<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp; ҚР мемлекеттік қызмет істері агенттігінің Қызылорда облысы бойынша&nbsp;департаменті тарапынан азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделерінің қорғалуына ерекше басымдық беріледі. ҚР мемлекеттік қызмет істері агенттігінің Қызылорда облысы бойынша&nbsp; департаментінің бас маманы Е. Булебаев пікір білдірді.&nbsp;Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің Қызылорда облысы бойынша департаменті көрсетілетін мемлекеттік қызметтердің мәселелері бойынша мемлекеттік органдардың немесе лауазымды тұлғалардың іс-әрекеттеріне және шешімдеріне қатысты жеке және заңды тұлғалардың өтініштерін қарайды.Ағымдағы жылдың ақпан айында Арал ауданының тұрғыны Департаментке жер учаскесін табыстау бойынша мемлекеттік қызметін көрсетуден бас тарту фактісіне сәйкес шағымданды.Аталған шағым бойынша департаментпен сұрау салу арқылы тексеру жұмыстары жүргізіліп, қызмет алушыға мемлекеттік орган тарапынан мемлекеттік қымет көрсету қағидалары бойынша дәйексіз ақпарат берілгені анықталды.Осы ретте, Департаменттің хатына сәйкес кінәлі тұлғаның жауапкершілігі қаралып, шағым иесіне мемлекеттік қызмет алу қағидалары бойынша түсіндірмелер берілді.Атап өту керек, мемлекеттік қызметтерді сапалы әрі мерзімінде көрсету және оларды көрсету нәтижесімен қызмет алушылардың құқықтары мен заңды мүдделерінің сақталуы – мемлекеттік аппараттың тиімділігін бағалаудың негізгі көрсеткіштерінің бірі болып қала бермек. Мемлекеттік қызметтерді көрсету барысындағы жеке және заңды тұлғалардың құқықтарының сақталуы алдағы уақытта да департаменттің жіті бақылауында болады.Егер де Сіздің мемлекеттік қызмет алуда құқықтарыңыз бұзылған болса Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің Қызылорда облысы бойынша департаментіне шағымдануыңызға болады.Фото: Нұрболат Нұржаубай

Қызмет алушыларға сапалы ақпарат ұсынылу қажет

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Бала кезімізде жұдырықтай ғана бөденені көре қалсақ, үркіп қашатын едік. Сол кезде қандай құс екеніне жіті назар аудармағаннан болар сірә?! Торғайдан сәл ірі құстың қадір-қасиетіне жете мән бермеппіз. Соңғы кезде бөдененің жұмыртқасы, еті адам ағзасына, түрлі сырқаттарға, атап айтсақ, қант диабеті, бүйрек, бауыр, ішек, асқазан, хандрозға аса пайдалы екені &nbsp;айтылып жүр. Жалпы бөдене жайлы ақпарат алу үшін Шиелі ауданыдағы Ы.Жақаев ауылына жол тарттық. Басты кейіпкеріміз – Жайнагүл Әбдиева.Байқай білгенге, бүгінде жұмыстың көзі көп, бейнет ете жүріп, оның нәсібін табудың да жолы сан тарау. Тек ғана шыдамдылық пен ерінбей жұмыс істеп, бірге бірді жаңылыспай қоса алғанның бәсі артық. Мемлекет те шағын және орта бизнеспен айналысқандарға қамқорлық жасауда.Осындай қолдаудың арқасында өз жолын жаңылыспай тапқан жас кәсіпкер бөдене шаруашылығын дамытып келеді. Оның негізі мамандығы қаржыгер болса да, кәсіпкерлікті өз қызығушылығымен бастаған. Өзі 4 баланы дүниеге әкелген аяулы ана. Жолдасы Руслан Ормағанбетов ақыл-кеңесін айтып, қолдау көрсетіп отырады. НегізіЖайнагүл «Атамекен» кәсіпкерлер палатасындағы кәсіпкерлікке оқыту курсына &nbsp;қатысып, қайтарымсыз 1 млн 380 мың теңге көлемінде грант ұтып алады. Алған білімін іске асыру мақсатында бөдене құсын &nbsp;өсіруді қолға алды. Соның нәтижесінде үйінің алдындағы сарайға тор, жаңадан инкубатор сатып алып, қырғауыл тұқымдас шағын құсты өсіреді. Қазіргі таңда &nbsp;кәсіпкердің шаруашылығында бөденің саны &nbsp;750-ден асқан. &nbsp;Пікірлесу барысында білгеніміз, бөдене тауыққа қарағанда дене қызуы 2 градусқа жоғары. Сол себептен, оның жұмыртқасын үнемі тұтынған адамның қан айналымы өте жақсы жұмыс істейді. Бұдан бөлек, бөдене жұмыртқасы адамның иммунитетін көтеретін қасиетке ие. Өте &nbsp;сезімтал құс. Бір қызығы, шақырайған жарықты, қатты дыбысты, мекендеген орнын ауыстырғанды ұнатпайды. Тіпті адамдардың өздерін қызықтап қарағанын да қаламайды екен.<blockquote>– Инкубаторға салған жұмыртқа 17 күнде балапанға айналады. Бір жарым айдан соң сол балапан өсіп, жұмыртқалай бастайды. Айта кетсек, &nbsp;бұл құсқа суықтан жылу артық. Бір бөдененің жұмыртқасы 40 теңгеден сатылады. Қыста жылы ұстап, жазда желдеткіш қойып, бөлмеде 20-25 градус бірқалыпты температура болуы шарт, – деді Ж.Батырханқызы.&nbsp;</blockquote>Өздеріңізге белгілі, адамға қажетті жылу мен жарық, су. Міне, дәл солай бөденеге де өз уақытында үш мезгіл қажеттілік берілмесе өнім азайып кетеді. Бөдене жұмыртқасын балаларға, қарттарға, жүкті және емізулі баласы бар әйелдерге, сырқат және әлсіз жандарға жиі тұтынуға кеңес береді. Оның еті холестеринсіз әрі диеталық тағам. Жұмыртқасы дәрумендігі жағынан тауықтан үш есе құнарлы, амин қышқылы, микроэлементтерге бай. Бұрын патшалар мен ақсүйектердің ғана жейтін асы болған екен. Екінің бірінің қолы жете бермеген деседі. Кезінде Шыңғыс ханның өзі жаралы &nbsp;жауынгерлеріне бөдененің жұмыртқасын ішкізіп, аяққа тұрғызғанын тарихи кітаптардан кездестіруге болады.&nbsp;Бөдене құсы маған қызық көрінді. Расында, ұстаған сәтімде қатты қобалжыдым. Алаңдап тұрғанымды сезген құс өздігінен алақанымнан ұшып кетті. Бұл дегеніміз – бөденеге нәрестеге қарағандай төзімділік пен ыждаһаттылық қажет екен.&nbsp;Бөдене шаруашылығының сан түрлі қырын дамытуға болады. Мәселен, етін тұздап, жұмыртқасын маринадтаса, жеңсік ас ретінде ұсынылады. Кептірілген қиын ұнтақтап қаптасаңыз, тыңайтқыш ретінде өтімдірек. Ал жүнін жастықтың мамығына пайдаласаңыз тіпті, тамаша!&nbsp;&nbsp;

Жайнагүл Әбдиева: Суықтан жылу артық

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp;&nbsp; Синоптиктер алдағы күндері ауа райы қандай болатынын айтты. Алдағы мереке күндері Қазақстанның ауа-райы екі түрлі барикалық алқап қалыптастырады.Еліміздің батысы мен солтүстігіне антициклон жотасы әсер етеді, негізінен жауын-шашынсыз ауа-райы және түнгі температураның 10-18 аязға дейін төмендеуі күтіледі, бірақ күндіз күн сәулесі ауаны жылытады және термометр бағандары нөлден жоғарылайды.Республиканың орталық, оңтүстік және шығыс аймақтары циклонның ықпалында болады, ол ылғалдың көп мөлшерімен шығыс бағытқа жылжиды, сонымен байланысты жаңбыр жауады, кей уақыттарда қатты жаңбыр, таулы аймақтарда өте қатты жауын-шашын жаңбыр мен қар түрінде және желдің күшеюі күтіледі.Республика бойынша тұман мен көктайғақ болжанады.Фото: Нұрболат Нұржаубай

Мереке күндері ауа райы қандай болады?

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Туған жерден жырақта жүрсе де, елге жиі ат басын бұрып, амандығын сұрап отыратын азаматтар болады. Ондай жандар елдегі туған-туыс пен дос-жаранның да адал жанашыры. Қолдан келген көмегін беруден аянып қалмайды. Тілге тиек еткелі отырған осындай азаматтың бірі қармақшылық Қазақстан Республикасы «Білім беру ісінің үздігі», саяси ғылымдар кандидаты Мұсахан Басшыбаев.– Мұсахан Айтбайұлы, сіз жайлы жерлестеріңіз жақсы біледі деген сенімдемін. Дегенмен, өзіңізді тағы бір таныстырып өтсеңіз артық болмас еді?– Мен 1956 жылы Жосалы теміржол бекетінде дүниеге келгем. Ата-анам теміржолшылар болды. Отбасында 7 бала өстік. Солардың ішіндегі үшіншісімін. 1962 жылы Ш.Уәлиханов атындағы №26 қазақ орта мектебіне барып, оны 1972 жылы бітірдім. Бітіргеннен кейін алғашқы жылы Алматының политехникалық институтына құжат тапсырып, сынақтан 2 балл жетпей оқуға түсе алмадым. Сөйтіп, ауылда 1 жыл киномеханиктің көмекшісі болып қызмет етіп, келесі жылы Н.Гоголь атындағы педагогикалық институтының «Физика-математика» факультетіне емтихан тапсырып, сол факультеттің «Математик» мамандығы бойынша оқуға түстім. Оны бітірген соң өзімнің туған ауданыма оралдым. Институт қабырғасында өзіммен бір топта оқыған Қалдыгүл Өтешқызымен отбасын құрдық. Жоғары оқу орнын бірге бітірдік. Сол жылы тұңғышымыз Назым өмірге келді. Қолға диплом алып, елге келдік. Әрине, оқу орнын жаңадан бітіріп келген маманбыз. Жұмысқа орналасуда қиыншылықтар болды. Басында мұғалімдік қызметке орналасуға мүмкіндік болмады. Бірде сол кездегі аудандық комсомол комитетінің үшінші хатшысы Құндызай Молдабаева апайым көшеде кездесе кетті. Ол кісі бізге жоғары сыныпта орыс тілі мен әдебиеті пәнінен сабақ берген. Көрген бойда менен «жұмысқа орналастың ба?» деп сұрады. Жарықтық, сол кездің адамдары-ай! Мен де жасырмай, жұмыссыз жүргенімді баяндадым. «Онда аудандық комсомол комитетіне жұмысқа тұрасың ба?» деді. Ұсынысына қуана келістім. Сөйтті де өзі мені аудандық комсомол комитетінің бірінші хатшысы Нұртілеу Салықов жоғары партия мектебіне оқуға кеткен екен, екінші хатшы Есет Назарқұловқа кіргізді. Жұмысқа қабылдануыма ешқандай қарсылық болмады. Осылайша, жастар органына статист болып қызметке қабыдандым. Жұмысымды істеп жүріп, өз еркіммен Кеңес әскері қатарына шақырылдым. 1977-1979 жылдар аралығында Архангельск қаласында әскери борышымды өтедім. Міндетімді өтеу кезінде сол кездегі үрдіс бойынша партия қатарына кандидат болып өттім. Әскерден оралған соң ұстаздық еңбек жолыма жол салған мектеп директоры Әбдуәли Жаназаров әкеміз болды. Жолдасым Қалдыгүл де №26 мектепте мұғалім болып жұмыс істеп жатқан. Әбдуәли ағамызбен де көшеде кездесіп қалып, жөн сұрасқан соң мамандықпен бітіріп келгенімді айтқанымда, «Маған математика пәнінің мұғалімі болып келесің бе?» деп ұсыныс жасады. Бір аптадан соң мені шақыртып, аудандық оқу бөлімінің меңгерушісінің «Математика пәнінің мұғалімі, 0,25 штатпен, уақытша жұмысқа қабылдауға» деген бұйрығын көрсетті. Осылай педагогика саласындағы алғашқы еңбек жолым басталды.– Еңбек жолым демекші, жас адамда қиындықтан қорықпайтын батылдық болады емес пе? Әрі қарайғы қызметіңіз қалай жалғасты?– Иә, сізбен келісемін. Ол кезде жаспыз. Тау қопаруға бармыз. Қолымның өнері бар. Жазу-сызу келеді. Плакат қаламсабымен неше түрлі ұрансөз, үнпарақтар шығарамыз. Өзімді жақсы жағынан көрсеттім. Ерінбей еңбек еттім. Бір мұғалімнің жұмысымен шектеліп қалмадым. Күні-түні жүретінмін мектепте. Таңертеңгі 7.30-да барғаннан түнгі 11-ге дейін жұмыс істедім. Түскі асты мектеп асханасынан ішіп жүре беретінбіз. 2 айдан соң сол еңбегімді бағалап, Жаназаров ағамыз сағатымды бір штатқа толтырып берді. Ал 4 айдан кейін сағатымды 2,5-ке, яғни екі есеге тағы да арттырып, мол сенім артты. Әрине, бұл маған жақсы болды. Сол кезде енші алып, үй тұрғызып жатқанмын. Мектепте 2 жыл жұмыс істегеннен кейін оқу бөлімінің меңгерушісі Тілеумұрат Науанов әдіскерлік жұмысына шақырды. Үйім әлі бітпеген, қаражат керек дегендей. Қаржылық жағдайымды жақсартуым керек. Мектепте алатын айлығым 210 сом болса, әдіскердің жалақысы 84 сом. Сол жағынан бірінші ұсыныста барғым келмеді. Келер жылы тағы ұсыныс жасалды. Онда баспанамның 2 бөлмесіне кіргенбіз. 2 балам бар. Сонымен мектептен оқу бөліміне әдіскер болып ауыстым. 3 жыл мектепте мұғалім болып, 4-ші жылы аудандық оқу бөлімінің математика пәні бойынша әдіскері болып шыға келдім. Одан соң бөлімде инспектор, қазіргі Дүр Оңғар ауылындағы №107 орта мектеп директоры қызметін атқардым. 1987 жылы аудандық оқу бөлімінің меңгерушісі болып тағайындалдым. Меңгерушісі болып тағайындалу тұрған бір машақат. Алдымен аудандық партия комитеті ұсыныс жасайды. Оны облыстық оқу бөлімі қолдайды. Одан соң облыстық партия комитетіне ұсыныс жасалады. Облыстық партия комитетінің бірінші хатшысы қабылдап, Қазақстан Республикасы Білім министрлігіне ұсыныс береді. Ал министрлік өз коллегиясында бекітеді. Мен сөйтіп Алматыға барып, білім министрінің қолынан бұйрық алғанмын. Коллегияда 31 жастағы мені республикадағы ең жас аудандық оқу бөлімінің меңгерушісі деп таныстырды. Бөлімде 1996 жылдың қазанына дейін жұмыс істедім.– Сізге жоғары жақтан басшылық қызмет ұсынылған көрінеді. Не себепті бас тарттыңыз?– Айта берсек еңбек жолымда көптеген жаңашылдық идеялар, істер атқарылды. Жұмысымды көрсетейін, деңгейімді білсін деген мақсатта мектеп директоры кезімде директорлардың аудандық, облыстық семинарларын өткіздім. Оқу бөлімінің меңгерушісі болған кезімде облыстық, республикалық деңгейде семинар сұрадым. Оқу министрінің орынбасары Бердібек Сапарбаев қатысып, жұмысымды жоғары бағалады. Сонымен қатар сол тұстағы министр Шаяхметовке айтып барған көрінеді. Ол кісі мені Оқу министрлігіне қарасты ҚР Білім басқармасына шақырды. Бірақ 2 нәрсеге көмектесе алмаймын деп ашық айтты. Оның біріншісі, пәтер мәселесі болса, екіншісі қаладағы тіркеу мәселесі болатын. Ойлана келе, жылы орнымды суытпайын деп ауылда жұмыс істей беруді шештім. Сіздің айтып отырғаныңыз осы болар. Дегенмен, министрге кіріп алғысымды айтып кеттім. Өмір деген осы ғой.– Білім саласын басқарған кезіңізде қандай мәселелерге назар аудардыңыз?– Ауданның білім саласы негіздерін қалыптастыратын кабинеттік жүйе деген бар, соны бір ізге келтірдік. Яғни, физика, математика, химия, биология, қазақ тілі мен әдебиеті, тарих пәні кабинеттерін сақтадық. Себебі бұл пәндердің болашақ еліміздің мамандарына базалық білімді тереңірек оқуда маңызы зор. Шаруашылықтармен байланыс жасай отырып, шалғай жатқан Кекірелі, Тышқантамындағы орталау мектептерді орта мектепке ауыстырдық. Осындай жұмыстар жүргізілді. Семинарлар өткізу барысында шаруашылықтардың басшыларымен ақылдаса келе, Ақжар кеңшарының директоры Жарылқасын Байсалов деген ағамыз болды. Сол кісі мектеп оқушыларына арнайы шағын сауын фермасын жасап берді. Балалар сабақтан тыс еңбекпен айналысты. Бұл оңай шаруа емес. Дүр Оңғар ауылында Кәрімберді Жаханов оқушылардың жазғы еңбек демалысын ұйымдастыруға еңбек қосынын дайындап берді. Онда балалар еңбекпен айналысуға мүмкіндіктер алды. Игілікті шаралар жалғасын тапты. Осы ретте байырғы мектеп директорлары Сәдуақас Махамбетов, Зинабдин Әлімбаев, Зибаш Қамбарова, Мұрсал Әбдіқасов, Зәбира Сүюбердиева, Дәмелі Жалғасбаева, Дариха Әмзебековалардың есімдерін құрметпен атағым келеді. Бір командада жұмыс жасап, білім саласын нығайту мен қалыптастыруға өз үлестерін қосқан азаматтар деп айта аламын. Білікті мұғалімдердің қатарынан аға мұғалім, әдіскер мұғалім деген статустар берілді. Соған лайықты мұғалімдер іріктелді. Олардың ішінен Қали Шыңғысов ағамыз, Қалдан Мұқышева, Қалдыгүл Жүнісова, Маргарита Пуговкина, Райкүл Қаратаеваларды ерекше атаған болар едім. Бай тәжірибесін жас мұғалімдерге өнеге етуде ашық сабақтар, үлгілі жұмыстарын көрсетті. Ол кісілер ауданда мұғалімдердің алдыңғы шебінде жұмыс жасады. Әрине, мектептерге, балабақшаларға қамқорлық жасаған шаруашылық, мекеме басшылары да болды. Олардың арасында Сақтапберген Медеуов, Исағали Жұмағұловтар білім саласы мекемелері базасының нығаюына көмек қолдарын созды. Қазіргі тілмен айтқанда демеушілік жасап отырды.– Оқу-ағартушылық еңбегіңізбен қатар ғылыммен айналыстыңыз. Қазақстан Республикасы Парламент Сенаты аппаратында ұзақ жылдар бойы абыройлы қызмет еттіңіз. Бірнеше мамандықты меңгердіңіз?– Педагогикадағы қызметіммен қатар, өзімнің ғылыми жұмыстарымды бастадым. «Қазақстан мектебі» журналына іс-тәжірибелерімді жаза отырып, ғылыми жұмысымның негізін қаладым. 1997 жылы саяси ғылымдар кандидаты дәрежесін алдым. Оқу бөлімінің меңгерушісі болып жүргенімде екінші мамандығым – экономистік жоғары білім алдым. Қызылорда қалалық оқу бөлімінің бастығы болып жүргенімде білімнің артығы жоқ деп, үшінші заңгерлік білімге бой ұрдым. Отбасына келетін болсам, институтта оқып жүргенімізде жарым Қалдыгүлмен шаңырақ көтердік. №26 мектепте оқыдық, кейін осында екеуміз ұстаздық еттік. Мектеп директоры болғанда ол кісі бұрынғы Энгельс ұжшарында мұғалім болды. Қайтып келіп, оқу бөлімін басқарғанымда ол №26 мектепте сабақ берді. Қалалық білім бөлімінің меңгерушісі, облыстық білім жетілдіру институтының директоры, облыс әкімдігінің ішкі және әлеуметтік сала бөлімінің меңгерушісі болғанымда да жан серігім бола білді. 2000 жылы Қазақстан Республикасы Парламент Сенатының аппаратына қызметке алындым. Мемлекеттік қызмет туралы заң 1999 жылы шілдеде қабылданды. Ең бірінші сол заң бойынша жұмысқа қабылдау 2000 жылдың қаңтарында жарияланды. Наурыз айында тест сынағынан сәтті өтіп, Қазақстан Республикасы Парламенті Сенаты аппаратына қызметке қабылдандым. Сол қабырғада 20 жылдай сарапшы, бас сарапшы, сектор меңгерушісі қызметтерін атқардым. Осы жұмыстардың барлығында туған елімнің топырағының әсері болды деп ойлаймын. Азамат болып қалыптасуыма әріптестерім, мекеме басшылары, мұғалімдер, мектеп директорларының сүбелі үлесі бар. Сондықтан да осы жұмыстарыма бағыт-бағдар берген, алдымнан шам жағып тұрған, биікке самғатқан Қармақшының қасиетті топырағы деп есептеймін.– Әңгімеңізге көп рақмет!

Мұсахан Басшыбаев: Алдымнан шам жаққан, биікке самғатқан қасиетті Қармақшының топырағы болды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Тарыны табыс көзіне айналдырған ортақшылдықтардың қазаны ортайған емес. Шиелі ауданындағы жалғыз тары өсірумен айналысатын ауылдық округте бүгінгі күні 275 үйден түтін шығады. Ортақшыл ауылында №150 қазақ орта мектебінде ауыл балалары сауатын ашуда. Сондай-ақ ауылда мемлекеттік бағдарламалар арқылы қолдау тапқан сөк, талқан өндіретін шағын 2 цех, 28 шаруа қожалық, 5 азық-түлік дүкені, автомобильдерге сервистік қызмет көрсету орталығы, наубайхана, тұрғын үйлердің сыртқы қасбетін заманауи әрлеу материалдарын шығаратын цех, монша, ұстахана халық игілігіне жұмыс істеп тұр. Ауыл турғындарының 70-80 пайызы тары егумен айналысады. Биыл Ортақшыл ауылына негізгі аяқ су жеткізетін «Л-5» және «Л-5-2» және «Жаңа сас» каналдарының бойына ауыл тұрғындары 349 гектар жерге егін екті. Оның ішінде тары 140 гектар, картоп 35 га, көкөніс және бақша дақылдары 174 га егіліп, күзде жиып алды.Табысы – тары, еңбегі – наныШиелідегі Әбдіманап орталық базарында 25 жылдан бері сөк, талқандарын өз қолымен жасап, нарыққа шығарып жүрген бұл кейіпкеріміз – Жұпар Тастайқызы. Ортақшыл ауылының тұрғыны 60 жасқа қадам басқан. Ауа райының ыстық суығына қарамастан 25 жыл бойы өз несібесін тары жиып, талқан сатумен тауып келеді. Жұпар апайдың айтуы бойынша ең өтімді дақыл түрі сөктің талқаны.Бірақ осы құнарлы астың дайындалу технологиясы оңай емес. Себебі шикі тарыны тазартып, пісіріп, қуырудың өзі ұзақ уақытты алады. Тарыны дайындап, оны сатып, сол арқылы табыс тауып отырған ортақшылдық Жұпар Қалыбекова аталған тағам түрін дайындауға қазір қыз-келіншектер онша құлықты емес екендігін айтады.Тоқсаныншы жылдардың басындағы қиын кезеңде отбасын осы тағаммен асыраған Жұпар апа қазір тары дайындауды негізгі кәсібіне айналдырған. Күн сайын аудан орталығындағы базарға шығып, тары сатып келеді.Талқан, сөк дайындау оңай жұмыс емес. Әсіресе, үлкейген адамға қиын. Бірақ шаруаны қиынсынып үйде бос отыра алмайсың. Себебі жұмыс жоқ. Жасы елуден асқан адамды қазір еш жерде жұмысқа алмайды. Сондықтан отбасын асырау үшін осы кәсіптен қол үзгенім жоқ. Түскен пайданың бір бөлігін шикі тары сатып алуға жұмсасам, бір бөлігіне азық-түлік аламын. Тарыны күн сайын дайындап, жаңа күйінде саудаға шығарамын. Себебі жаңа дайындалған талқан, сөк өтімді әрі сатқан уақытта да алушыға ұялмай ұсынасың. Тары дайындау ұзақ уақыт алады. Мәселен, мен күн сайын бір шелек тарыны диірменге саламын. Таңғы сағат 06:00-де бастағаннан түскі 12:00-ге дейін қазан-ошақтың қасында жүремін.Талқан жеген тоқ боларТары дайындаудың да өзіндік тәртібі бар. Алдымен, шикі тарыны екі-үш рет електен өткізіп, шикі сөгі мен ұсақ шөптерден тазартамын. Тазартылған тары жақсы қуырылады. Бұдан соң суға салып 20-30 минут қайнатып, кейін піскен тарыны салқын сумен шайып, көжесінен айырамын. Сосын шидің үстіне төгіп, аз уақыт дегдітіп қоямын. Осындай бірнеше сатылы жұмыстардан кейін барып тары қуырылады. Қуырудың да екі түрі бар. Бірін қызартып қуырсақ, екіншісін сарғайтып қуырамыз. Себебі тұрғындардың талғамы әртүрлі. Бірі қызарып қуырылған күтірлек тарыны жақсы көрсе, екіншісі сары тарыны ұнатады. Тарыны қуырып болған соң, екі қайтара тоқ келіге салып түйіп, елеп, кебегі мен талқанынан айырамыз. Жақсы қуырылған тарының хош иісі бұрқырап тұрады.Тарыны жылы және құрғақ жерге сақтау керек. Егер тарыны банкіге салып сақтайтын болса, оған резеңкі қақпақ жаппаған жөн. Себебі бұндай қақпақ тарыны жібітіп жібереді. Тарыны иісі бар тағам немесе заттармен бірге қоймаған абзал. Тары иісті бойына тез сіңіріп алады, – дейді Жұпар Тастайқызы.Қазіргі таңда базарда сөктің келісі – 1100 теңге, сөк талқан – 1100 теңге, бидай талқан – 700 теңге, жүгері талқан – 800 теңгені құрайды. Жұпар Тастайқызы қазір тарыға сұраныстың жоғары екенін айтады. Арнайы тапсырыс арқылы Қызылорда, Түркістан қалаларына алдыратындар бар. Көпшілігі алғашқыда таныс-тамыр, ағайын-туыстан естіп тапсырыс берсе, кейін өздері хабарласып, қанша тары қажет екенін айтады.Орталық базарда 10-нан аса әйел адам талқан, сөк сатады. Көпшілігі жұмыс болмағандықтан осы кәсіп арқылы күнелтіп отыр. Бірінің отбасында бірнеше бала мектепке барса, енді бірінің баласы студент. Ал оларды оқыту үшін қыруар қаржы керек.«Қолы қимылдаған қыр асады» деп бекер айтпаса керек. Алпысты алқымдаса да адал еңбекпен нан тауып жүрген аналарымыз көп. Олар тек сауда-саттыққа қолайлы, жылы орын болғанын қалайды.Түйіндей келе, ауылдағы қарапайым апаларымыздың тарыдан табыс тауып, оны брендке айналдырған табысты ісі көңілге қуаныш ұялатады. Қалай дегенмен де, Ресейдің «Доширагы» мен қытайдың, кәрістің «лапшасынан» тез дайындалатын, тойымды да сіңімді, иісі бұрқырап тұратын сап-сары тары мен сары майға иленген талқаны керемет емес пе?Фото: Нұрболат Нұржаубай

Шиелі: Ортақшылдың өтімді өнімі

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың әр Жолдауында Мемлекеттің алдағы міндеттері қалай жүзеге асатыны, қайда бет түзейтіні безбенделеді. Мемлекет басшысы халқымыздың көкейінде жүрген, азаматтар көптеген кездесуде жиі қозғайтын мәселелердің түйінін тарқатады. Иә, елімізде шешімін күткен проблемалар көп-ақ. Осыған орай біз ауыл шаруашылығы саласындағы түйткілді шаруалардың бірқатарына тоқталмақпыз.Президент алдымен,&nbsp;су үнемдеу бойынша бірнеше бастама көтеріп, еліміз үшін судың тапшылығы қай кезде де маңызды мәселе екенін, оңтайлы шешу жолдарын жіті қарастыру қажеттігін ескертті. Мемлекет басшысы айтқандай, тіршілік нәрі судың нарқы мұнай, газ немесе металлдан кем емес. Сол себепті "Су ресурстары және ирригация министрлігін" құруы маңызды қадам. Құптарлық шешім дер едік. Өйткені елімізде су тапшылығы мәселесі жыл өткен сайын күрделеніп, құрғақшылық қысқан сайын күш алып келеді. БҰҰ мәліметтері бойынша, 2030 жылға қарай Қазақстан су тапшылығына тап болуы әбден мүмкін. Енді құрылған жаңа министрлік осы мәселе бойынша жүйелі түрде жұмыс атқарады дегенге сенім мол.&nbsp;Саяси құжатта айтылған тағы бір маңызды мәселе Мемлекет басшысы: «Егін шаруашылығында маңызды реформа жасайтын кез келді. Егіс түрлерін көбейтуіміз керек. Сондай-ақ көбірек пайда әкелетін дақылдар еккен жөн. Суды көп қажет ететін егіс алқабын біртіндеп азайтып, бір ғана дақыл түрін егуді шектеу қажет. Диқандарды жергілікті тұқыммен қамтамасыз ету маңызды. Сонымен қатар жаңа сұрыптарды шығарып, оны өсіру мәселесін шешкен жөн» деді.&nbsp;Расында да, мол өнім аламыз десек, жердің жағдайын жақсарту керек. Тыңайтып, тұқымды жаңалап, озық технологияны қолдану қажет. Президент алдағы үш жылда агроөнеркәсіптегі өңделген өнім үлесін 70 пайызға жеткізу керектігін қадап айтты. Мемлекет басшысының келтірген дәйегі бойынша, елдегі ауыл шаруашылығы техникасының 80 пайызы тозып тұр. Жыл сайын оның 8-10 пайызын жаңартып отыру қажет екенін міндеттеді. Несін жасырамыз, шаруалардың қолын байлайтын бір кедергі осы техниканың ескілігі, қала берді жоқтығы. Тозығы жеткен темір тез сынғыш келеді. Диқандар сынған техникамен қалай мол өнім өсіріп жинай алады? Әлеуметтің әлеуетін арттыру да күйіп тұрған мәселенің бірі демей немене?&nbsp;Жер-Анадан несібесін терген дала еңбеккерлеріне техника ауадай қажет. Аудандағы шаруасы щалқыған шаруа қожалықтар әзірге техникадан тарықпас. Алайда енді ғана тәй-тәй басып, өз кәсібін бастап келе жатқан шағын шаруа қожалықтары техникаға қашанда зәру. Сол үшін ауданнан технопарк ашып, қолдау көрсеткен ләзім. Себебі шетелдерде, тіпті өзге өңірлерде де бұл үрдіс тұрақты түрде дамыған. Алайда, Мемлекет басшысы мәлім еткендей, солтүстік өңірдегі ауыл шаруашылығы құрылымдарының қолындағы техниканың 70 пайызының тозығы жетіп, қаусап тұр.&nbsp;Әрине, ескіні жаңаға ауыстырғанның әбестігі жоқ. Есесіне жұмыс өнімді, шығын аз болады.&nbsp;Технопарк ашудың тиімді тұсы көп-ақ. Мәселен, қазіргі күні астық алқабын ұстарадай сыпырып жүрген жатка комбайндар гектарына 25 мың, ал бастыратын комбайндар гектарына 70 мыңды сұрайды. Мұндай бағаға «шықпа жаным, шықпа» деп отыратын шағын шаруа қожалықтардың қауқары қайдан жетсін?! Ал сатып алуға жатка комбайн үшін 120-150 млн, бастыратын комбайндар үшін 200 млн, жер жыртатын трактор алуға 35-40 млн теңгең қалтаңда болуы тиіс. Әрине, шағын шаруа қожалықтарға бұл сома айтарлықтар салмақ. Осы орайда аудан әкімдігі, ауыл шаруашылығы бөлімі облыстық деңгейде осы мәселені көтеріп, оңтайлы шешімін шығарса деген көптің тілегін жеткізуді жөн көрдік.Солтүстік өңірінде астық комбайндарын шығаратын «Казтехмаш» машина жасау зауыты» елге етене таныс. Бұл зауыт астықты өңірлер үшін еуропалық үлгідегі комбайн және басқа да ауыл шаруашылық техникасын шығарды. Комбайн Ресейдің шекаралас аудандарына, Ауғанстан, Моңғолия, Қытайға экспортталды. 2015 жылы «Казтехмаш» елуге жуық комбайн құрастыруды жоспарласа, оның 28-ін ғана құрастыру мүмкін болды. Шынын айтқанда, бәсекелестікке төтеп бере алмады. Жоғарыда айтқанымыздай, бар қырсық бағада болып тұр. Сөйтіп, қатал нарық айдынында өз өрісін таба алмаған «Казтехмаш» жұмысын тоқтатты. «Казтехмаштың» құрылтайшылары аты елімізге мәлім «Самұрық Қазына Инвест» және «Казинтертехсервис». Біріншісі зауыттың акциясының 49 пайызына ие, екіншісі тасымалдау көлігін сатумен айналысады. Екеуі де Қазақстан нарығында тәп-тәуір тәжірибе жинаған ұжымдар. Елімізде тек машина жасайтын зауыт "Казтехмаш" қана емес, Көкшетаудағы "Вектор" комбайн зауыты мен Қостанайдағы "Агромаш Холдинг" отандық ауыл шаруашылық машиналарын жасау кәсіпорны бар.&nbsp;Мақсатымыз – ауыл шаруашылық машиналарын жасайтын зауыттардың жұмысын, тоқтап қалу себебін нақтылау емес. Басты көздегеніміз, егінге қажетті техникаларды тиімді қолдануға арналған технопарктің іргесі қаланса.&nbsp;

Шиеліде технопарктің іргесі қаланса...

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Қазақтың қабырғалы қара орманының бүгінгі күйі қандай? Мәліметтерге сүйенсек, ұлан-ғайыр жеріміздің қазір тек 4 пайызын ғана орман алып жатыр. Оның өзінде ағаштар қаулап өспейді. Республика бойынша орман шаруашылықтары 28 млн гектарды алып жатса, оның тең жартысы дала. Басым бөлігінде сексеуіл өседі. Адамзаттың тіршілігі – табиғатпен тікелей байланысты. Жасыл желексіз айналаны елестету мүмкін емес.«Лесхоз» десе орман шаруашылығының мекемесі екенін біледі жұрт. Бірақ олардың немен айналысатынынан бейхабар. Сол үшін табиғатпен тығыз қатынаста жұмыс істейтін орманшылардың еңбегін елемей кету болмас. Қармақшы ауданындағы орман және жануарлар дүниесін қорғау мемлекеттік мекемесінің қызметі қандай? Орманшылар не істейді?<blockquote>“Қармақшы орман және жануарлар дүниесін қорғау жөніндегі мемлекеттік мекемесі” КММ-не бүгінде Абай Бекберген басшылық етеді. Ауданға қарасты орман қоры жерлерінің жалпы көлемі &nbsp;435 323 га жерді алып жатыр, оның 288 655 га орманды алқапты құрайды. Осы жерлерді қорғауға, сақтауға, күзетуге және молайту жұмыстарына мекемеде штат кестесі бойынша 67 қызметкер жұмыс жасайды. Олар ең алдымен – табиғатты қорғайды, содан соң орман қорын молайтады. Бүгінде мекеме тарапынан орманды күзету, қорғау және өсімін арттыру бойынша жұмыстар &nbsp;өз деңгейінде атқарылып келеді.&nbsp;</blockquote>Мекемеге қарасты 2 орманшылық болса, соның бірі – «Қорқыт ата» орманшылығы. Бүгінде орманшылыққа тәжірибелі маман, өз ісінің шебері Кәрім Өтегенов басшылық етеді.Орманды жайқалту үшін ондаған, тіпті жүздеген жылдар кетеді. Адам денсаулығына нәр беретін жасыл өскіннің құндылығын осыдан-ақ біле беріңіз. Ал өрт орын алған жағдайда орман күзету мамандарының балаша күтіп-баптаған жасыл саясы күлге айналып, бір демде-ақ жоқ болып кетуі мүмкін. Оның беті аулақ дейік. Осындай жайсыз жағдайларды болдырмау үшін уақытпен санаспай қызмет қылып жүрген орманшылардың еңбегі шынымен де ерлікке пара-пар ма дерсіз?!Қазір Кәрім Мақсұтбекұлы басқаратын орманшылықта 3 орман шебері мен 10 орманшы еңбек етеді. Шеберлер – орманшылардың атқарған жұмыстарын бақылап, қадағалап отырса, орманшылар қызметіне жасыл белдікті қорғау, күзету жұмыстары кіреді. Молықтыру ісі мен өрттен сақтау жұмыстары да осы сала қызметкерлері табандылықпен атқаратын шаруаға жатады.Орманшылық басшысының айтуынша, жұмыс барысында түрлі науқандар болады. Сексеуілдің тұқымын жинайтын маусымдық жұмыстар да соның бір парасы. Орманшылардың жауапкершілігі жоғары. Олар өздеріне белгіленген орамдар бойынша күзету жұмыстарын жасайды.<blockquote>– Осы уақытта өрттен қорғауға байланысты жұмыстар істеліп жатыр. Заңсыздыққа жол беруге болмайды. Соған орай кешенді жоспар құрылған. Заңсыз отын ағашын кесуге, шабуға жол бермеуде түсіндірме шаралары да қоса атқарылады. Күзде егін орағы аяқталған соң егістік жерлерін өртеу басталады. Сол кездерде өрт қашуы мүмкін. Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес, Арал ұлтанына сексеуіл отырғызу жүргізілді. Соны іске асыруда біздің жігіттер сексеуіл екті. Көктемде көшет отырғызылса, күзде тұқым себіледі. Соған мамандарымыз дайындық үстінде. Жақында солай қарай іссапармен жол жүреді. Орман шаруашылығы қызметкерлері үшін әрбір маусымның өзіндік ерекшелігі бар. Мысалы, қыста қорғау жұмыстары жүргізіледі. Мекемеде мұзхана деген болады. Ол мұз ойып, тал сақтайтын орын. Аққырауда көлден мұз ойып, соның ішіне жинаймыз. Жылт етіп көктем келе тал кесіп, соның ішіне тастаймыз. Бір жағынан көктеп кетпесін десек, бір жағынан ағаш құрғап қалмауы тиіс. Сөйтіп жыл көлемінде осы шаруа лар қайталап айналып келіп отырады, – дейді орманшылық басшысы.</blockquote>Әріптестері арасында орман шеберлері Ғани Есмаханов, Ерхан Қаражанов, Шыңғыс Мыңжасаровтар сыйлы-құрметті болса, орманшы қызметіндегі Қанат Каганұлы, Нұрболат Қосуақов, Ғабит Қайырбергенов, Сәбибек Бекмаханов, Айбол Ыбыраевтар еңбек үлгісін көрсетіп жүрген белсенді азаматтар. Ал Бекберген Айтжанов, Серік Қалмаханов, Қайрат Әбілдаев, Ерлан Құттаяқов, Ерлан Қуаңбаевтар өздеріне абыройдың биігін мақсат еткен жандар.Мекемеде орманды молықтыру бойынша &nbsp;жоспарға сәйкес көктемгі көшет қазу уақытында мекемеге қарасты 20гектар жерге орналасқан уақытша тұқымбағынан 3 747,0 мың дана, көшеттері қазылып, &nbsp;Арал теңізінің құрғаған ұлтанының 13 мың га жеріне &nbsp;отырғызылды. 2023 жыл жоспар &nbsp;бойынша 1 га жер ашылып оның ішінде: терек, сырталы &nbsp;және &nbsp; &nbsp;үйеңкі, қарағаш тұқымдары себіліп, яғни уақытша тұқымбақта 12 мың &nbsp;дана көшет бар.&nbsp;Күз айында Қуаңдаруя және Иіркөл елді мекенінен 20 гектар жерге сексеуіл тұқымбағының жері жыртылып, арықталып, 1200 кг 1 санатты сексеуіл тұқымы себілді. Қазан айында орман қоры және орман қорынан тыс жерлерден 18850 кг сексеуіл тұқымы теріліп, қараша айында Арал теңізінің құрғаған ұлтанының 13074 гектар жерге барлығы 47102 кг &nbsp;галафитти өсімдік ( қарабарақ) &nbsp;және сексеуіл ағашының тұқымы себіледі. Оның 37682 кг қарабарақ тұқымы, &nbsp;9420кг сексеуіл ағашының тұқымын себу жұмыстары жүргізілді.Ал орманды күзету және қорғау жұмысына келсек, &nbsp;орман және аң аулау заңдылықтарының алдын алу оны болдырмау мақсатында 23 рейдтік іс-шаралар жүргізіліп, 10 жағдай тіркеліп хаттамалар толтырылды. &nbsp; &nbsp;Орман заңдылығының өзге де түрлерінің бұзылуы бойынша ҚР ӘҚБтК-нің 370 бабының 2 бөлігімен 5 жағдай және аң аулау заңдылығының бұзылуы бойынша ҚР ӘҚБтК-нің 382 бабының 1 бөлігімен 5 жағдай тіркелді.Аудан көлемінде және мемлекеттік орман қоры учаскелерінде өсіп жатқан сексеуіл ағашының заңсыз кесілуіне тосқауыл қою мақсатында жүйелі жұмыстарды ұйымдастыру бағытында мекеме орман күзеті қызметкерлері тарапынан арнайы мобильді 2 топ құрылып, күнделікті заң бұзушылықтардың алдын алу және оны болдырмау мақсатында күзету, қорғау жұмыстары жүргізілді.Сонымен қатар орман және дала өрттерінің алдын алу бағытында түрлі іс-шаралар жүргізіледі. Орман және дала өрттерінің алдын алу оны жою жұмыстары бойынша облыс әкімінің орынбасары С.Қожаниязовтың 2023 жылдың 13 наурызында бекіткен іс-шара жоспарына сәйкес өрт қауіпті кезеңде орман және дала өртін жою дайындығына қатысты 30.03.2023 жылы Қармақшы ауданы әкімінің өкімі шығарылды. Қармақшы аудандық Төтенше жағдайлар бөлімімен келісілген орман және дала өрттерін болдырмау мақсатындағы іс-қимылының жоспары жасалды. Өрт болған жағдайда орманды жерлерге жақын орналасқан елді мекендердегі жедел өрт сөндіру тобының жетекшілері бұйрықпен бекітіліп және шаруашылық басшылары тікелей басшылық жасайтындығы жөнінде ескертілді.&nbsp; &nbsp;Мемлекеттік орман қоры жерлеріне өртке қарсы минералды жолақтарды 75 километрге жаңадан, ескі жолақтарды жаңарту 225 километрге жүргізілді. Аудан көлеміндегі мекемелері, шаруа қожалықтары мен аудан тұрғындары арасында 192 рет әңгіме, лекциялар мен түсіндірме жұмыстары жүргізілді. 100 дана үнпарақтар және 15 дана ескерту хаттар таратылды. Баспасөз бетіне 1 рет мақала жарияланды.<blockquote>– Орман және дала өрттерінің алдын алу оны жою мақсатында мекеме өрт сөндірушілері мен орманшыларды өртті сөндіру әдістерін үйретуге аудандық Төтенше жағдайлар бөлімімен 3 рет бірлескен өрт-тактикалық жаттығулары өткізілді. 2023 жыл мемлекеттік орман қоры жерлерінде орман өрті оқиғасы тіркелген жоқ, – дейді мекеме басшысы Абай Бекберген.</blockquote>2023 жылғы орман табысынан түсетін түсім 1675 мың теңге жоспарланса 12 айда орман табысынан түскен түсім 2144 мың теңге түсіп, жоспардан 28 пайызға артық орындалды. Атап айтсақ, &nbsp;орманды жанама пайдалану үшін 34 жеке тұлғадан өтініш түсіп,уақытылы өтініш қанағаттандырылып, &nbsp;9310 гектар жер беріліп 204700 теңге, Орман қорынан тыс жерлерден аудан тұрғындарына 472 гектар жерден жыңғыл &nbsp;отыны босатылып, 1939300 &nbsp;тенге түсті. &nbsp;Барлығы түскен түсім 2144000 теңге.Биотехникалық жұмыстар бойынша 2023 жылға №006 «Жануарлар дүниесін қорғау» бағдарламасы &nbsp;биотехникалық іс шаралар бойынша 1740 кг жем қаралып 2023 жылдың ақпан айында орман қоры жерінің аң құс мекендейтін алқаптарға, қосымша қоректендіру мақсатында 915 кг күріш қалдығы шашылып, қалған 915 кг күріш қалдығы желтоқсан айында шашылатын болады.Аудандық &nbsp;көлдер жүйесіне келсек, &nbsp;Қармақшы ауданында орналасқан маңызы бар 23 су айдыны орналасқан. 19 су айдындары табиғат пайдаланушыларға бекітіліп берілген. Облыс әкімінің орынбасары бекіткен 2023 жылдың 1 наурыз-31 мамыр аралығында балық шаруашылығы су айдындарына «Таза су айдындары» табиғат қорғау акциясы жариялануына байланысты, &nbsp; су айдындарының жағалауына «Таза су айдындары» &nbsp;атты &nbsp; &nbsp; &nbsp; 23 рет іс-шара жұмыстары ұйымдастырылып су айдындарының жағалауында тазалық жұмыстары жүргізілді.Фото: Нұрболат Нұржаубай

Қармақшыда былтыр орман өрті оқиғасы тіркелмеген

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Департамент бастамасымен Қоғамдық кеңесі жанынан құрылған Сыбайлас жемқорлыққа қарсы комиссия отырысы өтті.Іс-шараға Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің Қызылорда облысы бойынша департаменті басшысының бірінші орынбасары А.Ашиков, «Әділдік жолы» Республикалық қоғамдық бірлестігінің Қызылорда облысық филиалының басшысы Л.Бақтыбаева, Қызылорда облысы әкімі аппараты басшысының орынбасары Е.Бәкіров, аталған комиссия мүшелері және облыстың спорт, білім басқармалары басшылары қатысты.Отырыста, өңірлік Антикор басшысының бірінші орынбасары А.Ашиков&nbsp; облыстың дене шынықтыру, спорт және туризм басқармасы мен оған қарасты мекемелердің қызметіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне жүргізілген сыртқы талдау нәтижелері жөнінде баяндама жасады.Атап айтқанда, спорт саласында орын алған сыбайлас жемқорлық тәуекелдері, оның ішінде қаржылық жоспарлаудағы, «Қайсар» футбол клубы қызметіндегі және спорт мектептеріндегі тәуекелдер мен проблемалық мәселелері жөнінде жеткізді.Мысалы, талдау барысында өңірдің бірқатар спорт мектептерінің есепшілері бюджет қаражатын өз есеп шоттарына артық аударып алу, оқу-жаттығу жиындарға бөлінген қаражатты тиімсіз пайдалану, еңбекақы лимитін сақтамау, жаттықтырушылардың жалған дипломмен жұмыс атқару және т.б. фактілері анықталғаны белгілі болды.Нәтижесінде, бұл салада сыбайлас жемқорлық тәуекелдерді жою және алдын алу мақсатында Департаментпен 17 ұсыным енгізілді.Сонымен қатар, білім беру саласында бюджет қаражатын жоспарлау және игеру барысындағы сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін алдын алу мәселелері талқыланды.Жиын барысында облыстың Спорт және Білім басқармасы басшыларының күн тәртібіндегі мәселелер бойынша есептері тыңдалды.Алдағы уақытта Департаментпен сыбайлас жемқорлықтың алдын алу шаралары бойынша қоғамдық кеңес мүшелерімен бірлескен жұмыс жалғасатын болады.

Қоғамдық кеңес отырысы өтті

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp; Ұлттық статистика бюросының мәліметі бойынша, Қазақстанда 2024 жылғы 1 ақпандағы жағдай бойынша 5,3 млн-нан астам автокөлік тіркелген, оның 88,1% - ы жеңіл автомобильдер. Бұл ретте электромобильдерге сұраныс айтарлықтай өсті, олардың саны өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 9,2 есеге – 914-тен 8366 бірлікке дейін өсті.Алаяқтар да автомобиль нарығындағы үрдістерді қадағалап, әртүрлі тұзақтарды ойлап табады. Олар туралы Fingramota.kz толығырақ айтып береді.№ 1 тұзақ –&nbsp;«Автокөлік иелеріне көмекшілер»Қазақстанда қарыздарды, оның ішінде автокредиттерді ресімдеу және АҚЖО және КАСКО бойынша сақтандыру төлемдерін алу бойынша делдалдық қызметтерді ұсынатын кредиттік немесе сақтандыру «көмекшілері» кезең-кезеңімен жанданып жұмыс істейді. Азаматтар «көмекшілер» темір атқа қатысты мәселелерін жедел шешеді деп ойлайды және алаяқтарға өздерінің жеке деректерін: жеке басын куәландыратын құжаттың сканерленген көшірмесін, төлем карточкаларының толық деректемелерін, SMS-кодтарды және т.б. өз еркімен береді. Делдалдармен барлық өзара іс-қимыл жасау әдетте онлайн форматта болса да, осылай әрекет етеді.Шын мәнінде, алаяқтар өз құрылғыларынан азаматтардың жеке кабинеттеріне қол жеткізу үшін қолдан келгеннің бәрін жасайды. Онлайн-банкингті «бұзу» арқылы қылмыскерлер сервиске байланысты ұялы нөмірді оңай өзгерте алады және бөгде адамдарға тіркелген өздерінің нөмірін көрсетеді. Бұдан кейін олар алаяқтықтың құрбаны атынан онлайн-қарыздар алу үшін әртүрлі МҚҰ-ға өтініш бере бастайды. Нәтижесінде алаяқтықтың құрбаны атына кредит ресімделеді және шоттағы барлық қаражатты қаскүнемдер үшінші тұлғалардың – дропперлердің шоттарына аударады.Дропперлерді алаяқтар әдетте, олардың заңсыз алынған ақшаны әртүрлі шоттар арасында аударуы үшін «жалдайды». Бұл қылмыскерлерге іздерін жасыруға және тергеу жұмысын қиындатуға мүмкіндік береді. Бұл ретте алаяқтық аударымдар әртүрлі елдерде және әртүрлі адамдардың атынан жасалуы мүмкін. Дроппер өз жұмысы үшін өзінің көмегімен қаскүнемдер аударған ақшаның пайызын алады. &nbsp;Ал қарыз алушы алаяқтарға алданғанын біліп, алаяқтық әрекетті дәлелдей алмай, қалтасын сипап, ақшасыз қалады.№ 2 тұзақ – «Басқа елдерден көлік сатып алу немесе айдап келу»Қазақстандықтар күннен күнге таяу және алыс шет елдерден автокөліктерге тапсырыс беруде. Мұнда шетелден көлікті сатып алатын немесе оны айдап келетін делдалдарды іздеу кезінде абай болу керек. Еліміздің аумағы бойынша көлікті жеткізу кезінде, мәселен, тапсырыс Алматы қаласына келді делік, көлікті &nbsp;елордаға дейін айдап апарып беретін адамды іздеу кезінде де қырағылықты жоғалтпау керек.Алаяқтар көлікті тасымалдау бойынша қызметтерді ұсына отырып, әлеуметтік желілерде жалған сайттар, топтар, мессенджерлерде арналар құрады. Адамдар қызмет үшін ақы төлейді, содан кейін автомобильсіз және қаражатсыз қалады. Қаскүнемдер автомобиль құнының 20-30%-ы мөлшерінде және одан көп алдын ала ақымен тапсырыстар қабылдайды, және осыдан кейін ақшамен бірге жоқ болып кетеді.&nbsp;№ 3 тұзақ – «Кепілге салынған/тыйым салынған көлікті сату»&nbsp;Алаяқ төмендетілген бағамен көлік сатып алуға ниет білдіруші адамдарды іздестіріп тауып алады, &nbsp;өзін банк қызметкері немесе ЖСО деп таныстырып, көлікке тайым салынғанын/кепілде екендігін және оны кепілден/бұғаттаудан шығара алатындығын хабарлайды.Қылмыскер шынайылық үшін кездесуді ауыртпалық салынған автомобильдер тұратын банктің тұрағында немесе шынайы ЖСО ретінде белгілейді. Көбіне мұндай тұрақтарға кіру қолжетімді. Жалған қызметкер әлеуетті құрбан болатын адамға тұрақтағы басқа адамдармен байланыспауды, мәміле құпия түрде болуға тиіс екендігін айтады. Құрбан болатын адам ақшаны қаскүнемге береді, ал ол осыдан кейін жоқ болып кетеді.&nbsp;№ 4 тұзақ – «Бір машина – әртүрлі бағалар»&nbsp;&nbsp;Қаскүнем хабарландыру сайттарынан стандартты бағамен көлік сату туралы ұсыныстарды тауып алады, осыдан кейін хабарландыруды көшіріп алып, машинаны нарықтағы ең төменгі бағамен сатуға қояды. Содан кейін &nbsp;машинаның шынайы сатушысымен байланысып, оған көлікті сатуға көмектесетінін, ал сатқаны үшін комиссияны сатып алушыдан алатынын хабарлайды. Алаяқ сатып алушыларды сатушыға жіберіп отыратындығын айтып, көліктің техникалық жай-күйін көрсетуді сұрайды.Нәтижесінде алаяқ ықтимал сатып алушылармен кездесулер белгілейді, көлікті өзінің көмекшісінің, туысының көрсететінін айтады, ал шындығында ол адам мұның барлығынан бейхабар көлік иесі болып табылады. Содан кейін алаяқ бірнеше сатып алушыдан кепілақы алып, өзі жоғалып кетеді, ал көлік құралының нақты иесіне меншік иелерінен шағымдар келіп түседі.&nbsp;&nbsp;Алаяқтардың құрбаны болмау үшін не істеу керек?&nbsp;Көлікті сату, тасымалдау, қажетті құжаттарды ресімдеу және т.б. болсын, әсіресе сізге көлікті нарықтағы бағадан әлдеқайда төмен бағада ұсынатын жағдайда, әрдайым кез келген ұсынысқа сын көзбен қараңыз.Сізге тиімді жағдайларда банктік қарыздар немесе микрокредиттер ресімдеуді ұсынатын делдалдарға сенбеңіз, кредит ресімдеу үшін ақшалай сыйақы бермеңіз. Бұлар – алаяқтар!Мәміле шарттарының қаншалықты тартымды екендігіне қарамастан көлік сатып алу үшін кепілақы, аванс немесе кепіл ретінде ақша аудармаңыз.Көлік сатып алу кезінде автоматтандырылған ақпараттық жүйе, сот кабинеті сияқты ашық дереккөздерінен сатушы жайлы жан-жақты біліп алыңыз, теріс пікірлердің болуы-болмауын тексеру үшін интернеттегі іздеу жүйелері арқылы сатушының деректерін тексеріңіз. Қарыздар мен микрокредиттер алу үшін тікелей банктерге немесе микроқаржы ұйымдарына жүгініңіз. Кез келген кредит – үлкен жауапкершілік екенін әрдайым есте ұстаңыз.&nbsp;Цифрлық тазалықты сақтаңыз! Бейтаныс адамдарға WhatsApp, Telegram және басқа мессенджерлер арқылы өзіңіз және картаңыз: құпиясөздер, логиндер, кодтар, ЭЦҚ-кілттер және басқа дербес деректер (ЖСН, жеке куәліктің немесе паспорттың нөмірлерін, төлем картасының деректемелерін: картаның артындағы үш таңбалы код (CVV/CVC-код), оның нөмірі, қолданылу мерзімі және т.б.) туралы мәліметтерді бермеңіз. Әлеуметтік желілерде жеке басыңызды куәландыратын құжаттарыңыздың және төлем карталарыңыздың суреттерін жарияламаңыз. Бейтаныс адамдардың нұсқауы бойынша вирустық, тыңшы немесе үшінші тұлғаларға сіздің құрылғыңызды қашықтан басқаруға мүмкіндік беретін (мысалы, AnyDesk немесе TeamViewer) қосымшаларды жүктемеңіз. Фишингтік сілтемелер бойынша өтпеңіз. Күмәнді сайттарда тіркеуден өтпей тұрып, олардың https:/-тан басталуға тиіс мекенжайын тексеріп алыңыз.Алдау дерегін дәлелдеу, оған қоса қаскүнемдерді іздеп табу кейде құқық қорғау органдарының қолынан келе бермейді. Сондықтан мәміле жасамас бұрын сатушыны мұқият тексеріңіз, төлем жасауға асықпаңыз, егер бір нәрсеге күдіктеніп тұрсаңыз заңгерден консультация алуыңызға болады.&nbsp;Фото: Fingramota.kz

Автомобиль нарығында алаяқтардың құрбаны болмау үшін не істеу керек? 

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Соғыс уақытында ғана емес, бейбіт күнде де ерлік көрсетіп батыр атануға болады. Еліміздің тұрғындары мен азаматтарын жұмыс бабында жүріп те, жұмыстан тыс уақытта да әртүрлі өмірлік қиындықтардан құтқарып қалған ержүрек жандар аз емес.Қызылорда облысы бойынша Қылмыстық атқару жүйесі департаментінің бастығы әділет полковнигі Шаймерден Тәжіқұлұлы бассейнге батқан жасөспірімді &nbsp;аман алып қалғаны үшін Қазақстан Респуликасы Төтенше жағдайлар министрінің бұйрығымен «Суға батқан адамды құтқарғаны үшін» медалімен марапатталды. Бұл туралы Қызылорда облысы төтенше жағдайлар департаментінің баспасөз қызметі хабарлады.Төсбелгіні Қызылорда облысының төтенше жағдайлар департаментінің бастығы полковник Руслан Қайрақбаев табыстады. Сонымен бірге Қызылорда облысы төтенше жағдайлар департаменті бастығының атынан алғыс хат та қоса берілді.<blockquote>«Сізге адамды құтқару кезінде көрсеткен ерлігіңіз бен батылдығыңыз үшін алғыс білдіреміз»,-делінген алғыс хатта.</blockquote>Естеріңізге сала кетейік, Шаймерден Тәжіқұлұлының ерлігі туралы ақпарат департаменттің есебінде тіркелген, әлеуметтік желілерде жарияланған болатын. Отбасымен бассейнге барған &nbsp;Шаймерден Тәжіқұлұлы басссейнде қимылсыз жатқан жасөспірімді құтқарып, ес-түссіз жатқан балаға алғашқы медициналық көмек көрсеткен болатын. &nbsp;<figure class="image"><img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/Polkovnika_spasshego_podrostka_v_bassejne_nagradili_medalyu_M_Ch_S_1_0c5c686951.jpeg" alt="Полковника, спасшего подростка в бассейне, наградили медалью МЧС 1.jpeg"></figure>

Бассейнге батқан жасөспірімді  құтқарған полковник марапатталды 

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> &nbsp;Ұлыстың Ұлы күні – Наурыз мерекесін атап өту аясында «Ауыл» партиясының ұйымдастыруымен, «Ауыл нақыштары» дәстүрлі республикалық фотобайқау жеңімпаздарын марапаттау &nbsp;рәсімі өтті.«Ауыл нақыштары» байқауы 2023 жылдың 1 қыркүйегінде басталған болатын. Оның негізгі мақсаты - ауылдардың шынайы көріністері, әсем табиғаты арқылы ұлт бесігі - ауылға, оның тұрмыс-тіршілігіне көпшілік назарын аудару, еңбек адамының қоғамдағы мәртебесін көтеру.«Ауыл нақыштары» байқауы бойынша 1 орынды &nbsp;Маңғыстау облысынан Майемеров Серік, &nbsp;2 орынды Қызылорда облысынан «Сыр медиа» ЖШС-ның фототілшісі Нұрболат Нұржаубай, 3 орынды Шымкент қаласынан Сейтжаппар Береке иемденді. «Ауыл еңбеккерінің бейнесі» арнайы сыйлығы бойынша Астана қаласынан Омаров Ерлан, «Әлеуметтік желідегі жүлдегер» арнайы сыйлығы бойынша Абай облысынан Қарымсақова Жазира жеңімпаз атанды.<blockquote>«Барлық берекенiң бастауы-ауыл. Сондықтан ауыл нақыштарын дəрiптейтiн мұндай бастамаларды ерекше қолдаймын. Бiрге атсалысуға тырысамыз. Республика кɵлемiндегi ауқымды шараны ұйымдастырған «Ауыл» партиясына алғысымды айтқым келедi. Ауылымыз кɵркейе берсiн», - дейді Нұрболат Нұржаубай.</blockquote>Ұйымдастырушылар әуесқой фотографтарға да, өз ісінің кәсіби мамандарына да бірдей шарт қойды. Осы уақытқа дейін онлайн форматта, еліміздің барлық өңірлерінен партияның сайты арқылы 500 жуық жұмыс келіп түсті. Әр қатысушының 3 фотодан жіберу мүмкіндігі болды. Құрамына партия басшылығы мен тәжірибелі фотографтар енген кәсіби қазылар алқасы туындылардыңтақырыпқа сәйкестілігі, жұмысты бере білудің жаңашылығы, көңіл-күй және т.б. критерий арқылы іріктеу жүргізді. Қазылар өз отырысы нәтижесінде «Әлеуметтік желідегі жүлдегер» сынды арнайы сыйлық тағайындаужөнінде шешім қабылдап, іріктеу партияның Telegram каналында ашық дауыс беру арқылы жүргізілді. Ауыл еңбеккерінің қоғамдағы мәртебесін көтеру мақсатында тағайындалған «Ауыл еңбеккерінің бейнесі» арнайы сыйлығы жүлдегері аталмыш тақырыптағы фотолар арасынан таңдап алынды.Іс-шараға ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаттары, ҚР Ауылшаруашылығы министрлігінің, Астана қаласы Мәдениет басқармасының басшылығы, дипломатиялық миссиялардың өкілдері, жоғары оқу орындарының профессорлық-оқытушылық құрамы, шығармашыл зиялы қауым мен жастар қатысты.Салтанатты шараны ашқан «Ауыл» партиясы Төрағасының бірінші орынбасары Төлеутай Рахымбеков «Фотосурет арқылы біз әдеттегі дүниелерді жаңа призма арқылы көру мүмкіндігін алдық. Біз қызығы мен қиындығы қатар жүретін ауыл тұрғындарының тіршілігін сол қалпында көрсете білген әр қатысушыға алғысымызды білдіреміз. Жыл санап байқауға қатысушылар саны артып келеді. Биыл 122 адам қатысып, байқауға 500 тарта төлтуындылар ұсынылды. Бұл өз кезегінде фотография өнерінің әуесқойлары мен кәсіпқойлары арасында аталған конкурстың маңызы мен қажеттілігін көрсетеді», - деді.Салтанатты шарада сөз алған халықаралық «National Geografic» журналының жауапты редакторы Айбын Шағалақ та ауыл тақырыбының пейзаждар, репортаждық түсірілімдер, документалды фотография, портретистикамен айналысатын фотографтар үшін қызықты екендігін айта келе, ауылдың – қиялдың қайнар көзі екендігін жеткізіп, фотография өнеріне шын берілген адамдарды қолдап, мотивация бергені үшін &nbsp;«Ауыл» партиясына алғысын білдірді.&nbsp; Байқау жеңімпаздарын марапаттау рәсімі аяқталған соң,сауда ойын-сауық орталығы фойесінде «Ауыл нақыштары» фотокөрмесі ашылды. Көрмеде 50 фото қойылған. Астана тұрғындары мен қонақтарының көрмені 2 күн бойы тамашалау мүмкіндіктері бар.«Сыр медиа» ЖШС-ның фототілшісі Нұрболат Нұржаубайдың байқауға ұсынған суреттері<figure class="image"><img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/K_rishshiler_e7b6191f41.jpg" alt="Күрішшілер.jpg"></figure>&nbsp;<figure class="image"><img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/Auyl_balalary_152d83720f.jpg" alt="Ауыл балалары.jpg"></figure>&nbsp;<figure class="image"><img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/os_ojshy_e423f4fce4.jpg" alt="Қос қойшы.jpg"></figure>&nbsp;

«Ауыл нақыштары»: Нұрболат Нұржаубай республикалық фотобайқаудың жеңімпазы атанды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp;Fingramota.kz &nbsp;сіздердің назарларыңызға қаржы&nbsp;пирамидалары мен алаяқтыққа қарсы іс-қимыл тақырыбы бойынша қазақстандықтардың көкейтесті сұрақтарына жауаптар ұсынады.Азаматтар ҚР Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінен келесі негізгі кері байланыс арналары арқылы консультациялар алуларына болады &nbsp;– бұл мобильді қосымша «𝑭𝒊𝒏𝒈𝒓𝒂𝒎𝒐𝒕𝒂 𝑶𝒏𝒍𝒊𝒏𝒆» және +7 (727) 237 1000 нөмірі бойынша сall-орталық.Мобильді қосымша халықтың қаржы реттеушісімен жедел өзара іс-қимылын және кері байланысын нығайту мақсатында 2020 жылғы 25 маусымнан бастап жұмыс істейді. Онда 14 тақырыптық бөлім ұсынылған, аталған бөлімдерде реттеушіге қаржы өнімдері мен көрсетілетін қызметтер жөнінде, алаяқтық жағдайларында қаржы ұйымдарымен, МҚҰ-мен, коллекторлық агенттіктермен өзара іс-қимыл туралы сұрақтар қоюға болады. &nbsp;Қосымшаның "𝑭𝒊𝒏𝒈𝒓𝒂𝒎𝒐𝒕𝒂 𝑶𝒏𝒍𝒊𝒏𝒆" арқылы іске қосылған сәтінен бастап пайдаланушылардан 7,4 мың сұрақ қабылданды және өңделді.Қаржы реттеушісінің қызметі жөнінде ақпараттың қолжетімділігі мен толықтығын арттыру үшін Агенттікте 2021 жылғы 24 мамырдан бастап call-орталық жұмыс істейді, ол арқылы бүгінгі күнге азамттардан 50,5 мыңнан астам қоңырау түсті. Азаматтар ҚНРДА-ға қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушылар ретінде олардың құқықтары мен мүдделерін қорғау, қаржы нарығына қатысушылармен өзара іс-қимыл мәселелері бойынша кеңес алу үшін ғана емес, сондай-ақ бұрын жіберілген өтініштердің мәртебесін нақтылау үшін де жүгінеді. Call-орталықтың жұмыс уақыты: жұмыс күндері сағат 10.00-ден 17.00-ге дейін, түскі үзіліс сағат 13.00- ден 14.30-ға дейін.Сұрақ:&nbsp;Маған сақтандырушы&nbsp;менің картама сақтандыру төлемдерін қайтаруы&nbsp;тиіс,&nbsp;алайда&nbsp;кейбір техникалық қателіктерге байланысты қайтаруды қолмен аяқтауыңыз&nbsp;қажет&nbsp;деген &nbsp;SMS келді. &nbsp;Хабарламада &nbsp;сілтеме көрсетілген, оған өткен жағдайда қайтаруды ресімдеу бойынша &nbsp; нұсқаулар берілген. Сақтандыру компаниялары шын мәнінде мұндай хабарламалар жібере ме, әлде олар алаяқтар ма?Жауап:&nbsp;Сіз кең таралған алдау схемаларының біріне тап болдыңыз. Қаскүнемдер өздерін сақтандыру ұйымдары не банктер, зейнетақы қоры, Қазақстан халқына көмек көрсету орталығы, инвестициялық компаниялар және т. б. ретінде таныстырады. Олар сізге немесе сіздің жақындарыңызға жәрдемақы, әлеуметтік төлем, түрлі бонустар тағайындалғаны туралы SMS немесе push-хабарламалар жіберулері мүмкін немесе сіз байқаудың жеңімпазы бодыңыз &nbsp;немесе кез келген мерекенің құрметіне &nbsp;кездейсоқ ұтыс ойынында жеңіске жеттіңіз деп хабарлауы мүмкін.Сілтемеге өтіп, көрсетілген әрекеттерді (қосымшаны жүктеу, карта деректемелерін, артқы жағындағы үш таңбалы нөмірді, растау кодын және т.б. көрсету) орындағаннан кейін Сіз алаяқтарға банктік шотқа кіруге қалай рұқсат бергеніңізді өзіңіз де білмей қаласыз. Сіз хабарды жоя отырып, дұрыс әрекет жасадыңыз. Келесі жолы күмәнді сілтемелер бойынша өтпеңіз, SMS қай компанияның атынан келгеніне назар аударыңыз және сол ұйымның веб-сайтында көрсетілген ресми нөмірлер бойынша ғана өз бетіңізше қоңырау шалыңыз.Сұрақ:&nbsp;Дипфейк деген не және қылмыскерлер оны алаяқтық мақсатта қалай пайдаланады?&nbsp;Жауап:&nbsp;Дипфейк – бұл адамның бет-әлпетін немесе дауысын синтездеуге арналған бірқатар алгоритмдердің нәтижесі. Бұл міндетті шешу үшін қолданылатын негізгі алгоритмдер генеративті-қарсылас желілерге негізделген. Осылайша, адамды, мимиканы және дауысты көшіруге болады. Технология теледидарда және әлеуметтік желілерде адамның цифрлық көшірмесі тележүргізушіні немесе блогерді бейнелей алатын кезде қолданылады. Дипфейктерді қолдана отырып жасалатын алаяқтықтың бірнеше әдісі бар.&nbsp;Мысалы, банктік шоттарға қол жеткізу және жалған кредиттерді рәсімдеу үшін біреудің жеке куәлігін қолдан жасау, қаржылық транзакциялар жасау және кредиттік алаяқтық схемаларын жаңғырту үшін жалған тұлғаны синтездеу, оның онлайн қызметтері мен шоттарына қол жеткізу үшін қайтыс болған адамның деректерін пайдалану.Сұрақ:&nbsp;Соңғы уақытта алаяқтар маған, жұбайыма және ата-анама жиі қоңырау шалуда. Олар өздерін банктің қауіпсіздік қызметі қызметкерлері ретінде таныстырады, біз олардың қылмыскерлер екенін түсінеміз. Алайда, шынымен де банктен қоңырау келіп түссе, оны қалай ажыратуға болады? &nbsp;&nbsp;Жауап: Телефон алаяқтары азаматтарды алдау үшін әртүрлі схемаларды қолданады. Ең жиі кездесетіндердің бірі банктің атынан қоңырау шалу болып табылады. Қаскөйлердің басты мақсаты - сіздің ақшаңызды иемдену. Сіздің атыңызға жалған кредиттің ресімделгені туралы Сізге қоңырау шалғанын айтуы мүмкін. Алаяқтар алдауды телефон қоңырауынан бастап, ықтимал құрбандарды WhatsApp немесе Telegram арқылы олармен хат алмасуды жалғастырады: олар өздерінің банк қызметкерлері екенін растау үшін жалған құжаттарды жібереді, сондай-ақ «ақшаны сақтап қалу» жөніндегі нұсқауды жібереді. Бұдан басқа, алаяқтар сілтемелерге өтуді немесе Any Desk немесе TeamViewer сияқты әртүрлі қосымшаларды жүктеп алуды сұрайды. Олардың көмегімен банктік қосымшасы бар басқа біреудің мобильді құрылғысына қашықтан қосылуға болады және иесінің қатысуынсыз және оның келісімінсіз ақшалай қаражатты өздеріне ала алады.Сондықтан алаяқтардың құрбаны болмас үшін бірнеше маңызды ұсынымдарды білген жөн. Егер қоңырау шалған адам «қарсы кредит» ресімдеуді, қаражатты «қауіпсіз шотқа» немесе «сақтандыру ұяшығына» аудару сұралса, біле жүріңіз – бұл алаяқтар. Банк қызметкерлері ешқашан асықтырмайды немесе клиентті қорқытпайды, тіпті бірінші қоңырау шалу кезінде жеке деректерді сұрамайды. Банк алдымен күдікті операцияны бұғатттайды, содан кейін ғана клиентке қоңырау шалады. &nbsp; &nbsp;Егер сіз шын мәнінде банктен қоңырау шалынғанына күмәндансаңыз немесе бұл фишинг, яғни телефон алаяқтары деп ойласаңыз, өзіңіздің банкіңізге ресми нөмір бойынша қайта қоңырау шалуды ұсынамыз. Егер сіз алаяқтарға өзіңіз туралы және өзіңіздің картаңыз туралы құпия ақпаратты беріп қойсаңыз, дереу банкке хабарлаңыз және құқық қорғау органдарына өтініш жазыңыз.Cұрақ: Қаржы пирамидасын қалай ажыратуға болады, олар өз қызметтерін, әсіресе интернетте әртүрлі қызмет саласы ретінде жасырып көрсетеді ғой.Жауап: Қаржы пирамидасын ажырату үшін оның мынадай негізгі белгілерін білу қажет:- қаржы нарығында ақша қаражатын тарту жөніндегі қызметті жүзеге асыру және/немесе ұйымның қызметін дәл айқындау үшін берілген уәкілетті органның лицензиясының болмауы;- ағымдағы нарық деңгейінен бірнеше есе жоғары және өте жоғары табыс табуға уәде беру;- жаңа қатысушыларды тартқаны үшін қаражат төлеу;- «инвестициялық» жобаларға инвестиция салған кезде табыс табатыныңызға кепілдік беру;- БАҚ-тағы, интернеттегі ауқымды жарнама;- құрылтайшылар, құрылтай құжаттары, қаржылық көрсеткіштер және қызмет нәтижелері туралы ақпараттың болмауы; есептіліктің болмауы; активтер мен инвестициялау бағыттары құрылымының айқын болмауы;- меншікті негізгі құралдардың, басқа қымбат активтердің болмауы және т.б.Егер ақша салуға шақыратын компанияда жоғарыда сипатталған белгілердің кем дегенде бірнешеуі болса, оның сенімділігі туралы ойланған жөн.Мұндай ұйымның жарнамасын көрген уақытта дереу құқық қорғау органдарына – тұрғылықты жеріңіз бойынша ҚР Ішкі істер министрлігіне, сондай-ақ ҚР Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігіне және ҚР Қаржылық мониторинг агенттігіне жүгініңіз.Сұрақ: Маған WhatsApp желісіндегі бейнеқоңырау арқылы ресми органның киімін киген ер адам қоңырау соғып, өзін ҰҚК қызметкері ретінде таныстырды. Ол тергеу жүргізіп жатқанын айтып, менің жұмыс орным туралы сұрақтар қойды, ақша жоғалтқаным немесе жоғалтпағаным туралы, банктерде депозиттерімнің бар не жоқ екені туралы сұрады. &nbsp;Ақша туралы сөз болғанда мен сезіктеніп қалдым, қоңырауды тоқтатып, нөмірді бұғаттап тастадым. Бұл алаяқтықтың жаңа түрі ме?Жауап:&nbsp;Иә, бұл кезекті алаяқтық схемасы. Қылмыскерлердің алдауына сенбеңіз, өзіңіз туралы және қаржылық жағдайыңыз туралы ақпаратты ашпаңыз. Егер сіз әңгімені жалғастыра берсеңіз, онда қаскөйлер сіздің телефоныңызға қашықтан қол жеткізуге арналған қосымшаны жүктеуге немесе банктік шоттарыңыздан ақша аудару үшін қажет SMS кодтарын атауға көндірер еді. &nbsp;Егер сіз немесе Сіздің жақындарыңыз осындай алаяқтық түрлерімен бетпе-бет келсе, онда сіз олардың атынан алаяқтар қоңырау шалып отырған тиісті органдарға немесе ұйымдарға хабарлауыңыз керек. Сіз өз кейстеріңізді біздің мобильді қосымшамыз арқылы Fingramota.kz-пен бөлісе аласыз, оны мына сілтемелер арқылы жүктеуге болады: App Store и Play Market. Сондай-ақ «Fingramota Online» веб нұсқасы бар (http://online.fingramota.kz/ru).Естеріңізге сала кетсек, қаржылық қызметтерді тұтынушы ретіндегі өз құқықтарыңызды қорғау үшін Агенттікке ресми өтінішпен жүгіне аласыз: жазбаша – А15С9Т5, Алматы қ., Көктем-3 шағын ауданы, 21 үй, сондай-ақ электрондық үкімет порталы арқылы Egov.kz, e-Otinish сервисі немесе аймақтық өкілдер басқармасы арқылы – аумақтық тиістілігі бойынша.Сондай-ақ, 2023 жылғы 23 наурыздан бастап Агенттіктің Қоғамдық қабылдау бөлмесі жұмыс істейді, онда азаматтар ақпараттық-анықтамалық сипаттағы консультациялар ала алады және реттеушінің қызметіне қатысты мәселелерді жедел шеше алады.&nbsp;

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары: Қоғам