<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Ұлы Дала елінде сақ-ғұн дәуірінде басталған мемлекеттік мұрат идеясы ХХ ғасырда аумалы-төкпелі кезеңді бастан өткізіп, елдіктің қасиетті жібі үзіле жаздады. Мемлекет және қоғам қайраткерлері Әлихан Бөкейханов, Сұлтанбек Қожанов, Мұстафа Шоқай, Ахмет Байтұрсынұлы, Міржақып Дулатов, Халел Ғаббасов, Мұхаметжан Тынышбаев, Әлімхан Ермеков, Темірбек Жүргенов сынды тұлғалар атқа қонып, азаттыққа бастайтын жол іздеді.
Сол себепті тұлғатану тамырын басқанымызда ХХ ғасырдағы «алтын буынға» арнайы тоқталмай өте алмаймыз. Ал, осы ұлық тұлғалардың арасында Темірбек Қараұлының орны ерекше. 
«Темір-Нарком» атанған Темірбек Жүргенов Қазақстан мен Орта Азия елдерінде оқу-ағарту, мәдениет және әдебиет саласының өркендеуіне өлшеусіз үлес қосты. Ол өз заманында тарих артқан ұлы жүкті қайыспай көтеріп, ел алдындағы перзенттік парызын өтеді.
ТӘУЕЛСІЗДІКТІҢ СЕБЕПКЕРІ
ХХ ғасырдағы қазақ интеллигенциясының көрнекті өкілі Темірбек Жүргеновтің тарих алдындағы еңбегін үш арнаға бөліп қарастыруға болады.
Біріншісі, ағартау саласына сіңірген еңбегі ұшан-теңіз. 
1927 жылы Ташкент қаласында бой көтерген Қазақ педагогикалық институтының ректоры (қазіргі Абай атындағы ҚазҰПУ), Тау-кен институтын (Қ.Сәтбаев атындағы ҚазҰТУ), әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-ды құру, жаппай сауаттандыру, орта білім беру жүйесін құрып, 4000 мектеп салдырып, қазақтың «Луначарскийі» атанған ағарту комиссары екенін айтуымыз тиіс.
Қайраткер тұлғаның екінші қыры, өнер мен мәдениеттің тамырына қан жүгіртуінен көруге болады. Тұңғыш ұлттық опера өнерінің негізін салып, ұлттық театр өнерінің дамуына мұрындық болды. «Хан Кене», «Жалбыр», «Шұға» пьесалары алғаш сахналанды. «Шахнаманың» тұңғыш қазақ тіліне аударылуы, Қожа Ахмет Ясауи мавзолейін өзі басқаратын мәдениет комитетінің қарауына алуы сынды азаматтық істері көп. Қазақ термелерінің жинағын құрастыруға ат салысты.
Иә, абақтыда жатқан Араб, парсы, шағатай тілін жетік меңгерген ағартушы, ақын Тұрмағамбет Ізтілеуовті шығарып, «Шахнаманы» қазақ тіліне аударуына жағдай жасады.
Т.Жүргеновтің қаламгерлігінен бұрын тұлғаларға қамқорлығын атап өтуіміз тиіс. Ол Қазақстанның Халық ағарту комиссариаты жұмысына С.Аспандияров, Қ.Жұбанов, Ғ.Мүсірепов сынды қайраткер тұлғаларды тартып, өнер мен мәдениет саласының дұрыс арна алуына жағдай жасады.
Ұлттық мәдениет пен өнер саласы мамандарын даярлауға көп көңіл бөліп, қазақ жастарының КСРО-ның орталық қалаларындағы оқу орындарында білім алуына көмек көрсетіп отырды. Мұхтар Әуезов, Жұмат Шанин, Әбілхан Қастеев және тағы басқа қайраткерлердің шығармашылық жұмыспен айналысуына қамқорлық жасады.
Қазақ әндері туралы А.В.Затаевичке көптеген мәліметтер берді. 
Ең бастысы, 1936 жылғы Мәскеудегі өнер декадасын сәтті ұйымдастырып, елдіктің сара жолын қалыптастыруға үлес қосты.
Иә, Темірбек Қараұлының басшылығымен Қазақ әдебиеті мен өнерінің онкүндігін жоғары деңгейде ұйымдастырылуының нәтижесінен Сталин бастаған КСРО басшылығының қазақ ұлтына деген көзқарасы өзгеріп, «өрелі өнері бар ұлттың елдік салтанаты болуы керек» деген іштей пайымға келеді. Сөйтіп, сол жылдың аяғында автономдық республикадан одақтық мәртебе алып, Қазақ Советтік Социалистік Республикасы деп атандық. Әрине, жаңа статусқа ие болуда Мәскеудегі онкүндіктің әсері болғаны да анық.
Енді ойланып қарайықшы, 1991 жылы КСРО тараған кезде одақтық статусы бар елдер тәуелсіздігін жариялады, ал, автономды статусқа ие Башқұртстан, Татарстан, Саха сынды республикалар Ресей Федерациясының құрамында қалды. Яғни бүгінгі Тәуелсіздігіміздің себепкерінің бері Темірбек Жүргенов деп айта аламыз.
ҚАРЫМДЫ ҚАЛАМГЕР
«Қазақ мұңы», «Еңбекшіл қазақ», «Ұшқын», «Қызыл Қазақстан» газет-журналдары арқылы публицист-қаламгер ретінде танылып, әдеби сын мақалалар жазуға, соның ішінде театр сыны туралы жазған алғашқы қаламгер деп бағалауға болады.
Бұл өреде Бейімбет Майлиннің «Шұға» пьесасының алғашқы қойылымына арналған «Ушуга» рецензиясын (Казахстанская правда, 1934 жыл 21 маусым) атап айту жөн. Автордың пайымдауынша, ендігі жерде әдебиетке Меруерт тәрізді шарасыз бейнелер емес, Шұға сынды сындарлы, рухты, кесек образдар қажет.
Бір қызығарлығы, Халық Ағарту комиссары екі тілде бірдей мақалалар жазған алғашқы қайраткер-қаламгерлеріміздің бірі болды.
Тәрбие, білім, әдебиет жайындағы мақалалардан «Терме» (1925 жылы Ташкент) деген жинақ құрастырды. Оған Жүсіпбек Аймауытұлы, Мағжан Жұмабаев, Халел Досмұхамедов т.б. авторлардың шығармаларын кіргізіп, Шернияз, Едіге, Базар жырау т.б. туралы құнды мәліметтер берді.
Әдебиет тарихы мәселелеріне ат басын жиі бұрып, «Жерұйық» атты мақаласында (Қазақ әдебиеті, 1936 жыл 10 шілде) Асан Қайғы тұлғасына алғашқылардың бірі болып толымды баға беріп, XIV ғасырда қазақ халқының жазба тарихы жасала бастаған дәуірде өмір сүрген деген ой айтты.
ТҮРКІ ЖҰРТЫНА ОРТАҚ ТҰЛҒА
Ақын Тұрмағамбет Ізтілеуов ұстаздық еткен ауыл мектебінде сауатын ашады. Кейін Аламесектегі орыс-қазақ мектебінде, Перовскідегі (қазіргі Қызылорда) Суханский атындағы училищеде бастауыш білім алады.
1917 жылы Уфа жер шаруашылығы училищесіне оқуға түседі. Осында оқып жүріп қоғамдық өмірге белсене араласып, студент жастардың әлеуметтік қозғалыстарына қатысады.
1918 жылы «Қазақ мұңы» газеті редакциялық алқасының құрамына енді, Торғайдағы кеңестер съезін шақыру бюросының мүшесі болады. 1919 жылы Ырғыз уезі Кенжеғара болысы революциялық комитетінің төрағасы қызметіне тағайындалады. 1920 жылы БК(б)П қатарына өтіп, Ырғыз уездік революциялық комитетінің, уездік жұмысшы, солдат және шаруа депутаты атқару комитетінің төрағасы болып сайланады.
1921-1923 жылдары Орынборда жұмысшы факультетінде оқиды. 1923 жылы Ташкенттегі Орта Азия мемлекеттік университетінің құқық факультетіне оқуға жіберіледі.
Ташкент шаһарында білім алып жүріп өзінің азаматтық белсенділігін, іскерлігін, ұйымдастырушылық қабілет-қарымын көрсетіп, газет өндірісі, білім беру, партиялық, үкіметтік жұмыстарда шыңдалады. 
1929-1930 жылы Тәжікстан үкіметінің қаржы комиссары, 1930-1933 жылы Өзбекстан үкіметінің халық ағарту комиссары. 1933-1937 жылы Қазақстан үкіметінің халық ағарту комиссары қызметтерін атқарады.
Қазақтың арғы-бергі тарихын қарасаңыз, үш бірдей елде жауапты қызмет атқарып, елдің абыройына бөленген тұлғалар көп емес.
Бүгінде Т.Жүргеновке тәжік, өзбек ұлты да мақтанышпен қарайды. 
Темірбек Жүргеновтің есімі тек қазаққа ғана емес, иісі түркі жұртына мәлім, Орта Азия мен Қазақстанға ортақ тұлға, аса көрнекті қоғам және мемлекет қайраткері, қаламы қарымды сыншы-көсемсөз иесі дейтініміз сондықтан.
ҚЫРШЫНЫНАН ҚИЫЛҒАН ҒҰМЫР
«Бүкіл дүниежүзілік мәдениетке өз ана тілімізді жақсы білгенде, соны үйренгенде ғана жетуге болады», – деген ұлағатты Темірбек Жүргенов ұстанды.
Евгений Брусиловский «Дүйім дүлдүлдер» атты мемуарлық кітабында: «Жүргенов өз кабинетінде мәжіліс өткізбек болды. Шамамен алғанда отыз шақты кісі жиналды, ішінде тек екі адам – қарағандылық Борис Орлов және мен.
Наркомның өзі де, басқа сөйлеушілер де тек қазақ тілінде сөйлеп отыр. Бір кезде Борис Николаевич орнынан тұрды да Жүргеновтен қазақша сөйлемеуін өтінді, мұнда не жайында әңгіме болып жатқанын өзі ұқпай отырғанын, сөйлеушілерді ол түсінетіндей болуы үшін орысша сөйлеу жөн екенін айтты. Бір кезде Жүргеновтің қара көздері ұшқындап кетті… Жұрттың бәрі бүкшие түсіп, тым-тырс бола қалды. «Сіз қайда отырсыз, Орлов жолдас!» Ашу найзағайы үрейлене бүгжиген қайраткерлердің үстінен ойқастай шапшыды. «Сіз қайда жүрсіз, өзіңіз!» – деп Жүргенов дауысын бұрынғыдан бетер қатайта сөйледі: «Сіз Қазақстанға келдіңіз екен, егерде мұнда жұмыс істегіңіз келсе, сіз республиканың мемлекеттік тілін білуге міндеттісіз! …Сіз қазақ әндерін де орыс тілінде зерттемекшісіз бе?», – деп өзге ұлттан қазақ тілін құрметтеуді талап етті» деген жолдан қайраткердің ұстанымына адалдығын көруге болады.
Амал не, қайраткерлік қабілетінің нағыз қалыптасқан кезеңінде 1937 жылы 3 тамызда «Халық жауы» деген жалған айыппен ұсталып, РКФСР Қылмыстық кодексінің 58-бабының 10-, 11-тармақтары бойынша ату жазасына кесілді.
Қайраткердің зайыбы, Қазақ ССР-нің еңбек сіңірген дәрігері, Ленинмен кездескен тұңғыш қазақ Әлімхан Ермековтің қарындасы Дәмеш Ермекова Темірбек Қараұлы атылған күні абақтыға жабылды. 18 жыл ғұмырын АЛЖИР-де өткізді. Күйеуінің де, өзінің де жазықсыз жазаланғандығы жөніндегі ақтау қағазын алғаннан кейінгі 30 жылдан астам уақыт бойы ол бар күш жігерін игілікті іске – Темірбек Қараұлының халқына сіңірген еңбегін кейінгі ұрпаққа жеткізу ісіне арнады. 
Жарының қажырлы ізденістері нәтижесінде Жүргеновтің екінші, мәңгілік өмірі басталды.
РУХАНИ ӨМІРІ ЖАҢҒЫРДЫ
Әлі есімде, 2019 жылы 13 тамызда Қызылорда облысының делегациясын бастап (облыс әкімінің орынбасары ретінде) Темірбек Жүргенов қоғамдық қорының төрағасы, қайраткер тұлға Сәпен Аңсат ағамызбен бірге Ташкент қаласына бардық. Облыстық театрымыз «Темір Нарком» спектаклін сахналап, ғылыми-танымдық конференция ұйымдастырып, Жүргеновтану ілімінің мәселелерін көтеріп, қайраткер тұлғаның болмыс-бітімі мен қабілет-қарымын насихаттаудың маңызы сөз болды. 
Бүгінде Жүргеновтану ілімі қалыптасып, Темірбек Қараұлының тарихтағы орны мен қызметіне баға берілуде.
Сыр өңіріндегі медиа-ақпараттық орталық – «Сыр медиа» холдингі Темірбек Жүргенов атындағы шығармашылық үйінде орналасқан. Яғни Жүргеновтің танымы мен тағылымын насихаттауда журналистер қауымы еңбектенуде.
2023 жылы мемлекет және қоғам қайраткері Т.Жүргеновтың 125 жылдығы аталып өтіледі. Біз бұл бағыттағы кешенді жұмыстарды бастап кеттік.
Руслан Рүстемов,
Қызылорда облысының мәдениет және спорт басқармасының басшысы

Қайраткер

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> ҚР Ұлттық экономика министрі Әлібек Қуантыров Сыр еліне жұмыс сапары барысында облыстың бірқатар кәсіпкерлерімен кездесті. Басқосуға облыс әкімі Нұрлыбек Нәлібаев пен сала басшылары қатысты.
Аймақ басшысы кәсіпкерлік пен өнеркәсіп саласында атқарылып жатқан жұмыстарға тоқталып, маңызды жобаларға қолдау көрсетуді сұрады.
<blockquote>
 «Биылғы жылы кәсіпкерлік саласын қаржылай қолдау мақсатында әртүрлі көздерден 12,4 млрд. теңге қаржы қаралды. Қаражат халықты бірінші қажеттіліктегі тауарлармен өзін-өзі қамтамасыз ету үшін «Өңірдің 2023 жылға дейінгі экономикалық даму жоспары» шеңберінде өңдеу өнеркәсібі және өндіріске бағытталуда.
 Құрметті Әлібек Сәкенұлы, негізгі шешілуі тиіс мәселелер бүгін талқыладық. Осыған орай, негізгі капиталға салынған инвестиция көлемін 310 млрд. теңгеге және шикізаттық емес экспорт көлемін 150 млн. АҚШ доллары көлемінде бекітілуіне ықпал жасауыңызды сұраймын, – деді Н.Нәлібаев.
</blockquote>
Өңір экономикасын әртараптандыру мақсатында жалпы құны 667 млрд. теңгені құрайтын 22 ірі инвестициялық жобалар тізімі қалыптастырылды. Бұл жобалардың ішінде 19 жобаға 285 млрд.теңге қаражат қажет. Аталған жобаларды қаржыландыру Қазақстан даму банкі, Өнеркәсіпті дамыту қоры және Агронесие корпорациясымен қарастырылуда. Осыған орай, қолданыстағы заңнама аясында қаржыландыру мәселесінің жылдамдатып қаралуына және шешілуіне ықпал жасау сұралды. 
Индустрияландыру бағдарламасы аясында биылғы жылы 5 жобаны іске қосу жоспарланған. Сонымен бірге, «Шалқия» кен байыту фабрикасы мен кальциленген сода зауытының құрылыстарын ІІ жарты жылдықта бастау көзделуде.
ҚР Ұлттық экономика министрі Әлібек Қуантыров кәсіпкерлікті дамытуды жан-жақты және тікелей қолдауға қатысты Министрлік тарапынан қабылданатын шаралар бойынша жеке тоқталып, Кәсіпкерлікті дамытудың 2021-2025 жылдарға арналған ұлттық жобасы іске асырылып жатқанын атап өтті.
Министрдің айтуынша, ұлттық жоба шеңберінде жаңа құрал – 6% мөлшерлеме бойынша кепілсіз негізде микрокредит беру енгізілді.
Биыл республика бойынша «Ауыл ел бесігі» мемлекеттік бағдарламасы аясында 127,9 млрд.теңге бөлінді, 575 ауылдық елді мекенді қамтумен 1 057 жоба іске асырылатын болады. Оның ішінде Қызылорда облысы бойынша 7,9 млрд.теңге бөлумен 31 ауылды қамту жоспарлануда.
Жиында облыстық кәсіпкерлік және өнеркәсіп басқармасының басшысы Мұса Қалдарбеков аймақтағы өндірісті дамыту бағытында негізгі жұмыстарға тоқталып, алдағы жоспарларды тарқатып берді.
Сонымен қатар «РЗА» акционерлік қоғамының президенті Самұрат Имандосов, «Сыр маржаны» ЖШС директоры, облыстық мәслихат депутаты Мінәжадин Өтеев, «Нұрай» серіктестігінің директоры Сейітқали Алшынбаев, «Шиелі шұжық» серіктестігінің директоры Патима Маханбет ауыл шаруашылығы саласын қолдау, сауда саласын субсидиялау және «Қызылорда» Өңірлік инвестициялық орталығы қызметін ұзарту, несиенің пайыздық мөлшерлемесін субсидиялау бойынша ұсыныстарын жеткізді.
<img src="https://kyzylorda-news.kz/wp-content/uploads/2022/05/285134455_312723331048918_5684481153766130425_n.jpg" alt="" />
<img src="https://kyzylorda-news.kz/wp-content/uploads/2022/05/285489546_312723357715582_897556959086806933_n.jpg" alt="" />
<img src="https://kyzylorda-news.kz/wp-content/uploads/2022/05/285187570_312723564382228_6641197186137610641_n.jpg" alt="" />
<img src="https://kyzylorda-news.kz/wp-content/uploads/2022/05/285311569_312723597715558_3876658975428834033_n.jpg" alt="" />

ҚР Ұлттық экономика министрі өңір кәсіпкерлерімен кездесті

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Жаппай саяси қуғын-сүргін құрбандарын ақтау, заңсыз қудаланған азаматтардың құқығын қалпына келтіру жұмыстары Қазақстан Республикасы тәуелсіздік алғаннан кейін басталды. Яғни 1993 жылдың 14 сәуірінде «Жаппай саяси қуғын-сүргін құрбандарын ақтау туралы» заң қабылданды. 1997 жылы Қазақстан Республикасының Президенті жарлығымен 31-мамыр саяси қуғын-сүргін құрбандарын еске алу күні болып жарияланды.
Осы орайда, 1998 жылы Қызылорда қаласында ашаршылық қуғын-сүргін құрбандарына арнап ескерткіш орнатылды. Қаңқа негізінде қаңылтыр табақтарынан жасалған қуыс металды элементтердің үстіңгі бөлігінде қосылған үшбөлікті құрылыс астына қарай үш сәулелерімен тарқалады және бетоннан жасалған стилобатқа негізделген. Бетонды стилобаттың ортасында гранит тақта орнатылған. Тақтайшада көгершіннің бейнесі және 97 саны, сонымен бірге қазақ және орыс тілдерінде – «Татулық пен еске алу жылы», «Год согласия и памяти» деген сөздер қашалып жазылған. Ескерткіштің биіктігі – 10 метр. Ескерткіштің авторы – сәулетші Мәлік Сапарғалиев.
2017 жылы мемориалды ескерткіштің бастапқы қалпын сақтай отыра қайта жаңғырту жұмыстары жүргізіліп, аумағы абаттандырылды.
Мемориалды ескерткіш мазмұны жағынан «біз біргеміз» елімізде бейбітшілік болсын, ендігі жерде бұндай қасірет болмасын деген көрініс пен 1937-1938 жылдардағы саяси репрессияда «халық жауы» атанып, жапа шеккен алаш арыстарының ақталғандығының көрінісін береді.
Ескерткіш бүгінде «Қазақстанның киелі жерлерінің географиясы» жобасы аясында «Өңірлік қасиетті нысандар» тізіміне енгізілген. Сонымен қатар, Қызылорда облысы тарихи-мәдени мұра объектілерінің 3D форматтағы интерактивті картасына (www.virtualmap.xyz) енгізілген. QR-код тақтайшасы орнатылған.
<img src="https://kyzylorda-news.kz/wp-content/uploads/2022/05/285048728_1752920271721474_1090306522294137989_n.jpg" alt="" />
<img src="https://kyzylorda-news.kz/wp-content/uploads/2022/05/283566240_1752921771721324_6532286333554265858_n.jpg" alt="" />
<img src="https://kyzylorda-news.kz/wp-content/uploads/2022/05/282164037_1752921928387975_3525458221275754694_n.jpg" alt="" />

Ашаршылық және саяси қуғын-сүргін құрбандарына арналған мемориалды ескерткіш

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Биыл Қызылорда облысы бойынша 1-10 сынып аралығындағы 169 263 баланың 100 мыңнан астамы жазғы тынығу лагерьлерінде демалатын болады. 1 маусымнан бастап аймақтағы 9 тынығу лагері өз жұмысын бастайды. Бұл туралы Қамбашта өткен көшпелі брифингте облыстық білім басқармасы тәрбие бөлімінің бас маманы Жадыра Шариева хабарлады.
Мектеп туризмін жандандыру бойынша өңірдегі тарихи-мәдени ескерткіштерге 32 мыңнан астам оқушы саяхаттайды. Сонымен қатар жаз маусымында 5 мың баланы облысымыздағы меценаттар мен демеушілер есебінен демалдыру, Нұр-Сұлтан қаласына экскурсиялау жұмыстары да жүзеге асырылады. Жазғы уақытта балалардың бос уақытын тиімді ұйымдастыру мақсатында аулалық клубтар, бұқаралық спорт пен салауатты өмір салтын қалыптастыру, зияткерлік, дебаттық, техникалық, өнер, тілді шеберлігін дамыту бағыттарында оқушылар кең көлемде қамтылады. Айта кетейін, экскурсиялар кезеңінде балалардың қауіпсіздігін сақтау және түрлі төтенше жағдайлардың алдын алу бойынша тиісті шаралар қабылданып, арнайы медициналық көмекпен қамтамасыз етілетін болады.
Айта кетейік, аймақта 270 мектеп жанында тамақпен және тамақсыз күндізгі тынығу лагерлерінің жұмысы жүргізіледі. Мұнымен қоса, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған, көп балалы және аз қамтылған отбасылардан шыққан 31 мың баланы сауықтыру демалысымен, саяхаттармен қамту бағытында қолдау шаралары бірінші орында ұйымдастырылатын болады.

1 маусымнан бастап Қызылордада 9 тынығу лагері жұмысын бастайды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Қасым-Жомарт Тоқаев елордадағы «1932-1933 жылдардағы ашаршылық құрбандарына тағзым» монументіне гүл шоғын қою рәсіміне қатысты.
Шараға нәубет жылдары зардап шеккен отандастарымыздың жақындары мен туыстары қатысты.
<img src="https://kyzylorda-news.kz/wp-content/uploads/2022/05/284165869_568903914598494_5745221912605843000_n.jpg" alt="" />
<img src="https://kyzylorda-news.kz/wp-content/uploads/2022/05/281893292_568903904598495_2612636845387257529_n.jpg" alt="" />

Мемлекет басшысы Саяси қуғын-сүргін және ашаршылық құрбандарының рухына тағзым етті

**[Kyzylorda-news.kz.]ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаттары, «AMANAT» партиясының республикалық штаб мүшелері Бақытбек Смағұл, Геннадий Шиповских және Балайым Кесебаева іссапармен Қазалы ауданына келді.** Негізгі мақсат – Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың жасап жатқан реформаларын халыққа насихаттап, рефрендумға біркісідей қатысуға шақыру. Іссапар аясындадепутат Бақытбек Смағұл аудан жастарымен, ардагерлермен жәнеүкіметтік емес ұйым өкілдерімен кездесіп, Ата заңға енгізілетін түзетулер халықтың әл-ауқаты мен тұрмысынан бастап, елдің экономикасына дейінгі барлық салаға өзгеріс әкелетінін жеткізді. Сондай-ақ, аудандық электр торабы және «Арал-Сарбұлақ» топтық су құбыры мекемесінің қызметкерлерімен де жүздесті. Ал, депутат Геннадий Шиповских Ақтан батыр, Жанқожа батыр ауылының тұрғындарыменҚазалы пайдалану вагон депосы, Локомотив жөндеу зауыты,Қазалы көлік-техникалық колледжінің қызметкерлеріне референдумның маңыздылығын түсіндірді. ҚР Парламенті Мәжілісінің депутатыБалайым Кесебаева білім және мәдениет саласының қызметкерлерімен кездесті.Түсіндірме жұмыстарын жүргізу барысында бұл саяси науқанның маңыздылығы сөз болды. &gt; 5 маусымда өтетін республикалық референдум – соңғы 27 жыл ішінде тұңғыш рет өткізілетін, тарихи мәні зор, ел өміріндегі маңызды оқиға. Ел Президенті айтқан ашық, естуші жаңа Қазақстанды құру жұмысы біздің қолымызда. Сондықтан оны құруға әрқайсымыз өз үлесімізді қосуымыз керек, – деді Балайым Туғанбайқызы. Халықпен кездесулерде тұрғындар өз тарапынан Мәжіліс депутаттарына ерекше ықыластарын білдіріп, жалпыұлттық референдум өткізу бастамасын қолдайтынын және Жаңа Қазақстанды құру жолында мемлекетке үлкен сенім артатындықтарын жеткізді. Кездесулерге облыстық мәслихат хатшысы Наурызбай Байқадамов, аудандық мәслихат хатшысы, аудандық штаб мүшесі Бақытжан Жарылқап, облыстық мәслихат депутаттары Ібайдулла Тілеп, Мнажадин Өтеев, «AMANAT» партиясының атқарушы хатшысы Нұрғиса Жалғасбаев та қатысты.&nbsp;

Мәжіліс депуттары Қазалы тұрғындарына  референдумның маңызын түсіндірді

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp;Саяси қуғын-сүргін құрбандарын толық ақтау жөніндегі мемлекеттік комиссияның жұмыс нәтижелері туралы ҚР Мемлекеттік хатшысы Ерлан Қарин әңгімелеп берді, деп хабарлайды <a href="https://lenta.inform.kz/kz/sayasi-kugyn-surgin-kurbandaryn-tolyk-aktau-zhonindegi-memkomissiya-zhumysy-maresine-zhetip-kaldy-erlan-karin_a3938738">ҚазАқпарат.</a>
–&nbsp;Ерлан Тынымбайұлы, Саяси қуғын-сүргін құрбандарын толық ақтау жөніндегі мемлекеттік комиссия өз жұмысын 2020 жылдың қараша айында бастаған еді. Президенттің тиісті Жарлығы шықты. Осы аралықта қандай жұмыстар атқарылды, жұмысқа нендей ресурстар тартылды?
– Мемлекеттік комиссия – ауқымды ғылыми жоба. Комиссия жұмысы ХХ ғасырдың 20-50-ші жылдарындағы тарихымызды зерттеудің, зұлмат оқиғалар хроникасын толық қалпына келтірудің және тоталитаризм жылдарында зардап шеккен қазақстандықтар туралы тарихи жадыны сақтаудың жаңа кезеңін бастап берді.
Сондықтан Мемлекеттік комиссияның базасында жүйелі әрі көп жоспарлы жұмыс ұйымдастырылды.
Біріншіден, қуғын-сүргін мәселелерін зерделеу төңірегіне үлкен академиялық және сарапшылық күш біріктірілді.
Бұрын аталмыш тақырыпты әр түрлі ғалымдар, тіпті жекелеген ұжымдар белсенді түрде зерттеп келген еді. Бірақ жүйелі жұмыс жоқ болатын.
Сол себепті Мемлекеттік комиссияға қуғын-сүргін тарихын зерттеумен айналысатын ғылыми-сараптамалық ортаның барлық негізгі өкілдерінің басын қосу туралы шешім қабылданды.
Бүгінде Мемлекеттік комиссияның жұмыс топтарында 316 сарапшы-ғалым жұмыс істейді, олардың ішінде 261 адамға жабық архивтерде жұмыс істеуге рұқсат берілген.
Бұдан бөлек, бірыңғай формат бойынша әр өңірде жергілікті комиссиялардың жұмысы ұйымдастырылды. Олардың қатарында 500-ден астам адам бар.
Екіншіден, іздестіру-зерттеу жұмыстарын ұйымдастырудың нақты әдіснамасы жасалды.
Қуғын-сүргін тарихын зерттеуге мұқият, жан-жақты қарау керек.
Әрбір материал, әрбір іс архивтен алынып, жұртшылыққа жариялай салатын деректер жиынтығы емес.
Бұл жекелеген адамның немесе бір топ адамның тарихы. Оларды объективті бағалау үшін тек қана фактілерге негізделген ғылыми зерттеу қажет.
Мемлекеттік комиссия жұмысын енді бастаған кезде қуғын-сүргін құрбандары жөніндегі құжаттар мен материалдардың көпшілігі еліміздегі әртүрлі архивтерде сақталды, оның жүйесі болмады.
Бұған қоса, көптеген құжаттарда құпия грифі болды және оларға қол жеткізу мүмкін емес еді.
Сондықтан Мемлекеттік комиссия әртүрлі архив қорларындағы тарихи құжаттарды жедел іздестіру және оларды сапалы түрде талдау бойынша бірегей әдіснама әзірледі.
Мемлекеттік комиссияның жұмыс топтарындағы ғалымдар орталықтағы да, жергілікті жерлердегі де жабық қорлармен жұмыс істеу үшін арнайы әдістеме бойынша дайындалды.
Осылайша, бір мезетте бүкіл еліміз бойынша ерекше қорлармен тиімді жұмыс істей алатын зерттеушілер корпусы қалыптасты.
Үшіншіден, Мемлекеттік комиссияның өзіне жүктелген міндеттерін орындауы үшін түрлі мемлекеттік органдар мен ведомстволардың күші біріктірілді.
Олар біздің ғалымдарымызға зерттеу және талдау жұмыстарында айтарлықтай көмек көрсетіп отыр.
Ғалымдарды бұрын қолжетімсіз және құпия болған материалдар мен қорларға кіргізуге мүмкіндік туды. Ведомстволық және мемлекеттік архивтерде арнайы кабинеттер жасақталды, архившілер Мемлекеттік комиссия өкілдеріне консультациялық қолдау көрсету үшін арнайы дайындықтан өтті.
Еліміздің барлық өңірлеріндегі архивтердегі материалдарды бір мезгілде зерделеу, іздеу және салыстыру үшін барлық ұйымдастырушылық және әкімшілік мәселелер шешілді.
– Мемлекеттік комиссия жұмысының арқасында қандай нәтижелерге қол жетті?
– Мемлекеттік комиссия қандай да бір нақты материал жинаумен ғана шектелмейді. Бастысы, зерттеу жұмыстары үшін жүйелі әдіснама құрып, соның негізінде заң жобасын әзірлеу процестерін бастау маңызды болатын.
Қазірдің өзінде Мемлекеттік комиссия жұмысының нәтижелері шынайы деректерде де, нақты бизнес-процестерде де көрініп жатыр.
Атап айтқанда, архив материалдарын іздеу мен талдаудың тиімді жүйесінің арқасында тарихи құжаттардың ауқымды бөлігі анықталып, хронологиялық тәртіппен жүйеленді.
Бұл жұмыс еліміздің барлық өңірлеріндегі 60-тан астам мемлекеттік және ведомстволық архивтерде атқарылды. Осы жұмысқа тартылған ғалым-сарапшылардың үлкен әлеуетін пайдалана отырып, Мемлекеттік комиссия жедел іздестіруді, құжаттардың жіктелуін және олардың бірыңғай білім базасына біріктірілуін қамтамасыз етеді.
Бұдан басқа, Мемлекеттік комиссияның шешімдері саяси қуғын-сүргін құрбандарына байланысты құжаттарды құпиясыздандыру жөніндегі ведомствоаралық жұмысты ұйымдастыруға және тиімді үйлестіруге ықпал етті.
Біз бұл процестерге Бас прокуратураның, Ішкі істер министрлігінің және Ұлттық қауіпсіздік комитетінің ресурстарын мақсатты түрде бағытталды.
Осыған дейін Бас прокуратура 2,4 миллионнан астам материалдарды, ҰҚК 1,5 мыңнан астам архив істері мен құжаттарды, ІІМ 5,3 мыңнан астам құжаттарды құпиясыздандырды.
Мемлекеттік комиссия қызметінің шеңберінде прокуратура органдары жаңа деректерді анықтады және прокурорлық қадағалау тәртібімен 250 мыңнан астам азамат ақталды. Ақталғандардың негізгі бөлігі жер аударылған және күштеп көшірілген азаматтар.
Бұған Мемлекет басшысының 2020 жылы қабылдаған Жарлығы негіз болды. Соның арқасында прокурорларға әлдебір азаматтардан шағым түскенін күтіп отырмай-ақ, қуғын-сүргін құрбандарын өздері ақтай алатын мүмкіндік берілді.
Нақты айтар болсақ, қолданыстағы «Жаппай қуғын-сүргін құрбандарын ақтау туралы» заң бойынша жапа шеккен азамат немесе оның туысқандары өкілетті органға шағымдануы қажет.
Құпия грифі алынған материалдарды зерттеуге және оны одан әрі зерделеуге қолайлы мүмкіндік жасау мақсатында Архив материалдарын зерделеу орталығы құрылды.
Еліміздің барлық архивтеріндегі қуғын-сүргін тарихы туралы мұрағат материалдардың негізгі бөлігі орталықтың базасына біріктірілді және жүйеге түсірілді.
Орталық қызметкерлері ведомстволардан келген құпиясыздандырылған құжаттарды ғылыми тұрғыдан өңдейді, реставрациядан өткізеді және цифрлық форматқа көшіреді. Әрбір ведомстволық архив арнайы кесте бойынша өз материалдарын дайындайды және орталыққа тапсырады.
Қазірдің өзінде онда 50 мыңға жуық материал жиналды және бұл жұмыс жоспарлы түрде жалғаса береді.
Осылайша, ХХ ғасырдың 20-50 жылдарындағы қуғын-сүргін кезеңіне қатысты барлық тарихи материалдарды сақтаудың бірыңғай мемлекеттік қоры құрылады.
Бұл бағытта ізденіп жүрген ғалымдар мен зерттеушілердің жұмысын едәуір жеңілдетеді.
Сондай-ақ, Мемлекеттік комиссия публицистикалық қызметі де бір жолға қойылды.
Мемлекеттік комиссия аясындағы зерттеу жұмыстарының нәтижелерін ғылыми тұрғыдан бекіту мақсатында тарихи материалдарға негізделген ғылыми жинақтардың топтамасы жарық көрді.
Қазіргі уақытта қуғын-сүргін жасауға негіз болған ұйымдастырушылық және әкімшілік құжаттар туралы ақпаратты қамтитын осындай екі жинақ шығарылды. Бұл жұмыс жыл бойына жалғасады және Мемлекеттік комиссия қызметінің академиялық қорын құрайды.
Осы бағыттағы жұмыстың тағы бір бөлігі – Мемлекеттік комиссияның деректер базасы жинақталатын және толықтырылып отыратын арнайы портал құру.
Аталған порталда ақталған, бірақ көпшілікке белгісіз қазақстандықтар туралы бұған дейін бір ізге түспеген құпия емес материалдар мен деректер жарияланып, ғылыми тұрғыда жүйеленеді.
Осылайша, қуғын-сүргін құрбандары туралы жалпыға қолжетімді ақпарат көзі қалыптасады, ол үнемі толықтырылып отырады.
Мұның барлығы жазықсыз қуғын-сүргінге ұшыраған қазақстандықтарды ақтауға және ұрпақтары үшін ата-бабаларының халық жауы емес екенін дәлелдеуге негіз болады.
– Алдағы уақытта Мемлекеттік комиссия қандай бағыттарға басымдық береді? Қуғын-сүргін құрбандарын ақтау жөніндегі жұмыс қалай жалғасады?
– Мемлекеттік комиссияның негізгі міндеті ХХ ғасырдың 20-50-ші жылдарында қуғын-сүргінге ұшыраған барлық азаматтарды бір мезетте ақтау емес екенін атап айтқым келеді. Бұл соттар мен прокуратураның жұмысы.
Мемлекеттік комиссияның қызметі қуғын-сүргін құрбандарын ақтауға қажетті заңдық, ұйымдастырушылық, ғылыми-талдамалық негіз жасауға бағытталған.
Тиісті органдар мен мекемелер Мемлекеттік комиссияның қорытындылары мен әзірлемелеріне сүйене отырып өз жұмысын жалғастырады, бұрын тиісті заңдардың шеңберіне енбей қалған қазақстандықтардың жаңа санаттарын ақтайды.
Қазіргі таңда Мемлекеттік комиссияның жұмысы өз мәресіне жетіп қалды. Қорытынды дайындау және заңнаманы жетілдіруге қатысты деректер базасын іздеу мен қалыптастыру бағытындағы негізгі міндеттер толық аяқталуға жақын.
Осыдан соң Мемлекеттік комиссияның жұмысын аяқтау жоспарланып отыр. Кестеге сәйкес бұл жұмыстар осы жылдың соңына дейін тәмәмдалуы тиіс.
– Мемлекеттік комиссияның қызметі ресми түрде аяқталғаннан кейінгі жұмыстар қалай жалғасады?
– Мемлекеттік комиссия зерттеу жұмыстарын жүйелеуге және ақтау процестерін қайта жаңғыртуға қажетті шешімдер қабылдауға арналған алаң ретінде құрылған болатын.
Сонымен қатар, Мемлекеттік комиссия қабылдаған шешімдер негізінде құрылған барлық методологиялық инфрақұрылым белгілі бір дәрежеде сақталып, жұмысын жалғастыра береді.
Қазіргі таңда Мемлекеттік комиссияның негізгі әкімшілік және әдістемелік органы ретінде Жобалық офис жұмыс істеп жатыр.
Оның жұмысы қайта жасақталып, сараптамалық институттардың бірінде әдіснамалық және консультациялық қызметпен айналысатын болады.
Қуғын-сүргін құрбандары бойынша ашық цифрлық деректер базасын толықтыру, сондай-ақ ғылыми жинақтар сериясын шығару жұмыстары жалғасады.
Бұдан бөлек, 2023 жылға дейін бекітілген нысаналы қаржыландыру бағдарламасы шеңберінде ғалымдар мен зерттеушілерге олардың саяси қуғын-сүргін құрбандарын зерттеу бағытындағы жұмыстары үшін қолдау көрсетіле береді.

Ерлан Қарин: Саяси қуғын-сүргін құрбандарын толық ақтау жөніндегі мемкомиссия жұмысы мәресіне жетіп қалды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Мемлекет басшысы Хазірет Сұлтан мешітіне барып, қуғын-сүргін және ашаршылық құрбандарының рухына арнап құран оқытты, деп хабарлайды Ақорда.

Мемлекет басшысы қуғын-сүргін және ашаршылық құрбандарының рухына арнап құран оқытты

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> ҚР Парламенті Мәжілісі төрағасының орынбасары, «AMANAT» партиясы жанындағы референдумды қолдауға арналған қоғамдық штабтың мүшесі Балайым Кесебаева Арал ауданына қарасты Қаратерең ауылдық округіндегі «Қуаныш» ЖШС балық зауытының еңбек ұжымымен кездесті.
Онда зауыт ұжымымен Конституцияның ел дамуындағы рөлін және жаңа Қазақстанды құрудағы конституциялық реформаның маңыздылығын талқылады.
<blockquote>
 «Бүкіл мына саяси жүйемізде, экономикалық жүйемізде, әлеуметтік өмірде жиналып қалған проблемаларды Ата заңымызды өзгертумен біз тепе-теңдік сақтауға, қайтаруға бағытталған үлкен реформаның алдында тұрмыз. Ашық талқылау өздеріңіз көріп отырсыздар. Осындай ұжымдармен кездесіп, әр топқа түсініктеме беріп, бұл референдумның маңыздылығы, өзгерістері туралы айтып жатырмыз. Конституциялық референдум өткізуге аз ғана уақыт қалды. Ел тарихындағы елеулі оқиғаға бей-жәй қарамай белсенді қатысу – әрбір азаматтың басты борышы. Себебі бұл – бүгінгі Қазақстанның ғана емес, келешек ұрпақтың тағдырына тікелей әсер ететін маңызды сәт.»- деді Мәжіліс төрағасының орынбасары Балайым Кесебаева.
</blockquote>
Зауытта өткен кездесуге облыстық штабтың мүшелері Наурызбай Байқадамов, Мейрамбек Жұмашев және аудандық штабтың мүшелері де қатысып, еңбек ұжымын өзгерістерге дауыс беруге шақырды. 
Кездесу барысында зауыт қызметкерлері референдумға қолдау білдіріп, заңға енгізілген толықтырулар мен түзетулердің дұрыс екенін айтты.
<img src="https://kyzylorda-news.kz/wp-content/uploads/2022/05/f4d104cf-dcd4-4c9b-b610-c1fcee72cc72.jpg" alt="" />

Балайым Кесебаева: Елеулі оқиғаға бей-жәй қарамай белсенді қатысу – әрбір азаматтың басты борышы

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Бүгін қазақ халқының демографиялық әлеуеті мен адами капиталына өтелмес шығын әкелген нәубеттердің құрбанын еске алу күні.
31 мамыр – Қазақстан қоғамы үшін әрі қасіретті, әрі қасиетті дата. Қасіретті болатыны, ел ішінде ХХ ғасырдың өн бойында жалғасқан саяси-қуғын сүргіннің ызғары шарпымаған әулет жоқ. Қасиетті болатыны, үш ғасырдан астам уақытқа созылған тәуелсіздік жолындағы күрестің соңғы құрбандары осы нәубеттерден зардап шеккен болатын.
Сол құрбандардың ең көрнекті өкілдерінің бірі, биыл 150 жылдығы тойланып жатқан Ахмет Байтұрсынұлы «Қазақ» газетіне «Әлхамдуилилла, аз емеспіз. 6 миллион қазақпыз» деп жазғанда араға ғасыр салып, туған халқының саны 13 миллионға әрең жететінін білмеген еді.
«Арыс» қоры және Республикалық «Әділет» тарихи-ағарту қоғамының төрағасы Ғарифолла Әнестің мәліметі бойынша, Ахмет Байтұрсынұлы сүйіншілеп мақала жазған тұста бауырлас өзбек халқының саны 3 миллионға да толмаған көрінеді. Сол өзбек ағайынның саны қазір – 32 миллион! Геометриялық прогрессия заңы бойынша, 3 миллионға жуық өзбектің саны бір ғасырда 32 миллионға жеткенде 6 миллион қазақтың саны 60 миллионнан оп-оңай асуы керек еді. Осыдан кейін қазақ әлемін оңалмастай етіп жұтатып кеткен ашаршылық қасақана ұйымдастырылған жоқ дегенге сену қиын.
1930 жылдан басталып, 1987 жылға дейін толқын-толқынмен жалғасқан саяси қуғын-сүргіннің салдарын еңсеруді қойып, құпиясын әлі толық зерттеп болмай жатырмыз. Өйткені тәуелсіздік алғаннан бері екінші рет Саяси қуғын-сүргін құрбандарын ақтауға қатысты заң қабылдағалы отырмыз.
Ол заң 1920-1950 жылдардағы саяси қуғын-сүргін құрбандарын толық ақтау жөніндегі&nbsp;<a href="https://www.inform.kz/kz/bas-prokuratura-sayasi-kugyndauga-baylanysty-2-mln-kuzhatty-kupiyasyzdandyryp-zhatyr_a3934254">мемлекеттік комиссияның</a>&nbsp;қорытындысынан кейін қабылданбақ.
Бұған дейін айтқанымыздай, жалпы еліміз тәуелсіздік алғаннан бері бұл мәселеге екінші рет мемлекеттік деңгейде бет бұрып отыр. 1993 жылғы 14 сәуірде «Саяси қуғын-сүргін құрбандарын жаппай ақтау туралы» Заң қабылданып, бірталай адам ақталған болатын. Бірақ ол кезде шаруалар көтерілісі, бай-кулактарды жою, олардың мүліктерін тәркілеу және күштеп отырықтандыру, жаппай коллективизациялау, 1920-33 жылдар аралығындағы саясатқа қарсы көтерілген халыққа және дін өкілдеріне қатысты жаппай жазалау салдарынан құрбан болғандар аталған заңнан тыс қалған еді. Сол олқылықтың орнын толтыру бұл жолғы мемлекеттік комиссия жұмысының негізгі бағыты болып белгіленген. Комиссия жұмысының қорытындысы бойынша «Саяси қуғын-сүргін құрбандарын толық ақтау туралы» Заң жобасы әзірленіп, ҚР Президентіне мемкомиссияның жұмысы туралы баяндама дайындалуы керек. Бүгінде мемлекеттік комиссия ақтауға жататын азаматтардың 11 санаты бойынша топ-топқа бөлінген.
Сондай-ақ екі кіші комиссия бар. Оның бірі саяси-қуғын сүргін құрбандарын заң тұрғысында ақтау мен есімдерін ұлықтау бойынша әдістеме дайындауға жұмылдырылған. Ал екіншісі саяси қуғын-сүргін жөніндегі жабық архив қорларын жан-жақты зерделеу және оларды кезең-кезеңімен құпиясыздандыру бойынша құрылды.
Бұл жұмыс тобының құрамына ҚР Ұлттық ғылыми академиясының академиктерінен, ғылыми-зерттеу институттары мен жоғары оқу орындарының ғалымдарынан құралған 69 адам тартылды. Ал 17 өңірде мәслихат депутаттарының, ғалымдардың, өлкетанушылардың қатысуымен консультативтік-кеңесші органдар форматында өңірлік комиссия құрылып, олардың құрамына 265 ғалым алынды.
Бұл атаулы күн – саяси дата дегеннен гөрі ұлтты тұтастыратын, өткен дәуірдің қасіреті туралы түрлі ұстанымда жүрген адамдардың бәрін ортақ диалогқа шақыратын, әлуметтік маңызы бар күн деген орынды.
<a href="https://www.inform.kz/kz">ҚазАқпарат</a>

Бүгін – саяси қуғын-сүргін және ашаршылық құрбандарын еске алу күні

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> 31 мамыр күні Қазақстанның батыс бөлігіне антициклон әсер етеді, осыған байланысты батыс пен оңтүстікте жауын-шашын жаумайды.
Қазгидрометтің мәліметінше, бүгін еліміздің солтүстігінде, шығысында, оңтүстік-шығысында және орталығында атмосфералық фронттардың әсерінен тұрақсыз ауа райы сақталады, жаңбыр жауып, найзағай ойнайды, жел күшейеді және бұршақ жауады.
Күндіз Қызылорда облысының орталығында желдің күші – 15-20 м/с, шаңды дауыл соғады.

31 мамырға арналған ауа райы болжамы

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> «AMANAT» партиясы республикалық штабының мүшесі, ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты Ғалым Әміреев және облыстық штаб мүшесі Нұрболат Ибраев «Сенім» медицина орталығына барды.
Штаб мүшелері еңбек ұжымымен жүздесіп, жалпыхалықтық референдум туралы, дауыс берудің ережелері мен шарттары жайлы айтып, қабылданатын әр өзгеріске жеке-жеке түсініктеме берді. Алдағы өзгерістердің маңыздылығына тоқталды.
<blockquote>
 «5 маусымда Қазақстанның болашағын айқындайтын жалпыхалықтық дауыс беру арқылы тарихи шешімдер қабылданады. Ел тағдырына бей-жай қарамайтын әрбір адам өз таңдауын жасап, осы науқанға атсалысуы керек», – деді Мәжіліс депутаты Ғалым Әміреев.
</blockquote>
Халық қалаулысы кездесу барысында Ата заңына енгізілетін нақты нормалар, солардың ішінде суперпрезиденттік модельден президенттік республикаға түпкілікті көшу, бірқатар билік өкілеттіктерін қайта бөлу, Парламенттің рөлі мен мәртебесін күшейтуді қамтамасыз ету, сайлау жүйесін реформалау мен жаңа саяси партиялардың құрылуы төңірегінде кеңінен ақпарат берді. 
Облыстық штаб мүшесі Нұрболат Ибраев референдум әр қазақстандыққа өз пікірін білдіруге, мемлекетті басқару процесіне араласуына мүмкіндік беретіндігін тілге тиек етіп, Конституцияның 3-тен бір бөлігіне өзгеріс енгізілетіндігін атап өтті.
Орталық дәрігерлері де алдағы референдум мен саяси реформалардан күтер үміті зор. Олар референдум Қазақстан халқына берілген үлкен мүмкіндік екенін сезініп отыр.
<img src="https://kyzylorda-news.kz/wp-content/uploads/2022/05/285294615_386925810139728_4269159063734090933_n.jpg" alt="" />

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары