<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Сыр елі 100 шайыр шыққан қасиетті мекен. Туымды өнердің туын тіккен өлкеде ұлтымыздың төл өнері жыраулық дарыған таланттар шоғыры толастаған емес. Қазақ халқының маңдайына біткен қасиетті өнер екінің біріне бақ болып бұйырмаған. Ол тек бойға біткен талантты біліммен ұштастырып, тер төккен санаулы жанның пешенесіне жазылған.Бүгінгі біздің кейіпкеріміз Қарақат Ғаниқызы бабадан мирас болған дәстүрлік өнерді жалғастырушы &nbsp;жалындап тұрған жас жырау. Саф алтындай жыр жауһарын бойға сіңіріп, ұзақ дастандар мен хиссаларды жаттап, көрерменге ұсыну өнер өлкесімен жаңа қауышқан өнерпазға оңай емес. Десе де 4 жасынан-ақ әнге елтіген балауса қыздың арманы сахнаға шығып өзіне тән қоңыр дауыспен әуелетіп ән салу болатын. Бүгінде өнер әлеміне қанатын жайған Қарақаттың әр қадамы сәттілікке бастап тұрғандай.«Төрде тұрған домбыраға қол созып, оны нәзік саусақтарымен шертуге құмар болды. Ал әуелеген ән айтылса, бесікте жатып бұлқынып, уілдеп жататын. Ол адамға жақын, ашық жарқын, көпшіл болып өсті. Ауылда мектеп қабырғасында жүріп домбыра үйірмесіне қатысты. Шығармашылығын шектеген жоқпыз. Ата-аналық мейірімімізді төгіп қолымыздан келгенше өнерін қолдап, дем беріп отырдық. Өзіміздің де өнер десе ішкен асымызды жерге қоятын әдетіміз бар. Бақытын ұлтымыздың төл өнерінен тауып, тарлан таланттардың ізін жалғап жүрсе біз үшін үлкен бақыт» дейді анасы Айсұлу.Мектепте жүргенде бойымда әнге деген құмарлық болды. Киелі өнер түп нағашым Райкүл әжемнен дарыған. Ол кісі ауылдағы «Асыл әже» ансамблінде әнші болған. Ауылдық клубта домбыра үйірмесінде Қасым Айтпенбетов ұстазымнан тәлім алып, аудандық, облыстық, республикалық байқаулардың бірнеше дүркін жүлдегері атандым. Бұл менің дүбірлі додадағы алғашқы үлкен жеңісім десем де болады. Грузия елінің Зугдиди қаласында өткен халықаралық байқауда І орынды еншілеп, қазақ елінің абыройын асқақтаттым. Байқауда белгілі ақын, майдангер-ұстаз Темірбек Жүргенов ауылының тумасы Асқар Қожахметов атамыздың республикаға белгілі «Қош болып тұр, Қазақстан аймағым» атты термесі мен халық әні «Ақеркені» орындадым. &nbsp;Бұл әрине, жүрек толқытатын жаңалық. Елден тысқары жерде ән айтып, грузиялықтардың қошеметіне бөленіп, жүлдемен оралу мен үшін өмірдегі үлкен сый болды, – дейді Қарақат.Қарақаттың өнеріне жанашырлық танытып жүрген алғашқы ұстазы Бисенбек Төлеубаевтың айтуынша, жас та болса Қарақат Әбдікәрім өнер саласында өз ізін қалдыруда. Еліміздің байрағын желбіретіп, мәдениетімізді әлемнің түк¬пір-түкпіріне жырлары арқылы жеткізуде. Қазір «Жиенбай» жыраулық мек¬тебін қалыптастыруға күш салудамыз. Сол мектептің басы да міне, осы Қарақаттан басталуда. Ол колледжге келген уақыттан бастап еңбекқорлығымен көзге түскен, болашағынан көп үміт күттіретін шәкіртінің бірі екенін айтады.Небары 18 жастағы Қарақаттың армандары көп. Ол қазір «Қазанғап» атын¬дағы Қызылорда музыкалық жоғары колледжінде білім алып жатыр. Бастапқыда оқу қиын болған. Группаластарының көпщілігі музыкалық мектепті тәмамдап, бұл саладан алғашқы тәлім алғандар екен. Көп ұзамай тынымсыз еңбектің арқасында Қарақат та фортопионо, гитара аспабында ойнауды үйреніп алады. ХVІ республикалық студенттік пәндік кіші олимпиадасында «Жыршылар» номи¬нациясы бойынша ІІІ орын, Мәдениет қайраткері, жыршы-термеші Жұмабек Аққұловтың 80 жылдық мерейтойына орай еткен «Жыр ғұмыр» атты облыстык жыршы-термешілер байқауынан ІІ орын, «Текті сөздің төресі – терме» атты облыстық жыршы-термешілер байқауынан І орын иеленген.Бүгінде жас жыраудың репертуарында Тұрмағамбет Ізтілеуовтің термелері, Базар жыраудың «Мақпал сегіз» дастаны, «Көрұғлы» жыры өзге де ұзақ термелер мен толғаулар бар. Болашақта танымал жырау Ұлжан Байбосыновадан дәріс алуды армандап жүрген Қарақаттың қадамына біз де сәттілік тіледік.

Дәстүрлі өнерді дәріптеген қызылордалық

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Сәрсенбіде Қазалы аудандық мәдениет және тілдерді дамыту бөліміне қарасты Р.Бағланова атындағы аудандық мәдениет орталығы "ХАЛЫҚ" мешіті мен бірлесіп "Отбасы" күні аясында "Жайлаудағы ауыл келіні – 2024" атты дәстүрлі аудандық келіндер байқауын өткізді.Байқау "Халық" мешітінің ауласында, ашық аспан астында болды. Келіндер сайысының ашылуында мәдениет орталығы директорының міндетін атқарушы А.Маратқызы мен "Жанқожа батыр" мешітінің бас имамы Н.Асқарұлы сөз сөйлеп, қатысушыларға сәттілік тілеп ашып берді.<blockquote>– Жарық дүниеге Жаратқанның бұйрығымен қыз болып келген жаратылыс иелерінің барлығы бой жетіп, кезі келгенде оң босағадағы орнын ақ шымылдықтың ар жағындағы жаңа өмірге айырбастауы, солайша бір үйдің, бір әулеттің келіні атануы заңдылық.</blockquote>«Келін» дегенде көз алдыңа жүзінен нұры төгілген, ізетті де инабатты, өн бойынан кішілік пен мейірімділік есіп тұратын, талшыбықтай майысқан сүйкімді жан елестейді. Ежелден, сонау ықылым заманнан жаңа табалдырықты имене аттаған сәтінен-ақ жас келін сол отбасы мүшелерінің жүректеріне шырақ жағып, өмірлерінің көкжиегін кеңейтеді. Қиялдарына қанат бітіріп, үйдің қуыс-қуысының бәрін қуанышқа толтырады. «Жаңа түскен келіннің аяғымен» осылай әр шаңыраққа құт-береке енеді. Бүгін міне қазақ келіндері жиналып, үлкен байқау өткелі жатыр. Баршаңызға сәттілік тілеймін! – деді Айгүл Маратқызы.Ауданға қарасты тоғыз ауылдан келген жас келіндер бес кезең бойынша өз өнерлерін ортаға салды. Атап айтар болсақ, "Мен қазақтың келінімін" кезеңінде келіндер отбасындағы сыйластықпен құрметке, береке мен ұштасып отырған жайлы өздері туралы таныстырса, екінші "Қамыр жаю" кезеңінде әрқайсысы қамыр жаюдың әдістерімен тәсілдерін шеберлікпен көрсетті.Ал, "Нан жабу" кезеңінде ашық аспан астында, ауа-райының ыстығына қарамай қатысушылар қазан ошақта нан жапты. Басқа да"Ас адамның арқауы", "Ата салтым – халықтық қалпым" сынды кезеңдерде ұмыт қалған қазақтың ұлттық тағамдарын үйден дайындап әкелді, әдет-ғұрып, дін мен дәстүрге қатысты сұрақтарға да жауап берді.Келіндер байқауында Ү.Түктібаев ауылының зейнеткер ұстазы, батыр ана – Күнқияш Әзбергенқызы мен "Халық" мешітінің әйелдер жамағатының мүшесі – &nbsp;Өтебике Төлебай сынды ақ-жаулықты аналар қазылық етті. Нәтижесінде, байқаудың бас жүлдесін Тасарық аулының келіні Жанайым Асанова жеңіп алды. Бірінші орыны Ғ.Мұратбайлық Мейрамкүл Нартай иеленсе, екінші орынға сарбұлақтық Бағым Тұрмағамбетова жайғасты. Ал үшінші орынды Ақсамал Тасбихқызы мен Балқадиша Айтмұхамбетовалар өзара бөлісті.Сонымен қатар, ақсуаттық Асылгүл Өтебаева "Шебер келін" бағамына лайықты деп танылса, Қ.Пірімов ауылының келіні Мейрамкүл Қабылбаева "Көрермен көзайымы", Асылзат Сейіл "Ибалы келін" және "Дін мен дәстүрді сақтаған келін" бағамын Анар Ермекбаева алды.Байқаудың қорытынды сөзін "Халық" мешітінің бас имамы Бақытжан Қалиев алып, барша қатысушыларға мешіт атынан арнайы, бағалы сыйлықтар табыстады.

Қазалыда "Жайлаудағы ауыл келіні – 2024" байқауы өтті

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp; &nbsp; Түбі бір түркі елінің ортақ ойшылы Әбу Насыр әл-Фараби: «Адамға ең бірінші білім емес, тәрбие керек. Тәрбиесіз берілген білім – адамзаттың қас жауы, ол келешекте оның өміріне қауіп әкеледі» деген еді. Бұл сөздің растығын өмір тәжірибесі талай мәрте дәлелдегені белгілі. Ата-бабаларымыз тәрбиенің орны бөлек екенін жақсы білген. Өйткені ұрпаққа үлгілі тәрбие бере алу – қоғамның өзін, елдің тірегін қалыптастыру. Соның ішінде балаға өнегелі тәртіп пен құқықтық тәрбие бере білу – құнды қазына.Әрине, балаларға жан-жақты құқықтық тәрбие беруді жетілдіріп отыру – басты парыз. Бірақ сол тәрбие беруде үнемі кеш қалатынымыз ешкімді ойландырар емес. Бабалар баланың тәрбиесі бесіктен бастау алатынын айтудай-ақ айтқан. Бірақ көбіміз бүгінгі ұрпақтың, яғни ертеңгі ел тірегінің ақыл-парасаты мол, мәдениеті озық, саналы өсуі, оның кейін есейгенде жияр біліміне ғана байланысты емес, ең алдымен құрсақтан берілетін иманды әдет-ғұрып, өнегелі салт-дәстүр, ұлттық болмыспен келетін тәрбие көзінде жатқанын ескере бермейміз.Қазіргі жастарды білімсіз, ештеңе көрмеген деп айта алмайсыз. Жастарымыздың дені мектеп бітірісімен, елдегі қалаған оқу ордаларына немесе шетелдің іргелі оқу орындарына барып, әлемнің озық күйі мен білімін игеріп қайтады. Ал бірақ олардың бойында қалыптаған ұлттық тәрбие өзегі бар ма? Өйткені мектепте бозбалалардың топтасып қарашадай баланы төмпештейтіні, үлкенге ізет, кішіге құрмет көрсетілмейтіні, жас қыздардың бірін-бірі шаштан сүйреп, нәзіктіктен жұрдай болатыны, тепсе темір үзетін жігіттердің ұрлыққа түсетіні, көздері жәудіреген көпбалалы отбасыларына бір «жетім бұрыш» бұйырмай жатқанда, мұрты майланған жемқорлардың түйені түгімен асап астамшылық жасайтыны ненің салдары деп ойлайсыз? Сұрақ көп…Бұл сөздің барлығы әлеуметтік желіде хит болған төбелескіш балалардан, ақша бопсалаған, ұстазбен алысқан, топтасып шу шығарған оқушылардан соң ойға оралды.Адамға ақыра, бақыра сөйлеп, ашуын игере алмағандығы тәрбиелікке жатпайды. Өзіңнен үлкен адамға да «сізден» басқа түк айтпайтын көргенді елдің ұрпағы ұсақталып кеткені ме дейсің… Әлде мектептегі білім беру жүйесінің әлсіздігі ме? Осыны саралап көрдік.Осы жайды ескерсе керек, ҚР Оқу-ағарту министрлігі Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес әрбір бала үшін қауіпсіз және бақытты балалық шақты қамтамасыз ету мақсатында зорлық-зомбылықтан зардап шеккен балаларға көмек көрсету бағдарламасын әзірлеуде.Бағдарлама аясында буллингке ұшыраған және зорлық-зомбылықтан зардап шеккен балаларға құқықтық, психологиялық қолдау көрсетіледі. Негізгі мақсат – зорлық-зомбылық құрбандарына көмек көрсету кабинеттері қызметінің бірыңғай моделін құру және көмек көрсету процесінде балаларға қолайлы жағдайларды қамтамасыз ету.<blockquote>− Әрбір бала зорлық-зомбылықтан қорғалуы тиіс. Көмек көрсету бағдарламасының қабылдануы балалардың салауаттығы және өзін қауіпсіз, жайлы сезінуі үшін жасалуда, − деп атап өтті ҚР Оқу-ағарту министрлігі Балалардың құқықтарын қорғау комитеті төрағасының орынбасары Юлия Овечкина.</blockquote>Бағдарлама шеңберінде зорлық-зомбылық құрбандарына көмек көрсету кабинеттері қызметінің бірыңғай моделі әзірленеді. Сот-медицина сараптамасын жүргізу, полиция қызметкерлерінің сұрақ-жауап алуы осы кабинеттерде жүргізілетін болады. Кабинеттер қызметінің бірыңғай моделін Оқу-ағарту министрлігі әзірлеп, жергілікті атқарушы органдарға осы сынды кабинеттерді ашу стандарты ретінде ұсынатын болады.Бұрын оқушыны мұғалім ұрыпты, мұғалім оқушыға артық шара қолданыпты, қатты ұрсыпты деген оқиғалар көп айтылатын. Қазір мұғалім оқушыны ұру түгілі оқушыға қатты ескерту жасай алмайды. Себебі ең қатты жұмыс жасайтын жалғыз заң бар, ол – «Бала құқығы туралы» заң. Әрине, ешкімді ұрып тәрбиелеу мүмкін емес. Бірақ ескерту жасауға, тәрбиеге шақыруға қорқып қалған педагогтар қауымы қалыптасқанын жоққа шығарма алмаймыз.Қазіргі кезде мұғалімге күш көрсеткен оқушы мен мұғалімге қысым жасаған ата-ана туралы жиі естиміз, он- дай жағдайды күнделікті өмірде де көп көреміз. Бұның соңы жақсылыққа апармайды.<blockquote>– Жүректер қатайып кеткен. Білімде де, тәрбиеде де озық оқушылармен жұмыс жасап, көп балаларды таса- да қалдырамыз, елеусіз. Үйде ата-ана қарамаса, мектепте мұғалімге күш түседі, рас. Не істемек керек? Мендегі мыңның ішіндегі бір идея, смартфоннан, оның ішіндегі, сыртындағы аласапырандардан құтқару керек баланы. Сондықтан «Оқуға құштар мектеп» жобасын тек үздік оқушылармен ғана көрсетіп, көзбояушылық фотомен елді алдамай, мектептің 100% баласын қамтуға тырысайық. Ол мүмкін емес дегендерге ұсынған формуламыз бар. Баланың жүрегі жұмсақ, көңілі кіршіксіз болу керек.Осы тақырыпты қозғап қалсақ, көбінің пікірі «бұрында мектептегі баланың тәртібі жақсы еді» дегенге алып келеді. Оның бірнеше себебін айта аламыз. Мектептерде кілең ер мұғалімдер сабақ берген. Ал қазір мектептерде ары кетсе 5-10 % ер мұғалім бар. Үйінде де, мектебінде де тек әйелдердің қасында жүрген балаға ер адамның айбыны жеткіліксіз болып тұрады. Үйінде «әкең отыр», мектебінде «ағай келе жатыр» деген сөздің өзі-ақ оқушыға салмақтылық дарытар еді, – дейді ұстаз Ержеңіс Әбді.</blockquote>Біз де осы мәселенің себебін бірнеше бөлікке бөліп қарастырып көрсек, бірінші, көзбояушылық – мектептегі тәрбиенің көрсеткішін анықтауда жазылған қағазға сүйену. Мектеп директорының тәрбие жөніндегі орынбасарының кабинетіндегі қағаз неғұрылым көп, сыртқы титулы жылтыр, папкаға жинақы салынуына қарап, сол мектептегі тәрбие керемет деп бағалануы ең басты көзбояушылық.Екінші, мектеп сайтын ақпаратқа толтыру. Мектептің тәрбие жұмысы туралы ақпаратты мектеп сайтынан бөлек фейсбук, инстаграм секілді әлеуметтік желіде қызыл- жасыл фотолармен көмкеру. Ол фотолармен сыртқы көзді алдағанымызбен, сабақтың қай деңгейде өткізілгенін оқушы жақсы біледі.Үшінші, видео челлендждер тізбегі. Оқушы сынып жетекшінің тапсырмасымен «менің жақсы көретін үй жануарым», «демалыс уақытын тиімді өткіземін», «алғыс айту күніне орай» тақырыптарында толассыз толып жатқан видеолар түсіруі. Бұл да оқушыларды мезі ете бастады.Төртінші, мектептегі жалған белсенділік. Оқушыларды жаппай «Жас Ұланға» қабылдау, мектеп президентін, министрлерін сайлау т.б. нәтижесіз науқаншылдық, тәрбиелік мәні төмен қозғалыстар көп. Мысалы, оқу жылының басында мектеп президентін сайлау науқаны өтеді. Үміткер оқушылар орындалуы мүмкін емес уәделер жазылған парақтарын таратып, президент сайланады. Науқан соныменаяқталады. Президент болған оқушы өзінің оқуымен әуре, әдемі уәделер жөніне қалады. Осы қажет пе?Бесінші, мектеп психологтарының жұмысы. Мектепте психологтар шын мәнінде анкета жүргізумен, анкета нәтижесін қағазға толтырумен айналысады. Қиын оқушыларды психологке апару үшін де ата ананың рұқсаты керек, оқушыны психологқа сүйрей бермеңдер деген әңгімелер бар. Себебі психологтың қағаз жазудан оқушымен сөйлесуге уақыты жоқ. Міне, осы да және өзге себептер оқушының долы болып, өз ұстанымынан тайып кетуіне себепші болуы мүмкін.<blockquote>– Ұлттық тәрбиелік білім жас ұрпақты әсемдікті игеруге, сұлулықты сезініп, қастерлеп, оны өз бойына дарыта білуге, яғни, эстетикалық тәрбие бере білуге, ең бастысы рухани даму сипатына жетелейді. Ұлттық тәрбиелік білім беру арқылы жас өскелең ұрпақты халықтың тұрмыс-салты, әдет-ғұрпымен таныстырып, адамның ішкі сезімін, жан дүниесін түсіне білуге бағыттауға ұмтыламыз. Халқымыздың сан ғасырлардан келе жатқан ұлттық мұрасын оқу-тәрбие ісімен сабақтастыра отырып тәрбиелеу, ұмыт қалған салт-дәстүр, ұлттық ерекшелігімізді насихаттап, олардың бойына ұлттық психологияны қалыптастыру – әрбір ұстаздың міндеті.Отбасындағы бала тәрбиесі бүгінгі таңда ғылым мен технологияның даму әсерінен өзгеріске ұшырап бара жатқаны белгілі. Бала ата-ана тәрбиесінен гөрі теледидар мен интернет тәрбиесін алып жатыр десек те болады. Сонда бізболашақ ұрпағымызды тәрбиелерде нендей бағыт ұстауымыз қажет деген ой көкейге ұялайды. Осы жолда бұрынғы дана Абайды тәрбиелеген әже тәрбиесі, Шоқанға әсер еткен Айғаным тәрбиесі бүгіндегі ата-ана мен ата әжелеріміздің ескеруінде болмауы. Яғни, біз балаға ертегі айта отырып, жаттау жаттатқызып, білім мен тәрбиені егіз ұғымда қатар жолға қояр болсақ, отбасындағы ұрпақ тәрбиесі дұрыс жолға негізделері анық. Осы тұрғыда Бауыржан Момышұлы: «Біріншіден, бесік жырын айтатын келіндердің азайып бара жатқанынан қорқамын, екіншіден немерелеріне ертегі айтып бере алмайтын әжелердің көбейіп бара жатқанына қорқамын, үшіншіден, дәстүрді сыйламайтын балалардың өсіп келе жатқанынан қорқамын» деп айтқан, – дейді Абылайхан атындағы №140 мектеп директорының тәрбие ісі жөніндегі орынбасары Бақытжан Жақсылық.</blockquote>Иә, осы ойды толық талдай кетейікші. Себебі мәселенің шешімі ұлттық тәрбиеде. Ұлы Абай атамыз қазақ отбасындағы кездесетін баланы жасынан алдап түбінде өтірікшілікке, сұм адамшылыққа баулып үйрету сынды тәрбиеге қайшы келетін тұстарды сынға алады. Ондай кемшіліктерді ол өз қара сөздерінде былай жеткізеді: «Әуелі балаңды өзің алдайсың, «ананы берем, мынаны берем» деп бастап, балаңды алдағаныңа бір мәз боласың. Соңында балаң алдаушы болса, кімнен көресің? «Боқта» деп біреуді боқтатып, «кәпір қияңқы, осыған тимеңдерші» деп, масаттандырып тентектікке үйретіп қойып, сабаққа бергенде молданың ең арзанын іздеп, «хат таныса болды» деп, «қу, сұм бол» деп тірі жанға сендірмей, жат мінез қыласың. Осы ма берген тәлімің? Осы баладан қайыр күтесің бе?» – дейді ойшыл.Әрине, баланың сана-сезімі, ақыл-ойы осы нәресте кезінен қалыптасатынын естен шығаратын тұстарымыз көптеп кездеседі. Ал біздің ата-бабамыздың ұлттық тәрбиесі осындай бала тәрбиесін жете ойлап, жан-жақты қарастырып, тәрбие бастауларын нақтылап, негіздей білген.Қазақ отбасында ұлттық тәрбиенің негізі – халықтық педагогика болғандықтан, баланы ұлттық салт-дәстүрлер аясында тәрбиелегенін кәрі тарих та дәлелдеп береді. Яғни, құрсақ тойы, шілдехана, сүйінші, қырқынан шығару, бесік тойы, тұсаукесер, сүндетке отырғызу тағы басқа салт- жоралғылар қатаң ұсталып, басшылыққа алынып отырған. Бұлардың ұлттық ерекшеліктері мен тәрбие негіздері бар. Халқымыздың тәлім-тәрбие беретін әдет-ғұрпы мен салт-дәстүрлері мәдени құндылықтарымыздың ажырамас бір бөлігі. Ал осы құндылықтан ажырап қалған адам ғана су ішкен құдығына түкіреді.&nbsp;Айдар САЙЛАУОВФото:flectone.ru

Қызылордалық мұғалім Бақытжан Жақсылық:  Ұлттық тәрбиелік білім беру маңызды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp; &nbsp; Сығанақ қалашығы – Ұлы Жібек жолы бойындағы шаруашылығы мен әлеуметтік-экономикалық әлеуеті жоғары деңгейде дамыған атақты қалалардың бірі. Ақ Орда мемлекетінің, кейін Қазақ хандығының астанасы болған Сығанақ қалашығы жайлы тарихи деректер аз емес. Десе де ортағасырлық орданың ашылмаған сыры мен зерттелмеген тұстары әлі де көп. Ашық аспан астындағы мұражай жұмыстарын көпшілікке таныстырып, насихаттау мақсатында «Сығанақ тарихы» қоғамдық музейі мен Жаңақорған аудандық мәдениет бөлімінің ұйымдастыруымен көне қалашыққа пресс-тур өткізілді.Қаншама ғасырдың куәсі болған Сығанақ қалашығы Жаңақорған ауданы, Сунақата ауылынан 2 шақырым қашықтықта орналасқан. Дешті даласының атақты хандары жерленген қасиетті һәм қастерлі өлкеде өткен маңызы мол танымдық шараны Жаңқорған ауданы әкімінің орынбасары Бектас Нұриддинов ашып, сөз сөйледі.<blockquote>– Бүгінгі Сығанақ қаласында ұйымдастырылып жатқан игі шараға Астана, Алматы, Шымкент, Түркістан, өзіміздің облыс орталығынан, басқа өңірлерден де арнайы делегациялар қатысып отыр. Бірнеше жыл бойы мемлекеттен тиісті қаражат бөлініп, Сығанақ қалашығына «Казрестоврация» мекемесінің мамандары қазба жұмыстарын ұйымдастырып, қаланың бұрынғы кейпін қалпына келтіруге жұмыс жасауда. Ақорда мемлекетінің, қазақ хандығының астанасы болған, Ұлы Жібек жолы бойынан орын тепкен, тарихи тағылымы мол, ортағасырлық Сығанақ қалашығының қазақ тарихында алатын орны ерекше, – деп атап өтті аудан әкімінің орынбасары.</blockquote>Шара барысында қалашық тарихын зерттеу мен дәріптеу мақсатында көптеген бастамалардың ұйытқысы әрі ұйымдастырушысы болып жүрген, «Сығанақ тарихы» музейінің негізін қалаушы Рысбек Амандықовқа Қызылорда облысының мәдениет, архивтер және құжаттама басқармасы басшысының Алғыс хаты табыс етілді. Мәдени шара әрі қарай «Мирас» антреприза театрының ашық аспан астындағы «Сығанақ сыры» атты қойылымымен жалғасты.<blockquote>– Антреприза термині бір қойылым үшін әр театрдан жиналатын әртістер ұғымын білдіреді. Бұл 2017 жылы қойылған «Һиссамиддин һәм Сығанақ сыры» атты пьесадан үзінді. Яғни аты аталған пьесаның қысқа-нұсқа екі картинасы көрсетілді. Һисамиддин мен оның досы Қожа Ахмед Ясауи екеуі екі қалаға, яғни бірі Яссы қаласына, бірі Сығанақ қаласына келіп ислам дінін дәріптейді. Осындағы Дешті-Қыпшақ қағанатының билеушісі Қадыр Бөке Алып Қыранмен кездеседі. Хорезм шахының елшілері келіп, соғыс үндеуін де осы жерде тастайды. Қойылымда базар маңындағы көріністе Һиссамиддинді құлдар мен кедей жалшылардың қамқоршысы ретінде сомдаймыз, – дейді театр режиссеры Дінмұхамед Әбжаппаров.</blockquote>Қойылымға арнайы қос бірдей локация дайындалған. Олардың бірі қалашықтың сыртқы бөлігі базарды бейнелесе, ал қала ішіне хан ордасы тігіліп, сахналық безендірулер жасалған.&nbsp;Ғұлама Һиссамиддиннің ғұмырнамасынан үзінді қойылымды тамашалаған қонақтар ізінше «Орда Сығанақ» шипажайының екінші қабатында орналасқан «Сығанақ тарихы» музейімен танысып, көне қалашықтан табылған тарихи экспонаттарға таңданысын жасырмады.<blockquote>– 2014 жылдан бастап қалашықтың тарихын зерттей бастадым, тұтас қазақ хандығының астанасы болған орынға арналған музейдің жоқтығын түсіндім. 2003 жылдан бері қазба жұмыстары жүргізілуде. Сонда бұл жерден табылған дүниелер қайда кетіп жатыр? Неге сырбойылықтар осынау тарихи құнды жәдігерлерді өз көзімен көріп, сырын сезіне алмайды? Неге бүгінгі ұрпаққа соны ұсынбасқа? Осындай сұрақтар санамды сілкіп, жан жаққа хат жазып, іздене бастадым. Мемлекеттен тікелей қолдау болмағандықтан «Сығанақ тарихы» деген атаумен қоғамдық қорды ашып, кейіннен 2018 жылы Халықаралық музей күнінде жергілікті музейдің тұсауы кесілді.Мұндағы экспонаттардың көбі археологтардың қазба жұмыстарынан қалған қалдықтардан бастау алды. Қаншама дүние табылды. Бірақ бүтіндері қолды болып, кейбірі сатылып кетті. Тіпті, қазба жұмысын жүргізген археологтардың өздері қалтасына басты. Дегенмен жан жақтан іздеу жұмыстары жүргізіліп, қалашықтың өз заттарымен толықтырудамыз, – дейді музейдің негізін қалаушы Рысбек Амандықов.</blockquote>Шараға арнайы келіп қатысқан Қызылорда облыстық тарихи-өлкетану музейінің мамандары мен мұражай директорының орынбасары Жанар Ахметова тарихи қалашықтың табанынан табылған көне жәдігерлерді Сығанақтың өз мұражайына табыстады.<blockquote>– Бүгін облыстық тарихи-өлкетану музейі қорынан 2022 жылы Қожа Ахмет Ясауи атындағы университеттің археология ғылыми зерттеу институтының осы Сығанақ қалашығына жүргізген қазба жұмыстары барысында табылған артефактілерін осы «Сығанақ тарихы» музейіне әкеліп табыстап отырмыз. Олар X ғасырға тиесілі глазурленген қаптамалар, терракоталар, өрілген қабырғалардың бұрыштамалары секілді құнды дүниелер, – дейді Жанар Ахметова.</blockquote>Талайды тарихи деректерге қанық етіп, таным көкжиегін кеңейткен шараның шарықтау шегі белгілі драматург Сая Қасымбектің «Нұрнама» атты драма қойылымымен қорытындыланды. Аудан әкімінің орынбасары «Мирас» антреприза театрының режиссеры Дінмұхамед Әбжаппаров пен драматург Сая Қасымбекке аудан халқының атынан алғысын білдіріп, аудан әкімінің марапаты мен сый-сияпатын табыстады.&nbsp;Аружан ОРАЛБАЙФото:culttourism.ru

Қазақ хандығының астанасы болған Сығанақ

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Өнер – эстетикалық тәрбие берудің басты құралы. Себебі, өнер адамның рухани дамуы мен дүниетанымының қалыптасуымен әсер етеді. Атадан балаға жалғасып келе жатқан ұлттық қолөнерді өткен ғасырда жоғалтып ала жаздап, егеменді ел болғалы өз мәдениетімізді, салт-дәстүрімізді, рухани-салтанатымызды, болмысымызды қайта жандандырдық. Қазақ қолөнері қайтадан ел арасына, білім ордасына бірте-бірте тамаша үлгілерімен енді.Сырдария ауданы, С.Сейфуллин ауылындағы №137 орта мектепте ұстаз Светлана Баймбетова оқушыларға жан-жақты білім мен тәрбие берумен қатар жаңаша еңбек етуге талпындырып отыр. Орта мектептің білім беру жүйесіне көркемдік талғамды қалыптастыруда сәндік-қолданбалы өнердің тәлімдік, танымдық мүмкіндіктерін пайдаланудың маңыздылығын арттыруда. Міне, осы бағытта 1993 жылдан бері мектепте «Жас суретші» үйірмесі жемісті жұмыс жасап келеді. Үйірме мүшелері шәкірттер аудан, облыс, тіпті республикалық түрлі сайыстарда жүлделі орындарға ие болып келеді.Шебер ұстаздың соңғы бес жыл көлеміндегі жетістіктері мен марапаттары осынау ұзақ жылғы еңбектің нәтижесі. Атап айтқанда, «Білім сапасын арттыруда жаңа технологияларды тиімді қолдану» облыстық семинарда шеберлік сыныбын көрсеткен Светлана Аппазқызы арнайы сертификат алды. Ұлағатты ұстаз жетекшілік ететін үйірменің талантты оқушыларының арасында Ермек Орынбасаров «Мәңгілік ел – Ұлы дала мұраты» атты сурет-байқауына қатысып, жүлдегер атанды. Сурет өнеріне баулыған шәкірті Нұрахмет Мансұров «Отбасы – бақыт мекені» облыстық суреттер байқауында топ жарып, екінші орыннан көрінді. Сонымен қатар республикалық «Рухани Алатау» қоғамдық бірлестігі ұйымдастырған «Арт-талант» шығармашылық байқауының жеңімпазын дайындағаны үшін жетекшісі ретінде Алғыс хатпен марапатталды. Үйірме мүшелерінің қатарында Алуа Темірбек республикалық "Бояулар құпиясы" жас суретшілер байқауының облыстық кезеңінде "Коллаж" номинациясымен марапатталса, Қарақат Құрманғазықызы облыстық байқауға қатысып, жүлделі үшінші орын алып, ұстаз мәртебесін өсірді.Білікті ұстаз Светлана Баймбетова ұстаздық жолдағы қажырлы еңбегі үшін ҚР Білім және ғылым министрлігінің Құрмет грамотасымен марапатталды.Мектептегі көркем еңбек пәнінің мұғалімі үнемі шығармашылық ізденісте жүріп, оқушылардың бойына эстетикалық тәрбие берумен қатар, оқулықтарға, оқу-әдістемелік кешендерге сараптама жүргізуге қатысады. «Оқу әдебиетінің сапасына қойылатын жаңа талаптар аясында сарапшылардың әлеуетін арттыру» тақырыбындағы оқыту семинарында пәндік сараптау комиссиясының жұмысына қатысып, әріптестерінің біліктілігін арттыруына көмек көрсетеді. Сонымен қатар өзі де үнемі оқулықтар мен оқу-әдістемелік кешендерді бағалау бойынша сарапшылардың оқыту курсына қатысып отырады.Үздік мұғалім, үздік шебер байқауларында жүлдегер атанып, жас суретшілерге бағыт-бағдар беретін ұстаз бірнеше мәрте «Үздік жетекші» номинациясымен марапатталды. Байқауларға оқушыларды қатыстыру арқылы шығармашылығын шыңдауды мақсат етті.<blockquote>– Өткен жылы шәкіртім Аяна Тынымова «Бояулар құпиясы» жас суретшілердің республикалық байқауының облыстық кезеңіне қатысып, ерекше шығармашылық танытты. Айару Зарқұм «Алтын қазына» республикалық көркем және сәндік-қолданбалы өнер бойынша балалар шығармашылығының облыстық көрме-байқауына қатысып, сертификат алды. Ал тағы бір оқушым Нұрбибі Сәрсенғалиева республикалық «DamuBala» сурет байқауында «Менің Отаным – Қазақстан» номинациясымен І орын иеленіп, 50 мың тенге сертификатын алды. Биылғы жылы да оқушыларым «Алтын қазына» республикалық көркем және сәндік-қолданбалы өнер бойынша балалар шығармашылығының облыстық көрме-байқауынан тыс қалмады. Екі оқушымы Нұрай Бердібекова мен Аяна Тыным екінші және үшінші орын алды. Биылғы жылдың тағы бір жетістігі «Бояулар құпиясы» республикалық көркем және сәндік-қолданбалы өнер бойынша балалар шығармашылығының облыстық көрме-байқауына қатысқаны үшін жас суретші Нұрай Бердібекова жүлделі үшінші орын алды, – дейді ұстаз Светлана Байымбетова.</blockquote>Білікті ұстаз биылғы жылы наурыз айында Қазақстан этнодизайнерлер одағының мүшесі ретінде Алматы қаласында өткен халықаралық Этножәрмеңкеде өз туындыларын көрсетуге мүмкіндік алып, көркем еңбек пәнінің мұғалімі ретінде еліміздің түкпір-түкпірінен келген ұстаздармен тәжірибе алмасты.«Ұстаз болу өз уақытын аямай, өзгенің бақытын аялау" деп&nbsp;ұлы жазушы Мұхтар Әуезов айтқандай, &nbsp;уақытпен санаспай, &nbsp;шәкіртінің бойындағы талантын ашуға үлесін қосып келеді.Бибісара ЖАНӘЛІ

Сырдариялық ұстаз эстетикалық тәрбие берудің шебері

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp; &nbsp; ЮНЕСКО-ның Алматы қаласындағы Өңірлік Кеңсесінің халықаралық сарапшысы А.Тентиева, «Жібек жолы: Ферғана-Сырдария дәлізі» номинациясын іске асыру жөніндегі хатшылықтың мүшелері: ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігінің басқарма басшысы Ж.Сейдалиева, Ә. Марғұлан атындағы Археология институтының Астана қаласы филиалының директоры Ә.Тәжекеев, «Қазқайтажаңарту» РМК Ғылыми-зерттеу және жобалау филиалының директоры Б.Байсалбаев, номинациялық досьені дайындау жөніндегі жобаның жетекшісі Л.Бейсембаева және сәулетшілер, құжаттау жөніндегі мамандар Қызылорда облысына арнайы іс сапармен келді.Делегацияның облысқа келудегі басты мақсаты - «Жібек жолы: Ферғана-Сырдария дәлізі» номинациясы бойынша Орта Азия елдерінің тарихи-мәдени мұра объектілерін ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралар тізіміне енгізу.&nbsp;Іс сапар барысында басқарма басшысы М.Қазбекова мониторингтік топпен кездесіп, Сыр өңіріндегі тарихи-мәдени мұра обьектілерін сақтау мен өзекті мәселелерге тоқталды.&nbsp;<blockquote>– Әрбір қазақ ата-бабасын құрметтейді, рухына тағзым етеді. Сондықтан шежіре біздің мәдени кодымыздың ажырамас бөлігіне айналған. Бірақ біз тек қана осы түсінікпен шектеліп қалмауымыз қажет. Ең бастысы, бұл мәселені ешқашан саясатпен араластыруға болмайды.Соңғы кезде ата-бабасының, жерлесінің есімін ұлықтауды сұрап, ұжымдық хат жазу әдетке айналып барады. Атасына ескерткіш қоюды, көшеге атын беруді өтінетіндер көбейді. Бұл – жағымсыз жағдай. Мұндай ұстанымдар еліміздің біртұтас идеологиялық кеңістігіне зиян келтіреді. Ұрпақ тәрбиесіне кесірін тигізеді. Тіпті шетелде бізді көне заманға және кеңестік кезеңге қатысты монументтер қаптаған «Ескерткіштер елі» деп айтатын болды. Ономастика саласында белгілі тарихи тұлғалармен қатар, жалпыұлттық құндылықтар да назардан тыс қалмауға тиіс. Тәуелсіздік, Республика, Бірлік сияқты мемлекеттілігіміздің басты тұғыры саналатын негізгі ұғымдарға баса мән беру керек. Елдігімізді сақтаймыз, мықты мемлекет боламыз десек, осының бәрін естен шығармаған абзал, – дейді Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев.</blockquote>Сапар аясында делегация ұжымы ЮНЕСКО-ның тізіміне енгізуге ұсынылатын Сыр өңіріндегі ортағасырлық Жанкент, Сығанақ қалашықтары мен Жетіасар оазисі ескерткіштерімен танысты. Сонымен қатар Қорқыт ата ескерткіш кешенімен танысып, Жетіасар ескерткіштері шоғырланған Тұрмағамбет ауылы мен жергілікті жыраулық мектептің өкілдерінің концертін тамашалады.Айта кеткен жөн, облыс көлемінде 567 тарихи-мәдени мұра нысандары мемлекет қорғауына алынған, оның ішінде 31-і республикалық, 256-сы жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енгізілген болса, 280 ескерткіш алдын ала есепке алынған тарихи-мәдени мұра нысандарының тізімінде тұр.Биыл облыс әкімдігінің қолдауымен бірқатар жоба жүзеге асырылады. Мәдениет және ақпарат министрлігінің жоспарына сәйкес 2024 жылы республикалық бюджет есебінен Қызылорда облысында бірқатар ескерткішке реставрациялық жұмыстарды жүргізу жоспарланыпты.Сонымен қатар Мемлекет басшысының бастамасымен елімізде «Таза Қазақстан» республикалық экологиялық акциясы бастау алды.Сыр өңірінде де аталмыш бастаманы қолдау мақсатында «Таза Қазақстан – таза аймақ» атауымен игі бастама жалғасын тапты. Аймақ басшысы облыс халқына арнайы үндеу жолдап, экологиялық акцияға белсене қатысуға шақырды. Экологиялық акцияның әр аптасы белгілі бір тақырыптарға арналған болатын. Тиісінше, өңірдегі әрбір тарихи-мәдени нысандардың аумағы тазартылуда. Қорлан САРЫФото:balthazar.club

Тарихи-мәдени мұраларды қорғау мәселелері талқыланды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> А.С.Пушкин атындағы орталық кітапханада көрнекті ғалым-геолог, Қазақстан ғылымын ұйымдастырушы, тұңғыш академик, Қазақстан ғылым академиясының тұңғыш президенті, Қазақстанның геологиялық мектебі мен металлогениясының негізін салушы Қаныш Имантайұлы Сәтбаевтың 125 жылдығына арналған «Қазақтың тұңғыш академигі» атты портрет кеші өткізілді.Шараның мақсаты - өскелең ұрпаққа ғалым-геолог Қаныш Имантайұлы Сәтбаевтың өмірі мен еңбектері туралы ақпарат беру, кітап қорындағы әдебиеттерді насихаттау.Әрбір адамды, тұтас халықты ғұмыр бойы алға жетелейтін, тағдыр мен тарихтың бұралаң жолдарында қандай қиындықтарға тап болса да рухы мен үміті жанып, алыстан бағдар сілтеп жымыңдайтын да тұратын темірқазық сынды жұлдыз тұлғалар болады. Қазіргі кез келген қазақ баласы үшін, барша қазақ халқы, тіпті бүкіл адамзат ұрпағы үшін Қаныш Имантайұлы Сәтбаев сондай тұлға. Шара барысында оқырмандарға Қ.Сәтбаевтың өмірі мен ғылым бағытында жасаған еңбектері таныстырылды, сонымен қатар ғалымның еуропалық ғұламалардың өзімен пікір таластырып, геологиядағы металлогения ғылымының негізін қалыптастырған, сөйтіп химия ғылымындағы Менделеевтің периодтық жүйесі сынды Қазақстанның металлогениялық картасын тұңғыш рет жасап, соның негізінде бізге белгісіз жаңа пайдалы қазбаларды ашуға көмектесетін, кемел ақыл-парасатымен әлемдік өркениетке өшпес үлес қосып кеткен феномен тұлғаның дүниетанымы, мәдениет саласында, тарихта қалдырған еңбектері туралы толықтай ақпарат беріліп, жас түлек оқырмандар Қ.Сәтбаевтың өмірі мен қызметіне қызығушылық танытып, алдағы уақытта мамандық таңдап, оқу орындарына түсуге септігін тигізері анық деп айтып өтті. Сонымен бірге шараға арнайы Қ.Сәтбаевтың өмірі мен қызметіне арналған «Ғылымның ғұлама басшысы» атты кітап көрмесіне қойылған әдебиеттерге библиографиялық шолу жасалды.

Қызылорда: Кітапхана оқырмандары портрет кешіне қатысты

&nbsp; <a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> &nbsp;Сырдария ауданының әкімдігі және аудандық «Қоғамдық келісім» КММ-сі бөлімшесінің ұйымдастыруымен «Отбасындағы ата-ананың рөлі» тақырыбында дөңгелек үстел өтті.&nbsp;Басқосуға «Қоғамдық келісім» КММ директорының орынбасары Д.Кәрібайұлы, облыстық «Аналар» кеңесінің төрайымы, қалалық мәслихат депутаты А.Нәжмадинқызы, ардақты аналар, ақсақалдар, ауданның зиялы қауым өкілдері, азаматтық қоғам институттарының өкілдері, ауданның белсенді этнос өкілдері, құқық қорғау саласының және бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері қатысты.&nbsp; Дөңгелек үстелде «Қоғамдық келісім» КММ директорының орынбасары Д.Омаров пен облыстық «Аналар» кеңесінің төрайымы А.Мұсабаева сөз сөйлеп, келелі ойларын ортаға салды.<blockquote>&nbsp;– Адамгершілік негізі – ізгілікте. Ол әрбір отбасынан басталады. Жас шыбық қалай иілгіш болса, жас адам да сондай жақсыға да, жаманға да бейім болатыны баршамызға аян. Ата-ананың үйдегі іс-әрекеті балалардың көз алдында өтеді. Сондықтан жақсы мен жаман әдетіміздің бала тәрбиесіне ықпалы зор, – деді Дәулет Омаров.</blockquote>&nbsp;Жиынды аудан әкімінің орынбасары Димаш Байдушев ашып, жүргізіп отырды. Келелі жиын барысында отбасындағы ата-ананың рөлі, мектептегі білім мен тәрбиенің ұштасуы, қазіргі таңдағы жастар мен жасөпірімдер арасындағы проблемалық мәселелер талқыланды.<blockquote>&nbsp; &nbsp;– Баланы өмірге бейімдеуде ата-ана тәрбиесінің артында ұлт тәрбиесі, мемлекет тағдыры жатады. Осы бағытта отбасы тәрбиесімен қатар оқу орындарының, ондағы ұстаздардың ықпалы мен орны қашанда айрықша. Ата-ана мен әлеуметтік орта бірлесіп жұмыс істеген жағдайдың нәтижесінде ғана тәлім-тәрбиедегі көрегенділік пен жарасымдылық, үйлесімділік пен бірізділік орын табатын үрдіс болып шығады. Сайып келгенде, баланың қоғамдық-әлеуметтік дамуы отбасында өз орнын алуынан басталады. Бүгінгі қоғамда да жастар тәрбиесіне деген көзқарас өте ерекше, олардың тағдыры болашақпен, қоғамның дамуымен тығыз байланысты. Одан бөлек биылғы жылы әкелер күнін екінші рет атап өткелі отырмыз. Бұл атаулы күннің мәні де құндылығы да жоғары. «Бір әкенің берген тәрбиесін мың мектеп бере алмас» деген мағыналы сөз бар. Иә, расында отбасында, әсіресе, бала тәрбиесінде әкенің рөлі өте жоғары. Әке – асқар тау, отбасының тірегі, асыраушысы, қорғаны. Өкінішке орай қазіргі қоғамда әкенің рөлі айтарлықтай төмендеген. Олай деуге себеп оның отбасындағы орнын табысы мен беделі анықтайтын болған. Бұрындары қазақ отбасында әкені ерекше құрметтеген. «Әкең келе жатыр» деген сөздің өзі тәрбиелеудің бір түрі еді. Бір ғана қарапайым сөз, ал оның астарында қаншама тәрбие, құрмет, сыйластық бар. Міне, сол тәрбиенің қазір жоқтығынан әкенің беделі мен рөлі төмендеп кеткен. Сол себепті ұлықты ұл мен қылықты қыз тәрбиелеу үшін отбасындағы әкенің рөлін арттырып, сонымен жүйелі жұмыс жасау қажет, әсіресе үйдегі аналарымыз. Қазақ халқы «ұят болады» деген бір ауыз сөзбен, отбасын, елді, дінді, барлығын ұстап тұрған, – деді Айгүл Мұсабаева.</blockquote>&nbsp;Сонымен қатар аудандық «Аналар» кеңесінің төрайымы, ауданның «Құрметті азаматы» Балшекер Өтегенова аудандағы балалар мен жастарға тәрбие беру, отбасы құндылығы, ұрпақтар сабақтастығын жалғастыру бағытында жасалып жатқан игі істерге тоқталып өтті.&nbsp; Тағылымы мол, құндылығы мен тәрбиелік маңызы бар ой-пікір айтылған іс-шара соңында облыстық «Қоғамдық келісім» КММ-і тарапынан бірқатар ауданның белсенді этнос өкілдері марапатталып, құрмет төрінен көрінді.

«Отбасындағы ата-ананың рөлі» тақырыбында дөңгелек үстел өтті

<h4 style="margin-left:0px;text-align:justify;"><a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Жақында жерлес жазушы, Аралдың төл тумасы, журналистика саласында сүрлеулі соқпақты жол жүріп өткен Шымкентбай Жылмағанбетовтің «Өңшең мыжу» атты жаңа кітабы «Формат-Принт» баспасынан жарыққа шықты. Өз заманының өткір де ауқымды мәселелерін әзілмен астарлап жеткізген, шымшымаларымен талай шендіні сын садағына алған жазушының бұл туындысы қазіргі жас тілшілер мен талғамды оқырмандардың ойын дөп басады.&nbsp;</h4>Қаламгердің бұл кітабына әр жылдары жазылған әзіл-сықақ әңгімелері, шымшымалары мен фельетондары іріктеліп топтастырылған. Автор сатиралық шығармаларында қоғамдағы түрлі түйткілдер мен адам бойындағы келеңсіздіктер – тоғышарлық пен жалқаулықты, көзбояушылық пен мансапқорлықты, парақорлықты, атаққұмарлық пен сасық мансапты ащы тілмен уатып, қоғамның керағар көріністерін әзіл-қалжыңмен әсірелейді. Қоғам тынысы, кейбір пенденің қылықтары еріксіз езу тартқызып, жүзіңе күлкі үйіреді.&nbsp;Жинақтағы оқиғалар өмірдің өзінен алынған. Бір деммен оқылатын кітапта сатира жанрының бәрі түгел қамтылған десе де болады. Мысқыл, мысал, әзіл-сықақ, шымшыма, қалжың, тіпті жұмбақтар да бар. Кітаптағы дүниелерді «қысқа-нұсқа», «аз да болса саз» деген тәмсілге сай келеді дей аламыз. Айта кетейік, Ш.Жылмағанбетов жұртшылыққа «Қателіктің құны», «Өмір көшінде» атты кітаптарымен танымал. Әсіресе детектив жанрындағы «Қателіктің құнына» оқырманның ықыласы бөлек. Жаңа сатиралық жинақтың да оқырман жүрегіне жол табатынына сенімдіміз. Айданды өңірдің тумасы осы кезге дейін журналистиканың түрлі жанрларына қалам тербеп, түрлі басылымдар арқылы артына өшпес із қалдырды. Ал оның аудандық «Толқын» газетінің бас редакторы қызметін атқарған жылдардағы еңбегі елдің есінде сақталып, тарих боп қатталып тұр.

Әр әзілдің астарында ақиқат

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp; Қорқыт ата кешені – сәулет өнерінің айрықша үлгісі. Өлкеміздің басты киелі орны ғана емес басты туристік нысан. Ескерткіш түркі халықтарына ортақ ұлы ойшыл, жырау, қобызшы Қорқыт бабаға арнап салынған. Кешенге жақын Сырдарияның оң жағалауында Қорқыт атаның кесенесі болған үлкен қорым бар. Қорым бірнеше кезеңді қамтиды. Осы қорымға барар жолда аңыздарда кездесетін Ақсақ қызға арналған мұнара түріндегі ескерткіш тұрғызылған. Деректерге сүйенсек, Ақсақ қыздың да моласы осы тұста болған. Қорқыт ата ескерткіш-кешенінен оңтүстікке, сегіз жүз елу метрдей жерде Ақсақ қызға арналып кішігірім ескерткіш қойылған.«Қорқыт ата» ескерткіш кешенінің авторы, сәулетші Бек Ыбыраев журналистерге берген бір сұқбатында: «...Аңыз бойынша, Қорқыт қайтыс болғаннан кейін Ақсақ қыз судың ортасында қалған Қорқыттың қобызын әкеліп, дарияның жағасына қояды. Жел соққанда қобыздың ішектері азалы үн шығарып тұрады. Содан Қорқыт атаның басына белгі тұрғызу туралы идея пайда болды...» дейді.Ал Қорқыт туралы айтылатын қазақ аңыздары өте көп. Оның бірі – «Қорқыт пен қырық қыз». Қазақтың аса көрнекті ғалымы Әлкей Марғұланның «Ежелгі жыр, аңыздар» атты ғылыми-зерттеу кітабында ол былай айтылады. «Қорқыт қашан дүниеден көшкенше өлімге мойын ұсынбаған. Өлімнен қалай құтылудың емін іздейді, ылғи дүние кезіп жүрген. Бірақ қайда барса да, алдынан «Қорқыттың көрі» шыға берген. Қара жерде тұру қорқыныш бола берген соң, Қорқыт су үстінде тұрып көрейін деп, кілемін Сыр суының бетіне төсейді, қарындасын қасына алып, кілемнің үстінде отырып өмірге, еліне, жеріне арнап мұңлы күйлер тартады. Сарнап шыққан Қорқыттың қобызының даусын естігенде өзен бойында отырған елдер үйінде шыдап отыра алмайды. Олар тобымен өзеннің екі жағалауына жиналып, Қорқыттың күйін емірене тыңдайды. Қобыздың дауысы кешқұрым Сырдариядан алыс жатқан Арқадағы елдерге де жетеді. Қобыз дауысымен елегізген Арқаның қырық қызы Қорқыттың күйін тыңдауға құмартып үйлерінен жүгіре шығады. Басында қобыздың даусы жақыннан шыққан сияқты еді, бірақ қыздар күндіз-түні жүріп жете алмайды. Бетпақтың шөліне кездеседі. Жол-жөнекей ел таба алмай, 39 қыз өкпесі өшіп өледі. Тек қырқыншы қыз аяғынан айырылып, Сыр жағасына жетіп, Қорқытты көріп өледі» дейді.Тағы бір аңызға үңілсек, «Арқадан іздеп келген Ақсақ қыздан Қорқыт бір перзент көріпті» дейді. Бірақ күндіз-түні ажалдан қашып, қобызын сарнатқан Қорқыт баласы мен зайыбына көңіл бөле алмайды. Ал баласы мен зайыбы Сырдың жағасында өмірлерін өткеріп, Қорқыттың тілеуін тілеумен болады. Содан бала есейе бастағанда анасының бағып-қағып алдандырғанына місе тұтпай, қобыз тартып отырған әкесіне талпынуды шығарады. Уыздай білегін созып, бұлқына ұмтылып, неше түрлі қызық көрсете бастайды. Бұған Қорқыттың да жүрегі елжіреп, бауыры аяғының басына түскендей күй кешеді. Бірақ, амал жоқ, қобызын тоқтатып, жағалауға шықса, ажал тұзағына ілігетінін біледі. Сонда Қорқыт баласына телміре қарап, көзі көріп тұрса да, емірене иіскей алмай, бауырына қысып мауқын баса алмай мұңаяды. Мұңая отырып баласын алдандыра жұбататын «әупбай-әупбай» күйін тартады. Осы көріністің куәсіндей болып ұрпақ есінде «Әупбай» күйі сақталған.Қорқыт ата мазары шамамен IX-X ғасырларда Қызылорда облысы, Қармақшы ауданынан қарасты Қорқыт стансасына үш шақырым жерде жатқан Қорқыт әулиеде тұрғызылған деген аңыз бар. Бұл мазар ХІХ ғасырдың соңында Ә.Диваевтің және И.Кастанье зерттеулеріне негіз болған. Бізге «Түркістан альбомы» жинағында жарияланған Ә.Диваевтің фотосуреттері арқылы жеткен. Оның сипаттамасы бойынша, құрылысы шикі кесектерден қаланған. Жоспары дөңгелек пішінді 6-8 қырлы күмбезді болып келген құрылыс. Қабырғалары кереге өрнегімен нақышталған. Мазардың бұрынғы орнына қазіргі заманғы мемориалдық ескерткіш орнатылған.Ал қазіргі кешеннің құрылысы 1980 жылы басталған. Авторлары – Б.Ибраев пен С.Исатаев. Ескерткішке 1997 жылы қалпына келтіру, жөндеу жұмыстары жүргізіледі. Амфитеатр, қылует, қошқар мүсінінен тұратын тұтас сәулеттік ансамбль жасалып, мемориалдық кешенге айналдырылады. 2000 жылы кешен жанынан музей және әкімшілік ғимараты ашылады. Осы жылдан бастап облыстық музейдің филиалы ретінде қызмет көрсетіп келеді. 2014 жылы облыстық бюджеттен қаржы бөлініп, кешенге қайта жаңғырту жұмыстары жүргізіледі. Нәтижесінде кешеннің маңызды нысандары музей, қылует, амфитеатр, стела, қошқар мүсіні қайта жаңғыртылады.Мұндағы ең маңызды нысан – стела. Ол қобызды бейнелейтін төрт элементтен тұрады. Биіктігі 12,1 метр, ені 5,3 метр, Қордай тасынан дайындалған. Әрбір стела әр тарапқа қаратып тұрғызылған құлпытастарға ұқсайды. Жоғары жағы кеңейе келіп, шөміш пішінінде түйісетін стелалар қобыз бейнесін де меңзейді. Түйісер түбіндегі орталық тесігінде 40 металл түтік бар. Олар жел соққан кезде қобыз сарынымен үндес дыбыс шығарады. Қошқар мүсіні – диаметрі 36,4 метрді құрайтын шеңберлі алаңда орналасқан. Мүсіннің ұзындығы – 165,5 см, ені – 85 см, биіктігі – 120 см. Қордай гранитінен қашалған мүсін – биіктігі 220 см бес деңгейлі тұғырға қойылған. Тұғырдың мүсін қойылған алаңқайының көлемі – 200х90 см. Қылует – оңаша тілек тілейтін жер асты мінәжат үйі. Қабырғаларында шырағдан қойылатын шағын қуыстар бар. Намаз оқитын бөлмеге баспалдақ арқылы түседі. Амфитеатрдың ортасында дөңгелек алаң бар. Көрермендер орындары тұйық шеңберленіп келеді де, сатылай көтеріле береді. Амфитеатрдың өлшемдері: 536 м2, астыңғы диаметрі: 6 метр, үстіңгі диаметрі: 25 метр. Музей – құрылымы бір қабатты, жоспары Г әрпі тәрізді. Өлшемдері 15,9х14 метр. Ғимарат 3 экспозициялық залдан тұрады. Музей қорында 700-ге жуық экспонат сақтаулы. Қазіргі таңда Түркі әлеміне ортақ тұлғаның қазақ топырағында орналасқан кешеніне жаһан жұрты қызығушылық танытып отыр.Қазіргі таңда кешен түркі тілдес елдердің тағзым ететін қасиетті орыны және күрделі сәулеттік өнер туындысы ретінде ерекше маңызға ие. Жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіші және туристік нысан болып табылады. Тіпті кешенге арнайылап келетін қонақтар да жетерлік. Жыл он екі ай қызмет көрсетуге дайын кешеннің қызметкерлері келген қонаққа Қорқыт бабаның даналық сөздері мен түрлі әпсаналарды айтудан жалыққан емес.Жалпы Қазақ даласында Қорқыт есіміне қатысты архитектуралық бірнеше ескерткіш бар. Соның ең айшықтысы – аудан орталығы Жосалы кентінен 18 шақырым жерде орналасқан осы мемориалды кешен. Одан бөлек, Қызылорда қаласының орталығында Сырдария өзенінің жанына Желмая мінген Қорқыт ескерткіші қойылған. Қызылорда университетіне Қорқыт ата есімі берілген. Осы университеттің құрылымында Қорқыттану орталығы жұмыс жасайды. Қорқыт атында Қызылорда, Алматы қалаларында көше бар.Түптеп келгенде, қазақ халқының ғасырдан-ғасырға ұштасқан тарихи мұрасын сақтау, өткені мен бүгінін жақындастырып байланыстыратын құнды жәдігерлерді қорғау және жас ұрпақтың өздерінің тарихын жете білуіне ұйытқы болу – бүгінгі &nbsp;біздің басты міндетіміз бола бермек.&nbsp; Әр елдің айтулы өз тарихы бар. Сөз төркіні, ел бар жерде, тіршілік бар, тіршілік бар жерде тарих бар және сол тарихты қалыптастырған тұлғалар бар.&nbsp; Қармақшы ауданы, жалпақ тілмен айтқанда Сыр өңірі, оның ішінде Қорқыт елі, күллі қазақ еліне Қорқыт ата, Байқоңыр ғарыш айлағы атауларымен таныс өлке. Қорқыт ата кешенінің бүгінгі архитектуралық кесенесін әлемге таныту, оны дүниежүзілік туристік орталыққа айналдыра отырып, әлемнің түпкір-түкпірінен Сыр еліне келген қонақтарға кеңінен насихаттау үшін көптеген жұмыс жасалуда. Түгел түркі әлемі кие тұтатын Қорқыт атамыздың мәңгілік мекеніне айналған тарихи маңызға ие – Қорқыт ата кешені сәулет өнерінің айрықша үлгісі бола білді. Қорқыт ата кесенесіне зиярат етушілер күннің ыстық-суығына қарамайды. Мұнда туристердің көпшілігі Германия, АҚШ, Қытай, Түркия, Франция елдерінен келеді. Қасиетті мекен ешқашан меймансыз болмаған. «Батыс Еуропа – Батыс Қытай» жолы ашылғаннан кейін көлікпен келушілер саны артты. Мұнда күніне шамамен 20-30 көлік аялдаса, жылына 15 мыңнан аса турист келіп тоқтайды. Биыл – Қазақстанның Қытайдағы туризм жылы. Осыған орай көрші мемлекеттен өңірге туристердің легі ат басын бұрған.&nbsp; &nbsp;Жақында өңіріміздегі қатпарлы тарихымыздың біріне айқын дәлел бола алатын құнды жәдігер, тарих сахнасына шығып сырын ашты. Ол тарихи жәдігер өз заманында үш жүздің пірі атанған, әулиелігімен танымал болған, өмірі рухани мұраға толы, Ислам дінінің рухани шамшырағы, діни тұлға Марал ишан Құрманұлының қазақтың соңғы ханы – Кенесары ханға сыйлаған Құран кітабы. Марал ишан барша қазаққа танымал адам болған. Ол – төл тарихымызда ерекше орны бар Кенесары ханның үзеңгілес серігі. Құран кітап екі ғасыр уақыттан бері сырын бүгіп, қолдан қолға, шетел асып қазақ еліне қайтарып алынған. Бұл жұмыстар Қызылорда облысының туризм саласының дамуына өз кезегінде ықпал етуде.Иә, әр елдің айтулы өз тарихы бар. Сөз төркіні, ел бар жерде, тіршілік бар, тіршілік бар жерде тарих бар және сол тарихты қалыптастырған тұлғалар бар.&nbsp; Қармақшы ауданы, жалпақ тілмен айтқанда Сыр өңірі, оның ішінде Қорқыт елі, күллі қазақ еліне Қорқыт ата, Байқоңыр ғарыш айлағы атауларымен таныс өлке. Қорқыт ата кешенінің бүгінгі архитектуралық кесенесін әлемге таныту, оны дүниежүзілік туристік орталыққа айналдыра отырып, әлемнің түпкір-түкпірінен Сыр еліне келген қонақтарға кеңінен насихаттау үшін көптеген жұмыс жасалуда. Түгел түркі әлемі кие тұтатын Қорқыт атамыздың мәңгілік мекеніне айналған тарихи маңызға ие – Қорқыт ата кешені сәулет өнерінің айрықша үлгісі бола білді. Қорқыт ата кесенесіне зиярат етушілер күннің ыстық-суығына қарамайды. Мұнда туристердің көпшілігі Германия, АҚШ, Қытай, Түркия, Франция елдерінен келеді. Қасиетті мекен ешқашан меймансыз болмаған. «Батыс Еуропа – Батыс Қытай» жолы ашылғаннан кейін көлікпен келушілер саны артты. Мұнда күніне шамамен 20-30 көлік аялдаса, жылына 15 мыңнан аса турист келіп тоқтайды. Биыл – Қазақстанның Қытайдағы туризм жылы. Осыған орай көрші мемлекеттен өңірге туристердің легі ат басын бұрған.&nbsp; &nbsp;Жақында өңіріміздегі қатпарлы тарихымыздың біріне айқын дәлел бола алатын құнды жәдігер, тарих сахнасына шығып сырын ашты. Ол тарихи жәдігер өз заманында үш жүздің пірі атанған, әулиелігімен танымал болған, өмірі рухани мұраға толы, Ислам дінінің рухани шамшырағы, діни тұлға Марал ишан Құрманұлының қазақтың соңғы ханы – Кенесары ханға сыйлаған Құран кітабы. Марал ишан барша қазаққа танымал адам болған. Ол – төл тарихымызда ерекше орны бар Кенесары ханның үзеңгілес серігі. Құран кітап екі ғасыр уақыттан бері сырын бүгіп, қолдан қолға, шетел асып қазақ еліне қайтарып алынған. Бұл жұмыстар Қызылорда облысының туризм саласының дамуына өз кезегінде ықпал етуде.&nbsp;

Түркі халықтарына ортақ тарихи-мәдени кешеніне жылына 15 мыңнан аса турист келеді

Жаңақорғаннан шыққан талантты тұлға

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> "Әке – асқар тау" деп бекер айтылмаса кереке-ті. Расында солай. Тау кеуде, алып мүсін әкенің орны әркім үшін қастерлі.Маусым айының үшінші жексенбісімен тұспа-тұс келетін халықаралық Әкелер күні мере­кесі қарсаңында аудандық мәдениет үйінде ауқымды іс-шара өтті. Мәні мен маңызы, сәні мен салтанаты үйлесім тапқан жиынға аудан әкімі Берік Сәрменбаев, аудан­дық ардагерлер кеңесінің төрағасы Мұса Келдібаев, аудандық мәслихат төрағасы Ержан Әжікенов бастаған депутаттар қатысты.«Әке – асқар тау, биік шың» деген тақырыпты арқау еткен іс-шара прологпен, «Балауса» халықтық би ансамблінің кіші топ бишілерінің мың бұралған биімен бастау алды. Аудан әкімі іс-шараны ашып беріп, барша әкелер қауымын мерекемен құттықтады.<blockquote>– Әке – отбасының асыраушысы, бас­ты тірегі, қамқоршысы. Бұл күн – асқар тау әкелерді ардақтайтын, отбасы құндылықтарын ұлықтайтын мереке. Қазақ мәдениетінде әке отбасы құрылымында құрметке және беделді орынға ие. Ол отбасын асырауға, олардың мүддесін қорғауға және олардың амандығын қамтамасыз етуге жауапты. «Әкеге құрмет – балаға міндет» дегендей, дана халқымызда әкеге құрмет көрсетудің өнегелі үлгісі қалып­тасқан. Ата-бабаларымыз балаларға жас­тайынан әкені ардақтау даналықтың, жол көрсетудің жарқын белгісі екенін ұғындыра білген, – деген Берік Әбдіғаппарұлы киелі Сыр өңірінен ауданға белгілі, дарынды тұлға­лардың көптеп шыққанын тілге тиек етті. Сондай-ақ ақиық ақын Асқар Тоқмағамбетов, Әбіраш Жәмішев пен сатира сардары Қалтай Мұхамеджанов бастаған ақын-жазушылардың, өнер қайраткерлерінің, сондай-ақ күріштен тау тұрғызған дала диқандары Қасым Бөдеев, Ибадулла Ақниязов, Дүйсенбай Керейтбаев секілді әкелеріміз аудан дамуын қалып­тастырса, бүгінгі ер-азаматтар ардақты тұлға­лардың ізгі жолын жалғап, қадірлі ер-азаматтар әкелік міндетті абыроймен атқарып келе жатқанын атап өтті.</blockquote>Мерекелік басқосу марапаттау салтанатымен жалғасты. Мереке қарсаңында медицина саласының ардагері Рүстем Садықұлы, көлік саласының ардагері Шарафадин Камалов, жеке кәсіпкер Әмірхан Пашеков, №174 орта мектептің қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі Қанат Көзейбай арнайы алғысқа ие болып, мерейі тасыды. Сонымен қатар еселі еңбегімен құрметке бөленген көпбалалы әкелер Жантөре Құрманқожаев, Руслан Имашов, Әділбек Нақыпов, Жанат Құлмырза, Асылбек Дүйсенбай, Бұқарбай Ахметов, ардагер-ұстаз Жақсылық Әбілдаұлы марапат төрінен көрінді. Әкелер күні құр­метіне ұйымдастырылған іс-шара аудан өнер­паздарының мерекелік ән шашуымен қоры­тындыланды.Айта кетейік, қазіргі таңда аудан халқының 49 пайызын ер-азаматтар құрайды. Олар мемлекеттік қызметте, құрылыс, білім, денсаулық сақтау секілді әр алуан салада, егістік басында еңбек етіп, отбасының берекесін келтіруде. Қай уақытта да әкеге, елдің мерейін асыратын азаматтарға деген құрмет толастамайды.

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары: Мәдениет