<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Кинотеатрда, супермаркетте сатылатын попкорнның дәмі ерекше екенін білеміз. Ал Шиеліде дәл осы попкорн өнімі бар ма? Әрине, бұл сауалға жауап іздедік. Таптық. Ендеше оқырман, мақаламызды соңына дейін оқыңыз.&nbsp;Журналистік әдетке басып, ерекше кейіпкерлерді іздеуге тырыстық. Шиелі аудан орталығындағы «Арзан» супермаркетіне жол түсті. Дереу есікті ашып кіргенде, дәл алдынғы қатарда попкорн сатып тұрған апаны көрдік. Жанына жақындай берген едік, күлімсіреп қарады. Содан тез тіл табысып, әңгіменің әлқиссассын былай бастады. &nbsp;<blockquote>–&nbsp;Осыдан 5 жыл бұрын ұлым Сұлтан Әбдірашидов бастаған кәсіп нәсібімізге жарап тұр. Білесіздер, кәсіптің үлкен-кішісі жоқ. Мен өзім зейнеткерлікке шықсам да, әрдайым балаларыма қолдау білдіремін. Бұл бизнесті бастаған кезімізде жан-жақты ақылдастық. Бір мезетте ұлдарым Сұлтан мен Дәулет маған қарап:&nbsp;–Анашым, бүгінде &nbsp;баланың көбісі «чипсы», «кириешки» сынды қытырлықтарды алады. Оның орнына неге попкорн шығармасқа?! Есіңізде ме? Бала күнімізде сіз даладағы қара қазанға жүгеріні салып, бадынақ етіп беретінсіз. Сол кезде бәріміз таласып-тармасып жейтін едік қой. Сондықтанбалалар қызығып жейтін попкорн өнімін шығарайық– деп ұсыныс білдірді.&nbsp;</blockquote>Әрмен қарай Сұлтан іске көшіп «Атамекен» кәсіпкерлер палатасындағы кәсіпкерлікке оқыту курсына қатысады. Одан 505 мың қайтарымсыз грант ұтып алып, тәуекелге бел буып кәсібін бастайды. 2019 жылы Атырау қаласынан попкорн дайындауға арналған құрылғы сатып алады. Міне, соның нәтижесінде бүгінде халықтың ризашылығын алып отыр. Тек кент ғана емес, Бәйгеқұм, Жөлек, Алмалы, Тартоғай, Алғабас, Бестам сынды ауыл тұрғындарына попкорн өнімі жөнелтіледі екен.&nbsp;Айта кетейік, қаптамаға салынған попкорн 1 ай сақталады. Үлкен өндірістік құрылғыда дайындалғандықтан, жүгері толық жарылып, ішінде түйірі қалмайды. Данасы – 300 теңгеден. Ал бір күнде 70-80 дана попкорн шығарылады.Отбасылық кәсіпті бастаған әулеттің ұстанымы&nbsp;–&nbsp;еңбек етемін деген адамға мүмкіндік көп. Тек жалқаулық пен енжарлықты жеңу керек. Сондай-ақ алдағы уақытта өз өнімдерінің санын ұлғайтып, кәсібін кеңейткісі келеді екен.&nbsp;

Шиеліде күніне 70-80 попкорн шығады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Шиелі ауданында тарихи-мәдени ескерткіштің жалпы саны – 45. Ал кенттің өзінде алтауы орналасқан. Бұл арнайы Үкімет қаулысымен бекітіліп, салынған. Бірақ осы ескерткіштердің арасында анаға арналғаны жоқ екен. Шиеліні шежірерлі өлкеге теңейміз. Тиісінше бұл мекен ескерткіштен кенде болмауы тиіс. Мұстафа Шоқай, Бұдабай Қабылұлы, Шахмардан Есенов, Ыбырай Жақаев, Иманжүсіп Құтпанұлы сынды ұлттың ұлы тұлғаларын өмірге әкелген аналардың құрметіне арнап неге ескерткіш қоймасқа?Ана – қастерлі ұғым. «Жұмақ ананың табанының астында» демей ме, қазақ? Өткен жылы «Анаға тағзым» орталығы ашылып, өз жұмысын бастады. Ал осыдан екі жыл бұрын Майлытоғайдан жеке кәсіпкер Дүйсенкүл Тәжікованың мұрындық болуымен әлемді алақанында тербеткен әйел-аналарға көрсетілген құрметтің нышанына айналған «Анаға тағзым» аллеясы ашылған-ды. Ендеше дәл осындай игі істі неге жаңғыртып, жалғап әкетпеске? Аудан орталығынан аналарға ескерткіш орнатылса, ол да бір мәдени нысан болмас па еді? Аналар дегенде, бүгінгі күнмен шектелу – тар ұғым, әбестік. Сонау Хауа анамыздан өмірдің бастау алатынын естен шығармаған жөн. Одан беріде ел мен жер үшін аянбаған аналар тарихта бар. Бір қауым елді бірлікке ұйыстырып, ынтымақ арқылы ырысын тасытқан көшбасшы әзиз аналар туралы баршамыз білеміз. Әрісі – Кирдің басын алған Тұмар ханша, әулиелігімен елін ұйыстырған Домалақ ана, Әбілқайыр ханның кеңесіне қатысып, хан қайтқанда елді ұйымға бастаған Бопай ханым, Уәли ханның жұбайы Айғаным ханым. Берісі Абайдың әжесі – Зере, анасы Ұлжан, Есенейдің – Ұлпаны... Айта берсек, аз емес. Ал Шиелі ауданының өзінен шоқтығы биік бес еңбек анасы Айша Меңлібаева, Шырынкүл Қазанбаева, Ұлбала Алтайбаева, Заһира Ержанова, Жадыра Таспамбетова шыққан.«Социалистік Еңбек Ері» Айша Меңлібаева қой өсірудің шебері болса, Ұлбала Алтайбаева Жер-Ана даңқын асырған. «Дала аруы» атанған еліміздің күріш өсірушілері арасында жаңашыл, мол өнім жинаудың шебері ретінде Заһира Ержанова танылса, ғасырға жуық ғұмыр кешіп, бар өмірін еңбекке арнаған, ер азаматтармен бірге трактор айдап, күріш еккен әйгілі Шырынкүл Қазанбаеваны қалай ұмытамыз? Ал алқапта жүріп аяғынан айырылса да, мойымай, трактор тізгінінен түспеген, қаһарман қыз Жадыра Таспанбетова әлі күнге дейін жұрт жадында.Осы ақпаратты жазу барысында жауапты мамандардан жуырда Көкшоқы мөлтек ауданынан осы бес еңбек анасына арналған бюст орнатылып, «Аналар аллеясы» ашылатынын естідік. Айта кетерлігі, ескерткіш пен бюст – сөзінің айырмашылығы бар екенін алдымен біліп алғанымыз жөн. Бюст кеуденің жоғарғы жағын қамтыған бейнелі мүсін болса, ескерткіш – тұлғаның өн бойын қамтыған мүсін. Сондықтан бюст ескерткіштен бір саты төмен тұрады. Әрине, бақытын еңбектен тапқан бес ананың туған жерінде бюст орнатылатынына ризамыз. Бірақ...Жалпы әлем елдерінде Анаға қойылған ескерткіштер жетерлік. Төрткүл дүниенің төрт бұрышында бар. Еліміздің кейбір аймақтарында да бой көтеріп үлгерген. Бұдан бірер жыл бұрын кәсіпкерлер бас болып, Суретшілер одағы қоштап, тоқсаныншы жылдары алыпсатарлықпен айналысқан Аналарға ескерткіш орнату жөнінде мәселе көтерген. Ескерткіштің эскизі де жасалып қойған-ды. Әйткенмен, сол ескерткіш эскизден әрі аспай қалды. Қош.Осы тұста тағы бір тың ой өрбіп отыр. Келесі қыз-келіншектердің, аналардың мерекесі қарсаңында Шиелінің қақ ортасында Аналарға арналған ескерткіш бой көтерсе деген тілекұсыныс бар. Оның маңы саябақпен көмкерілсе, тіпті тамаша. «Ана мен бала» саябағы атауының өзі бір қаралық емес пе? Бұл тәрбиелік һәм тәлімдік мәні зор іс болар еді, әрине.Өйткені, ана – өмір. Өмір сөзінің синонимі – ана. Бұған келіспеуіңізге болады. Бірақ біздегі түйсік пен жүрек осыған қол қойып отыр. Ескерткіш деген не өзі? Кең мағынасында – елдің, халықтың мәдени мұрасының жалпылама атауы. Тарих және мәдениет ескерткіштерінің жиынтығы, мұражайлық, көрмелік маңызы бар заттар мен жылжымайтын ескерткіштерді қамтиды. Ортақ типологиялық белгілері ¬бойынша ескерткіштерді негізгі 4 түрге бөледі: археологиялық ескерткіштер, тарих және сәулет өнері ескерткіштері, монументтік (мүсін) өнері ескерткіштері.Сондай-ақ, ескерткіштерге тарихи-танымдық немесе тарихи-көркем құндылығы бар жазбаларды да жатқызады. Тар мағынасында – ұлы тұлғаларды, белгілі қайраткерлерді немесе елеулі тарихи оқиғаларды есте қалдыру үшін жасалатын мүсіндік туынды. Яғни, ескерткіш орнату – есте сақтау үшін, ұрпаққа ескертіп тұру үшін атқарылатын ұлағатты іс. Демек, анаға шексіз құрметті санада ұдайы жаңғыртатын «аналар ескерткішінің» де маңызы зор болмақ. Ұрпақ тәрбиесінде. Аналар ескерткішін сұрағандағы басты ұстанымымыз осы болатын.

Шиеліде анаға арналған ескерткіш болса...

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Өткен жылы Шиелі ауданының құрылғанына 95 жыл толса, аудан орталығынан 15 шақырым қашықта жатқан Ақмая ауылына 85 жыл толды. Осы мерейлі мереке қарсаңында ұйымдастырылған «Туған елге тарту» атты «Ауыл күндері» байқауында 22 ауылдық округтің ішінен топ жарып шыққан Ақмая ауылдық округі «Бас жүлдені» иеленді. Олай болса, үздіктер қатарынан бой көрсеткен Ақмая ауылының ахуалы қалай сараптап көрелік.Ауыл – әрбір адам үшін өте қымбат, ыстық. Ол бізге дейінгі сан толқынның қастерлі ордасы, қаны мен маңдай тері тамған киелі мекені, алтын бесігі, салт-дәстүрі, өлең-жыры, өнері, мәдениет пен адамгершілік ортасы. Осындай құт қонған берекелі елді мекеннің бірі – Ақмая ауылдық округі. Ауыл келбеті алыстан көз тартады. Жөнделген түзу көшелер, әдемі үйлер... Кіре берісте қатарласа орналасқан Еңбек Ерлерінің портреттері... Барлығы бір-бірімен үйлесім тауып тұрғандай.Ауылдың ажары артып, халықтың тұрмысы түзелсе, ол ауыл әкімінің іскерлігін білдіреді. Өзі туып өскен елді-мекеннің ертеңін ойлаған Бағлан Сағындықов Президент ұсынған «Ауыл – ел бесігі» бағдарламасы аясында біршама істің шешім тапқанын айтады. Мәселен, «Ауыл – ел бесігі» бағдарламасы аясында Іргелі көшесін орташа жөндеуден өткізуге 20 млн 720 мың теңге және Ы.Алтынсарин көшесін орташа жөндеуден өткізуге 21 млн 168 мың теңге бөлініп, жөндеу жұмыстары жүргізілді. А.Құнанбаев көшесіне жаяу жүргіншілер жолын салуға 20 млн теңге бөлініп, «Rus Lider» ЖШС жеңімпаз атанып, қәзіргі таңда құрылыс жұмыстары жүргізілуде. Оған қоса Ақмая ауылы және Қосарық елді-мекені аралығына түнгі жарық шамдарын орнатуға 6,9 млн теңге қаржы қаралып, «Кониструктив LTD» ЖШС жеңімпаз атанып, қәзіргі таңда дайындық жұмыстарына кірісіп кетті» дейді әкім.Ауылды аббаттандыру жұмысына ден қойған ауыл әкімі көшет егу, аяқ суға насос орнату, көшелерді көгалдандыру жұмыстарын да назардан тыс қалдырмады. Сонымен қатар елді мекендегі балалар ойын және спорт алаңдарын қалпына келтіру жұмыстарына 212 мың теңге бөлініп, ИП «Рауан» жеңімпаз атанып, қайта жаңғырту жұмыстары жүргізілгенін де тілге тиек етті. Ең бастысы егінмен күнелткен Ақмая халқы «Батыс Еуропа – Батыс Қытай» автодәлізі бойында, Ақмая ауылының тұсында айналма жол құрылысының басталғанына қуанышты. Себебі жолдың арғы бетіндегі егіс алқабындағы өнімді ауылға тасу үшін қатынауда көптеген кедергілерге кезігіп жүрді. Жол құрылысы бітсе, диқан қауымның да жол азабы азая түсері сөзсіз. Ата кетейік «Батыс Еуропа – Батыс Қытай» автодәлізі бойы мен Ақмая ауылына дейінгі 8,5 шақырым топырақты жәй жолды күрделі жөндеуден өткізу жұмыстарына демеуші есебінен 2,5 млн қаржы бөлініп, 1 024 512 876 теңгенің жоба-сметалық құжаттары мен сараптамасы әзірленіп, мемлекеттік сатып алу порталына жарияланған. Жеңімпаз анықталғаннан кейін өтпелі кезең бойынша жұмыстар басталатын болады деп ақпар берді ауыл басшысы.Балаларға бар жағдай жасаладыЕліміздің ертеңі – бүгінгі балалар» дейді ауыл әкімі. Ақмаяда соңғы 3 жылда 149 сәби дүние есігін ашқан. Балалардың ең алғашқы тәрбие ошағы бала бақша десек, олар үшін «Аймира» бала бақшасы үздіксіз жұмыс істеуде. Қазіргі таңда «Аймира» бала бақшасы 100 баланы, жаңадан ашылған «Аймира и К» бөбекжай бақшасы – 50 баланы тәрбиелеуде. Заман талабына сай жабдықталған бала бақшаның құрылтайшысы Жәмила Әділбекова бүлдіршіндердің жай-күйін жіті назарда ұстайды. Тәрбиешілері білім-білігін кеңейту үшін түрлі республикалық, облыстық байқауларға қатысып, жүлделі орындардан көрінуде. Қолынан өнер тамған шеберлер бүлдіршіндерді түрлі өнерге де баулиды.Балабақшадан алған тәлім-тәрбиені одан әрі мектеп ұштай түседі. Елді мекенде орналасқан 620 орындық мектеп ғимараты 1983 жылы пайдалануға берілген. №49 орта мектебінде 84 мұғалім еңбек етеді, 468 оқушы білім алады. Оқушылардың бос уақытын тиімді өткізу үшін тек мектепте ғана емес «Ақмая ауылдық клуб үйі» де түрлі үйірмелер ұсынады. Биыл ғана клуб үйінің тізгінін ұстаған Мейрамбек Ибрагимов оқушыларға арнап «домбыра» үйірмесін қайта жандандырды. «Танылмаған таланттар» атты шарасында ауылдағы өнер адамдарын сахнаға шығарса, ауылдан шыққан алыптарды дәріптеп, түрлі кездесулер де ұйымдастырды.Жас жеткіншектерді спортқа баулу мақсатында мәслихат депуаты Д.Жұмбековтың демеушілігімен салынған Спорт үйі де өз жұмысын тоқтатқан емес. Бүгінгі таңда бокс, ережесіз жекпе-жек, күрес сынды спорт түрінен жас балуандар жеңіске жетіп, ауылдың абыройын асқақтатып жүр.Шаруға дем берген қос қожалықБүгінде түтіні түзу шыққан 470 үйде 2673 халық тұрады. Кәріс, орыс ұлтына құшағын айқара ашқан Ақмая ауылдық округінің ажары күннен күнге артып келеді. Кезінде бір келген сапарында Қарақалпақстанның халық ақыны Тілеуберген Жұмамұратов деген ағамыз:«Бір колхоздан он алты батыр көрдім,Бар қазақ батыр болмай несі қалды...», – деп жырға қосқан Ақмая ауылы шынында, адамды таң қалдырмай, ақын шабытын шарықтатпай қоймайды. Қиын-қыстау заматта арып-ашып, пана іздеп келген сан алуан ұлт өкілдерін жатсынбай, жатырқамай, құшақ жая қарсы алған Шиелі өлкесінің қасиетті топырағы сол ұлт өкілдерінің кеудесін жұлдызбен көмкеріп, Еңбек ерлерін шығарды. Бүгінде сол даңқты диқандардың ізін жалғап, қамбаны қызылға толтырып отырған «Ақмая» шаруа қожалығы 200-ге тарта адамды жұмыспен қамтып отыр. Ерте көктемнен кетпенін сайлап, жер қойнына алтын дән сепкен ақмаялық диқандар күз келіп қуанышқа бөленуде. Жексенбіде өткен «Алтын дән – 2023» мерекесінде шаруа қожалық төрағасы Дәулет Жұмбеков 3 адамға автокөлік кілтін табыстады. Ала жаздай төгілген тердің өтеуі болған темір тұлпарды Бауыржан Сандыбаев, Бейсенбек Күнтупов, Төрехан Әлтаев иеленді.Ақмаялықтардың ырысын еселеу үшін құрылған тағы бір шаруа қожалық бар. Ол – «Дастан» шаруа қожалығы. Биыл қожалық төрағасы Руслан Ранов механизатор Оңғар Арыстанов пен күрішші Айдос Бектұрғановқа көлік мінгізді. Сондай-ақ, мол өнім жиған күрішші Рахат Жылқыайдаровқа 1,5 миллион теңге табыстады.Шаштараз, монша бәрі барБұрындары шаш қидыру үшін де Шиелі ауданы орталығына ағылатын ақмаялықтар енді қажетті дүниені алыстан іздемейді. Мемлекеттік бағдарламалардың игілігін түсінген ауыл халқы шаштараз, наубайхана, монша, сауда орындарын ауылдық жерлерден ашуға кірісті. Нәтижесінде ауыл ажарланып, әлеуеті де арта түсуде.<blockquote>– Ақмая ауылдық округі бойынша 96 кәсіпкер, 37 шаруа қожалық тіркелген. Жыл басынан бері «Наурыз-Дем» несие серіктестігінің ЖШС «Іскер» бағдарламасы аясында 4 азамат 153 млн теңге көлемінде несие алды. 1 азамат 1 млн 380 мың теңге көлемінде мемлекеттік грант иегері атанды. Сондай-ақ «Қызылорда»ӨИО (Микро. Бизнес) арқылы 4 адам 11 млн 600 мың теңге несие алып өз кәсіптерін дөңгелетуде, – деді ауыл әкімі Б.Сағындықов.</blockquote>Баяғыдай ауылдағы ағайынның аңсары қалаға қарай аумайды. Керісінше тұрмысы түзеліп, ажары артқан ауылдардың келбеті қалаға теңесіп келеді. Жастар да ауылдың әлеуетін арттыру үшін жұмыс істеуде. Оның бір ғана айғағын Ақмаядағы атқарылып жатқан жұмыстардан аңғаруға болады. Ауыл әкімінің сөзіне сенсек алдағы уақытта орталық алаң, жастар саябағы мен ардагерлер аллеясы да бой көтереді. Тек ол үшін қолдау керек.

Шиелі: Ажары артқан Ақмая ауылына 85 жыл толды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Сәрсенбі күні облыс әкімі Нұрлыбек Нәлібаев жұмыс сапарымен Шиелі ауданына келіп, Бестам және Телікөл ауылдық округтеріне газ қосу рәсіміне қатысты. Көгілдір отын пеш жағу машақатынан құтылған ауыл тұрғындарын үлкен қуанышқа бөлеп, әз-Наурыздың игіліктер бастауына айналуына сеп болды.&nbsp;Бүгінде Шиелі ауданында газдандыру жұмыстары кезең-кезеңімен жүргізіліп келеді. Қазіргі таңда өңірдегі 40 мыңнан астам тұрғын үй табиғи газдың игілігін көруде. Еңбекші, Жиделіарық, Ә.Тәжібаев, Алмалы, Досбол датқа, Бестам ауылдарына газ тарату желілерін жүргізу үшін республикалық бюджеттен 1 жарым млрд теңге қаржы бөлінген. Өткен жылы Еңбекші, Жиделіарық ауылдарының тұрғындары көгілдір отынға қосылған болатын. Биыл бұл елді мекендердің қатарына Бестам мен Ә.Тәжібаев ауылдары да кіріп отыр. Жақын күндері Алмалы және Досбол датқа ауылдарына көгілдір отын жүргізу жоспарлануда.Осынау қуанышқа орай ұйымдастырылған салтанатты рәсімнің алғы сөзін аймақ басшысы Нұрлыбек Нәлібаев алып, ауыл тұрғындары мен қонақтарды ырыс пен ынтымақтың, береке мен бірліктің, жақсы істердің бастауы болған Ұлыстың ұлы күні – Наурыз мерекесімен құттықтады.<blockquote>– Әз-Наурыз – ұлтымыздың ұлы мәдениеті мен бай салт-дәстүрінен бастау алған мәңгілік құндылығымыз, ежелден келе жатқан ұлық мерекеміз. Бұл айда Жер-Ана мен табиғат қана түлеп қоймай, қоғамның ынтымағы мен бірлігін, бейбітшілігін нығайтатын адам баласының да жан дүниесі жаңарады.&nbsp;</blockquote><blockquote>Мерейлі мереке қарсаңында 220-ға жуық отбасы баспаналы болды. Бүгін облыс орталығында құны 2 млрд 700 млн теңге болатын үстел теннисінің іргетасын қаладық. Міне, қазір өздеріңіздің қатысуларыңызбен Шиелі ауданындағы 2 ауылды көгілдір отынға қосқалы тұрмыз. Баршаңызды Ұлыстың ұлы күні қарсаңындағы қуаныштарыңызбен құттықтаймын, – деді ол.&nbsp;</blockquote>Аймақ басшысының сөзінше, Алаштың анасы атанған қасиетті Сыр өңірінде соңғы жылдары мақсатты бастамалар қолға алынып, маңызды жобалар жүзеге асуда. Экономиканың барлық негізгі көрсеткіштерінде өсім бар. Қаңтар, ақпан айларындағы әлеуметтік-экономикалық даму көрсеткіштері бойынша Қызылорда облысы өңірлер арасында алғашқы орынға табан тіреген.&nbsp;<blockquote>– Облыстың биылғы бюджеті 650 млрд теңгеге жетті. Жыл көлемінде жаңа жобаларды іске асыру, салық түсімін арттыру арқылы аймақ бюджетінің көлемі ұлғаятын болады. Бұл ауқымды қаражат аймақтағы өзекті мәселелерді шешуге, облыс тұрғындарының өмір сүру сапасын арттыруға бағытталуда.&nbsp;</blockquote><blockquote>Сыр бойылықтардың 98.4 пайызы орталықтандырылған ауыз сумен қамтылған. Биыл ауыз сумен қамтуға 5 млрд 400 млн теңге қаражат қаралды. Бұған 14 жаңа жоба жүзеге асырылады. Сол арқылы 2025 жылы облыс халқын толық орталықтандырылған ауыз сумен қамтамасыз ететін боламыз.&nbsp;</blockquote><blockquote>Сондай-ақ қазіргі таңда республика көлемінде облыстық бюджеттен бөлінген 27 млрд теңге қаржыға 300 шақырымға жуық жол жөндеуден өтпек. Бұл көрсеткіш жыл бойында өсетін болады. Өткен жылы 36 млрд теңгеге 674 шақырым жол жөндеуден өткен. Биыл республикалық, облыстық бюджеттен бөлінген 5 млрд-қа жуық қаржыға 225 шақырым электр желілері мен 50 қосалқы станция қайта жаңғыртылатын болады, – деді Нұрлыбек Машбекұлы.&nbsp;</blockquote>Бүгінде Қызылорда қаласы қарқынды құрылыс алаңына айналған. Сыр жағасында шаһар ажарын айшықтайтын зәулім ғимараттар бой түзеуде. Мәселен, өткен жылы 1 млрд 500 млн теңгені құрайтын отбасы орталығы, 1 млрд 700 млн теңге қаржыға «Анаға тағзым» орталығы салынып, бүгінде қарқынды қызмет атқарып келеді.Бәрімізге мәлім, жақында ғана аймақта 1000 орындық өнер орталығы салтанатты түрде ашылды. Бүгінгі таңда сол жағалауда құны 7 млрд 9 млн теңге тұратын 300 орындық жатақханасы бар, 400 орындық физика-математика мектеп-интернатының құрылысы жүруде. Білім ордасы қыркүйек айында ел игілігіне пайдалануға беріледі. Биыл мемлекет басшысының бастамасымен қолға алынған «Жайлы мектеп» ұлттық жобасы аясында 10 мектеп пайдалануға берілсе, бұдан бөлек 11 мектептің құрылысы басталып, олар да келесі жылы жұмысын бастайтын болады. Сонымен қатар облыс орталығында балалар мен жасөспірімдердің шығармашылығын шыңдау мақсатында шығармашылық академиясы, 2 ауданда, оның ішінде Шиелі ауданында оқушылар үйі мен өнер мектептері салынады. Сырдария өзенінің сол жағалауынан құны шамамен 1 млрд 600 млн теңгені құрайтын өлкетану музейі де бой көтермек.Қызылорда қаласында 36 млрд 400 млн теңгеге 100 келушіге арналған емханасы бар 300 орындық көпбейінді аурухананың құрылысы жүріп жатыр. Құны 2 млрд 9 млн теңгені құрайтын қан орталығы медицина қызметкерлері күні қарсаңында пайдалануға беріледі. «Ауылдық денсаулық сақтауды жаңғырту» ұлттық жобасы аясында елді мекендерде өткен жылы 15 дәрігерлік амбулатория, 1 медициналық бекет ел игілігіне табысталған. Жақын арада тағы да 11 жаңа амбулаторияның құрылысы басталып, халыққа берілетін болады. Соның бірнешесі Шиелі ауданында бой көтерді.&nbsp;Облыс әкімі Шиелі ауданының бүгінгі бюджеті 17 млрд теңгеден асқанын айтып өтті. Қазіргі таңда «Ауыл – ел бесігі» жобасы аясында және ұлттық қор есебінен Шиелі кентіндегі электр желілерін конструкциялау, қосалқы станцияларды қайта жаңғырту, Бидайкөл, Жиделіарық, Ә.Тәжібаев ауылдарының сыртқы электрмен қамту жұмыстары бастау алды. Алдағы уақытта республикалық және облыстық бюджеттен бөлінген 1.2 млрд теңгеге Шиелі кентінің 11 көшесі мен Ш.Қодаманов ауылындағы көпір күрделі жөндеуден өтеді.&nbsp;Сөз соңында Нұрлыбек Машбекұлы көгілдір отынның игілігін көргелі отырған ауыл халқына тілегін білдірді.<blockquote>– Облысты газдандыру жоспары жылдан жылға артып келеді. Бүгінде барлық аудан орталықтары, 4 қала, 27 елді мекен табиғи газдың игілігін көріп отыр. Биыл 4 млрд теңгеден астам қаржыға аймақта 12 елді мекен көгілдір отынмен қамтамасыз етіледі. Осылайша, өңір тұрғындарын көгілдір отынмен қамтамасыз ету көрсеткішін 78 пайызға жеткізбекпіз.</blockquote><blockquote>Ауылдарыңызға келген көгілдір отын көптің игілігіне айналып, тұрмыс сапасын арттырып, әлеуметтік жағдайларыңызды жақсартуға оң әсер етеді деп есептеймін.&nbsp;</blockquote><blockquote>Ардақты ағайын! Ұлыстың ұлы күні елімізге, оның ішінде туған жеріміз Сыр еліне, әрқайсыңыздың отбасыңызға толайым табыстар алып келсін. Ұлттық құндылықтарымызды ұлықтаған Наурыз мейрамы тәуелсіз елімізге ауызбіршілік пен ырыс-құт, молшылық пен тоқшылық әкелгей. Жеріміздің тынысы кең, еліміздің мерейі үстем болғай. Халқымыздың келешегі кемел болсын. Мерекелеріңіз құтты болсын! – деді ол.</blockquote>Ауыл тұрғындарын еңбек ардагері Дайрабай Ысқақов та құттықтап, жақсы істер жалғасын таба берсін деген ниетпен ақ батасын берді.Жиын барысында «Ауыл – ел бесігі» ұлттық жобасы аясында газ жүргізуге үлес қосқан құрылысшылар мен ауыл ардагерлері облыс әкімінің арнайы алғыс хатымен марапатталды.«Көгілдір отын» қосу рәсімі әрі қарай Ә.Тәжібаев елді мекенінде жыл басы – Наурыз күніне орай ұйымдастырылған «Наурыз. Қазақстан. Жаңару» атты мерекелік шараға ұласты. Қонақтар Наурыз мейрамына арналған көрмемен танысып, жергілікті өнерпаздардың ән шашуына куә болып, арнайы дайындалған наурыз көжеден ауыз тиді. Думан барысында өткізілген «Ашамайға мінгізу» салты қалың көрерменнің назарын аударды.Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев өз сөзінде ауылдарға нақты қолдау көрсетіп, заманауи инфрақұрылымды дамыту керегін айтып,&nbsp;ауылдық елді мекендерге жайлы жолдар, қолжетімді байланыс пен интернет, заманауи білім беру, денсаулық сақтау, мәдениет және спорт нысандары қажет екеніне назар аударған болатын.Бүгінде аймақ басшысының өнімді жұмысының нәтижесінде аудан орталығы мен Бидайкөл, Жаңатұрмыс, Нартай, Ш.Қодаманов, Алғабас, Ақмая, Еңбекші, Жиделіарық ауылының тұрғындары табиғи газға қосылса, ендігі кезекте Бестам мен Ә.Тәжібаев атындағы ауыл тұрғындары да көгілдір отынның игілігін көретін болады.&nbsp;Фото: Нұрболат Нұржаубай

Бестам және Телікөл ауылдық округтеріне газ қоcылды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Қорқыт ата атындағы Қызылорда университетінде Ораза тұтқан оқу орнының қызметкерлеріне ауызашар берілді. Басқарма Төрағасы-Ректор Бейбіткүл Каримова жиналған қауым алдында сөйлеген сөзінде Қасиетті Рамазан айының халықты береке-бірлікке шақыратынын айтты. Ислам дінінің өркениет құндылықтарын, бейбітшілік ұғымдарын насихаттайтынын атап өтті.&nbsp;Оқу орнының қонағы Біріккен Ұлттар Ұйымының экология және әлеуметтік-экономикалық даму жөніндегі кеңесшісі, Орталық Азиядағы волонтері Роберто Болтри Наурыз мерекесімен құттықтап, іс-сапары қазақтың ұлттық мерекесіне орай сәйкес келгеніне қуанышты екенін жеткізді. Университет ардагерлері ақ батасын беріп, құран бағышталды. Сауабы мол берекелі дастархан басында Рамазан айының қасиеті ұлықталып, ораза ұстаудың дәрежесі дәріптелді.

Университетте Рамазан айы тойланды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Қызылорда облысы әкімдігі жанындағы әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі комиссия жыл көлемінде ауқымды жұмыс атқарады. Аталған комиссия хатшысы Қаламқас Кәрімовамен сұхбаттасып, негізгі жұмыс бағыттары туралы білген едік.– Қаламқас Арыстанқызы, мереке құтты болсын! Облыс әкімі&nbsp; жанындағы әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі комиссияның&nbsp;&nbsp; әр бағыт бойынша жұмысшы топтары бекітілгенінен хабардармыз. Жұмысшы топтардың атқарған істері туралы тарқатып айтсаңыз…– Иә, комиссияның 8 бағытта жұмыс жасайтын топтары бар. Негізгілерін атап өтсем,&nbsp; отбасы институтын нығайту, рухани және мәдени қолдау, отбасындағы және жұмыс орнындағы зорлық-зомбылықты жою, әйелдер мен балалар трафигіне қарсы күрес жүргізу және құқықтық көмек көрсету. Әкелер институтын дамыту, әйелдер көшбасшылығын қалыптастыру, оларды бизнеске тарту, отбасылық бизнесті дамыту, психологиялық және әлеуметтік көмек көрсету, ана мен бала денсаулығын қорғау, мүмкіндігі шектеулі азаматтарды және мүгедек балаларды асырап отырған отбасыларды қолдау, ғылыми-сараптамалық бағыттарды да назардан тыс қалдырмаймыз.&nbsp; ҚР Президенті жанындағы әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі Ұлттық комиссияның тапсырмасына сәйкес облыс әкімінің отбасы және әйелдер саясаты мәселелері жөніндегі уәкілі тағайындалды. Әйелдер және отбасы мәселелерімен 25 үкіметтік емес ұйым айналысады.Қызылордада жақында ғана «Анаға тағзым» республикалық Аналар форумы өткенінен хабардарсыздар. Форум Ұлттық комиссиямен бірлесіп ұйымдастырылды. Іс-шараға ҚР Мәдениет және ақпарат министрі, Президент жанындағы әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі Ұлттық комиссия төрағасы Аида Балаева, Парламент депутаттары мен аталған комиссияның мүшелері, белгілі қоғам қайраткерлері, өңірлерден келген делегациялар, еңбек ардагерлері, мәслихат депутаттары, көпбалалы аналар, ұстаздар, облыстың зиялы қауымы, қоғамдық ұйым өкілдері қатысты. Облыс әкімі Нұрлыбек Нәлібаев өз сөзінде қоғамдағы аналардың рөлін ерекше атап өтті. Форумның мақсаты –&nbsp; үйдегі берекені сақтаушы, қоғамдық-саяси үдерістерге белсенді қатысушы әйел-ананы ардақтау, ерекше мәртебесін құрметтеу сияқты мызғымас дәстүрлі құндылықтардың төңірегіне қоғамды топтастыру. Ұлы Даланың ұлы аналарының ізгі жолын дәріптеп, жас ұрпаққа рухани-адамгершілік тәрбие беру. Өткеннің тағылымын жаңа дәуірдің талабымен сабақтастырып, бүгінгі қазақ әйелінің үлгілі бейнесін қалыптастыру.– Статистикалық деректерден біраз мәліметке қанығуға болады. Соңғы көрсеткіштерден қандай ақпаратты атап айтар едіңіз…– Облыс халқының 49,8%-ы&nbsp; – әйелдер, олардың 52%-ы ауылдық жерде тұрады. Өңірдегі&nbsp; 141 мыңнан аса отбасының 48 мыңнан астамы – көпбалалы, 17 мыңға жуығы – «Алтын алқа»&nbsp; және «Күміс алқа» иегері.Мемлекеттік қызметшілердің 38%-ы, басшылардың 9,4, барлық деңгейдегі мәслихат депутаттарының 17,1, медицина қызметкерлерінің 87, педагогтердің 78,3 пайызы – әйелдер. Жалпы бюджет саласындағы қызметкерлердің 62 пайызы – қыз-келіншектер. Облыста тіркелген кәсіпкерлердің 45%-ын, жұмыспен қамтылғандардың 47,7 пайызын әйелдер құрайды.– Мереке қарсаңы болса да,&nbsp; қоғамда қызу талқыланып жатқан отбасылық жанжал, әйелдерге зорлық көрсету сияқты тақырыптарды айналып өте алмаймыз. Осы орайда атқарылып жатқан жұмыстарға да тоқталып өтсеңіз…&nbsp;– Отбасын қолдау, отбасылық &nbsp;жанжалдарды шешу және балалары бар әйелдерге уақытша мекен ұсыну үшін 9 орталық ашу жоспарланып, былтыр шілде айынан бері&nbsp; «Бақытты отбасы» бөлімдері 6 аудан (Арал, Қазалы, Жалағаш, Шиелі, Жаңақорған, Қармақшы) мен Байқоңыр және Қызылорда қаласында ашылып, жұмыс жасауда. Тағы 1 ауданда (Сырдария) биыл ашылады.&nbsp; Бұл орталықтар отбасыларға заңгерлік және психологиялық көмек көрсетуден бастап кәсіпкерлік негіздеріне оқытады, бизнес-жоспар құруға, грант немесе шағын несие алуға құжат рәсімдеуге көмек көрсетіп, жұмысқа орналастыруды кезең-кезеңімен жүргізуде.«Бақытты отбасы» жобасын іске асыру шеңберінде өмірлік қиын жағдайға тап болған отбасыларға дер кезінде нақты адрестік көмек көрсететін жедел әрекет ету топтары құрылған. Құрамына ішкі істер органдарының, білім беру (психолог), денсаулық сақтау, әлеуметтік сала, ауылдық округ әкімдіктерінің өкілдері мен белсенділер енгізілген. Жедел әрекет ету топтары көмекке мұқтаж отбасылардың қиын жағдайда қалу себептерін зерттеп, мұқтаждықтарына сараптама жасайды, тұрмыстық зорлық-зомбылықтың алдын алуға, анықтауға көмек көрсетеді.Қазан айында Қызылорда қаласында «Анаға тағзым» орталығы пайдалануға беріліп, қазір қыздардың, әйел-аналардың рухани орталығына айналды. Онда қыздардың ұлттық құндылықтарды бойына сіңірген бойжеткен болып қалыптасуына мән беріледі.Одан бөлек, жаңадан ашылған «Отбасы орталығында» жастардың неке қию рәсімімен қатар, тұрғын үй алуына, жұмысқа орналасуына және басқа да мемлекеттік бағдарламалар туралы толық ақпарат алуына мүмкіндік жасалған.«Мерейлі отбасы» ұлттық конкурсына Сыр өңірінен 304 отбасы өтінім білдіріп, қатысушылар саны бойынша республикада екінші орынға шықтық.Байқау аясында арнайы бекітілген іс-шаралардан бөлек, қала және аудандардағы үлгілі отбасылармен мектеп, колледждерде танымдық кездесулер өткізілді.– Кейінгі жылдары «Отбасы күні», «Аналар күні», «Әкелер күні» сияқты атаулы күндер күнтізбеге енді. Барлығының түпкі мақсатына үңілсек, дәстүрлі отбасылық құндылықтарды сақтап қалуға ұмтылысты байқаймыз. Комиссия бұл күндерді атап өтуде қандай жұмыстар атқарды?– «Отбасы күні» қарсаңында квест ұйымдастырылып, көпбалалы отбасылар қатыстырылды.&nbsp; Былтыр алғаш рет аталған «Әкелер күні» қарсаңында облыстық Әкелер одағы құрылды. Табиғат аясында әкелер мен балалардың қатысуымен ұлттық ойындар сайысы ұйымдастырылды.Қазір облыстағы 316 мектепте «Әкелер кеңестері» жұмыс жасайды. Жоғары және арнаулы орта білім беретін оқу орындарында ер балаларға арналған тәрбие сағаттары, кездесулер, дөңгелек үстелдер тұрақты түрде өткізіледі.&nbsp; Жоғары сынып оқушылары мен студенттерге белгілі тұлғалармен, үлгілі отбасылардың әкелерімен кездесу ұйымдастырылуда.Қыркүйек айында облыстық Әкелер форумы өткізіліп, барлық аудандар мен Қызылорда қаласы мектептерінің Әкелер кеңесі төрағалары және белсенділер қатысты. Онда ер балаларға ұлттық ойын түрлерінен, садақ ату, ат ерттеу, құмыра, зергерлік бұйымдар жасаудан мастер-кластар өткізілді.Қазан айынан бастап барлық аудандарда «Еңбекші әйелдер» форумы ұйымдастырылып, қарапайым еңбек адамдарына құрмет көрсетіліп, үлгі ретінде насихатталуда. &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Бұдан бөлек, комиссия мүшелері барлық ауданды аралап қоғамдық қабылдаулар, комиссия мүшелерімен кездесулер, қиын жағдайда қалған отбасыларға психолог қабылдауларын ұйымдастырды. Көтерілген мәселелер бойынша нақты шаралар қабылданды.Бір мысал келтірейін, 7 баланың анасы 30 жастағы Динара Досова өз кәсібін бастағысы келетінін айтып, көмек сұраған. Комиссия мүшелері құжат дайындауға көмектесіп, ол 1 380 мың теңге гранттың иегері атанды. Құрал-жабдықтарын алып, қосымша құралдар демеушілер тарапынан берілді. Қазір Д.Досова балалардың қол моторикасын дамытуға арналған құралдар дайындап, сатылымға шығарып отыр. Өз өңірімізбен қатар, еліміздің басқа аймақтарынан да тапсырыс алған. Жалпы осы бағыттағы шараларды ақпараттандыру кеңінен жүргізіліп келеді.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;

Қаламқас Кәрімова: Әйелдер және отбасы мәселелерімен 25 үкіметтік емес ұйым айналысады

Әлеуметтік саланың әлеуеті зор

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp; Табиғи ресурстарды тиімді пайдалану, оны басқару қазіргі дамыған қоғамның ең маңызды мәселесі болып тұр. Сол үшін де табиғи ресурстардың сарқылуы – өзекті мәселе. Бұл тұста Табиғат-ананың берген сыйын кешенді қолдану маңызды десек, осы ретте аймақ дамуында облыстық табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасының атқарып отырған қызметі ауқымды.Қоршаған ортаның қорғаныӨткенге көз жүгіртсек, 2004 жылға дейін облыстық орман және жануарлар дүниесін қорғау басқармасы мен табиғатты қорғау шаралары басқармасы екі бөлек жұмыс атқарып келді. 2005 жылы екі мекемені біріктіру туралы шешім күшіне еніп, облыстық табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу департаменті болып жаңадан құрылды.Департаменттің алғашқы басшысы болып сала майталманы Мәжит Өтемұратов тағайындалды. Ол басқарманың өз алдына құрылуына атсалысып, облыстың үздік гидротехниктерін, орман шаруашылығы мамандарын, экология мен жануарлар дүниесін қорғауға ерекше үлес қосып жүрген азаматтарды тартып, аймақ экономикасында өзіндік орны бар саланың дамуына ерекше екпін берді. Үздіктердің білімін шыңдап, аймақтың табиғи ресурстарын тиімді пайдалануға барынша мән бере бастады.Осылайша департамент 2008 жылға дейін өз жұмысын тиімді атқарып, облыс әкімдігінің 10 қаңтардағы қаулысымен облыстық табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасы болып қайта құрылды. Алғаш құрылған жылдары мұнда бар-жоғы 20 қызметкер жұмыс атқарса, бүгінгі таңда саны екі есе өсіп отыр. Оған бағынысты орман шаруашылығы мекемелері де жыл өткен сайын көбейіп, жұмыс күші де ұлғая түскен. Басқармаға 2011 жылға дейін И.Әбибуллаев, 2011 жылдан бастап Б.Жаханов, А.Көшербай, 2013 жылдан бастап Е.Бекжанов, Н.Жолдасбаев, А.Абдуалиев, Б.Шәменов басшылық етті. Сала мамандары мемлекет үшін аса маңызды су шаруашылығы жағдайының тұрақтануына, орман шаруашылығының дамуына, жануарлар дүниесінің, оның ішінде елдің экспорты үшін маңызды балық шаруашылығының оң нәтиже көрсетуі үшін үздіксіз қызмет етіп келеді.Су шаруашылығы – сұранысты салаДәлірек айтсақ, бұл сала болашақ ұрпақтың қажеттілігін қамтамасыз ету үшін қоршаған ортаны сақтау, қалпына келтіру және сапасын жақсарту бағытында жұмыс атқаруда.Табиғат – тіршілік атаулының құтты қоныс-мекені, тіршіліктің түлеп-өсуіне қажет, жер бетіне көрік беретін сәні. Халқымызда бұлақ көрсе көзін ашып, жастайынан балаларының санасына сіңіріп, бойын жақсылыққа үйреткен.Су ресурстарын тиімді пайдалану бағытында су шаруашылығы нысандарын ұстау, тазалау үздіксіз жүргізіліп келеді. Су қорғау аймақтары мен белдеулерінің жобалық құжаттамасын әзірлеу, су қорғау белгілерін орнату жұмыстарын ретке келтіреді.Жалпы кейінгі жылдары елімізде қуаңшылық белең алып, соның ішінде Сырдария суының тапшылығы мәселесі туындап отыр. Қазіргі кезде табиғатымызды сақтап қалу – басты міндет. Осы орайда, облыс әкімі Нұрлыбек Нәлібаевтың бастамасымен ауқымды шаралар қолға алынып, саланың тамырына қан жүгірді.Бүгінде облыста 232 су шаруашылығы нысаны коммуналдық меншікке алынған. Оларды тазалау, жөндеу жұмыстары кезең-кезеңімен атқарылуда. Айталық, биыл облыстық бюджет есебінен елді мекендерді аяқсумен қамтамасыз ету мақсатында 79,3 шақырым болатын 10 каналға су шаруашылығы жұмыстарын жүргізіп, елді мекендерге 23 дана насос қондырғылары жеткізілді. Тағы 28 каналға жоба-сметалық құжаттамасын әзірлеу мен мемсараптамадан өткізу жұмыстары жүргізілді.Облыста суармалы жерлерді қалпына келтіру және айналымға қосу бойынша 161 млрд теңгеге 3 жоба әзірленген. Атап айтсақ, 158 мың гектар суармалы егістіктегі ирригация және дренаж жүйелерін жетілдіру, пайдаланылмай тұрған 29 мың гектар суармалы жерді су үнемдеу технологияларын пайдалана отырып, айналымға қосу жобалары бар. Соның ішінде, 2019 жылдан бері Жалағаш ауданында 15 мың гектар суармалы жерлер қалпына келтірілуде. Бұл мақсатқа 9,3 млрд теңге қаржы қаралған.Жобалар толық жүзеге асырылған кезде өңірдің ауыл шаруашылығының дамуына оң септігін тигізеді.Сыр балығы сыртқы нарықтаСондай-ақ, жергілікті маңызы бар балық шаруашылығы су айдындарының және учаскелерінің тізбесін нақтылау, аңшылық алқаптарды бекітіп, жануарлар дүниесін пайдалануға бағытталған іс-шаралардың орындалуы қамтамасыз етілген.Бүгінде балық шаруашылығы облыс экономикасының маңызды саласына айналды. Өркендеу жолына түскен іргелі салада атқарылған жұмыстар да, алдағы міндеттер де ауқымды. Облыс аумағында Кіші Арал теңізі, Сырдария өзені және балық шаруашылығы үшін маңызды 201 көл бар. Оның ішінде, Кіші Арал толықтай және 173 көл конкурстық негізде 5-49 жылға табиғат пайдаланушыларға бекітіліп берілген. Сондай-ақ, 26-сы резервтік қорда. Өткен жылы 8889,7 тонна балық ауланып, республикалық бюджетке 151,7 млн теңге қаржы түсірілді. Биылғы 10 ай қорытындысымен 4576 тонна балық ауланып, 2 мың тоннадан астам балық өнімдері 6 мемлекетке экспортталды. Былтыр 3575,7 тонна балық 12 елге экспортталған болатын. Бүгінде облыс бойынша 10 балық өңдеу зауыты жұмыс жасауда. Оның 4-уінде «Еврокод» еуропалық сапа стандартын растайтын белгісі бар.Тағы бір айта кетерлігі, облыста балық шаруашылығын дамытудың 2021-2030 жылдарға арналған өңірлік бағдарламасы бекітілген. Оған сәйкес, 2030 жылға дейін 16 шарбақтық шаруашылық, 12 тоған шаруашылығы, 3 тұйық жүйелі сумен қамтамасыз ету құрылғылары іске қосылуы тиіс. Сонымен бірге, көлде тауарлы балық өсіру шаруашылықтарының санын 55-ке жеткізу жоспарланған.Бағдарламаға сәйкес былтыр 409 тонна балық өсіру көзделіп, ол 441,7 тонннаға артығымен орындалды. Биыл 837 тонна балық өсіру көзделсе, 10 айдың қорытындысымен 550 тоннаға жетіп отыр. Тұйық жүйелі сумен қамтамасыз ету құрылғысы, 8 тоған шарушылығы толығымен іске қосылып, көл-тауарлы балық шаруашылықтарының саны 75-ке жетті. 6 шарбақтық шаруашылықты құру мақсатында «Қамбаш» су айдынының учаскелеріне биологиялық негіздеме әзірленді. Сондай-ақ, өткен жылы облыстық бюджеттен балық жемін сатып алуға жұмсалатын шығыстардың 30%-ын субсидиялауға 8,4 млн теңге бөлініп, қаржы толық игерілді.Арал қаязының аналық-аталығын тоған жағдайында қалыптастырып, оларды табиғи жағдайда уылдырық алу дәрежесіне дейін жеткізу мақсатында «Кіші Арал теңізіндегі Арал қаязы балығының санын қалпына келтіру үшін оның генофондын сақтау жұмыстарын жүргізу» жобасы бойынша күріштік алқаптардан, түрлі су арнасынан 10 мың қаяз шабағы жиналып, олар екі жаздық деңгейге дейін жеткізіліп, Сырдария өзені мен көлдерге жіберілді. Қызылорда облысында 9,8 млн гектар болатын 41 аңшылық алқап бар. Оның 19-ы табиғат пайдаланушыларға бекітіліп беріліп, 22-сі резервте тұр. Осыған сәйкес, резервтегі 10 аңшылық алқаптың құжаттары дайындалып, конкурсқа шығару мақсатында тиісті шаралар жүргізілуде. 2021 жылы «Қызылорда облысы аңшылық алқаптарының ақпараттық-анықтамалық картасы сайтын әзірлеу» жобасы аяқталып, қазіргі уақытта жұмыс жасап тұр. Өткен жылы орман және жануарлар дүниесін қорғау жөніндегі мемлекеттік мекемелер 1,5 млн теңгеге биотехникалық іс-шараларды жүзеге асырды.Сексеуіл, жыңғыл, тораңғыл…Орман қорын қорғау және өсімін молайту бағытында да ауқымды жұмыстар атқарылуда. Аймақтың 8 орман шаруашылығы мекемесінде 729 қызметкер жұмыс жасайды. Орман қорының жалпы көлемі 7 млн гектар болса, оның 3,8 млн гектары – орманды алқаптар. Оның 83%-ын сексеуіл ағаштары алып жатыр.Мемлекет басшысының 2021-2025 жылдар ішінде Арал теңізінің құрғаған ұлтанына 1,1 млн гектар сексеуіл егу тапсырмасын орындау мақсатында биыл 250 мың гектар фитоорманмелиорациялық жұмыстар жүргізу жоспарланған. Көктем айларында 53 мың гектарға сексеуіл көшеттері егіліп, 7777 гектарға галофитті тұқым себу жұмыстары жүргізілді.Сонымен қатар, биыл Арал теңізінің құрғаған ұлтанының 150 мың гектарында топырақ зерттеу және жобалау жұмыстарына бюджеттен 59 млн теңге және орман мекемелерінің материалдық-техникалық базасын нығайту үшін 866,8 млн теңге бөлінді. Сексеуіл мен саялы ағаш көшеттерін өсіретін 158 гектар уақытша орман тұқымбақтары ұйымдастырылуда.Жасыратыны жоқ, шөлейттену бірінші табиғи факторлардан болса, екінші оған адамдардың да әсері тиіп жатыр. «Табиғат тағылықтан тозады» деген, халықтың өмір салтын, шаруашылық жайын әркез орнықты ұстанамыз десек, сол тағылыққа тізгін болуы керек. Орман қорының санитарлық жағдайын бақылау үшін 376,3 мың гектар жерге орман-патологиялық зерттеу жүргізілуде. Жыл басынан орман қоры учаскелерінде заң бұзушылықтардың алдын алу мақсатында 222 рейд жүргізіліп, 33 жағдай анықталды.Жыл басында облыс аумағында орман және дала өрттерінің алдын алу және жою жөніндегі іс-шаралар жоспары бекітілді. Орман шаруашылығы мекемелерінде 13 өрт сөндіру автокөлігі мен 65 өрт сөндіруші тұрақты қызмет атқарады. Қауіпті учаскелерде 542 шақырымға жаңадан өрт жолақтары жүргізіліп, 5918 шақырым ескі жолақтар қалпына келтірілді.Қоршаған ортаны қорғау мен табиғат байлығын тиімді пайдалану күрделі мәселе екені айқын. Біздің бар дәулетіміз де, болашағымыз – туған өлкенің табиғаты. Ал сол байлықты қорғап, қорын молайту бағытында сала мамандары қызметін мүлтіксіз атқара бермек.Фото: Сыр бойы&nbsp;

Тіршілік көзі табиғатта

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Қармақшы ауданына қарасты &nbsp;«III Интернационал» атты ауыл бар. Елді мекеннің атауы айтып тұрғындай мұнда 12 ұлттың өкілі тұрады. Олардың ата-бабалары сонау 30-шы жылдарғы тоталитарлық жүйенің шырмауына ілігіп, жер аударылғандар.Ауылдың негізгі күн көрісі – егін. Басты дақыл – күріш. Бұл ауылдың шаруа қожалығының да аты - «Достық Жер МК» деп аталады. Өйткені бір ұжымда бірнеше ұлттың өкілі тату-татті еңбек етіп, ел ырысын еселеп жүр. Шаруашылықтың техникалары тек егін даласында ғана емес, ауылдың күнделікті тіршілігіне де көмегін тигізеді. Мұқтаж отбасылардың отынын тасып, қоқысын шығару игі үрдіске айналған. Мұндай қамқорлық бірлігі бекем ауылдың көнеден қалыптасқан дәстүрі.<blockquote>«Кезінде жер аударылып келген әке-шешеміз де қазақ халқының мейірімділігінің арқасында аман қалды. Үбірлі-шүбірлі болып, үлкен әулетке айналды, - дейді ауылдықтар.</blockquote>Жергілікті бюджет есебінен ауылдық мәдениет үйіне түрлі этнос өкілдерінің ұлттық нақыштағы киімдерін алуға және материалдық техникалық базасын жаңартуға 3 млн. теңге қаралды.Ауылшаруашылығы саласы:Ауылдық округте 1 жауапкершілігі шектеулі серіктестік («Достық Жер МК») және 12 шаруа қожалығы жұмыс жасайды. Шаруа қожалықтар күріш егумен қатар бақша өнімдерімен,көкөністержәне мал өсірумен шұғылданады. 2023 жылы «Агроаймақ» үшін 48 гектар жер дайындалып, 108 отбасы 15 гектарға – картоп, 7 гектарға – көкөніс, 25 гектарға – бақша өнімдерін екті. &nbsp; Ал биылғы жылы 130 отбасыға 56 гектар жер дайындау жоспарлануда.Ауылдық округте 2024 жылдың 1 қаңтарына мал басына жүргізілген есеп бойынша мал саны жеке және шаруа қожалықтарда мүйізді ірі қара 3383 бас, уақ мал 3739 бас, жылқы 915 бас және құс 2225 басты құрады.<blockquote>– Ауылдық округте кәсіпкерлік жолға қойылған. Ауылдық округ бойынша тіркелген кәсіпкерлер саны 123-ті құраса, оның ішінде жұмыс жасап тұрған кәсіпкерлерлік субъектілердің үлесі 114(94,6%). 2023 жылы тіркелген кәсіпкерлер саны 13 адам. «Аграрлық несие корпорациясы» арқылы «Іскер» бағдарламасы бойынша 1 азамат 3.0 млн теңге алса, жастарға арналған жеңілдетілген 2,5 пайызбен 1 азамат &nbsp; 3,1 млн теңге алды. Сондай ақ, 1 кәсіпкер «ХАЛЫҚ БАНК» арқылы 195,0 млн теңге несие алды. Мұнан өзге 2023 жылы «Ұлтық жоба» аясында 4 жұмыссыз азамат 5 352,0 мың теңгенің қайтарымсыз грант иегері атанып, өз кәсіптерін дөңгілентіп, бүгінде ауыл халқына қызмет көрсетуде, – дейді ауылдық округ әкімі Нұрлыбек Сайымов.</blockquote>Ауылдық округ бойынша жыл басында 2 отбасына жаңа форматтағы мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек берілді. Сонымен қатар 16 отбасына тұрғын үй көмегін алды.Құрылыс жөндеу және абаттандыру жұмыстарына келер болсақ, &nbsp;2023 жылы &nbsp;«Ауыл – Ел бесігі» бағдарламасы аясында &nbsp;«Астана» көшесіне орташа жөндеу жұмыстары жүргізілді. Құны 38,662 млн теңге. Спорт кешені құрылысы қарқынды жүргізілуде. Нысанды тапсыру мерзімі биылғы жылдың мамыр айына жоспарланып отыр.&nbsp;Сонымен қатар аудандық бюджеттен бөлінген 1 870,0 мың теңгеге 6 дана жасанды жол кедергісі мен 43 дана жол белгілері орнатылды. «Болашақ» ШҚ демеушілігімен 1,8млн. теңгеге ауылдың кіре беріс аркасы жаңартылды, және 2,5 млн.теңгеге спорттық &nbsp;және балалар ойын аланының жобалық сметалық құны дайындалып, сараптамдан өткізіліп, тиісті басқармаларға тапсырылды. (Жоба құны 53 млн. теңге).&nbsp;Ауылдық округте жалпы білім беретін 1 мектеп жұмыс жасайды. Онда 440 оқушы білім алады. Ұстаздардың сандық-сапалық құрамы талап деңгейінде. Олардың ішінде 1 педагок-шебер, 5 – педагок зерттеуші, 28- педагок сарапшы, 21 – педагок модератор және 1 санатты – 1, 2 санатты 2 мұғалім оқушыларға сапалы білім беруде жемісті еңбек етіп келеді. 2022-2023 оқу жылында 43 бала 1 сыныпқа қабылданса, 15 оқушы бітірді. Соның 4-і арнаулы орта оқу орындарына түссе, 6-і жоғары оқу орындарында білім алуда. &nbsp;(6 оқушы білім грантына ие болған) Ауылдық округте 2 мектепке дейінгі білім беру ұйымдары бар. Онда барлығы 120 бала тәрбиеленуде. №9 «Достық» балабақшасы-40, «Бади Нұр KZ» жеке меншік балабақшасы-80) 3-6 жастағы балалар 100 пайызын қамтылған.Ауыл тұрғындарының денсаулығын сақтауда және уақытылы медициналық қызмет көрсететін дәрігерлік амбулатория жұмыс жасайды. 10 төсектік күндізгі емдеу станционарда 1 дәрігер, 13 медбике халыққа қызмет етеуде. 2023 жылы – 457адам емделіп шықты. Аса қауіпті ауру түрлері мен ана өлімі тіркелмеген болса, бала шетінеуі &nbsp;жоқ. &nbsp;Ауруды ерте анықтау және алдын алуға байланысты өткен жылы жоспар бойынша жас ерекшелігіне қарай тұрғындар барлық профилактикалық тексеруден өткізіліп, табылған науқастылықтар дер кезінде сауықтырылып, медициналық ем жасалды.Қазіргі таңда ауылдық мәдениет үйінде 6 үйірме,1 үгіт бригадасы жұмыс жасайды. Оларға барлығы 70 мүше тартылған. Сондай ақ, жастардың бос уақытын тиімді пайдалану және бұқаралық спортты дамыту мақсатында №16 БжЖС мектебінде екі үйірме (дзюдо, белбеу күресі) жұмыс жасайды. 80 ге жуық бала тәрбиленуде.Спортшыларымыз халықаралық,облыстық және &nbsp;аудандық, турнирлерде жоғары көрсеткіш көрсетуде.Ауыз сумен және электр қуатымен қамтамасыз ету.Ауылдық округ толықтай ауыз сумен қамтамасыз етілген. &nbsp;Ауыз су «ҚАЗСУШАР» ШЖҚ РМК «Арал» СЖКБД филиалының «Октябрь топтық су құбыры» бөлімшесі арқылы тұрақты түрде беріліп келеді. &nbsp;Ауылдық округте жұмыссыздық жою мәселесі бірізге қойылып келеді. – 2023 жылы Ұлттық жоба аясында елді мекенде қоғамдық ақылы жұмысқа 24 адам, жастар тәжірибесіне 8 адам, алғашқы жұмыс орнына 1 адам, әлеуметтік жұмыс орнына 1 адам жұмыспен қамтылды. Сондай ақ шаруа қожалықтарда маусымдық жұмыстарға ауыл тұрғындары жұмыспен қамтылуда, – дейді ауылдық округ әкімі.ІІІ Интернационал ауылдық округі бойынша күзгі мерзімді әскер қатарына шақырушылар саны – 42 азамат оның ішіңде іріктелгендер – 13 адам, аудандық комиссиядан акт &nbsp;алғандар 4 адам, облыстық мед комиссияға жолданған 1 адам, &nbsp;студенттер – 18 адам, Түркия және Корея мемлекетіне көшкендер – 10 адам,әскер қатарына кеткен 2 азамат.Ауылдағы көркейту-көгалдандыру жұмыстарына келсек, 2023 жылы көркейту-көгалдандыру және санитарлық тазалық айлығын жүргізуге &nbsp;ауылдағы көшелер мекемелерге бөлініп, жауапты етіп мекеме басшылары (келісімі бойынша) бекітілді.Сонымен қатар ауылдық округте қайырымдылық шаралары да тұрақты жүргізіліп отырады. Өткен жылы тұрмысы төмен отбасылар, көпбалалы отбасылар, мүгедек пен жалғызбасты тұрғындарға демеушілер есебінен әлеуметтік қолдау көрсетілді.

ІІІ Интернационал ауылында жұмыссыз 4 адам қайтарымсыз грант ұтып, кәсіп бастады

&nbsp;<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp; Биыл баспанамен қамту ісінде ілгерілеу бар.&nbsp;Мұны «Дипломмен – ауылға!» жобасына бөлінген қаржы көлемі мен жеңілдетілген ипотекалық жобаның жүзеге асуынан-ақ байқауға болады. Оның үстіне аймақтағы тұрғын үй құрылысындағы көрсеткіш те саладағы өзгерістің жай-жапсарынан хабар береді. Осы орайда баспаналы болудың бүгінгі мүмкіндігі мен мемлекеттік бағдарламалардағы жаңалыққа шолу жасап көрелік.Лайық ереже, қолайлы&nbsp; талапЖуырда «Отау» бағдарламасы іске қосылды. Ел арасында тағы бір атауы – «9-20-19», яғни ипотеканы 9 процентпен 19 жылға дейін рәсімдеуге болады. Бірақ 20 проценттік алғашқы жарнаны салу қажет. Жаңа бағдарламаға жыл сайын 150 млрд теңге бөлінеді. Осылайша 7 жылдың ішінде 50 мың адам баспаналы болады деген жоспар бар. Қазірдің өзінде талап-ережесі қолайлы жоба сұранысқа ие болып, бағдарлама шеңберінде үй алуға үміткер саны артқан.<blockquote>– Аталған бағдарлама – баспана сатып алудың қосымша құралы. Әсіресе, қазақстандықтар арасында үнемдеу мәдениетін арттыруға арналған. Себебі ең үнемшіл салымшының ғана төмен пайыздық мөлшерлеме бойынша заем алуына жол ашық. Сондай-ақ салым жинақтау бірнеше жылдан кейін заем бойынша мөлшерлемені төмендетуге мүмкіндік береді. Ең маңыздысы, бағдарлама аясында жұмыс істейтін жастарға және жас отбасыларға басымдық беріледі. Ипотеканың көп бөлігін 35 жасқа дейінгі азаматтарға бөлу жоспарлануда, – дейді «Отбасы банк» АҚ-ның облыстық филиал директоры Әділжан Сәулебаев.</blockquote>Әрине, «Жобағы кімдер қатыса алады?» деген заңды сауал туындайтыны орынды. Филиал директорының сөзінше, «Отау» бағдарламасына үй кезегінде тұрған банк салымшылары қатыса алады. Сондай-ақ үміткердің жинақ шотының ашылғанына кемі 18 ай әрі өтінім беру сәтінде депозиттегі жинақ сомасы 1 млн теңгеден кем болмауы тиіс. Бұған қоса бағдарламаға қатысушыда және оның отбасы мүшелерінде соңғы 5 жыл ішінде жылжымайтын мүлік болмауы керек деген талап тағы бар.Ереже мұнымен шектелмейді. Ескере кететін жайт, үйді екінші деңгейлі нарықтан алуға мүмкіндік жоқ, қолданыстағы пәтерді де рәсімдей алмайсыз. Ережеге сәйкес, қала тұрғындары «Отау» арқылы тек жаңадан салынған үйден баспана алуына болады. Бұл – Астана мен Алматы және облыс орталықтарына қатысты талап. Ал өзге елді мекеннен үй алуға ниетті азаматтар болса, қолданыстағы баспананы еншілеуіне мүмкіндік қарастырылған.Оған қоса ипотеканың шекті сомасын да ескеруге тура келеді. Бұл меже Астана мен Алматыда 30 млн теңге болса, ал басқа аймақтарда 18 млн теңге шамасында. Сәйкесінше, қызылордалықтар да 18 млн теңгеден артық қаржыға үміт арта алмайды деген сөз.Баспана бағасы өзгере ме?Осы орайда сәл шегініс жасап, жобаның нарықтағы үй бағасына әсерін талдау маңызды. Олай дейтініміз, көпшілікте жеңілдетілген ипотекалық бағдарламалар нарықтағы баспана құнына әсер ете ме деген күдік бар. БАҚ бетінде аталған мәселеге байланысты банк өкілдері мен тәуелсіз сарапшылар толымды пікір білдірген. Мәселен, Қазақстан жылжымайтын мүлік федерациясының басшысы Ермек Мүсірепов Sputnik Қазақстан ақпарат агенттігіне берген мәліметінде мұндай олқылық болмайтынын жеткізген. Оның сөзінше, жобаға бөлінген қаржы көлемі нарыққа әсер ететіндей ауқымды емес.<blockquote>– Бұл бағдарлама нарықтағы белсенділікті күшейтеді, бірақ баспана бағасына әсер етпейді. Қазіргі кезде үйдің бағасы керісінше төмендеп жатыр. Біздің болжамымыз бойынша осы үрдіс сақталады. Ал «9-20-19» бағдарламасы іске қосылғаннан кейін баспананы сатып алу-сату мәмілелері көбейеді. Бірақ айтарлықтай өзгеріс болмайды. Себебі осы бағдарламаға бөлінген қаржының көлемі шектеулі, жыл сайын берілетін ипотекалық қарыздардың саны да көп емес, – дейді Е.Мүсірепов.</blockquote>Алайда бұл тұжырыммен келіспейтін тарап та кездеседі. Әсіресе, жаңадан салынған үйден баспана іздеп жүрген азаматтар жыл сайын үйдің шаршы метрінің бағасы аспандағанын байқауда. Мысалы, 3-4 жыл бұрын облыс орталығындағы үйлердің шаршы метрі 140 мың болса, қазір кемі 180 мыңнан басталады. Мұны «Отбасы банк» өкілдері де растап отыр.<blockquote>– Нарықтағы үйлердің шаршы метрінің құны баспананың орналасқан жері, ауданы, жағдайына қарай құбылады. Ал мемлекеттік бағдарлама бойынша берілетін үйдің шаршы метрі 180 мың теңге. Дегенмен бұл – өткен жылғы баға. Қазір де осы бағамен сатып жатырғаны рас, десе де Қызылорда қаласының сол жағалауындағы үйлердің бағасы қымбаттайтыны анық. Дәл қазір келіссөз басталған жоқ, бірақ биыл көрсеткіш 220 мыңнан кем болмайды, – дейді филиал директоры.</blockquote>Заңсыздық болмас үшін…«Отбасы банк» те жаңа бағдарлама аясында сатып алынатын баспананың бағасын ұстап тұратынын мәлімдеді. Қаржы ұйымы цифрландыру жүйесін пайдаланып, заңсыздыққа жол бермеуге күш салмақ. Осы мақсатта ипотека алатын азамат пәтерді «Баспана» маркет порталынан ғана сатып ала алады. Өзге платформа арқылы жобаны жүзеге асыру мүмкін емес.<blockquote>– Бұл қызмет жаңа тұрғын үй бағдарламасының басталуына орай тұрғын үй бағасын жасанды өсіруге жол бермеуге арналған. Әрбір нысан аталған платформаға орналастырылмастан бұрын тұрғын үйдің қазіргі нарықтық бағасы негізінде құнын бекіту процесінен өтеді. Егер ол нарыққа сәйкес келсе, онда құрылыс салушымен шаршы метр бағасын белгілей отырып, тұрғын үйді сату туралы келісім жасалады.«Отау» бағдарламасы наурыз айынан бастап іске қосылды. Қазақстандықтар 30 сәуірге дейін «Баспана» маркет (otbasybank.kz) порталында бағдарламаға қатысу туралы өтініш жолдай алады. Өтініш беру уақыты маңызды емес. Өтінім беру уақыты аяқталғаннан кейін otbasybank.kz сайтында қатысушылар тізімі автоматты түрде жасақталады. Оған ең көп ұпай жинағандар кіреді, – дейді Әділжан Рахымжанұлы.</blockquote>Белгілі болғандай, ипотека алатын адамдардың тізімі банктің ресми сайтында жарияланады. Сол жерде өтінімді іріктеу және ұпай нәтижесімен танысуға мүмкіндік болады.Реті келгенде банктің облыстық филиал басшысына «Азаматтардың ұпайы қалай есептеледі?» деген сауал қойған болатынбыз. Маманның сөзінше, салым бойынша сыйақы мөлшерінің әр 1000 теңгесіне 5 балл, салымның әр жылы үшін 5 балл беріледі. Ал тіркелген неке үшін 10 балл, отбасында баласы болса, 50 балл қарастырылған.<blockquote>– Егер үміткерлердің ұпайы бірдей болса, онда басымдық салым сомасы көбірек және жинақтау мерзімі ұзағырақ адамға беріледі. Іріктеуден өткен қатысушы 40 жұмыс күні ішінде несиелік өтінім бере алады. Банктен оң мақұлдау алған жағдайда несиелік өтінім 6 ай ішінде жарамды болады. Осы уақыт аралығында бағдарламаға қатысушы баспана тауып, несие алып, оны сатып алуы керек, – дейді Әділжан Сәулебаев.</blockquote>Айта кетейік, аймақ тұрғындары өткен жылы «Отбасы банк» арқылы 1664 несие рәсімдеген. Жалпы сомасы 21 млрд теңгеден асып жығылады. Оның ішінде «Тұрғын үй инфрақұрылымын дамытудың 2026 жылға дейінгі концепциясы» (бұрынғы атауы «Нұрлы жер») арқылы алынған баспана да бар.11 тұрғын үй салынадыҮй алуға мүмкіндік көзі жалғыз «Отау» емес. Биыл тұрғын үй құрылысын жүргізуге 16 млрд теңгеге бөлінген. Нәтижесінде 11 тұрғын үйдің құрылысы басталған. Аталған ақпарды облыстық құрылыс, сәулет және қала құрылысы басқармасы басшысының орынбасары Мәди Әліптен білдік.<blockquote>– 2024 жылы «Қуатты өңірлер – ел дамуының драйвері» ұлттық жобасы аясында 701,6 мың шаршы метр тұрғын үй пайдалануға беру жоспарланған. Тұрғын үй құрылысына облыстық бюджеттен 2,3 млрд теңге қаржы бөлінді. Бюджеттен бөлінген қаржыға 754 пәтерлі 11 тұрғын үйдің құрылысы жүргізіледі. Оның ішінде Байқоңыр қаласындағы 5 тұрғын үй мен Қызылорда қаласындағы жеті қабатты 6 тұрғын үй бар, – дейді Мәди Раманқұлұлы.</blockquote>Мұнан өзге биыл халықтың әлеуметтік жағынан осал топтары үшін 296, облыс орталығындағы үйі апатты деп танылған азаматтар үшін 135 пәтер сатып алынады.Жалпы мемлекеттік бағдарлама арқылы баспаналы болудың жолы көп. Әсіресе, арнайы бағдарламаны тиімді пайдаланғандар қатары артуда. Мысалы, өткен жылы әскери бағдарлама бойынша 38 адам, «Ұмай» әйелдер ипотекасы арқылы 9 адам несие алған. Осы жылы «Отбасы банк» арқылы Қызылорда қаласының сол жағалауынан 10 тұрғын үйді сату, «Сыр жастары» өңірлік бағдарламасы аясында 100 жас отбасын баспанамен қамту көзделген.Фото: &nbsp;Pixabay

«Отау» бағдарламасымен баспаналы болу мүмкін бе?

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Қазақтың әні мен күйі – халқымыздың ықылым заманнан бері қалыптасқан, еш жұтамайтын асыл қазынасы. Ұлттың бекзат болмысы мен арғы-бергі тарихынан сыр шертетін шежіресі. Ән арқылы көңілдегі алуан сезімді жеткізіп, жүректің нәзік қылын шертуге, тіпті бойдағы мұң-шерді шығаруға болады. Демек, әркімнің таласы бар өлең өнерін киелі десек, қате емес.&nbsp;Шиелі ауданында осы өнердің қанатына қонып, киесін түсініп, өн бойына дарытып жүргендер жетерлік. Тек ән өнері ғана емес, Шиелі топырағында дүниеге келген талай жан сегіз қырлы, бір сырлы. «Ел іші – өнер кеніші» демекші, Шиелі өнерпаздары республиканың мәдениет министрлігі тарапынан өнер ұжымына берілетін «халықтық» деген атақты алпысыншы жылдардың аяғында ала бастапты. Мұндай мәртебелі дәрежеге жеткен алты өнер ұжымы біздің ауданда болған. Алғаш рет «халықтық» атауын 1969 жылы аудандық мәдениет үйінің халық аспаптар оркестрі, кейін осындағы театр жеңген. Содан кейін «Қазақстанның 30 жылдығы» атанып, қазір Бала би болып өзгерген ауылдың өнерпаздары да халық театры атанып, көпшілікті талантымен таңдай қақтырды. Бұл кезде өнер көрсетіп жүргендердің ішінде күрішші, механизатор, шопан, мұғалім сынды қарапайым еңбек адамдары көп еді. «Нартай сазы» фольклорлық ансамблі, «Жас дәурен» ән-би ансамблі, Ноғайбаевтардың отбасылық ансамблі де осындай деңгейге көтерілген. Әрине, жемісті жеңістің астарында төгілген тер мен еңселі еңбек жатыр. Ал солардың барлығына үлес қосып, өзіндік қолтаңбасын қалдырған жандардың арасында Бөрібай Қоңқабаев, Әмина Тасболатова, ағайынды Әшімхан, Әлімхан Оспановтар, Әлмырза Ноғайбаев бар. Шиелінің ауыз толтырып айтатын өнерпаздары мұнымен таусылмақ емес. Бір кездері Нартай Бекежановтан бастап, осы заманғы театр әртістері М.Нұрекеев, Ғ.Әбдінәбиева, Ш.Әбдібаева, сазгер, өнер зерттеуші М.Қалауов, республикалық «Гүлдер» ансамблінің ұйымдастырушыларының бірі С.Елеусізов, Құрманғазы атындағы оркестрдің бас концертмейстері, «Отырар сазы» оркестрінің дирижері Қ.Тасболатов, жыршы Ш.Ділдебаев, айтыскер-ақын М.Тұрсанов та әлі күнге дейін шиелілік ағайынның аузынан түскен жоқ. Бұдан бөлек Сәуле Бапанованың отбасы да түгелімен өнер қуған жандар. Шиелілік ару С.Бапанованың отбасы қолданбалы өнер – тоқыма, гобелен саласының майталмандары. Олардың қолдарынан шыққан киіз бен алашаларда поэтикалық пейзаждар, натюрморттар, түрлі композицияларға қызықпай қарау мүмкін емес. Мәдениет саласына өлшеусіз үлес қосып, аянбай еңбек еткен жандардың бәрін атап шығу әрине, мүмкін емес. Дегенмен есімдері елге танылып, адамды рухани ләззатқа кенелткен өнер майталмандарын әр жас біліп, біліп қана қоймай сол сара жолды жалғастыруды мақсат ету қажет. Қазақта «Ақыл жастан, өнер тастан шығар» деген тәмсіл тегін айтылмаған. Бұл сірә, жас баланың өнерге икемі егде тартқан кісіге қарағанда жақсы екенін білдірсе керек. Осы орайда баланың болашағына бағдар жасап, оны қарғадайынан өнерге баулу ата-ана үшін маңызды қадамның бірі.Бүгінгідей жаһандану заманының бір осал тұсы – жасөспірімдердің табалдырықтан аттап шығуға ерініп, үздіксіз ұялы телефонға телміруі. Жасыратыны жоқ, қай босағаны аттасаңыз да бір бұрышта қалтафонға қарап отырған баланы кездестіруге болады. «Қандай өнерің бар? Қай үйірмеге барасың?» деп сұрай қалсаңыз кібіртіктеп, көзімен жер сүзіп кетерін қайтерсіз? Бұл қазіргі балалардың өнерге деген қызығушылығының жоғын білдіріп тұрғандай. Сол қызығушылықтың жоқтығынан ғой жаңа жыл бола қалса тақпақтың барлығы «Аяз ата келіп тұрдан» әрі аспайды. Әрине, бұл жерде бүлдіршінді кінәлаудың қажеті жоқ. Егер ата-ана баласын өнерге баулуға құлықсыз болса, қаршадай баладан не қайыр? Қазір «Бұлақ көрсең көзін аш» деп өнерге баулитын үйірмелер жетерлік. Мәселен, аудандағы оқушылар үйін алайық. Мұнда балаларды өнер мен білімге баулитын жиырмадан асып жығылатын үйірме бар. Оның ішінде «Би өнері», «Балдәурен» және қолөнер мен сурет өнерін үйретіп, бүлдіршіннің қанатын қомдап, өнер әлемінде биікке самғауына мүмкіндік жасайды. Қуаныштысы, аталған мекеме балаларды тегін оқытады. Оқушылар үйінің директоры Бауыржан Әбішевтің айтуынша, кейбір үйірмелер аудандағы білім ошақтарының ішінен де ашылған. Бұл бір жағынан баланың қаржысын үнемдесе, екінші жағынан қатысушының қауіпсіздігін сақтайды. Демек қай кезде болсын ата-ана баласын оқушылар үйіне немесе мектепте аталған үйірмелерге қатыстыра алады.Сыр елі – Жыр елі. Жыр еліне тән өнердің бірі – жыршылық. Замана бұлбұлы Нартай Бекежановтың жыршылық дәстүрін жалғастырушылар да біздің ауданда табылады. Бұл тұста Шиелі аудандық мәдениет үйі жанынан «Нартай өнер мектебі» құрылған. Республиканың мәдениет қайраткері, белгілі әнші-термеші Құрманбек Бекпейісов бастаған өнер мектебін қазір ұлы Мұхамедәлі Бекпейісов жалғастырып келеді. Бір кездері Махамбет, Шернияз, Құрманай, Доғалақ, Сүйінбай, Дулат, Тұрмағамбеттер салып кеткен сара жолды осы өнер мектебі насихаттауда. Аталған өнер ордасының түлектері Мейірбек, Нұртілек, Ержан, Еркін, Ақмарал, Әзілхан сынды жас таланттар да дәстүрлі өнерді жанжандырушылар. Қазір дәстүрлі өнерді жалғаған мектепте «Нартай ақын» жыр-терме, «Тайжан ақын» дәстүрлі ән, «Халық әні», «Сырнаймен ән салу», «М.Тұрсанов» ақындар үйірмесі бар. Үйірмеге қатысатын оқушылардың жалпы саны – 40. Солардың ішінде оқ бойы оза шауып, шаршы топта өнерімен танылып жүргендер де жоқ емес. Айқын Төлеген, Дидар Сүгірәлиев, Досхан Нұрланұлы – соның айғағы.Өнерімен өрге жүзіп, биікті бағындырған шиелілік жұлдыздардың тізімін әрмен қарай жалғастыру келешек ұрпақтың қолында. Егер балаларымызға қазірден қазақтың қара домбырасын үйретіп, ән мен жырға баулып, өнердің қанатына қондырсақ, Шиелі аспанында олардың үні қалықтап тұрады.&nbsp;

Өнерді шыңға шығарған шиеліліктер

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp; ҚР мемлекеттік қызмет істері агенттігінің Қызылорда облысы бойынша&nbsp;департаменті тарапынан азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделерінің қорғалуына ерекше басымдық беріледі. ҚР мемлекеттік қызмет істері агенттігінің Қызылорда облысы бойынша&nbsp; департаментінің бас маманы Е. Булебаев пікір білдірді.&nbsp;Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің Қызылорда облысы бойынша департаменті көрсетілетін мемлекеттік қызметтердің мәселелері бойынша мемлекеттік органдардың немесе лауазымды тұлғалардың іс-әрекеттеріне және шешімдеріне қатысты жеке және заңды тұлғалардың өтініштерін қарайды.Ағымдағы жылдың ақпан айында Арал ауданының тұрғыны Департаментке жер учаскесін табыстау бойынша мемлекеттік қызметін көрсетуден бас тарту фактісіне сәйкес шағымданды.Аталған шағым бойынша департаментпен сұрау салу арқылы тексеру жұмыстары жүргізіліп, қызмет алушыға мемлекеттік орган тарапынан мемлекеттік қымет көрсету қағидалары бойынша дәйексіз ақпарат берілгені анықталды.Осы ретте, Департаменттің хатына сәйкес кінәлі тұлғаның жауапкершілігі қаралып, шағым иесіне мемлекеттік қызмет алу қағидалары бойынша түсіндірмелер берілді.Атап өту керек, мемлекеттік қызметтерді сапалы әрі мерзімінде көрсету және оларды көрсету нәтижесімен қызмет алушылардың құқықтары мен заңды мүдделерінің сақталуы – мемлекеттік аппараттың тиімділігін бағалаудың негізгі көрсеткіштерінің бірі болып қала бермек. Мемлекеттік қызметтерді көрсету барысындағы жеке және заңды тұлғалардың құқықтарының сақталуы алдағы уақытта да департаменттің жіті бақылауында болады.Егер де Сіздің мемлекеттік қызмет алуда құқықтарыңыз бұзылған болса Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің Қызылорда облысы бойынша департаментіне шағымдануыңызға болады.Фото: Нұрболат Нұржаубай

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары: Қоғам