызы өз қолымен жасайды. Бұл бұйымды кез келген қыз-келіншектің сөресінен табуға болады. Әсіресе тойға барарда қолыңызға ұстап алсаңыз, киген киіміңізбен ажарыңызды одан әрі айшықтай түседі. Әйелдер қауымы фермуардың не екенін түсінген болар. Десек те, тарихын терең білмейтін боларсыз.&nbsp;Фермуар – екі моншақпен безендірілген әмияндағы немесе сөмкедегі түймелік. Негізі, fermoir француз сөзінің бірнеше мағынасы бар: зергерлік бұйымдарға арналған ілмек; кітапқа арналған түймелік; ағаш шеберінің құралы. Жалпы, fermer етістігі «жабу» дегенді білдіреді. Осындай қарапайым детальдің қызықты тарихы бар.&nbsp;Фермуар XV ғасырда Еуропада әмиянның функционалды элементі ретінде пайда болды. Оған дейін әмиянды баумен байлайтын. Зайырлы қоғам әйелдеріне өздерімен бірге орамал, сүйіспеншілік хаттары және басқа да ұсақ-түйектер алып шығу қажеттілігі туады. Сол кезде қолға ұстап жүруге болатын әмияндар (қазіргі клатч секілді) пайда болады. Оның бауын байлап тұру ыңғайсыз болды, оның үстіне ұрлықшылар білдірмей бауды кесіп әмиянды ұрлайтын. Сондықтан фермуары бар әмияндар шыға бастады.&nbsp;Көп уақыт өтпей фермуар әмияннан әйелдер сөмкесіне көшеді. Мұндай сөмкеден әйелдің қоғамдағы орнын байқауға болатын. Мысалы, жоғарғы қоғам уәкілдері сапалы қытай жібегінен тігілген, нәзік өрнекпен безендірілген және бағалы тастар қойылған күміс фермуары бар сөмке ұстаса, орташа адамдар шұғадан немесе былғарыдан тігілген және түймелігі қарапайым қалайыдан жасалған сөмке алады екен.&nbsp;Жақсысы, сөмкенің матасы тозса да, сөмке негізін лақтырып, ескі фермуарға жаңа мата тігуге әбден болады. Сондықтан болар ертеректе сөмкеге арналған ерекше бағалы түймеліктер ұрпақтан ұрпаққа мұра етіп қалдырылған екен.&nbsp;Міне, осындай дүниені қолдана отырып, қазақша ою, ұлттық нақышпен өрнектеп фермуар сөмке тігетін Айжан Абдрасулқызының түпкі мақсаты – қазақы ою-өрнекті заманмен үндестіре пайдалану, көпшілікке ұлттық құндылықты ұлықтау.&nbsp;– Негізгі мамандығым есепші. Қолөнерге деген қызығушылығым бала кезден басталды. Анам Аманкүл Насырбайқызы шебер кісі. Алаша тоқу, киіз басу, тоқыма тоқу барлық өнер бойынан табылатын. Әкем Абдрасул Мүсірбаев та қолөнерден құр алақан емес. Ат әбзелдерін жасайтын. Қамшы өріп, сырмақ басатын.&nbsp;Жасыратыны жоқ біраз жерде жұмыс жасадым мемлекеттік, бірақ осы қолөнерге қайтып келдім. Яғни карантин уақытында үйде отырған кезде қолға бір жола алдым. Құрақ көрпе тігіп бастадым. Қазір сұраныстағы фермуар сөмкемен айналысып жатқан жәйім бар, – дейді Айжан Абдрасуқызы.&nbsp;Айжан балаларына өз қолымен киім тігіп, тоқып кигізгенді ұнатады. Беретка да тоқиды. Құрақ құрау, перде тігуге де епті. Алайда барлығына бірдей уақыт тапшы екендігін алға тартты.&nbsp;– Жұмысым бар. Қолөнер қосымша табыс көзім. Барлығында жасағым келеді. Оған уақыттың ыңғайы келмей қалып жатады. Дегенмен түскен тапсырысты уақытылы, әрі сапалы етіп орындауға бар күшімді салатын адаммын. Қазір әлеуметтік желі дамыған заман. Инстаграм парақшам арқылы тапрысып кез келген қаладан түседі. Тапсырыс беруші өзіне ұнайтын түсті, өрнекті, безендірілуді айтады. Кейде парақшамнан көріп, бұрын жасаған сөмкелеріме ұқсас етіп жасап беруді өтінеді, – дейді шебер келіншек.&nbsp;Сәнді әрі бағасы қалтаға қонымды сөмкені өзіңіз ұстасаңыз да, сыйға тартсаңыз да тартымды көрінері сөзсіз. Тіпті ойыңыздағы ою-өрнекті бейнелетсеңізде болады.

Қазалылық шебер фермуар сөмке әзірлеуде

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp; Бүгінде нан зауытының саны артты. Қалада кәсібін дөңгелетіп отырған 6 ірі наубайхана бар. Соның ішінде сұранысқа ие болып, көптің көңілінен шығып отырған наубайхананың бірі – «Ақжелең» жеке кәсіпкерлігі шығарған нан өнімдері.&nbsp;&nbsp; Бөлке наннан бөлек бұл жерде тәтті бәліш, кондитерлік тағам пісіріледі екен.&nbsp; Күніне 20 000 дана нан дайындап шығаратын наубайхананың тұтынушылары да көп екенінен хабардар болдық.&nbsp; Бір сәтте 200-ден аса бөлке небәрі 37 минутта дайын болады екен.Кәсіп иесі Азамат Мәдениетұлының айтуынша, құны 400 млн теңгені құрайтын наубайхананы іске қосу үшін жеке қаражаты есебінен 215 млн теңге және «2021-2025 жылдарға арналған кәсіпкерлікті дамыту жөніндегі ұлттық жоба аясында субсидиялау бағыты бойынша «Даму кәсіпкерлікті қолдау қоры» арқылы 185 млн теңге «Халық» банкінен қаржы алған.<blockquote>– Бастысы, кәсіпкерлердің мемлекет алдындағы міндетін адал атқаруға жағдай жасалып отыр. Бақытымызға қарай, мемлекеттік бағдарлама қолға алынып, кез келген азаматтың кәсіпкер болуына, ал кәсіпкердің өз кәсібін өркендетуіне мүмкіндік туып отыр. Сондықтан кәсіп иелері осы мүмкіндіктен құр қалмаса деп ойлаймын.Біз саннан гөрі сапаға көңіл бөлеміз. Сол себепті біздің пісірген өнімдеріміз тез өтіп кетеді. Нан көлемі стандартқа сай. Несібемізді адалынан тапсақ дейміз. Өзім нанның сапасы мен көлемін қадағалап отырамын. Себебі тұтынушылардың көңілінен шығу керек. Кәсіпке адалдық керек, – дейді наубайхана иесі.</blockquote>Наубайхана қызметкерлерін де сөзге тарттық.<blockquote>– «Ақжелең» жеке кәсіпкерлігі 2023 жылы ашылып,&nbsp; нан өнімдерін пісірумен айналысып келеді. Наубайхана иесі Азамат Мәдениетұлы кәсібін кеңейтіп, 70 адам осы наубайханадан несібесін тауып, отбасын асырап отыр. Бүгінде зауыттағы нан пісіруге арналған қажетті құрал жабдықтар заман талабына сай. Ыстық пештен шыққан нан дүкеннен қаладағы аурухана мен балабақшаға да жөнелтіледі. Ол үшін 12 көлік қарастырылған. Алдағы уақытта аудандарды да қамтамасыз ету жоспары бар, – деді «Ақжелең» жеке кәсіпкерлігінің маманы&nbsp; Айдана Қылышбек.</blockquote>Ал зауыт технологы Фарида Саменованың айтуынша, мұнда тәулігіне 10 тонна нан пісіріледі. Нанның бүкіл технологиясы, салмағы, құрамы қадағаланады екен.<blockquote>– Наубайханадағы қызметкердің бәрі өз ісін білетін мамандар. Бір ауысымда 8 адамнан болғанда 32 адам нан пісіреді. Бізде тәулігіне 117 қап ұн кетеді.&nbsp; Наубайханашыларға қойылатын талап – жеке бас гигенасын, іштегі тазалықты сақтау. Бүгінде төрт ауы­сыммен жұмыс істеп жатырмыз. Нан&nbsp; 80 теңге­ден таратылуда. Нанды экс­педиторлар таратады. Өнім­дер күнделікті қаладағы әлеу­меттік дүкендер мен келісім­шарт­қа отырған кәсіпкерлерге жеткі­зіледі. Кондитерлік тағам­дар да тұтынушының сұранысына ие, – дейді зауыт технологы.</blockquote>Ажар Қошқарова, жұмысшы:<blockquote>– Мен наубайханада жұмыс іс­теймін. Күнде үйімізге жұмыстан шыққанда 2 нан тегін аламыз. Айлық мерзімінде беріледі. Нан сапасы жақсы. Жұмысшыларымыз жергілікті жердікі.&nbsp; Нан – киелі өнім. Сондықтан бұл жерде жұмыс істеу өзіме ұнайды.&nbsp;</blockquote>Айнұр Шырақбаева, тұтынушы:<blockquote>– Мен тұрақты тұтынушымын. «Ақжелеңнің» наны өте сапалы. Бағасы да қолайлы. Сондықтан осы наубайхананың нанын аламыз.&nbsp; Шыққан нан ыстық күйінде тез өтіп кетеді. Заманауи техно­логияның әсері де бар болар. Бәрі авто­маттандырылған.&nbsp;</blockquote>Нан зауытында тындырымды тірлік бары көрініп тұр. Дайын өнім сөреде тұрып қалмай, лезде өтіп кетіп жатыр. Бағасы – қалтаға қолайлы, сапасы да жақсы.«Саяхат» шағын ауданында орналасқан нау­байхананың нанына тапсырыс берушілер көп екендігін байқадық. Тіпті қалыптан шыққан бойда буын бұрқыратып алып кетіп жатыр.&nbsp; Берекесі тасыған кәсіп иесі әлеуметтік тұрмысы төмен жандарға көмектесіп, көптің де батасын алып жүргенін білдік. Ең бастысы, қамбамыз алтын&nbsp; дәнге толып, дастарханымызда&nbsp; нан көп болсын.

 Несібесін наннан тапқан наубайшы

<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp; Қаршадайынан жылқы малының қыр-сырына қанығып, құрығы құтты әкесінен тәлім алған қазалылық атбегі Мырзағұл Жалмаханның есімі аудан жұртшылығына жақсы таныс. Ол бала күнінен-ақ, әкесі Жәлидің жанында жүріп сейістік өнерді меңгерген. Атадан әкеге, бертін келе әкеден балаға дарыған бұл асыл өнерді бүгінде, ол балалары мен немерелеріне үйретіп жүр.&nbsp;Жастайынан аттың жалында ойнаған Мырзағұл Жәлиұлының бүгінде асауға бас білдіріп жүргеніне 30 жылға жуықтапты. Ол осы уақыт аралығында әкесі берген ілімді тәжірибемен ұштастырып, кәнігі сейіс атанып үлгерді. Көпшілік оны атты алыстан таныр сыралғы әрі сыншы деп таниды. Бойына сіңген осы бір қасиеті оны ат аламандарында жаңылдырған жоқ. Оны сөз арасында өзі де айтып қалды.&nbsp;– Ат баптауды атадан қалған асыл өнер деп білемін. Атам да, әкем де қылқұйрықтыға құрық салған жандар. Солардың қанынан жаралған соң, менің атқа жақын болуым таңданарлық жағдай емес. Бала күнімде-ақ, атқа әуес болдым. Бала күнгі қызығушылығым мені осы жолға алып келді. Қазір сол атам мен әкем салған сара жолды жалғастырып келемін. Жалпы атбегілікке келгенім жергілікті жердің той-жиындарында ауылдың жылқыларын жарысқа қосудан басталды. Кейін, сырт жақтың ат аламандарында ағылшын қанды жылқыларға көзім түсті. Соларды баптап, бәйгеге қоссам деген ой келді. Сөйтіп, Ақтөбе қаласынан, Қырғызстаннан ағылшын қанды жылқыларды алып келдім. Қазір, соларды жаратып жатқан жайым бар, – дейді Мырзағұл атбегі.&nbsp;Бүгінде, кісі ағасы біршама жасқа келсе де тағынан түспеген. Жанында жәрдемдесіп жүрген жақындары болса да, жылқыларына өзгелерді жуытқысы жоқ. Жем-шөбін өзі беріп, жылқыларының жалын тарап, жағдайын жасап әлек. Жануарлар да Мырзағұл ағадан басқаны жанына жолатпайды. Мұның себебін сұрағанымызда Мырзағұл аға:&nbsp;– Жалпы, жылқы малы қашаннан мінезді. Адамның ойын оқитындай да қабілетті. Олар бәрін сезеді. Өзіне жылы қабақ танытпағанды да алыстан ұғатын ақылды жануар ғой бұлар. Олардың қай кезде қандай әрекет жасайтынын күтпейсің. Нағыз атбегі ғана оны біле алады. Көбі атбегі болуды оның жем-шөбін беру деп ұғады. Бұл қате түсінік. Шебер атбегі жылқының психикасын, ішкі сырын, мінез-құлқын толыққанды меңгеруі керек, – дейді ол.&nbsp;Ағамен әңгімелесіп жүріп жылқылар тұрған жаққа қарай аяңдадық. Тұяғымен жер тебініп тұрған жылқылардың жанына сәл жақындай бергенім сол екен, Мырзағұл аға жалма-жан: "Аттың артынан жүрме, қызым. Бұлар асау аттар, желігі басылмаған. Байқамасаң, жазым етеді. Бірақ қорықпа, олар қорыққанды да сезеді" деген ол аулада тұрған аттың ауыздығын тартты да, қораға қарай беттей берді.&nbsp;Қорадан шыққан соң, Мырзағұл ағамен әңгімеміз ары қарай жалғасты. Ағадан "біршама бәйгелерде арғымақтарыңыз бас жүлдені қанжығалапты, сол турасында айтып берсеңіз" дедім. Ол: "Қызым, шыны керек, біраз ат жарыстарына сәйгүліктерімді қостым. Қызығы, көбі есімде қалмапты. Тек сол бас бәйгені ұтып алған сәттер ғана есімде. Арал ауданында өткен Сольтрес ауылының 95 жылдығында, Ақтөбе қаласында өткен аста, Ғани Мұратбаевтың туғанына 100 жылдығына орай, Жанқожа Нұрмұхаммедұлының туғанына 240 жыл толуына орай өткен ат бәйгелерінде бас бәйгеге тігілген көлікті ұттық", – деп жауап берді аламанда атын оздырып жүрген атбегі.&nbsp;Атбегінің айтуынша, атты баптау үлкен жауапкершілікті талап етеді. Өйткені додаға түсетін аттың жайы қашанда бабында болу керек. Тіпті оған берілетін жем-шөп пен судың берілетін өзінің уақыт мен тәртібі бар. Ал егер азығы шамадан тыс артық берілсе, аяғына қан түсіп, ақсауы мүмкін екен.&nbsp;– Жалпы өзім жаратып жүрген жылқыларға екі мезгіл, таңертең және кешке жем-шөбін беремін. Уақытылы суын ішеді. Күндіз 2-сағат міністе жүреді. Кейін 2-3 сағат қаңтарып қоямын. Ал бәйгеге аз уақыт қалғанда, кем дегенде 10-15 күн алдын аттың ащы терін аламыз. Күніне 2-3 сағаттан кем емес жүгіртіп, кейін шомылдырамыз, – дейді ол.&nbsp;&nbsp;

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары: Кәсіпкерлік

Сырдариялық шабандоз