<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> «Қызылордажылуэлектрорталығы» мекемесі арқылы Қызылорда қаласының тұрғындарына белгіленген тәртіпте жылу беріліп жатыр.
<blockquote>
 «Жылу желісіне келіп түсетін су температурасы бойынша ±3% аспайтын деңгейде электр станциясының бас қақпаның артына берілген режимнен ауытқуды қамтамасыз етілді. Нәтижесінде жылу желілеріндегі желілік судың бекітілген температуралық кестесі сақталды. Орталықтандырылған жылумен жабдықтау аймағындағы жылу энергиясын тұтынушылар энергия көздерінен – ЖЭО (жылу электр орталығы), Оңтүстік қазандықтан, «Белкөл» қазандығынан, АБМК №1,2,3,4,8,9,10,11,12,13,14,15,16 жылумен қамтамасыз етілді. 2020 жылдың 10 қаңтарына сыртқы ауаның орташа температурасы -7 градус болғанда жылу желісіне су беру температурасы 68,0 градус Цельсияны, кері су 53,0 градус Цельсияны құрады », – делінген ҚР ЭМ АЭҚБК Қызылорда облысы бойынша&nbsp; аумақтық департаментінің таратқан хабарламасында.
</blockquote>
Көрсетілген барлық энергия көздеріндегі пайдаланылатын отын қорының көлемі талапқа сай.

Жылу беру – жүйелі

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Қазақстанда шетелдік жұмыскерлерді тартуға арналған квота 40%-ға қысқартылды. ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі баспасөз қызметінің мәліметінше, Ақтөбе, Батыс Қазақстан, Қызылорда және Солтүстік Қазақстан облыстары 4 санат бойынша шетел жұмыскерлерін тартудан толықтай бас тартып, жұмыс берушілердің қажеттілігін жергілікті мамандар есебінен жабуды жоспарлап отыр.
<blockquote>
 «Қазақстанда еңбек қызметін жүзеге асыру үшін жұмыс берушілерге шетелдік жұмыс күшін тартуға рұқсат берілген шекті саны 2020 жылға республикадағы жұмыс күшінің санына қатысты 29 292 бірлікті немесе 0,32%-ды құрады.
 Квота 2019 жылы бекітілген санымен (48 700 бірлік) салыстырғанда 40% – ға, оның ішінде 3 санат бойынша (мамандар) – 37%-ға және 4 санат бойынша (білікті жұмысшылар) – 23%-ға қысқартылды.
 Квотаны қабылдау ішкі еңбек нарығын білікті емес шетелдік жұмыс күшінен қорғауға, қазақстандық кадрларды көбірек жұмысқа орналастыруға мүмкіндік береді, сондай-ақ жұмыс берушілердің білікті шетелдік жұмыс күшіне деген сұранысын қанағаттандырады», – делінген хабарламада.
</blockquote>

Қызылорда облысы шетелдік жұмыскерлерден бас тартты

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Қызылордалық оқушы Нұрай Өмірзақова қазақтың кемеңгер тұлғасы – Абайдың 200-ден астам өлеңін жатқа біледі.
Бүгінде ол Қызылорда қаласындағы Назарбаев зияткерлік мектебінде оныншы сыныпта тәлім алады. Абай шығармаларына алғаш үшінші сыныпта қызығушылық танытқан екен. Сол уақытта ата-анасы оған Мұхтар Әуезовтің «Абай жолы» роман-эпопеясын оқуға кеңес береді. Содан бері Нұрайдың Абай шығармаларына деген қызығушылығы арта түседі. Ақынның өмірі мен шығармашылығын білуге құлшына кіріседі.
«Тарихи шығарма мені өзіне ерекше баурай түсті. Соңына дейін бас алмай оқып шықтым. Онда айтылған орындарды, тарихи қоныстарды көзіммен көруге талпындым. Бесінші сынып оқып жүргенде «Абай оқулары» деген байқаудың болатынын естідім. Соған қатысуға шешім қабылдадым. Әдебиет пәнінен дәріс беретін ұстазым бұл ниетімді құп көрді. Байқауда жеңген жүлдегер Абайдың дүниеге келген топырағы – Семей өңіріне баруға мүмкіндік алатынын жеткізді», – дейді Нұрай.
Осылайша, ол байқауға қатысуға белсене кірісті. Екі айдың ішінде ұлы ақынның 150-ге жуық шығармасын зердесіне тоқып үлгерді. Еңбегі еш кеткен жоқ. Аудандық және облыстық байқауда жеңімпаз атанды. Төрт айдан кейін республикалық байқауда Абайдың 200-ден астам және Шәкәрімнің 60-тан астам өлеңін зердесіне тоқып, білім бәйгесінде дипломант атанды. Нәтижесінде ақынның дүниеге келген топырағында тарихи орындарды аралап қайтуға мүмкіндік алды.
Бүгінде Нұрай сабақтан қолы бос уақытта Абай шығармаларына зер салғанды жаны ұнатады. Қазақтың кемеңгер тұлғасының қиялынан туған әрбір дүние халқымызға орамды ой салатыны анық. Дала данышпаны замана тынысын тап басып, қоғамның өзекті мәселесін халықтың талқысына салады. Бұл – әрбір қазақ үшін басты талап. Кемшілігін түзеп, алға қадам басудың алғышарты ретінде санау артық емес.
Нұрай жас та болса ақын шығармашылығынан сондай ой түйіп, онда айтылған сан алуан пікірді талғам таразысына тарта біледі. Нұрай келешекте нейрохирург болуды алдына мақсат етіп отыр. Еліміздің медицина саласында жоғары деңгейдегі білікті маман болуды армандайды. Бүгінде сол мақсатта білімін толықтырып, үлкен ізденіс жасап келеді.
<a href="https://www.inform.kz/kz/kyzylordalyk-okushy-abaydyn-200-den-astam-shygarmasyn-zhatka-biledi_a3602879">ҚазАқпарат</a>

Қызылордалық оқушы Абайдың 200-ден астам шығармасын жатқа біледі

Абай–елдік мұраттың айнымас темірқазығы 
Қасым-Жомарт Тоқаев
&nbsp;Темірқазық – түні бойы жарқырап жанып тұратын, қаққан қазықтай орнын ерекше сақтап тұратын «нұрлы жұлдыз». Темірқазық жұлдызының нұры басқа жұлдыздарға қарағанда молырақ. Өзіне қарап бағыт алған жолаушысын адастырмайтын «бағдар жұлдыз». Мемлекет басшысы Қ.Тоқаевтың хакім Абайды – елдің «темірқазығына» теңеуі өте орынды деп білемін. Себебі Абай ілімі, Абай даналығы – қазақтың маңдайына біткен&nbsp; алтын қазынасы. &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 
<blockquote>
 Биыл хакім Абайдың туғанына 175 жыл. Осыған орай, түрлі іс-шаралар ұйымдастырылатыны анық. «Бірақ мұның бәрі той тойлау үшін емес, ой-өрісімізді кеңейтіп, рухани тұрғыдан дамуымыз үшін өткізілмек» деген ұтымды пікірді Қасым-Жомарт Тоқаев өзінің «Абай және ХХІ ғасырдағы Қазақстан» мақаласында айтқан болатын.
</blockquote>
Иә, ұйымдастырылған іс-шараның басы-қасындағы педагог-мұғалімдер осы сөзді жадында ұстап, оқушылардың санасына Абай даналығын жүйелеп, зерделеп сіңіруі тиіс. Қазақстандық әрбір жас буын Абайдың «Адам бол!» принципін жете түсініп, өмірлік қағидасына айналдырса, қандай керемет! Біз, &nbsp;мұғалім мамандығының иелері, бәсекеге қабілетті ұрпақ тәрбиелеуде де осы принципті ұстануымыз керек. Себебі ұлтты тәрбиелеу – тал бесіктен басталады.&nbsp; 
«Әр шаңырақта Абайдың кітабы мен Мұхтар Әуезовтің «Абай жолы» романы тұруы керек деп санаймын». Мемлекет басшысының пікірін ұстана отырып, біз осы құндылықтарды мәдениетіміздің жауһарына айналдыра білуіміз керек әрі өмірде практика жүзінде қолданғанымыз жөн. Мәселен, Абайдың екі том кітабын жастайынан жаттап, тілін сындырып өскен бала өмірге ойлы көзқараспен қарайтын еді. Алайда, құр жаттап қана қоймай, Абай аталарының әрбір сөзінің түйінін ағытып, мағынасын түсіне білсе, нұр үстіне нұр болар еді ғой. Ал төрт томдық «Абай жолы» романы тұнып тұрған салт-дәстүр, әдет-ғұрып, тәлім-тәрбиенің қайнар көзі. Әрбір шаңырақта осындай құндылықтарды бойына сіңіріп өскен жалынды жас барда Абай –қазақ халқының «төл брендіне» айналатыны сөзсіз емес пе?!
Мемлекет басшысының мақаласынан түйер ой көп. Мақаланы негізге ала отырып, ұтымды пікір айтып қана қоймай, іс жүзінде көрсетер мүмкіндік туды. 
Өміріміздің әр сәтінде Абайдай темірқазығымыздың бағытымен жүрсек, нұрдай жаңару үстіне жаңғыра беретініміз анық!&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;
Нағашыбай ТӨЛЕПОВ,
Арал қаласындағы №13 орта мектептің қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі

Абай даналығы – ұлт жаңғыруының негізгі кілті

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Былтыр еліміздің кейбір мектептерінде мұғалімдер өздеріне тиесілі жәрдемақыларды толық көлемде ала алмаған,&nbsp;деп хабарлайды [«Хабар 24»](http:// https://24.kz/kz/zha-aly-tar/o-am/item/367033-zderine-tiesili-arzhyny-ala-alma-an-m-alimderge-119-mln-te-ge-ajtaryldy).
Мәселен, еңбек демалысына яки іс сапарға шыққанда берілуі тиіс ақшаның ұстаздарға тек белгілі бір бөлігі ғана төленіпті. Қалғаны қайда кетті? Мұндай жағдайды сала мамандары заңсыздық деді. Жалпы осындай кезде педагогтар кімге шағымдана алады? Төленбеген қаржыны өндіріп алуға мүмкіндік бар ма?
Елімізде салалық білім және ғылым қызметкерлерінің кәсіподағы бар. Бұл ұйым немен айналысады? Ең бірінші мұғалімдердің құқығын қорғайды. Мәселен, былтыр аталған кәсіподақ жұмыстан шығайын деп тұрған ондаған ұстаздың қызметте қалуына ықпал еткен.
<blockquote>
 «2019 жылы 44 ұстазды заңсыз жұмыстан шығайын деп тұрған жерінен араласып, жұмыста қалдырдық. Заңсыз жұмыстан шығарылған 20 ұстазды біз қайтадан жұмыс орнына қайтардық. 2019 жылдың бірінші жартыжылдығында ұстаздарымызға 119 миллионға жуық қаражатты қайтарып бердік. Ол дұрыс есептелбеген жалақылары. Еңбек демалысына шыққан кезде дұрыс есепелмеген сауықтыру жәрдемақысы. Іс-сапарға шыққанда төленбеген іс сапар шығындары», – дейді&nbsp; қазақстандық салалық білім және ғылым қызметкерлері кәсіподағының төрайымы Айгүл Мұқашева.
</blockquote>
Мысалы, Жамбыл облысы Тұрар Рысқұлов ауданы Қайыңды ауылындағы Смаилов атындағы орта мектептің 40 шақты мұғалімі еңбек демалысына шыққан кезде берілетін жәрдемақыны толық көлемде алмаған. Ақыры кәсіподақтың араласуымен төленбеген қыруар қаражат педагогтарға беріліпті. Мұны телефон арқылы бізге ұстаздардың бірі айтты.
<blockquote>
 «Осы жаздыкүні қосылмай қалған ақшамызды алып, мұғалімдердің алты 60 мыңнан аяқ жағы 40 мыңнан алып, осындай мол ақшаға ие болып, қуанышта отырмыз. Сондықтан білім кәсіподағындағы сол ұжымның қызметкерлеріне мол алғысымызды білдіреміз», – дейді мұғалім Азизат Байдыгелова.
 «Ұстаздарымыз еңбек демалысына шыққанда сауықтыру жәрдемақысын 1 ставкамен төлейді. Еңбек кодексіне байланысты ұстаз қанша сағат жүргізеді, сол жүктемесіне байланысты төлеу керек», – дейді қазақстандық салалық білім және ғылым қызметкерлері кәсіподағының төрайымы Айгүл Мұқашева.
</blockquote>
Яғни бұл – елде бар проблема. Алдағы уақытта мұндай заңсыздықтың бәрі жіті тексерілмек. Тағы бір жаңалық – мектептегі мұғалімдердің оқу жүктемесі азайды. Педагогтар бұрынғыдай 18 сағат емес, 16 сағат жұмыс істейді. Бірақ бұдан ұстаздардың жалақысы азаймайды. Бұл да – педагогтың құқығын қорғауға бағытталған көп шараның бірі.

Өздеріне тиесілі қаржыны ала алмаған мұғалімдерге 119 млн теңге қайтарылды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Облыс әкімі Арал ауданына қарасты елді мекендерді аралап, аймақ басшысының жұмыс сапары Қазалы ауданында жалғасты. Қазалы ауданынан шалғай жатқан елді мекендердегі басты мәселелердің бірі: аяқ су, балабақша мен спорттық клуб салу, ауыл ішілік жолдар мен дәрігерлік амбулаторияның құрылысы және ауыз су тарту желілік құбырларды жаңарту туралы айтылды.
Аймақ басшысы Жанқожа батыр ауылында болып, тұрғындармен кездесті. Елді мекен тұрғындары су құбыры желілерін тұтынушылар учаскесінің аймағына жеткізіп беру туралы өтінішітерін білдірді. Бұл жұмыстарды жүзеге асыруға 163,4 млн. теңге қажет.
Қ. Ысқақов бұл мәселелерді шешу үшін тиісті сала басшыларына тапсырма берді.
Сондай-ақ, аймақ басшысы Майдакөл, Ү.Түктібаев, Қожабақы, Бозкөл, Кәукей, Тасарық, Бірлік ауылдарын да аралап, тұрғындармен кездесті. Балабақша мен клуб үйін жаңартуды сұраған өтініш-тілектеріне облыс әкімі кәсіпкерлермен бірлесіп жұмыс атқарылатынын айтты.
<blockquote>
 «Біз өткен осы бірнеше күндік сапарымызда барған ауылдарға мемлекеттік-жекеменшік әріптестік жайында айтып келеміз. Осы бағдарлама негізінде сіздер сұраған ғимараттарды жаңадан тұрғызуға көп мүмкіндік бар. Ол үшін не істейміз? Көбіне-көп мұндай шаруаға ел азаматтарын, кәсіпкер азаматтарды тарту қажет. Ондай ықыласты адам болса, мемлекеттік-жекешелік әріптестік негізінде жарты жыл ішінде клуб, емхана, спорттық кешендер, балабақша да оңай тұрғызар едік. Әрі бұл игілікті іс кәсіпкердің өзіне де, елге де, үкіметке де пайдалы. 5-6 жыл көлемінде кәсіпкер шығындаған барлық қаржыны мемлекет толық өтейді. Сонымен қатар, оған қосымша мемлекеттік тапсырыстар алуға да мүмкіндік туады» – деді аймақ басшысы.
</blockquote>
Ауыл тұрғындары өтініш-тілектерін жеткізіп қана қоймай атқарылған жұмыстар үшін алғыстарын айтып, ақсақалдар баталарын берді.
<blockquote>
 «Былтыр ерекше жыл болды. Ауылымыздың іші жөнделіп, 7 көшеге қиыршық тас төселді. Бұрынғыдай суды көшедегі құбырдан тасымаймыз. Үйге тікелей тартылған. Тұрғындар саны жылдан-жылға артып келеді»,– дейді Ү.Түктібаев ауылының тұрғыны Талғат Егембердіұлы.
</blockquote>
Аймақ басшысы Қазалыдан 110 шақырым қашықтықтағы Қызылқұм ауылдық округіне қарасты Кәукей ауылына да барды. Тұрғындармен жүздесті, халық айтқан мәселелерді тыңдады. Айта кету керек, аудан орталығынан Кәукейге дейін жол қатынасы да жақсарған. Жол жөндеу жұмыстары барлығы 2 миллиард теңгеден астам қаржыға кезең-кезеңімен іске асып жатыр. Республикалық бюджеттен қаражат бөлініп, 1978 жылдан бері жөндеу көрмеген автожол күрделі жөндеуден өтуде. Кәукейліктер ауылға интернет желісі тартылып, жаңа клуб үйі салынуын сұрады. Әрі осы ауылдық округке қарасты шағын Ажар елдімекеніне жарық керек. Мамандар үй саны жиырмадан асатын бұл ауылға күннен қуат алатын қондырғы орнатуға болатындығын айтты.
Мұнан кейін Өркендеу ауылдық округіне қарасты тарихи Жанкент қалашығындағы жүргізіліп жатқан жұмыстармен танысты. Жанкент қорғаны – республикалық сипаттағы археологиялық ескерткіш. Өркендеу ауылдық округінің орталығына іргелес жатқан биік төбе сияқты топырақ басқан қорғанның орнында VІІ – ХІV ғасырларда Жанкент қаласы болған. Қазір бұл жердің туристтік әлеуетін арттыру мақсатында жұмыстар жүргізілуде.
Облыс әкімі Қ.Ысқақов “Қарлаң” учаскесіндегі қалқымалы көпірдің жағдайымен де танысты. Көпір арқылы жол қатынасы қиындап отырғанын айтқан тұрғындардың өтініші елеусіз қалмады. Аймақ басшысы аталмыш көпірді салу үшін жоба сметалық құжаттарды әзірлеуге қаржы бөлініп, тиісті жұмыстар жүргізілетінін мәлімдеді. Аталған көпір құрылысын жүргізу арқылы Өркендеу, Бірлік, Аранды, Бозкөл, Қызылқұм, Тасарық ауылдық округтері тұрғындарының аудан орталығымен тұрақты байланысын, қамтамасыз етуге мүмкіндік туады.
«Күні кеше «Әлсейіт» учаскесіндегі көпірдің пайдалануға берілгенін білесіздер. Ауданға қарасты 7 елді мекенде тұратын 8 мыңға жуық халық қатынайтын «Қарлаң» көпірінің де маңызы зор. Егер жаңа темір бетонды көпір тұрғызылса, ауданның экономикалық дамуына үлесі көп. Сондай-ақ, аталған көпірдің құрылысы «САРАТС-2» жобасына да енгізілген. Жоба құжаттары қабылданса, құрылыс жұмыстары 2021-2022 жылдары басталады», – дейді аудандық тұрғын үй коммуналдық шаруашылығы, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімінің басшысы Мұрат Әбсұлтанов.
Облыс әкімінің төртінші күнгі сапары сапары Абай, Құмжиек, Майлыбас, Ақсуат ауылдарында жалғасты. Алыс шалғайда жатқан Шәкен мен Шиліге де барды.
<blockquote>
 «Былтыр осы ауылдың екі көшесіне түнгі жарық шамдары орнатылды. Біз секілді үлкен адамға бұндай жағдай керек-ақ. Одан өзге жастарға саябақ салып берді. Елде 90 орындық балабақша салынып жатыр. Бұйырса, биыл немерелерімізді сонда жетектейміз деп отырмыз. Көшелер асфальттанып, ауыл тіршілігі жылдан-жылға жақсарып келеді. Облыс әкімінің арнайы шалғайда орналасқан ауылдарын аралап, елдің өтініштерін тыңдап жүргені біз үшін үлкен қуаныш. Аймақ басшысының қызметіне халық риза», –дейді Майлыбас ауылының тұрғыны Қуаныш Рзахан.
</blockquote>
Сонымен қатар,аймақ басшысы Қашақбай Пірімов атындағы ауылдың тұрғыны, тыл ардагері, 102 жастағы Мәрзия Қожағұлдың үйінде болып, қарияға сәлем берді.
Төрт күнде Арал, Қазалы аудандарына қарасты 40 жуық елді мекенді аралап, халық ахуалымен жақын танысқан Қуанышбек Досмайылұлы тұрғындар көтерген барлық мәселе жіті назарда болатындығын жеткізді.
<blockquote>
 «Істеліп жатқан жұмыстардың барлығы Президенттің талабы. Біз орындаушылармыз. Бұл сапарымыздың мақсаты осы. Ел-елді аралап, сіздердің жағдайларыңызды өз көзімізбен көру. Көріп қана қоймай, кемшілік пен жетіспеушіліктің салдарын қарау, барынша айтылған мәселелер бойынша жұмыс жүргіземіз»,– деді облыс әкімі қазалылық тұрғындармен кездесуінде.
</blockquote>
<img src="https://kyzylorda-news.kz/wp-content/uploads/2020/01/akimat-1-1.jpg" alt="" />
<img src="https://kyzylorda-news.kz/wp-content/uploads/2020/01/akimat-3.jpg" alt="" />

Аймақ басшысы Қазалы ауданының елді мекендерін аралады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>.13 қаңтар күні Қазақстанның басым бөлігінде жаяу бұрқасын соғып, тұман түседі, деп хабарлайды «Қазгидромет» РМК.
Ақмола облысының кей жерлерінде таң ата және күндіз жаяу бұрқасын соғып, тұман түседі. Оңтүстік-батыстан секундына 15-20 метр жылдамдықпен жел соғады.
Солтүстік Қазақстан облысында түнде және таң ата тұман түседі. Күндіз оңтүстік-батыстан жылдамдығы секундына 15-20 метр жел соғады, екпіні 23 метрге жетеді.
Қостанай облысының кей жерлерінде тұман түсіп, күндіз боран соғады. Оңтүстік-батыстан соққан желдің жылдамдығы секундына 15-20 метрге жетеді. Қостанайда оңтүстік-батыстан жел соғып, жылдамдығы секундына 15-20 метр болады.
Қызылорда облысының бірқатар аумақтарында тұман түсіп, көктайғақ болады.
Түркістан облысының кей жерлерінде тұман түсіп, көктайғақ болады.
Шымкентте белгілі бір уақыт аралығында тұман түседі.
Түркістан облысында да тұман түседі.

Қазақстанда 13 қаңтар күні ауа райы қандай болады

1924 жылы&nbsp;«Ақ жол» газетінде С. Қожановтың демократия мәселелеріне қатысты өз ұстанымын білдірген мақаласы жарияланды.
«Демократия партия жасау жолында пайдаланылуы керек. Демократия – тілмаштар үшін емес, партия жұртшылығы үшін, әсемдік үшін емес, халықты көтеру үшін», – дейді ол өз мақаласында.
1926 жылы&nbsp;Қошке (Қошмұхамбет) Кемеңгеровтің «Алтын сақина» пьесасымен қазақтың бірінші кәсіби ұлттық театры – Қазақ драма театрының (қазіргі М.Әуезов атындағы Қазақ академиялық драма театры) ресми ашылу рәсімі өтті. Өнер ұжымы алғаш рет 1925 жылы Қызылорда қаласында ұйымдастырылған болатын. 1929 жылы театр труппасы Алматыға қоныс аударды. 1937 жылы академиялық мәртебесін алса, ал 1961 жылы қазақтың заңғар жазушысы Мұхтар Әуезовтің есімі берілді. Театр сахнасында халық шығармашылығының танымал шеберлері: Иса Байзақов, Әміре Қашаубаев, Серке Қожамқұлов, Қалибек Қуанышбаев, т.б. өнер көрсеткен. 1926-1932 жылдары театрға актер және режиссер Жұмат Шанин басшылық жасаған.
1934 жылы&nbsp;Алматыда Қазақ музыкалық драма театры (қазіргі Абай атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық опера және балет театры) құрылды. Театр сахнасында ең бірінші Мұхтар Әуезовтің «Айман-Шолпан» спектаклі мен Бейімбет Майлиннің «Шұға» драмасы қойылды.
2004 жылы&nbsp;Қазақстан Республикасының рухани және білім беру салаларын дамыту, мәдени мұраларды пайдаланудың тиімділігін арттыру мақсатында «Мәдени мұра» мемлекеттік бағдарламасы қабылданды.

13 қаңтар: Ел тарихында орын алған оқиғалар

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> ақпараттық агенттігінің 13 қаңтарға арналған жұлдыз-жорамалы.
Тоқты
Бүгін өзіңіздің идеяларыңызды ортаға салыңыз. Бұл әрекетіңіз арқылы әріптестер мен басшылықтың алдында беделіңізді көтеретін боласыз.&nbsp;
Торпақ
Ешкімнің сөзіне, уәдесіне сенбеңіз. Тегін ірімшік тек қақпанда болдатынын естен шығармаңыз. Бүгін шаруа шаш етектен болмақ.
Егіздер
Өзіңіздің ішкі түйсігіңізге жүгініңіз. Жанжал туындаған жерден бойыңызды аулақ ұстаңыз. Ешкімге болыспаңыз.
Шаян
Күніңіз бірқалыпты өтеді. Бастығыңыз сіздің бос отырғаныңызды қаламайды, сондықтан көп тапсырма жүктейді.
Арыстан
Бүгін мақсатыңызға жетуге деген талпынысыңыз мықты. Ешкім сізді райыңыздан қайтара алмайды.
Бикеш
Өміріңізге налымаңыз. Айналаңыздағы адамдардың барлығында өз мәселесі бар. Қиындық тек сізде ғана емес.
Таразы
Барлық мәселе өз уақытында шешіледі. Оған бола, уайымға салынудың қажеті жоқ. Ойыңызды бөлу үшін үй шаруасымен айналысыңыз.
Сарышаян
Қоғамдық ортада өзіңізді байыпты қалыпта ұстай біліңіз. Әйтпесе, рухани тепе-теңдікті жоғалтып аласыз, достарыңызбен қарым-қатынасты үзесіз
Мерген
Жаңа таныстықтарға көп көңіл бөлудің қажеті жоқ. Олар ұзаққа созылмайды. Текке уақыт жоғалтпай, шығармашылығыңызды шыңдаңыз.
Тауешкі
Бүгін сіз шешетін мәселе көп. Жақындарыңызбен де сөзге келесіз. Барынша сабыр сақтауғы тырысыңыз. Таза ауада серуендеңіз.
Суқұйғыш
Жақындарыңызбен ара-қатынасты жақсартуға тырысыңыз. Ұрыс-керістен бойды аулақ ұстап, сабырлы болыңыз.
Балықтар
Көңіл-күйіңіздің түсуін немесе күйзеліске шалдығуды қаламасаңыз, өз-өзіңізбен жұмыс жасаңыз. Психолог мамандардан кеңес алыңыз.
Аударған Динара МАХАНОВА

Жұлдыздар не дейді?

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>.&nbsp;Қылмыстық заңнаманы жетілдіру аясында қызтекелік, лесбияндық және басқа да жыныстық сипаттағы әрекеттерге мәжбүрлегені үшін жаза күшейтілді, деп хабарлайды&nbsp;[Sputnik Қазақстан](http:// https://sputniknews.kz/society/20200108/12488551/zhynystyq-qatynas-jaza.html).
Атап айтқанда, ондай әрекеттер кәмелеттік жасқа толмағандарға жасалса, 3 000 айлық есептік көрсеткіш көлеміндегі (7 953 000 –&nbsp;) айыппұл, түзету жұмыстары немесе үш жылға дейін бас бостандығын шектеу жазасы қарастырылған.
<blockquote>
 “Қызтекелік, лесбияндық және басқа да жыныстық сипаттағы әрекеттерге мәжбүрлегені үшін жаза күшейтілді. Бұл – Қылмыстық кодекстің 123-ші бабы”, – деді ІІМ тергеу департаментінің басшысы Санжар Әділов астанада өткен баспасөз мәслихатында.
</blockquote>
Бұдан бөлек, балалар мен жасөспірімдерді порнографияға тартудың алдын алу шаралары да қарастырылды. &nbsp; &nbsp;
“Порнографиялық сипаттағы материалдарды әзірлеу үшін кәмелекеттік жасқа толмағандарды актер немесе модель ретінде тарту бойынша қылмыстық жаза бекітілді. 312-бапқа сәйкес, осы қылмыс үшін 5-7 жылға бас бостандығынан айыру жазасы қарастырылған. Мүлікті тәркілеу де бар”, – деп атап көрсетті Әділов.
Айта кетейік, өткен жылдың соңында мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев қылмыстық заңнаманы жетілдіруге арналған заңға қол қойған болатын. Биылдан бастап жыныстық қатынасқа қатысты қылмыстар ауыр қылмыс санатына өтті. Ал балаларға қарсы жасалған осындай қылмыстар аса ауыр қылмыстар санатына жатқызылады.
“Педофилия бойынша айғақтарды бұрмалағаны, жасырғаны үшін, жасырып қана қоймай, біліп тұрып, хабарламағаны үшін де жауапкершілік көзделген. Бұл әрекеттер ауыр қылмыстар санатына кіреді. Мысалы, баланың зорланғаны туралы хабар бермегендер 6 жылға дейін бас бостандығынан айырылуы мүмкін”, – дейді бас прокурордың орынбасары Марат Ахметжанов.
Осы санаттағы ауыр қылмыстар бойынша татуласуға жол берілмейді. Ал балаларды зорлағаны үшін жазаның мерзімі 20 жылдан басталады.
Бұрын балаларды зорлау қылмысы бойынша жаза мерзімі 15-20 жыл аралығында, одан кейін жоғары кете беретін. Енді, тек 20 жыл және өмір бойына бас бостандығынан айыру жазасы болады. Баланы өлтіргені үшін тура сондай жаза қарастырылған. Заң 11 қаңтарда күшіне енеді.

&#8220;Татуласуға жол берілмейді: бірқатар қылмыстың жазасы күшейтілді

Жастайынан жетім қалған
Сәбит Мұқанов 1900 жылы 26 сәуірде қазіргі Солтүстік Қазақстан облысының Жамбыл ауданындағы Жаманшұбар ауылында кедей отбасында дүниеге келген. Жеті жасқа толғанда әкесі Мұқан қайтыс болып, сегізге аяқ басқанда анасынан айырылады. Сөйтіп жастайынан жетім қалған бала Сәбит ағасы Мұстафаның қолында қалады.
Жетімдіктің тауқыметін тартқан Сәбит еңбекке ерте араласады. Он жасынан бастап байлардың есігінде жүріп күн кешті. Қойын бақты, отыны мен суын тасыды, жылқышы болды. Жоқшылықтан көзін аша алмай, мұқтаждық қолын байлап оқи да алмады. Алайда білімге деген құштарлығы бір сәт те басылған емес. Өз бетінше оқу-білімге ұмтылып, ауыл молдасынан хат таныды. 14-15 жасында ел аузындағы жыр-толғауларды, қисса-дастандарды жаттап, мақамдап айтып үйренді. Өлең шығаруға талаптанды, ел аузына ілігіп, ауыл ішінде өлеңші бала атанды. Абай Құнанбайұлының 1909 жылы басылған өлеңдер жинағымен танысып, Абайдай ақын болуды армандады. Абайдың поэзиясы Сәбит Мұқановтың ақындық талантына зор қозғау салады.
Сәбит Мұқановтың еңбек жолы
Сәбит Мұқанов 1918 – 1919 жылдары Омбыдағы оқытушылар курсында білім алды. Оқып жүріп Мағжан Жұмабаевқа хатшылық етті. Оның педагогика курсы тарихынан оқыған дәрістерін қағаз бетіне түсірді. Өзі шығарған алғашқы өлеңдерін Мағжанға оқып беріп‚ ақындық өнерін шыңдады. Оқуын тәмамдағаннан кейін Сәбит Мұқанов біраз уақыт мұғалім болып қызмет етті. 1920 жылы жазда Мағжан Жұмабаевтың жетекшілігімен оқытушылар курсы қайта ашылып‚ күзге дейін сонда оқуын жалғастырды.
1921 жылы Сәбит Мұқанов коммунистік төтенше әскери бөлімнің жауынгері болды. 1921–22 жылдары әр түрлі қызметтер атқарды. 1922 жылы Орынбордағы жұмысшылар факультетіне түсіп, 1926 жылы бітіріп шықты.
Сәбит Мұқанов 1926-1928 жылдары баспасөз орындарында қызмет атқарып, республикалық “Еңбекші қазақ” (қазіргі “Егемен Қазақстан”) газеті бөлімінің меңгерушісі, Қазақстан Мемлекеттік баспасының бас редакторы болды. 1928 жылы Петропавл қаласының “Кеңес ауылы” газетінің редакторы және Жазушылар бөлімінің жетекшісі қызметін атқарды. 1930 жылы жергілікті ақын-жазушылардың шығармалары негізінде “Жарыс” альманахын шығарды.
1932-1935 жылдары Мәскеудегі Қызыл профессорлар институтының әдебиет бөлімінде оқыған. 1935 жылы республикалық “Кеңес ауылы”, “Қазақ әдебиеті” газеттерінің редакторы болып, 1936-1937 жылдары Қазақстан Жазушылар одағын басқарды.
Сондай-ақ, Сәбит Мұқанов 1937-1941 жылдары Абай атындағы педагогикалық институттың профессоры болып, қазақ әдебиетінен сабақ берген. 1943-1951 жылдары екінші рет Қазақстан Жазушылар одағының төрағасы қызметін атқарды. 1958-1969 жылдары Дүниежүзілік Бейбітшілікті қорғау комитетінің мүшелігіне, 1965-1969 жылдары Араб елдерімен достық жөне мәдени байланыстар қоғамы қазақ бөлімшесінің төрағалығына сайланған.
Сәбит Мұқановтың шығармалары
Сәбит Мұқанов қазақ әдебиетінің барлық жанрында өнімді еңбек етті. Жазушы қаламынан туған әдеби мұра – көп жанрлы, мол көлемді, идеялық-эстетикалық мәні жоғары әрі құнды. Сәбит Мұқанов 80 мың жолға жуық лирикалық өлең, жиырмаға тарта поэма, бірнеше повесть пен роман, көптеген әңгіме, очерктер, оннан астам пьеса, жоғары оқу орындарына арналған оқулықтар, қазақ ақын-жазушыларының шығармаларын талдайтын монографиялар, қазақ мәдениетінің тарихы мен этнографиясы туралы зерттеу еңбектер және тағы басқа кітаптар жазып қалдырды.
Сәбит Мұқановтың алғашқы өлеңдері мен поэмалары, мақалалары мен әңгімелері 1917 жылдан жариялана бастады. 1924 жылы өлеңдер мен мақалалардан және аударма шығармалардан тұратын “Совет өкіметі һәм қазақ әйелі” атты тұңғыш кітапшасын шығарды.
Жиырма жасынан поэма жаза бастады.
1928 жылы “Сұлушаш” дастаны, 1931 жылы “Адасқандар” романы және тағы басқа туындылары жарық көрді. “Сұлушаш” дастанында ғашықтық, махаббат мәселесін көтере отырып, әлеуметтік мәні зор түйіндерді толғаған. Ал “Адасқандар” романы қазақ әдебиетіндегі тұңғыш романдардың бірі саналды. Ол бұл романды едәуір өзгерістер енгізіп, 1959 жылы “Мөлдір махаббат” деген атпен қайта бастырып шығарды.
“Жұмбақ жалау” (кейіннен “Ботагөз” аталған) романында Қазақстандағы 1910-1920 жылдардағы күрделі оқиғаларды бейнелеген. Бірінші дүниежүзілік соғыс, 1916 жылғы көтеріліс, Ақпан революциясы, Қазан төңкерісі, Азамат соғысы, Қазақстанда Кеңес өкіметінің орнауы, тағы басқа ірі тарихи оқиғалар роман сюжетіне арқау болды. Романдағы басты тақырып – қазақ халқының, Қазақстанның тарихи тағдыры. “Ботагөз” романы – қазақ халқы өміріндегі төңкерістік ірі кезеңді шебер бейнелеген келелі шығарма. Роман КСРО халықтары тілдерінде және бірқатар шет ел тілдерінде аударылып басылды. “Ботагөз” романына негізделіп пьеса жазылып, Казақстан театрлары сахнасына шықты, кинофильм түсірілді.
Сәбит Мұқанов 40-шы жылдары “Менің мектептерім” романын, “Балуан Шолақ” повесін, “Сырдария” романын, “Поэзия маршалы”, “Майданға хат”, “Жеңімпаз Қызыл Армия”, “Фашизмнің ажалы” және тағы басқа прозалық және поэзиялық шығармаларын жазды.
Прозада роман мен мемуарлық әдебиеттің дамуына үлес қосты.
Сәбит Мұқанов қазақтың он тоғызыншы ғасырдағы ойшыл-ғалымы Шоқан Уәлихановтың өмірі мен шығармаларын ұзақ жылдар бойы терең зерттеді. Омбының, Ленинградтың (Санкт-Петербор) мұрағаттары мен кітапханаларында болып, Шоқан өміріне қатысты материалдар жинаған. Соның нәтижесінде оның қаламынан “Шоқан Уәлиханов” пьесасы мен “Жарқын жұлдыздар” атгы зерттеу еңбегі туды. Сәбит Мұқанов өмірінің соңғы жылдарында Шоқан өмірінен “Аққан жұлдыз” романын жазып, оның екі кітабын шығарған. Жазушы 4 том ретінде жоспарлаған бұл роман аяқталмай қалды.
Сәбит Мұқанов драматургия саласында да көп еңбектенді, сын, әдебиеттану саласына да көп еңбек сіңірді.
Сәбит Мұқановтың шығармалары әлемнің 46 тіліне аударылған.
Алаш зиялыларына қиянат жасаған ба?
Қазақ жазушысы Сәбит Мұқанов туралы таласты пікірлер көп. Алаш қайраткерлерін жаппай ақтау кезінде кейбір тұлғаларға күйе жағылды. Олардың арасында Мұқанов та бар еді. Ел арасында Сәбит Мұқанов “Алаш зиялыларына қиянат жасады” деген қаңқу сөз тарады.
1932 жылы Сәбит Мұқановтың “20 ғасырдағы қазақ әдебиеті” атты кітабы жарық көрді. Бұл кітаптың төңірегіндегі дау көпке дейін басылмады. Бірі бұл кітапты Мұқановтың ғылыми еңбегі деп тапса, екіншілері бұл кітапта Мұқанов Алаш зиялыларына қиянат жасады деп есептеді.
Еңбекте Ахмет Байтұрсынов‚ Міржақып Дулатов‚ Жүсіпбек Аймауытов, Ғұмар Қараш‚ Сұлтанмахмұт Торайғыров‚ Мағжан Жұмабаев‚ Мұхтар Әуезов және тағы басқа ақын-жазушылардың шығармаларына сол кезеңнің саяси талабына сай сыншылдық көзқарас тұрғысынан келгенімен‚ көркемдік тұрғыдағы озық үлгілерін шынайы бағалады. Жұмабаев туралы “Ақындық жағынан келгенде Мағжан‚ әрине‚ қазақтың күшті ақындарынан саналады. Қазақтың тілін байыту ретінде‚ әдебиетке жаңа түрлер енгізу ретінде Мағжанның еңбегі көп‚ Абайдан кейін тіл өнегесінде Мағжаннан асқан ақын жоқ” деп пікірін ашық жазды.
Сәбит Мұқанов кеңестік идеологияға шын жүрегімен сенген, Алашорданы қабылдамаған. Сол себепті де Алаш зиялыларын таптық тұрғыдан аяусыз сынаған. Олардың бағытының дұрыс еместігіне сеніп, жаны ашып, тура жолға салғысы келген. Алайда ешкімге қастық ойламаған, сатқындық жасамаған.
“Мұқановты ақтайтын да, қаралайтын да еңбегі 1923 жылы “Еңбекші қазақ” газетінде жарияланған – &nbsp;“Қара тақтаға жазылып жүрмеңдер, шешендер” мақаласы. Бұл мақаласында жазушы Абайдан бастап, Шоқан, Ыбырай, Кенесары, Ахмет Байтұрсыновтың шыққан ортасын, тегін, бай орта екенін айтып сынайды, ал шығармашылығына тиісе қоймайды. Бірақ осы мақаласы Сәбит Мұқановты күні бүгінге дейін сөзге қалдырып келе жатыр. Шын мәнісінде Мұқанов сол мақаласына қайтып оралды. Соның ішінде өзі сынаған Ахмет Байтұрсыновқа ғана орала алмады. Ал қалғанына оралды. &nbsp;Шоқан туралы, Абай жайлы зерттеу еңбегін жазды, Ыбырай, Кенесары туралы да айтты. Сол мақаланы қайта қарап, мен сол кезде саяси сауатсыз едім, әдеби білімім кемшін еді, сондықтан сауатсыздығымды мойындай отырып, саяси сауатын жетілдіріп, өзінің қатесін мойындады”, – деген еді филология ғылымдарының докторы, профессор Күләш Ахметова.
Мұқанов пен Мүсірепов құда болған
Жазушы Ғабит Мүсіреповтің үлкен қызы Энгелина Сәбит Мұқановтың Арыстан есімді ұлына күйеуге шыққан. Екеуі де бір жерден, бір рудан.
Ғабит Мүсіреповтің анасы Дина Оңғарбайқызы Сәбит Мұқановтың кіндік шешесі болған. Ғабит Мүсіреповті алғаш оқуға алып келген де Сәбит Мұқанов екен. Мүсіреповтің туған ағасы Хамит Махмұтов Сәбит Мұқановтың алғашқы ұстазы болған.
“Шашыңнан айналайын, Мәриям”
Сәбит Мұқанов екі рет үйленген. Бірінші жары көп тұрмай қайтыс болған соң, екінші рет шаңырақ көтереді. Жұбайы – Мәриям Қожахметқызы Мұқанова. Мәриям апаймен жазушы 47 жыл отасқан.
Мәриям Мұқанова “Менің Сәбитім”, “Сағынышым Сәбитім” естеліктерінде былай дейді:
“Мен он алты жасымда Сәбитке тұрмысқа шықтым. Сәбит екеуміз 47 жыл бірге өмір сүрдік… Сәбиттің жиі айтар сөзі “шашыңнан айналайын Мәриям” болушы еді. Расында да шашым ұзын болатын. Екі шешем (туған анам мен әжем) шашымды қымызбен жуып мәпелейтінін білетін Сәбит: “Бір үйдің еркетотайы едің, қайдан білейін күте алып жүрсің бе, жоқ па шашыңды” – дейді. Бақсам мені жассынады, жайы болмай жүр ме деп ойлайды екен ғой. …Содан бір күні Мәриям деп шақырып алып, түюлі шашымды тарқаттырды. Өргізді. Жаңа көргендей үңіліп, әр қырынан қарайды. Жас кезім, қатты қысыламын. Бірақ ештеңе демеймін”.
Сол кезде Мәриям апайдың шашына қарап отырып, жазушы Сұлушаш бейнесін суреттеген екен.
Сәбит Мұқанов 1973 жылы 18 сәуірде Алматы қаласында қайтыс болды.
Алматы қаласында Сәбит Мұқанов атындағы көшеде ескерткіш мүсіні орнатылып, әдеби мемориалдық мұражай-үйі жұмыс істейді.
<a href="https://sputniknews.kz/spravka/20200107/12477013/Sabit-Muqanov-omirbaian.html">Sputnik Қазақстан</a>

Мүсіреповпен құда болған: әйгілі жазушы Сәбит Мұқанов туралы қызықты деректер

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>. Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларында өткен республикалық (желілік) пәндік олимпиадада Қызылорда қаласының Назарбаев Зияткерлік мектеп оқушылары білім биігінен көрініп, 4 күміс және 3 қола медальдарын иемденді.
Назарбаев Зияткерлік мектептер желісінде дәстүрлі түрде өткізілетін пәндік олимпиадаға барлық өңірден 800-ге жуық зияткер қатысып, білімдерін ортаға салды. Нұр-Сұлтан қаласына жиналған дарындылар Қазақстан тарихы, құқық негіздері, математика және физика пәндерінен сайысқа түссе, қазақ, орыс, ағылшын, неміс, француз тілдерінің білгірлері Шымкенттегі физика-математика бағытындағы Зияткерлік мектепте өзара бақ сынасты. Ал Алматыдағы химия-биология бағытындағы Назарбаев Зияткерлік мектебінде олимпиада қатысушылары информатика, химия, биология, география пәндері бойынша білім таластырды.
Ең мықты әрі нағыз білімдіні анықтайтын байқауда Қызылордалық өрендер де білім биігінен көрініп, жалпы есепте жүлделі жеті орынға ие болды. Атап айтқанда, 11-сынып оқушысы Айым Сексенбаева және 10-сынып оқушысы Әйгерім Тұрмаханова қазақ тілі мен әдебиеті пәнінен үшінші және екінші орындарды қанжығалады. Ал 11-сынып оқушысы Гүлшат Қалбаева мен мектеп бітіруші Саодат Құрманаева орыс тілі пәнінен күміс медальдарға қол жеткізді. 10-сыныптағы Жангерей Зейнелов пен 11-сыныптан Әділ Дастан олимпиадада Қазақстан тарихы пәні бойынша сайысқа түсіп, екінші және үшінші орындарды иеленді. Сонымен қатар география пәнінен де оқушыларымыз үздік нәтиже көрсетіп, 11-сынып оқушысы Әлішер Алтынбасов қола медальмен марапатталды.
<blockquote>
 «Бұл олимпиадаға мен екінші рет қатысып отырмын. Және де осы жолы жақсы нәтиже көрсетіп, жүлдегерлер қатарынан көрінгеніме қуаныштымын. Алдағы уақытта Назарбаев Зияткерлік мектептер құрамасында еліміздің өзге мектеп оқушыларымен білім бәгесінде сайысқа түсетін боламын», – деді Әлішер.
</blockquote>

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары

Жылу беру – жүйелі

Қызылорда облысы шетелдік жұмыскерлерден бас тартты

Қызылордалық оқушы Абайдың 200-ден астам шығармасын жатқа біледі

Абай даналығы – ұлт жаңғыруының негізгі кілті

Өздеріне тиесілі қаржыны ала алмаған мұғалімдерге 119 млн теңге қайтарылды

Аймақ басшысы Қазалы ауданының елді мекендерін аралады

Қазақстанда 13 қаңтар күні ауа райы қандай болады

13 қаңтар: Ел тарихында орын алған оқиғалар

Жұлдыздар не дейді?

“Татуласуға жол берілмейді: бірқатар қылмыстың жазасы күшейтілді

Мүсіреповпен құда болған: әйгілі жазушы Сәбит Мұқанов туралы қызықты деректер

Қызылордадағы білім ошағының қоржыны жеті медальмен толықты

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары

Жылу беру – жүйелі

Қызылорда облысы шетелдік жұмыскерлерден бас тартты

Қызылордалық оқушы Абайдың 200-ден астам шығармасын жатқа біледі

Абай даналығы – ұлт жаңғыруының негізгі кілті

Өздеріне тиесілі қаржыны ала алмаған мұғалімдерге 119 млн теңге қайтарылды

Аймақ басшысы Қазалы ауданының елді мекендерін аралады

Қазақстанда 13 қаңтар күні ауа райы қандай болады

13 қаңтар: Ел тарихында орын алған оқиғалар

Жұлдыздар не дейді?

&#8220;Татуласуға жол берілмейді: бірқатар қылмыстың жазасы күшейтілді

Мүсіреповпен құда болған: әйгілі жазушы Сәбит Мұқанов туралы қызықты деректер

Қызылордадағы білім ошағының қоржыны жеті медальмен толықты

“Татуласуға жол берілмейді: бірқатар қылмыстың жазасы күшейтілді