<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Қызылордадағы Назарбаев Зияткерлік мектебінің 11-сынып оқушысы Дамир Денеев Теміртау қаласында өткен XII Президенттік олимпиадада жүлделі үшінші орынды иеленді.
Республикалық білім бәйгесінің іріктеу кезеңінде 200-ге жуық үздік оқушы қатысты. Әр өңірден&nbsp; жиналған&nbsp; мықтылар екі күн бойы жаратылыстану-математикалық бағыттағы пәндер бойынша білімдерін шыңдады.&nbsp;
11-сынып оқушысы Дамир Денеев олимпиадада Назарбаев Зияткерлік мектептер құрама командасының намысын қорғап,&nbsp; нәтижесінде жеңіс қоржынын қола медалімен толықтырды.
<blockquote>
 – Олимпиадада химия, биология, физика және математика пәндерінен білімдеріміз бағаланды.&nbsp; Тапсырмалар жоғары дәрежелі және күрделі болды. Барлық пәндерден орташа ұпай санын жинап, жеңімпаздар үштігіне кіре алдым, – деп, қуанышымен бөліскен Дамир олимпиадаға дайындаған ұстаздарына алғысын бірдірді.
</blockquote>
Дамир мектептегі білім деңгейі жоғары, өте дарынды оқушылардың қатарынан. Мектепке түсу емтиханында ең жоғары көрсеткіштермен ерекшеленді. Сонымен қатар, жас зияткер химия пәнінен желілік және республикалық олимпиадаларында жақсы нәтижелелер көрсетіп келеді.
<blockquote>
 – NIS – жетістікке жеткізген өмірімдегі алғашқы баспалдақ. Осы жерде білім шыңдарын бағындыруды үйрендім, – деді Дамир. Мұғалімдердің арқасында ғылымда үлкен жетістіктерге қол жеткіздім.&nbsp; Жан-жақты дамыған және заманауи мектептің оқушысы болғанымды&nbsp; мақтан етемін.
</blockquote>

Қызылордалық оқушы Президенттік олимпиаданың қола жүлдегері атанды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a><a href="https://kyzylorda-news.kz/">.</a> «Қазгидромет» РМК 25 қарашаға арналған ауа райы болжамы.
Атмосфералық ауа ағындардың өтуіне байланысты республиканың басым бөлігінде құбылмалы ауа райы сақталады. Кей жерлерде қар жауады, тек еліміздің батыс бөлігі антициклон ықпалында болып, жауын-шашынсыз болады. Кей жерлерде тұман, көктайғақ, бұрқасын күтіледі, жел күшейеді.
Алматы, Жамбыл, Ақмола, Түркістан облыстарының кей жерлерінде тұман, көктайғақ, бұрқасын күтіледі, желдің жылдамдығы 15-20 м/с жетеді.
Солтүстік Қазақстан, Қарағанды, Шығыс Қазақстан облыстарының кей жерлерінде тұман, бұрқасын, Солтүстік Қазақстан, Қарағанды облыстарының кей жерлерінде көктайғақ болады. Атырау, Ақтөбе облыстарының кей жерлерінде тұман түседі.

Дүйсенбіге арналған ауа райы болжамы

Халықаралық әйелдерге қатысты зорлық-зомбылықты жою үшін күрес күні
БҰҰ Бас Ассамблеясы 25 қарашаны 1999 жылғы желтоқсанның 17-індегі 54/134 қарарымен «халықаралық әйелдерге қатысты зорлық-зомбылықты жою үшін күрес күні» деп жариялады және мемлекеттерге, халықаралық ұйымдар мен мемлекеттік емес ұйымдарға бұл күні қоғам назарын осы мәселеге аударуға арналған шаралар өткізуді ұсынды.
1926 жылы БКП (б) ОК Саяси кеңесінің «Түркістан-Сібір темір жолы құрылысы туралы» қаулысы қабылданды.
2009 жылы Ұлттық ақпараттық және ғарыштық технологияларды ұжымдық қолданудың ғылыми зертханасы құрылды. Зертхана қызметінің негізгі мақсаты – ғылыми және ғылыми-техникалық қызметпен айналысатын субъектілермен ақпараттық және ғарыштық технологиялар бойынша ғылыми-зерттеу жұмыстарын өткізуін қамтамасыз ету.
2016 жылы Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі «Қазақстанның салт-дәстүрі, ұлттық ойындары» шақалар топтамасынан «proof» сапалы күмістен номиналы 500 теңгелік және «нейзильбер» қорытпасынан номиналы 100 теңгелік «Қырқынан шығару» естелік монеталарын шығарады. Қырқынан шығару – сәби дүниеге келген соң, 40 күннен кейін жасалатын ғұрып. Онда баланы 40 қасық тұзды суға шомылдырады.
2017 жылы Мемлекет басшысының «Рухани жаңғыру» бағдарламасы аясында Қызылордада аналар аллеясы ашылды. «Ана бақыты» ескерткішінің авторы – мүсінші Ағабек Назаров, биіктігі – 5,5 метр.
&nbsp;2017 жылы мәнерлеп сырғанаудан қазақстандық спортшы Элизабет Тұрсынбаева Шанхайда өткен Shanghai Trophy турнирінің күміс жүлдегері атанды.

25 қараша: Атаулы күндер мен оқиғалар

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> ақпараттық агенттігінің 25 қарашаға арналған жұлдыз-жорамалы.
Тоқты
Айналаңыздағы адамдармен қарым-қатынаста сақ болыңыз. Кикілжіңдерден бойды аулақ ұстаңыз.
Торпақ
Жаман ойлардан аулақ болыңыз. Сонда ғана денсаулығыңызға еш қауіп жоқ. Сонда»-ақ өз-өзіңізге ауру шақырмаңыз.
Егіздер
Белсенділік танытып, барлық шаруаға үлгеремін десеңіз де жоспарыңыз жүзеге аспайды. Тек нақты тапсырмалармен айналысыңыз.
Шаян
Айналаңызда қызықты оқиғалар орын алады. Алайда ешқайсысында белсенділік танытпаңыз. Көзге түспеуге тырысыңыз.
Арыстан
«Біреуге ор қазба, өзің түсесің» дегенді естен шығармаңыз. Аяқтан шалу кісілікке жатпайды.
Бикеш
Бүгінгі күн тосынжайттарға толы. Өзіңіз жақсы танитын адамның ерсі қылықтар танытуы сізді таңқалдырады.
Таразы
Бүгін сәттілік серігіңіз болады. Кәсіби біліктілігіңізді арттырып қана қоймай, өзіңіз де өзгелерге білгеніңізді үйретіңіз.
Сарышаян
Жеке өміріңізде тыныштық орнаған. Бұл жағдай сізді кейде шаршатып жібереді. Сондықтан қызықты оқиғалар орын алғанын қалап тұрасыз.
Мерген
Егер артық салмақпен күресуді көздеп жүрсеңіз. Бүгінгі күн сәтті болмақ. Осы мәселеге байланысты жоспар құрыңыз.
Тауешкі
Бүгін арқаны кеңге салып, тыныштықта демаламын деп ойласаңыз, қателесесіз. Тапсырма көп, олардың барлығын тез орындау қажет болады.
Суқұйғыш
Жер дөңгелек екеніне тағы бір мәрте көз жеткізесіз. Бұрынғы сүйіктіңіз сізге жақын жерден жұмысқа орналасады.
Балықтар
Бүгін ауыр жұмыс істейсіз. Не болмаса дене шынықтыру жаттығуларымен айналысасыз.

Жұлдыздар не дейді?

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Ғалымдар адам ағзасында белгісіз вирусты тапты. Зерттеушілердің болжамынша, ол ішек микрофлорасын бұзып, қауіпті инфекция тудыруы, тіпті антибиотиктерге тұрақтылықты тудыруы мүмкін екен деп жазады&nbsp;<a href="https://kaz.nur.kz/1827786-galymdar-adam-agzasynan-belgisiz-virusty-tapty.html">KAZ.NUR.KZ</a>.
Ғалымдар белгісіз вирусты науқастар биологиялық сұйықтықтар мен қан тапсырған сәтте анықтаған.
Зерттеу нәтижелеріне сәйкес, вирустың бұл түрі бактериофаг санатына жатқызылатын көрінеді. Ал вирустың мұндай түрі Escherichia coli сынды ішек бактерияларына шабуылдайды екен.
Айта кетерлігі мұндай бактериялардың кейбір мөлшері кез келген адам ағзасынан табылады. Олар адам өміріне қауіп төндірмей, керісінше пайдасын тигізеді.
Мәселен олар ауру шақыратын бактериялардың көбеюіне жол бермей, К дәруменін түзеді.&nbsp;Тағы бір қызығы, E. coli адам ағзасында шамадан тыс көп болса, ол белгілі бір ауруға әкеп соқтырады. Әсіресе ол клиникаларда көптеп кездеседі.
Осылайша олардың адам ағзасына пайдалы және зиянды тұстары бар екен. Жалпы ғылымда бактериофагтарды “қара материя” деп атайды. Өкінішке орай олар бүгінде ғалымдар тарапынан толықтай зерттелмеген.
Тағы да бір ескеретін жайт, мамандар анықтаған аталмыш вирус кең таралған болып шықты.
Олар зерттеуге қатысқан 111 адамның әр жетіншісінен аталған вирусты тапқан екен.

Ғалымдар адам ағзасынан белгісіз вирусты тапты

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Жазушы Джеймс Чепмен әлемдегі ең үздік оқылымды кітаптардың рейтингісін түзді. Ол соңғы 50 жылда басылып, сатылған кітаптардың санына қарай зерттеді. Кейбір шығармалар үлкен тиражбен басылуы мүмкін, алайда сатылымда өтпегендіктен олар есепке алынбады.
<img src="https://kyzylorda-news.kz/wp-content/uploads/2019/11/10-kitap-infografika.jpg" alt="" />
Зерттеуде байқағанымыздай оқылымы ең көп басылым – Інжіл (Библия). Одан кейінгі орынға Мао Цзедунның қанатты сөздері басылған кітап жайғасты. Үшінші сатыдан Джоан Роулингтің «Гарри Поттерін» көруге болады.
<a href="https://aikyn.kz/society/education/12453-aelemdeg%D1%96-eng-uezd%D1%96k-oqylymdy-10-k%D1%96tap/">Aikyn.kz</a>

Әлемдегі ең үздік оқылымды 10 кітап анықталды (инфографика)

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Он жылдан кейін елімізде ауыз су тапшылығы сезіледі. Алматыда бас қосқан мамандар 2030 жылға қарай тіршілік нәрінен тарыға бастаймыз деп дабыл қақты. Бұл туралы&nbsp;<a href="https://www.ktk.kz/kz/news/">КТК</a>&nbsp;арнасы хабарлайды.&nbsp;
<blockquote>
 Халық судың да сұрауы барын ұмытқан. “Дәл қазіргідей қарқынмен тіршілік нәрін үнемсіз жұмсай берсек, алдағы он жылда су қоры 14 миллиард текше метрге азаяды”, – дейді ғалымдар. Ал оның орнын толтыратын ірі-өзен көлдер жоқтың қасы. Бар болса да, бастауын басқа мемлекеттерден алады.
</blockquote>
Егер көрші елдер трансшекаралық өзендердің арнасын жапса, Қазақстанды құрғақшылық жайлауы ғажап емес. Бұл экологиялық күрделі мәселенің түйінін шешуге мамандар бірнеше жоба ұсынып отыр. Оның бірі – ылғалды сақтайтын технологияны қолданып, ауыл шарушалығы алқаптарын үнемдеп суару дейді сарапшылар.
<blockquote>
 “Еліміздің оңтүстігінде орналасқан таулардағы мұздықтар ери бастады. Солар мұз еріп біткен соң құрғақшылық басталады деген қауіп бар. Біз суды таусылмайтын қазына деп есептейміз. Алайда судың да сұрауы бар. Сондықтан бұл іспен ғылыми тұрғыда айналысу керек”, – дейді Ұлттық экономика министрінің штаттан тыс кеңесшісі&nbsp;Ерлік Қаражан.
</blockquote>

Ғалымдар елімізде 10 жылдан кейін ауыз суға тапшы болатынын ескертті

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Ғалымдар неліктен адам жасына жас қосқан сайын семіре беретінін анықтады. Зерттеу нәтижелері Cell Metabolism журналында жарияланды деп хабарлайды&nbsp;<a href="https://kaz.nur.kz/1828107-adam-zas-koskan-sajyn-nelikten-artyk-salmakka-ie-bolady.html">KAZ.NUR.KZ</a>.
Қартаю кезінде дененің майды жағу қабілеті төмендейді және ол тері астына, бұлшық еттерге, ішкі ағзаларға жинала бастайды. Іш қуысында ішкі майдың жинақталуы әсіресе байқалады. Бұл іш немесе висцеральды май деп аталады. Оның артық мөлшері семіздікке, екінші типі қант диабетіне және қабыну ауруларына алып келеді.
Йель мектебінің салыстырмалы медицина және иммунобиология профессоры Виша Диксит бастаған АҚШ пен Германия ғалымдары кәрі тышқандарды бақылау арқылы құрсақ майындағы иммундық В жасушалары кенеттен өсе бастағанын байқаған. Бұл метаболизмнің бұзылуына және қабынуға алып келетіні белгілі болған.
Мақала авторларының пікірінше, инфекция жас ағзаға енген кезде В жасушалары көбейеді, содан кейін инфекция жеңілгеннен кейін олар бастапқы қалпына келеді. Қартайған сайын олар азайып, іштің майында қалады, бұл семіздікке және созылмалы қабынуға алып барады.
<blockquote>
 “Бұл қант диабеті мен метаболизмнің бұзылуына бейім”, – деді Диксит.
</blockquote>
Зерттеушілер май В жасушаларда жақын макрофагтардан сигнал қабылдау арқылы өсетінін анықтады.
Одан бөлек, олар макрофагтардың сигналын азайту және май жасушаларын алып тастау арқылы В жасушаларының кеңею процесін өзгертуге және организмді жасқа байланысты метаболикалық аурулардан қорғауға болатындығын анықтады.
Бұл бағытта алғашқы қадам жасалды. В-жасушаларының көбеюін басқаратын ақуыздардың көрінісін төмендететін цитокин IL-1B, жүрек ауруларынан қорғауға арналған дайындықта қолданылады.
<blockquote>
 “Біз бұл препарат қарт адамдарда іш қуысының майындағы В жасушаларының өсуін азайта ала ма, жоқ па, соны зерттеуіміз керек”, – деді Диксит.
</blockquote>

Адам жас қосқан сайын неліктен артық салмаққа ие болады?

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Жапония ғалымдары ұзақ өмір сүрудің құпиясын айтты, деп жазады <a href="https://ria.ru/">РИА Новости</a>.
Басылымның мәліметіншше, ғалымдар 110 жыл және 50-80 жыл уақыт өмір сүргендердің жасушаларына зерттеулер жүргізген. Зерттеу барысында бірінші топтағы адамдарда иммун жасушалары екінші топтағыларға қарағанда 1,5 есеге көп болғаны анықталған. Сондай-ақ, олардың қанында ісікпен және түрлі инфекциялармен күресе алатын лимфоциттердің көп болатыны белгілі болды.
Осылайша, сарапшылардың айтуынша, таза ауада серуендеу уайымнан сақтап, қан айналымын жақсартып, жүрек соғу жиілігі және жалпы денсаулық көрсеткіштері дұрысталады.
<blockquote>
 “Біздің бақылауымызша, уақытын таза ауада өткізетіндердің денсаулығы, далаға мүлдем шықпайтындарға қарағанда айтарлықтай жақсы. Таза ауада серуендеудің ең бір артықшылығы екінші топтағы қант диабетінің асқындауын, жүрек-қан тамыры ауруларын, мезгілсіз өлім мен ерте туу қаупінен сақтап, оған қоса ұйқыңыз тыныш болады” , – дейді ғалымдар.
</blockquote>

Ұзақ өмір сүрудің құпиясы табылды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Диетолог маман жалпы формула туралы айтты. Бұл туралы <a href="https://24.kz/kz/">«Хабар24»</a> хабарлады.
Десерттің құрамы неғұрлым күрделі болған сайын адам ағзасына соғұрлым зиянды болады екен. Маманның айтуынша, денсаулыққа ең зияндысы майға пісірілген бәліш, чак-чак пен хворост екен.&nbsp;
Екінші орында ашытқы қосып пісірілген тәттілер, одан кейін батончиктер мен кремді торттар тұратын көрінеді. Микробилогтардың да айтуы бойынша ақуызды десерттер ең зиянды болып келеді екен. Өйткені олар толық пісірілмейді.
Сондай-ақ, диетолог пайдалы тәттілерді де атады. Олар: пастила, шоколад, мармелад пен табиғи зефир.

Диетолог адам ағзасына ең зиян тәттілерді атады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a><a href="https://kyzylorda-news.kz/">.</a> Американдық ғалымдар майды көп қабылдауға негізделген кетодиета тұмаудың алдын алуға көмектесетінін айтты, деп хабарлайды&nbsp;<a href="https://stan.kz/tymaudi-aldin-aluga-komektesetin-dieta-turi-aniktaldi-324337/">Stan.kz</a> ақпарат агенттігі.
Мамандар зерттеулерін кеміргіштерге жүргізіпті. Бір апта бойы олар бір топ тышқанды құрамында майы көп өнімдермен, ал екінші топты көмірсуларға бай тағамдармен қоректендірген. Нәтижесінде, майлы өнімдерді көп тұтынған тышқандар тобы тұмау вирустарын тез жеңіпті.&nbsp;
<blockquote>
 «Егер біз бұл зерттеу қорытындысын адамдарға деген әсерін анықтай алсақ, алдағы уақытты тұмауды жеңіп шығуға да болады», деді Йель университетінің профессоры Акико Ивасаки.&nbsp;
</blockquote>
Сонымен қатар зерттеушілер май диетасы иммундық жүйенің белсенділігін арттырып, тұмау вирусын жеңуге септігін тигізетіндігін айтты.

Тұмаудың алдын алуға көмектесетін диета түрі анықталды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Кешкі асты кеш ішетін әйелдер жүрек ауруларына шалдығуы мүмкін, деп хабарлайды&nbsp;<a href="https://medicalxpress.com/news/2019-11-evening-meals-female-heart.html">MedicalXpress</a>&nbsp;америкалық кардиолог Эвелин Грейверге сілтеме жасап.
Дәрігердің айтуынша, адамның ағзасы кешкі тамақтағы нәрлі заттарды қорыта алмайды.
“Кешке ішкен тамақты біздің ағзамыз қорыта алмайды. Адамдар бұл уақытта аз қимылдайды, сондықтан калория жұмсалмайды. Бұдан бөлек, кешкі және түнгі уақытта зат алмасу нашар жұмыс істейді”, – деп атап өтті Грейвер.
Нью-Йорк қаласындағы Колумбия университеті жүргізген зерттеу қорытындысы кеш тамақ ішетін әйелдердің жүрек ауруларына шалдығуы мүмкін екенін көрсетті. Зерттеуге 112 әйел қатысқан, олардың орташа жасы 33 шамасында. Олар жеген тамағы туралы ақпаратты бір жыл бойы жіберіп отырған.
Зерттеуге қатысқандардың көпшілігі кешкі алтыдан кейін тамақ ішкен, олардың денсаулығы сағат алтыға дейін ауқаттанатын әйелдерден гөрі нашар екені анықталды. Жүрек ауруларына шалдығу қаупі бар топқа кірген әйелдердің қан қысымы мен салмағы жоғары және қандағы қанттың реттелуі әлсіз болды.

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары