<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> 1 қыркүйектен бастап еліміздің барлық білім беру ұйымдарында жеке қауіпсіздік сабақтары қайта басталады. Бұл туралы Оқу-ағарту министрлігінің баспасөз қызметі хабарлады.&nbsp;Бұл сабақтар балалардың түрлі өмірлік жағдайларда дұрыс әрекет етуге қажетті практикалық дағдыларын қалыптастыруға және жеке қауіпсіздікке жауапкершілікпен қарауын дамытуға бағытталған.Сабақтар балабақшалардан бастап колледждерге дейін білім берудің барлық деңгейін қамтиды. Әр жас ерекшелігіне сәйкес бөлек блок әзірленген:<ul><li style="text-align:justify;">балабақша&nbsp;— жедел қызмет нөмірлерін білу, ойын және демалыс алаңдарындағы қауіпсіздік ережелері;</li><li style="text-align:justify;">бастауыш сыныптар&nbsp;— судағы және мұздағы қауіпсіздік, бейтаныс адамдармен кездескенде өзін ұстау, қаңғыбас иттерден қорғану;</li><li style="text-align:justify;">орта буын сыныптары&nbsp;— буллинг пен кибербуллинг, қауіпті интернет-әуестенулер, бейтаныстардың ұсыныстарынан бас тарту, өз іс-әрекетіне жауапкершілікті қалыптастыру;</li><li style="text-align:justify;">жоғары сыныптар мен колледждер&nbsp;— қаржылық сауаттылық, алаяқтардан қорғану, онлайн-ойындардағы тәуекелдер, еңбек қауіпсіздігі, өз құқықтары мен міндеттерін білу, жеке әрекеттері үшін жауапкершілік.</li></ul>Сабақтар әр аптада сынып сағаты аясында 10 минуттан өткізіледі және тақырыптар жылына үш рет қайталанады.Бағдарламаны іске асыру барысында үш кезеңді мониторинг жүргізілді. Оның ішінде педагогтер мен психологтарға арналған кеңестер мен вебинарлар ұйымдастырылды, сондай-ақ полиция, ТЖМ және денсаулық сақтау өкілдері тартылды. Анкета алу, жобалар, бейнероликтер және өзге де&nbsp;интерактивті әдістер қолданылды.<blockquote>— Тәжірибе көрсеткендей, мұндай сабақтар балалардың мазасыздығын төмендетіп, қауіпсіз мінез-құлық дағдыларын қалыптастырады және оларды өмірдегі, онлайн ортадағы күрделі жағдайларда дұрыс әрекет етуге үйретеді, — деп атап өтті Оқу-ағарту министрлігі Балалардың құқықтарын қорғау комитетінің төрайымы Насымжан Оспанова.</blockquote>Еске сала кетейік, жеке қауіпсіздік сабақтары 2023–2025 жылдарға арналған балаларды зорлық-зомбылықтан қорғау, суицидтің алдын алу және олардың құқықтары мен саламаттылығын қамтамасыз ету жөніндегі кешенді жоспар аясында енгізілген.Фото: Нұрболат Нұржаубай

Оқу ордаларында жеке қауіпсіздік сабақтары қайта жүргізіледі

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың Қырғыз Республикасына ресми сапары «Ата бейіт» ұлттық тарихи-мемориалдық кешеніне зиярат етуден басталды.Мұнда Отанына әр кезеңде қалтқысыз қызмет еткен қырғыз халқының даңқты перзенттері, сталиндік репрессия құрбандары жерленген. Кешенге «Ата бейіт» атауын жазушы Шыңғыс Айтматов ұсынған.Мемлекет басшысы мемориалдық кешен аумағындағы 1916 жылғы үркіншілік құрбандарына арналған ескерткішке гүл шоғын қойды.<img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/800x550_919ceacbcb.webp" alt="800x550.webp">

Мемлекет басшысы Қырғыз Республикасына ресми сапармен барды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Арал ауданының әкімі Аманжол Оңғарбаев Алматы қаласы, Балық шаруашылығы ғылыми өндірістік орталығы ЖШС директоры Алмат Суюбаев және Балық шаруашылығы ғылыми өндірістік орталығы ЖШС, Арал филиалының директоры Минут Есеновпен кездесіп, шаруашылықтың алдағы мақсат-міндеттері төңірегінде ой бөлісті.&nbsp;Аудан әкімі аталған саланың басшылық қызметіне жаңадан тағайындалып жатқан Алмат Сағынтайұлы мен Минут Ағытайұлының қызметтеріне сәттілік тілеп, аудан активімен, аудандағы Балық шаруашылығы ғылыми өндірістік орталығы Арал филиалының терек пунктіндегі әріптестерімен таныстырып, алдағы уақытта шаруашылықты дамыту мақсатында бірлесе жұмыс істеуге шақырды.Өз кезегінде Алматы қаласы, Балық шаруашылығы ғылыми өндірістік орталығы ЖШС-нің директоры А.Суюбаев аталған саланы дамыту бағытында жан-жақты жұмыс жасап, өңірдегі игілікті істерге әркез қолдау білдіруге дайын екендігін жеткізді.&nbsp;Кездесуде сондай-ақ Арал теңізінің мәселесі, аудандағы балық шаруашылығы мен қолға алынған тоған шаруашылықтары төңірегінде әңгіме өрбіді. Сала басшылары мен мамандары алдағы уақытта бірлесіп жұмыс істеу арқылы, аудандағы балық шаруашылығын дамытуға ниетті.&nbsp;

Балық шаруашылығы ғылыми өндірістік орталығының жұмысын саралады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Елімізде қазақ тілін үйрететін ЖИ-агент әзірленіп жатыр. Бұл туралы «Jibek joly» телеарнасындағы «Бүгін LIVE» бағдарламасында Ш. Шаяхметов атындағы «Тіл Қазына» ұлттық ғылыми-практикалық орталығының бас директоры Мақпал Жұмабай айтты, – деп хабарлайды <a href="https://kaz.inform.kz/news/karashada-kazak-tln-uyretetn-zhi-agent-ske-kosiladi-6bf3bd/">Қазақпарат.</a><blockquote>— Алдағы уақытта біз жасап жатқан ЖИ-агент қазақ тілін үйрете бастайды. Сондай-ақ ол қолданушының қазақ тілін білу деңгейін анықтап, оған арналған жеке бағдарламаны әзірлеп береді. Оның алғашқы нұсқасы қараша айында іске қосылады. Кейін ол жыл сайын жетілдіріліп отыратын болады, — деді ол.</blockquote>Одан бөлек, спикер бұл жасанды интеллектінің ең басты қасиеті оның бейімшілдігіне екенін атап өтті.&nbsp;<blockquote>— Тіл үйренуші кәдімгі адаммен сөйлесіп отырғандай оған сауалын қояды, ол жауап береді. Қолдануы өте қарапайым. Сол 5-6 сұрақтың аясында ол қолданушының тілді меңгеру деңгейін анықтап алады. Содан кейін қазақ тілін ақырындап-ақырындап, ойнап, суреттер салып беріп — қолданушыны қинамай үйрететін болады. Біздің ойымызша, бұл қазақ тілінен сабақ беретін мұғалімдерге таптырмас көмекші құралға айналады, — деп атап өтті Мақпал Жұмабай.</blockquote>Фото: freepik.com

Қарашада қазақ тілін үйрететін ЖИ-агент іске қосылады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Қызылорда облысында жаңа оқу жылы қарсаңында әлеуметтік қолдауға бағытталған игі бастамалар өз жалғасын табуда.«AMANAT» партиясы Қызылорда облыстық филиалының төрағасы Алмасбек Есмаханов партияның қалалық филиалында ата-аналар және балалармен арнайы кездесу өткізді.Кездесу «Бақытты отбасы» партиялық жобасы аясында жүзеге асырылып жатқан «Баланы мектепке дайындайық!» акциясына арналды. Шара барысында 22 балаға мектепке қажетті оқу құралдары табысталды.Бұл игі іс облыс көлемінде кеңінен қолдау тауып келеді. Акция басталған сәттен бері аймақта 524 отбасының 700-ден аса баласы оқу құралдарымен қамтамасыз етілді. Алдағы уақытта, яғни тамыз айының соңына дейін облыс бойынша 2000-ға жуық баланы қамту жоспарланып отыр.<blockquote>«Баланы мектепке дайындайық!» республикалық акциясы 2010-шы жылдан бері дәстүрлі түрде өткізіліп келеді. Оның негізгі мақсаты – әлеуметтік жағдайы төмен, көпбалалы және аз қамтылған отбасылардың балаларына жаңа оқу жылына дайындық кезеңінде қолдау көрсету. Осындай шаралар арқылы «AMANAT» партиясы қоғамдағы әлеуметтік жауапкершілікті арттыруға, жас ұрпақтың білімге деген ынтасын қолдауға үлес қосып келеді», -деді кездесу барасында партияның облыстық филиалының төрағасы Алмасбек Есмханаов.&nbsp;</blockquote><img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/Balany_mektepke_dayarlajy_akcziya_7f4f38312a.jpg" alt="Баланы мектепке даярлайық акция.jpg">

«Баланы мектепке дайындайық!» акциясы аясында Қызылордада балаларға оқу құралдары табысталды

2024 жылғы Президент Жолдауы: автожолдарды жаңғырту, әуежайлар салу және Транскаспий бағыты қалай дамуда?

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Қазалы ауданы әкімдігінің мәжіліс залында аудандық мәслихаттың кезекті 42 сессиясы өтті. Жиынды аудандық мәслихат төрағасы Ғазиз Әліш ашып, жүргізіп отырды.&nbsp;Сессияға аудан әкімінің міндетін атқарушы Жалғас Сүйеубаев, аудан әкімінің орынбасарлары, аудан прокуроры Дарын Әбіш, аудандық ардагерлер кеңесінің төрағасы Оразғали Бекбанов, құқық қорғау органдары мен облыстық бағыныстағы мекеме басшылары, қоғамдық ұйымдардың жетекшілері, дербес бөлім басшылары мен қала, кент, ауылдық округ әкімдері қатысты.Сессия отырысының күн тәртібіне енген мәселелердің негізгісі аудан әкімінің өзіне жүктелген функциялар мен міндеттерін орындауы жөніндегі есебі болды. Сондай-ақ, басқосуда аудандық мәслихаттың «Экономика, қаржы, бюджет, кәсіпкерлік және құрылыс» жөніндегі тұрақты комиссия есебі, Қазалы аудандық учаскелік сайлау комиссияларының мүшелерін сайлау туралы мәселелер талқыланды.<img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/azaly_at_aryl_an_zh_mystar_83aae34bec.jpg" alt="Қазалы атқарылған жұмыстар.jpg">Күн тәртібіндегі алғашқы мәселе бойынша баяндама жасаған аудан әкімінің міндетін атқарушы Жалғас Сүйеубаев жыл басынан бергі аудан экономикасының әр саласында жүзеге асырылған жұмыстар мен алдағы негізгі жоспарларға тоқталды.Ашып айтар болсақ, 2025 жылы аудан бюджеті 18,9 млрд. теңгеге бекітілді. Есепті кезеңде нақтыланған бюджет көлемі 27 млрд. теңгеге жеткен. Жыл басынан бюджетіміз 8,1 млрд. теңгеге артып, яғни 43 пайызға ұлғайған. 2025 жылдың 6 айы қорытындысымен өнеркәсіп өндірісі – 119,8, өңдеу өнеркәсібі – 119,9, ауыл шаруашылығы – 105,9, тұрғын үй – 106,6, сауда – 102,1, құрылыс жұмыстарының көлемі – &nbsp;136,5 пайызға, негізгі капиталға тартылған инвестиция көлемі – &nbsp;132,9 пайызға артқан. Биылғы жыл қазалылықтар үшін табысқа толы жыл болды. Мәселен жыл басталасымен ауданға қарасты Жанқожа батыр ауылында 300 орындық «Жайлы мектеп», «Руханият» орталығы, Қазалы мәдени-демалыс кешені, Руханият сквері, Орталық алаң сынды нысандар мен абаттандырылған орындар аудан халқының игілігіне пайдалануға беріліп, Ақтан батыр ауылы көгілдір отынға қосылды. Бүгінде Жанқожа батыр, Бекарыстан би, Майдакөл, Түктібаев, Ақсуат, Байқожа елді мекендерін газға қосу, Сарбұлақ, Шилі, Шәкен және Шитүбек елді мекендері таза ауыз сумен қамту, бірқатар ауылдардың электр желілерін қайта жаңғырту, Кардиология және инсульт орталығы мен «Қарлан» көпірінің, Әйтеке би кенті, Бекарыстан би және Қожабақы ауылдарында 3 спорт кешені мен Майдакөл ауылында 100 орындық клубтың құрылыс жұмыстары қарқынды жүргізілуде. Әрине, мұнан бөлек білім, денсаулық сақтау, мәдениет, спорт, кәсіпкерлік, өнеркәсіп, ауылшаруашылығы және басқа да салалардың барлығында да алға іргерушілік бар.&nbsp;Сессия отырысында аудандық мәслихат депуттаттары ауданда 6 айда атқарылған жұмыстарға оң бағасын беріп, алдағы уақытта да осындай аудан халқының игілігіне бағытталған ауқымды жобалардың жүзеге асуына тілектестіктерін білдірді.Сондай-ақ, көтерілген өзге де мәселелер жайында хабарламашылар тыңдалып, аудандық мәслихат депуттары тарапынан оң шешім тапты.Басқосу соңында Жалғас Оңғарұлы ел ішіндегі жасалып жатқан нәтижелі жұмыстар аудандық мәслихат депутаттарымен бірлесе атқарғандықтың нәтижесі екеніне тоқталып, алдағы уақытта да ауданның әлеуметтік-экономикалық дамуы бағытындағы жұмыстарды бірлесе атқаруға шақырды.<img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/azaly_at_aryl_an_zh_mystar_2_fa5acf3ee6.jpg" alt="Қазалы атқарылған жұмыстар 2.jpg">

Қазалы аудандық мәслихатының кезекті сессиясы өтті

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Облыс әкімі Нұрлыбек Нәлібаев қала аумағындағы бірқатар құрылыс нысандарын аралады.Алдымен "Сәулет" мөлтек ауданындағы жаңа жиһаз цехының құрылыс барысымен танысты. Бүгінде цехтың өндірістік қуаттылығы жылына 35 мың дана дайын өнім шығаруға жетеді. Толық іске қосылғанда 30 адам тұрақты жұмыспен қамтылады. Жобаны қаржыландыру үшін «Өңірлік инвестициялық орталықтан» берілген 59 млн теңге несиеге заманауи өндірістік құрал-жабдықтар сатып алынды. 22 жылдық тарихы бар «Панабек» серіктестігі нарыққа сапалы, заманауи әрі қолжетімді жиһаз ұсынып қана қоймай, өңірдің экономикалық дамуына және халықты жұмыспен қамтуға елеулі үлес қосып келеді.Әрі қарай аймақ басшысы «Қызылорда Нан» ЖШС-нің нан-тоқаш, кондитерлік және макарон өнімдерін өндіру кешенінің жұмысын көрді. Нан-тоқаш цехы толық автоматтандырылған және тәулігіне 7 тонна өнім өндіреді. Жақын арада өндірістік қуаттылығын тәулігіне 15 тоннаға дейін арттыру жоспарлануда. Өнімнің 30%-ы кәсіпорынның жеке сауда желісі арқылы, ал 70%-ы Қызылорда қаласы мен оған іргелес елді мекендерге жеткізіледі.<img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/rylys_nysandaryn_aralau_2_d3af99b9be.jpg" alt="Құрылыс нысандарын аралау 2.jpg">Келесі нысан - "Қызылорда–Құмкөл" автожолының көлік жолайрығы. Қазіргі таңда көпірдің 5 кіреберіс қанаты асфальтталды, негізгі үстіңгі бөлігіне қиыршық тас, 800 метріне асфальт төселді.Әрі қарай, "Тәуелсіздікке 25 жыл" даңғылының жалғасқан құрылысын да көрді. Мұнда 4 жолақты автожолмен қатар, ені 6 метр жаяу жүргіншілер және велосипед жолдары салынады. Құрылыс жұмыстарын «УАД» ЖШС атқаруда.Аймақ басшысы 11 мың орындық жаңа стадионның құрылыс алаңына барды. Жаңа спорт нысаны жанынан 1000 орындық автотұрақ пен 40 орындық VIP тұрақ қарастырылған. Ғимараттың батыс секторында спортшыларға арналған жаттығу алаңы, жуыну аймақтары, киім ауыстыру бөлмелері, төрешілер мен жаттықтырушыларға арналған кабинеттер, сондай-ақ емдік-массаж бөлмелері орналасқан.Шығыс секторында ауыр атлетика, бокс, гимнастика, акробатика және күрес залдары, қыздырыну бөлмелері бар. Жанкүйерлер үшін санитарлық тораптар, тамақтану және демалыс аймақтары, кафетерий, VIP-аймақтар мен жеке кабинеттер қамтылған.<img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/rylys_nysandaryn_aralady_21_08_cdb8b7fb38.jpg" alt="Құрылыс нысандарын аралады 21.08.jpg">

Аймақ басшысы құрылыс нысандарын аралады

Қызылорда облысының прокуроры Р.Ожаровтың төрағалығымен өткен Үйлестіру кеңесінде есірткі қылмыстарының алдын алу мәселесі қаралды.Қызылорда облысының Полиция департаменті өз құзыреті шегінде нашақорлықтың алдын алу және есірткі қылмысына қарсы күресте қажетті шаралар қабылдауда.Жыл басынан 172 құқық бұзушылық анықталып, 1 есірткіні аса ірі мөлшерде сақтау, 23 есірткі өткізу, 53 есірткі өсіру, 4 есірткі жарнамалау деректерінің жолы кесілді.Заңсыз айналымнан 959 килограмм есірткі заттары, оның ішінде 884 килограмм сора өсімдігі, 63 килограмм марихуана, 9 килограмм көкнәр өсімдігі, 432 грамм гашиш, 2 килограмм синтетикалық есірткі тәркіленді. Үй жағдайында сора өсімдігін өсіретін 5 фитозертхана анықталды.«Кибернадзор» ақпараттық жүйесіне синтетикалық есірткіні жарнамалайтын 1100 сайт енгізіліп, бұғатталды.Кеңеске қатысушылар есірткінің заңсыз айналымымен күрес бағытында бірлесе қызмет атқару бойынша ұсынысты қолдады.

Есірткімен күрес – ортақ міндет

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Қызылордада рақымшылық аясында сотталғандар бостандыққа шықты, - деп хабарлайды <a href="https://polisia.kz/qyzylordada-raqymshylyq-ayasynda-sottalghandar-bostandyqqa-shyqty/">Polisia.kz.</a>&nbsp;Рақымшылық – қоғамға қайта оралуға берілген үлкен мүмкіндік. Қызылорда облысы бойынша ҚАЖ департаментінің мекемелерінде жазасын өтеп жатқан азаматтарға Қазақстан Республикасы Конституциясының 30 жылдығына орай рақымшылық жасалуда.&nbsp;Соның нәтижесінде бүгін 37 мекемеден 4 сотталған бостандыққа шықты. Бостандыққа шыққан азаматтарға мекеме қызметкерлері құқықтық кеңес беріп, алдағы уақытта қайда жүгіну керектігі жөнінде түсіндірме жұмыстарын жүргізді. Бұл қадам олардың қоғамға бейімделуіне, жаңа өмірге сенімді қадам басуына қолдау болмақ. Сотталғандардың біріөзінің өткен қателігі үшін өкінішін білдірді.<blockquote>– Ұрлық жасағаныма қатты өкінемін. Бір сәттік қателігім бүкіл өміріме әсер етті. Қателігімді түсіндім. Ең бастысы – отбасым мені қолдаудан бас тартпады. Сол арқылы жалғыз еместігімді сезіндім. Енді қателікке жол бермеймін. Мекеме қызметкерлері бостандыққа шыққан соң қандай мекемелерге жүгіну керектігін түсіндіріп берді, – деді ол.&nbsp;</blockquote>Бұл рақымшылық – тек қана бостандыққа шығу емес, сондай-ақ түзелуге, жаңа өмір бастауға берілген үлкен мүмкіндік. Қоғамның қолдауы мен мемлекеттік органдардың көмегі арқылы мұндай азаматтар өмірін дұрыс арнаға бұрып, толыққанды өмір сүруіне жол ашады.

Қызылордада жазасын өтеушілер рақымшылықпен бостандыққа шықты

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Елімізде мектеп асханаларына арналған жаңа ас мәзірі бекітілгелі жатыр. Бұл туралы «Jibek joly» телеарнасындағы «Бүгін LIVE» бағдарламасында ДСМ Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау комитетінің басқарма басшысы Гүлшарат Қожатова айтты, – деп хабарлайды <a href="https://kaz.inform.kz/news/mektep-ashanalarina-engzlgen-talap-zhana-mazr-kanday-boladi-83d1ea/">Қазақпарат.</a><blockquote>— Денсаулық сақтау жүйесін дамыту үшін маңызды мақсат қойылған. Оның бірі — 4-10 жас аралығындағы балалар арасында семіздік деңгейін төмендету. Ол үшін мектептегі балалардың дұрыс тамақтануы аса маңызды. Сондықтан да жаңа стандарт енгізіліп жатыр. Оны әзірлеуге халықаралық сарапшылар тартылды. Онда ас мәзірінде қанттың мөлшері 3,6 есеге, тұз мөлшерін 5 есеге төмендету қарастырылған, — деді басқарма басшысы.</blockquote>Сондай-ақ спикер жаңа мәзір әлі нақты бекітілмегенін атап өтті.<blockquote>— Қазіргі уақытта ас мәзірінің бірнеше үлгілік нұсқасы дайындалды. Олар ұсыным ретінде беріліп отыр. Нақты мәзірді әр өңірдің денсаулық сақтау басқармалары бекітетін болады. Ұсынылған нұсқаларды сол күйі бекітуге немесе ата-аналардың, балалардың ұсыныстары бойынша сол өңірдегі тамақ өнімдерінің ассортиментіне қарай толықтырулар енгізуге болады. Бастысы алмастырылатын тамақ өнімдерінің құнарлылығы талапқа сай болу керек. Қазіргі таңда осыны бекіту бойынша жұмыс істеп жатырмыз, — деді Гүлшарат Қожатова.</blockquote>Фото: pixabay.com

Мектеп асханаларына енгізілген талап: жаңа мәзір қандай болады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Қазақстанның экономикасы мұнайға тәуелді екені жасырын емес. Қанша жерден ауыл шаруашылығын дамытып, өндірістің басқа да салаларын ілгерілеткенімізбен, елге келетін негізгі табыс көзі мұнайды сатқан қаржыдан түседі.Мұнайға &nbsp;сұранысҚазақ мұнайының тарихы біз ойлағаннан да әріде жатыр. Энциклопедиялық деректер мен «Қазақстан тарихының» 5-ші томындағы мәліметтерге жүгінсек, Атырау өңіріндегі Жайық пен Жем аралығында көлкіген мұнай кені бар екені ерте заманнан белгілі болған. Тіпті сол кездің өзінде жергілікті қазақтар жер бетіне шығып жатқан қимайды, мұнайды сүзіп алып, түйенің немесе адамның теңге қотырын емдеуге қолданған деген де дерек бар.&nbsp;Тарихи деректерде ХХ ғасырдың басында Атырау облысында Қазақстандағы алғашқы мұнай кеніштері ашылғаны айтылады. Осыдан кейін бүкіл әлем мұнайлы Қазақстан туралы айта бастаған. Тіпті басқа елдің ғалымдары арнайы келіп зерттей бастаған. Қазақ жеріндегі мұнай сапасының жоғары болғаны соншалықты, соғыс жылдары оны өңдемей-ақ майданға жіберіп, танктерде пайдаланған. 1940-шы жылдардың аяғына қарай өндіріс көлемі жылына 1 миллион тоннаға жетті. Қазмұнай газдың ресми сайтында &nbsp;1950-ші жылдардың соңында Маңғыстау облысында, ал 70-ші жылдары Қызылорда өңірінде белсенді іздеу-бұрғылау және геологиялық-түсіру жүргізілгені баяндалған.Тәуелсіз Қазақстанда да мұнай өндіруге ерекше ден қойылды. Өйткені қазақ мұнайына әлем елдерінің сұранысы артпаса кеміген жоқ. Аbai.kz порталы жариялаған ақпаратқа сүйенсек, Қазақстан билігі 2025 жылы жалпы мұнай өндірісі алдын ала жоспардан жоғары, 97 миллион тонна болады деп болжайды. Бұл көрсеткіш 2026 жылы 100 миллион тоннаға, ал одан кейінгі жылдары 105 миллион тоннаға жетеді деп күтілуде. Осыдан-ақ қазақтың қара алтынына сұраныстың жоғары екенін көруге болады.ОПЕК+ және жаңа шешімОПЕК ұйымы мұнайы бар елдер үшін жақсы таныс. Бұл ұйым әлемдегі мұнай өндірісін бақылайды. Аталған ұйым қыркүйек айынан бастап мұнай өндіруді тәулігіне 547 мың баррельге дейін көбейту туралы шешім қабылдады. Республикалық «Жас Алаш» газетінің сайтына Қарлығаш Зарыққанқызының осы мәселені саралаған «ОПЕК+ аспаннан киіз жаудырса да...» атты мақаласы жарық көрді. Онда «Мұнай өндіру көлемі тәулігіне 547 мың баррельге артатын болса, қыркүйекте Сауд Арабиясы тәулігіне жалпы көлемі 9,978 млн баррель, Ресей 9,449 млн, Ирак 4,220 млн, Қазақстан тәулігіне 1,550 млн баррель мұнай өндіруі тиіс», – деп жазылған.Мұнай көлемі артса, пайда да арта ма?Мұнай өндірудің көлемін арттыру өз кезегінде экспорттың да көлемін ұлғайтады. Бұл дегенің бюджетке түсетін түсімдерді көбейтеді десек те болады. Қарапайым логикамен қаншалықты көп сатсаң соншалықты пайдаға кенелуің керек. Шынында солай. Бірақ бизнестің жазылмаған тағы бір заңдылығы бар. Ол тауар көбейген сайын оның бағасы да арзандайды. Ол жазғыз мұнайға ғана емес, барлық тауарға қатысты аксиома.&nbsp;Қазақстан үкіметі 2025 жылғы бюджетті жоспарлағанда мұнай бағасын барреліне 75 доллардан есептеген. Әйтсе де бағаның құбылмалы екенін ұмытпаған да болар. Бірде көтеріліп, бірде түсіп отырады дегендей. &nbsp;Израиль мен Иран арасындағы қарулы қақтығыстан кейін мұнай бағасы күрт шарықтап, 79 доллардан асып кеткен еді.Сол тұста қаншама адам бұдан мұнайлы елдердің пайдаға кенелетінін айтып жатты. Әйтсе де көп ұзамай әлемдік нарық қайта құбылып, мұнай бағасы 69 доллар болып қалды. ОПЕК+қыркүйектен бастап мұнай өндіру көлемін арттыру жөніндегі шешім қабылдаған соң мұнай бағасы 65 долларға дейін төмендеді. Бұл өндіріс артқан сайын мұнайдың бағасы да арзандай беретінін көрсетіп отыр.Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ғалымы Ш.Болыспаевтың «Әлемдік мұнай бағасының Қазақстан жанармай нарығына ықпалы» атты еңбегінде еліміздің тұрақты және бірқалыпты дамыған мұнай-газ кешені бар мемлекет екені жазылған. Бұл Қазақстанның мұнай мен табиғи газды өндіруші елдер қатарына кіруіне өз септігін тигізіп отыр. Зерттеу жұмысына зер салсақ Қазақстанның 2011 жылдағы мұнайды өндiру көлемi 80,06 миллион тоннаны құраған. Одан бері де 13-14 жыл уақыт өтті. Республикамыз мұнай өндірісін азайтқан жоқ.Қарап отырсақ, мұнай өндірісі өзіндік тұрақтылығын сақтап, едәуір артқан. «Егемен Қазақстан» газетінің 2024 жылғы 4 қаңтардағы санына жарияланған Абай Аймағамбеттің «Мұнай нарығын қандай өзгеріс күтеді?» атты мақаласында мұнайға деген жалпы әлемдік сұраныс орташа алғанда 2023 жылы күніне 102,1 млн баррель, ал 2024 жылы күніне 104,4 млн баррель болады деген болжамның бар екені жазылған. Биылғы және келер жылғы мұнай өндірісіне жасалған болжамның қандай екенін жоғарыда атап өттік.Әлемде AERC атты экономикалық зерттеулер орталығы бар. Осы орталық сарапшыларының пікірінше, 2023 жылы сұйық көмірсутек жеткізу өсімінің басты драйверлері ретінде АҚШ, Бразилия, Қазақстан, Норвегия, Гайана, Мексика және Қытай екені көрсетілген. Бұл тізімнің алдағы уақытта да осылай қалатыны да негіз етілген. Мамандар биыл да бұл елдердегі өндірістің артатынын алға тартып отыр. Демек, Қазақстандағы мұнай өндірісі тұрақты дамиды деген сөз.ТүйінӘлемдік нарықтағы мұнайдың құбылмалы бағасы Қазақстан экономикасына әсер етпей қоймайды. Тек саяси аренада байыпты қадам жасап, құбылмалы бағаға бейімделуген жөн. &nbsp;Одан бұрын мұнайға тәуелділіктен де арылу қажет.Әзиз ЖҰМАДІЛДӘҰЛЫФото: freepik.com

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары