<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru">Kyzylorda-news.kz.</a> &nbsp;Қай &nbsp;қоғамда &nbsp;болмасын &nbsp;адамзат &nbsp;үшін &nbsp;ең &nbsp;қажетті &nbsp;мамандықтың &nbsp;бірі &nbsp;– &nbsp;ол &nbsp;ұстаздық. &nbsp;Білікті &nbsp;ұстаз бүгінгі &nbsp;заманның &nbsp;талабы. &nbsp;Тәлім-тәрбие &nbsp;мен &nbsp;қоса, &nbsp;оқу-білімді &nbsp;де &nbsp;қатар &nbsp;үйрететін &nbsp;де &nbsp;ұстаз. &nbsp;Білімді &nbsp;ұрпақ &nbsp;елдің &nbsp;ертеңі, ұлт &nbsp;айнасы &nbsp;десек &nbsp;те &nbsp;болады. &nbsp;Ұрпақ &nbsp;білімді &nbsp;болса, &nbsp;мемлекетіміз &nbsp;әлемнің &nbsp;алпауыт &nbsp;елдерімен &nbsp;иық &nbsp;тіресіп, &nbsp;бәсекеге қабілеті &nbsp;жоғарылай &nbsp;түседі. &nbsp;Осындай &nbsp;саналы &nbsp;ұрпақты &nbsp;тәрбиелейтін &nbsp;сіздердің &nbsp;еңбектеріңіз &nbsp;ұшан-теңіз. &nbsp; &nbsp;Тынымсыз еңбегі мен білімі қатар ұштасқан осындай аяулы жандардың бірі де бірегейі – Мария Айтбайқызы. Ол 1961 жылы Жалағаш ауданындағы Ақсу ауылында туып-өскен. Мектеп қабырғасында жүргенде зерек те алғыр қыз 1973 жылы Артек пионер лагеріне жолдама алады. Туған ауылындағы №116 орта мектепті жақсы бағамен бітіріп, 1978 жылы алғашқы еңбек жолын Жалағаш аудандық Оқушылар сарайында үйірме жетекшісі болып бастайды. 1983 жылы Қызылорда Н.В.Гоголь атындағы педагогика институтын қазақ тілі және әдебиеті мамандығы бойынша бітіреді. Қызылорда қаласында тұңғыш ашылған Ақмешіт қазақ-түрік қыздар лицей директорының орынбасары қызметін атқарады. Білім ордаларында ұстаздық қызмет атқарып жүрген уақытта Мария Айтбайқызын жас ұрпақтың болашағы үнемі толғандыратын. Өмірден өз жолын жаңылмай табуына ұстазының ықпалы басым болатыны жадында ұялап тұратын. Сол себепті де өз жұмысына асқан жауапкершілікпен қарауына тиісті екенін өзіне ескертіп отыратын. Сонымен бірге үнемі ізденумен, жаңа нәрсені білуге ұмтылумен, талпынумен ғана оқушылардың сеніміне ие болатынын ұмытқан емес. Осындай қасиеттерімен дараланған ұстаз республикалық «Елім-ай» эстетикалық бағдарламасы бойынша Тірек мектебі жұмыстарының негізін қалады. 1993 жылы Ақтөбе қаласында өткен ІІ республикалық шығармашылықпен жұмыс жасайтын мұғалімдер слетінің делегаты болды. Өмір атты шексіз әлемнің күн сәулесі секілді шәкірт жүзіне нұр сеуіп, санасына білім сіңіруден шаршамаған ізденімпаз ұстаз 1996-1998 жылдары Қызылорда қалалық білім бөлімінде қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің әдіскері қызметін атқарды. 1998 жылдың қаңтар айынан бастап «Өрлеу» БАҰО» АҚ филиалы Қызылорда облысы бойынша педагогикалық қызметкерлердің біліктілігін арттыру институтында әдіскер, кабинет меңгерушісі, аға оқытушы, деңгейлік бағдарламалар орталығының тренері, инновациялық білім беру және ақпараттық технологиялар кафедрасының аға оқытушысы болып абыройлы еңбек етті.&nbsp; Мария Айтбайқызы 1998-2005 жылдары Сорос-Қазақстан қорының, Қазақстан Оқу ассоциациясының білім гранттарын жеңіп алды. Жалағаш, Қармақшы, Арал аудандары және Қызылорда қаласы мектептері мұғалімдерін RWCT бағдарламасының гранты бойынша оқытуға қол жеткізді. Грант аясында Арал ауданы мұғалімдері орталығына компьютер сыйлады. Облыстың 5000-нан аса мұғалімі мен Қорқыт Ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университеті ғалымдарын халықаралық «Оқу мен жазу арқылы сын тұрғысынан ойлауды дамыту» бағдарламасы аясында жаңа оқыту технологиялары бойынша біліктілігін арттырды. Қаншама мұғалімнің жаңашылдықпен жұмыс жасап, республикаға танылуына үлесін қосты. Тек қана облыс мұғалімдері емес, Алматы, Оңтүстік Қазақстан облысы мұғалімдеріне біліктілік арттыру курстарын жүргізіп отырды. Облысымыздың 1998 жылғы тарихында есімі ең алғашқы білім саласында білім грантын иеленген ұстаз ретінде қалды. Тек қана ұстаздардың емес, оқушылардың да түрлі байқауларда, ғылыми жоба жарыстарында топ жарып, жүлделі орындардан көрінуіне атсалысты. Ақын Қасым Аманжоловтың: «Мектепті сыйлағандықтан, мамандығын жан-тәнімен сүйгендіктен, мұғалім ең алдымен өзінің интелектісін көтеруі керек, дүниеге деген көзқарасын биіктетуі керек» деген сөзі дәл Мария Айтбайқызы сынды ұстаздарға арналғандай. Аға оқытушының қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімдеріне арналған «Диктанттар жинағы», «Мектеп оқушыларына арналған қазақ тілі мен әдебиеті пәні бойынша олимпиадалық тапсырмалар жинағы», «Сыр қойнауы» аймақтық өлкетану тәрбие бағдарламасы», «М.Өтемісұлы шығармаларын оқыту» облыстық жинақ, «М.Өтемісұлы шығармаларын оқыту» республикалық жинақ тағы басқа да еңбектері баспа беттерінде жарық көрді.&nbsp;Ал «Білім беру мазмұнын жаңарту жағдайында орта мектепте «Қазақ тілі» мен «Қазақ әдебиеті» пәндерін оқыту әдістемесі» атты әдістемелік құралы республика көлемінде таратылды. Әдістемелік құралды студенттер мектеп тәжірибесінде қолдануда. Мұғалім еңбегі өлшеусіз. Еткен еңбек жеміссіз қалмайды. Халықаралық RWCT тренері Мария Айтбайқызы Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің, облыстық білім басқармасының “Құрмет” грамо-таларымен, Білім және ғылым қызметкерлері кәсіподағының облыстық комитетінің алғыс хаттарымен марапатталған. Үш баланың анасы, бес баланың әжесі атанып отырған ұстаз – отбасының ұйытқысы. «Өзіңді қарапайым жылы лебізіңмен сыйлата білмесең, құр қаталдықтан түк те шықпайды» дейді Лев Толстой. Иә, Мария Айтбайқызы күлімсіреп жүретін жылы жүзімен, еңбек етуден шаршамайтын жігерлі қасиетімен, шындықты айтудан тайсалмайтын өжеттілігімен курс барысында ұстаздар қауымын өзіне тез баурап алатын. Өзім де қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі болғандықтан, ол кісінің алдында бірнеше рет тәлім алдым. Курс барысында үйретері көп ұстаздың әрбір дәрісін қызыға тыңдап отыратынмын. Отбасы мен қызметтің жүгін қатар алып, абыроймен еңбек етіп жүрген Мария Айтбайқызының әрбір ісі өзгелерге үлгі болары хақ. Білім &nbsp;шыңына &nbsp;шыға &nbsp;алған &nbsp;мемлекет &nbsp;қана &nbsp;әлемдік &nbsp;деңгейде &nbsp;еркін &nbsp;самғап, &nbsp;өз &nbsp;бағытын &nbsp;дұрыс &nbsp;таңдай &nbsp;алады. &nbsp;Сондықтан елдің &nbsp;келешек &nbsp;тұтқасын &nbsp;ұстар &nbsp;ұрпақтың &nbsp;білімді &nbsp;де &nbsp;білікті &nbsp;болуы &nbsp;ең &nbsp;алдымен &nbsp;ұстазға &nbsp;байланысты. Біз осындай жастарға таудай талап беретін ұстаз атты мәртебелі мамандық иелерінің жұмыстарына жеміс тілейміз.

Білікті ұстаз – биік мәртебе

<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru">Kyzylorda-news.kz.</a> ҚР Президентінің жанындағы Ұлттық ғылым академиясының &nbsp;делегациясы өңірлік ғылымды дамыту мақсатында Қорқыт ата атындағы Қызылорда университетінің жетекші ғалымдарымен, облыстық басқарма басшыларымен кездесті.Делегация құрамы алдымен білім ордасының материалдық-техникалық базасын көріп, ғылыми инфрақұрылымын аралады.&nbsp; Алдымен «Физика-химиялық талдау әдістері» инженерлік бейіндегі зертханадағы коммерцияландыруға дайын үздік жобалармен танысты. Қазір ғалымдар мұнда гранттық қаржыландыру аясында «Жануарлар мен адамдардың әртүрлі ауруларының терапиясында потенциалды белсенді симметриялық және симметриясыз типтегі жаңа орынбасқан каркасты фосфонаттарды жасау» жобасын жүзеге асыруда. Сондай-ақ, ғалымдар полифункционалды биологиялық белсенді заттар синтезімен айналысуда.Мұнан кейін «Мұстафа Шоқай» ғылыми орталығын аралады. Орталықта гранттық қаржыландыру аясында «Мұстафа Шоқай мұрасындағы қолжазбалардың тарихи-деректік құндылығы», «М. Шоқайдың мемлекеттілік мұраттары: тарих сабақтары, идеялық сабақтастық» жобалары бойынша зерттеу жүргізілуде.Делегация «Aрхеология және этнография» ғылыми орталығының жұмыстарымен де танысты. Орталықта гранттық қаржыландыру аясында «Шығыс Арал маңының археологиялық мұраларын өзектендіру (Хорезм археологиялық-этнографиялық экспедициясының жаңа архивтік деректерін жүйелеу)» бойынша жұмыстар іске асырылуда. Сонымен қатар, ортағасырлық Жанкент қаласының орнында археологиялық қазба жұмыстары биыл да жалғасты.Академия өкілдері Т.Д.Қуанышбаев атындағы химия-биологиялық зерттеулер ғылыми-білім беру орталығы, А.Тапалова атындағы «Жалпы және бейорганикалық химия» оқу-зерттеу лабораториясы, А.Саданов атындағы микробиологиялық ғылыми-зерттеу орталығы, К.Сәдуақасқызы атындағы химиялық білім беру ғылыми-әдістемелік орталығы, ҚР еңбек сіңірген гидротехнигі М.Нәлібаев атындағы су шаруашылығы музейімен танысты.Жиында ҚР ҰҒА Ғылым департаментінің директоры Руслан Нұрлыбаев өңірлік мәселелерді шешуде ғылымның өте маңызды екенін айтты.<blockquote>«Академия өңірдегі ғылымға айрықша көңіл бөліп отыр. Шараға атқарушы мемлекеттік орган өкілдерін арнайы шақырдық. Ұлттық ғылым академиясы салаға қатысты мәселелерді шешу үшін ғалымдармен бірлесіп жұмыс істейді. Сол арқылы біз ғылымға да, ғалымға да кең жол ашып береміз», – деді Руслан Ерғалиұлы.</blockquote>Сондай-ақ, академия делегациясы өңірлік коммуникациялар қызметінде өткен баспасөз конференциясына қатысып, ғылымды дамыту бағытында атқарылатын жұмыстарды баяндады.Айта кету керек, Қорқыт ата атындағы Қызылорда университеті QS рейтингі бойынша Азияның үздік университеттерінің ТОП-551-600 (570-орын), сондай-ақ Қазақстан Республикасының ТОП-10 үздік университеттерінің қатарында 8-ші орында.&nbsp;Биыл университет QS–2024 халықаралық рейтингтік агенттігінің талдауы бойынша жаһандық рейтингтің ТОП-1200-1400 еніп, алғаш рет әлемдік тұғырға көтерілді.&nbsp;Бүгінде университетте 26 ғылым докторы, 193 ғылым кандидаты, 43 PhD докторы, «Болашақ» халықаралық бағдарламасының 40 түлегі, 25 шетелдік оқытушы жұмыс істейді.2022 жылы университеттің 6 оқытушысы «Болашақ» бағдарламасының «500 ғалым» жобасында жеңімпаз атанып, АҚШ, Германия, Ресей және Беларусь елдерінің жетекші ғылыми орталықтарында тағылымдамадан өтті. 2023 жылы 14 үміткер «500 ғалым» жобасының жеңімпазы атанды.Университетте ғылыми-зерттеу жұмыстары гранттық қаржыландыру бойынша түрлі жобалар, жергілікті атқарушы органдар мен кәсіпорындардың тапсырыстары, халықаралық келісімдер аясында жүзеге асырылады.2022 жылы жалпы сомасы 191 млн теңгеге 17 ғылыми жоба жүзеге асырылды. 2022 жылы ғылымнан түскен табыс 2020 жылмен салыстырғанда 76%-ға өсті.Ал, биыл ҚР ҒЖБМ 9 &nbsp;жоба жеңімпаз атанды, жобалардың жалпы сомасы 528 710 мың теңге. Университетте ғылыми-техникалық қызмет нәтижелерін коммерцияландыру аясында 1,5 млрд теңге сомасына «Инновациялық технологияларды қолдану арқылы мұнай қалдықтарын өңдеу» жобасы жүзеге асырылуда.&nbsp;<figure class="image"><img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/3d0f00c3_856f_4dc4_9aa5_35debcc1b5cd_2f9cf61cad.jpg" alt="3d0f00c3-856f-4dc4-9aa5-35debcc1b5cd.jpg"></figure>&nbsp;<figure class="image"><img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/e1941929_df98_4587_ab2d_5bd95ace153b_c2e839ec14.jpg" alt="e1941929-df98-4587-ab2d-5bd95ace153b.jpg"></figure> &nbsp;<figure class="image"><img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/IMGL_4027_e2241df62f.JPG" alt="IMGL4027.JPG"></figure>&nbsp;<figure class="image"><img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/IMGL_3890_17e2ddfdc5.JPG" alt="IMGL3890.JPG"></figure>

ҚР Ұлттық ғылым академиясының делегациясы университеттің ғылыми әлеуетімен танысты

<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru">Kyzylorda-news.kz.</a> Білімді биік тұтқандар Қазалы қаласы төріндегі белгілі сыншы, қоғам қайраткері Қалжан Нұрмаханов есімімен аталатын киелі білім ордасы 1991 жылы пайдалануға берілді. Қазіргі уақытта мектепте 20 оқу кабинеті, акт зал, үлкен және кіші спорт зал, мұражай, асхана, 2 мультимедиялық кабинет, «Еркетай» шағын орталығы жұмыс істейді. Ақпараттық жабдықтармен толық қамтамасыз етілген. Әрбір сыныпта моноблоктар мен интерактивті және жылжымалы тақталар бар. Сонымен қатар ноутбуктер интернет желісіне қосылған. Кең әрі жарық кітапханадағы электронды оқулықтар және материалдар оқушылар игілігіне пайдаланылып, заман талабына сай қолданылуда. Егемен елдің болашағы, оның әлемдік өркениеттегі өз орны, ең алдымен білім мен тәрбиенің бастауы болатын – мұғалім қолында. Ал аталған ұжымдағы ұстаздардың басты мақсаты – білім сапасын жақсарту.Білім ордасының шәкірттері аудандық, облыстық, республикалық, халықаралық деңгейдегі сайыстардың жүлдегері атанып, мұғалімдер мерейін өсіруде. Мектеп мақтанышы Ерасыл Сапарбек «Зерде» зерттеушілік және шығармашылық жұмыстары ғылыми жобалар байқауының республикалық кезеңінде үш дүркін жүлдегер атанды. Қ.Нұрмахановтың 90 жылдығына орай өткізілген аудандық ғылыми жобалар байқауында Нұргүл Байкенжеева үздік деп танылып, республикалық кезеңге қатысты. Ерлан Жұмахан, Еңлік Сапарбек, Аружан Жалғасбек, Елдос Меңдуақас, Дамир Сағидолла, Адина Аман, Жансая Жеңісбекқызы, Нұрай Киікбай сынды шәкірттерді шығармашылыққа баулып жүрген ұстаздар Жанар Келімбетова, Айша Қалау, Ұлжан Қожаметова, Гүлжанат Әшірбекова, Ержан Аманбай, Іңкәр Алдамжарованың еңбегі ерекше.Балалардың бал мекеніҚазалы қаласында 2009 жылы алғашқылардың бірі болып, Қалжан Нұрмаханов атындағы №95 мектеп жанынан «Еркетай» шағын орталығы ашылды. Алғашында екі топта елу тәрбиеленуші қабылданып, жұмысы басталды. Екі жылдан соң топтар саны төртке жетіп, жүз бала мектепке дейінгі тәрбие және білім алумен қамтылды. Қазіргі таңда үш және бес жас аралығындағы балғындар «Жауқазын, «Балауса», «Қарлығаш», «Балапан» топтарында тәрбиеленуде. «Бала тәрбиелеудегі басты мақсатымыз – таным әлемінің тұтас бейнесінің қарапайым дағдыларын меңгерген, күнделікті өмірде қолдануға қабілетті мектепке дейінгі тұлғаны қалыптастыру», – деген шағын орталық қызметкерлері биыл он жылдық мерейтойын атап өтті.Мерекелік шараға жиналған жұртшылық топтардағы ертеңгіліктерді тамашалап, орталықтың он жылда жеткен жетістігімен танысты. Бұдан соң «Балалардың бал мекені «Еркетайға» – 10 жыл» атты концерттік бағдарламаның куәгері болды.2009 жылдың қазан айының 15 жұлдызында «Еркетай» шағын орталығы сол кездегі аудан әкімі Айтбай Көшербаевтың қолдауымен ашылған болатын. Көпшілік алдымен өткенге шегініс жасап, орталықтың ашылу тарихындағы бейнекөріністі тамашалады. Ұжым қызметкерлерін мерекемен құттықтаған мектеп директоры Оңталап Маханбетов әріптестеріне жылы лебізін арнады. Он жасқа толған еркетайлықтарға ақ тілегін арнай келгендердің қатарында ардагер ұстаз Гүлжахан Сағидуллаева, аудандық мәдениет және тілдерді дамыту бөлімінің басшысы Болат Жолтаев, Қазалы қаласы әкімінің орынбасары Алмат Әбілхан, білім қызметкерлері кәсіподақ комитетінің төрағасы Әбілқасым Раманов, білім бөлімінің әдіскері Жанат Сәрсенбай және де қаладағы білм беру ұйымдарының басшылары мен ата-аналар болды. Мерейтой аясында орталық тәрбиешілері марапатталды.Әсем ән, күмбірлеген күй, биші қыздардың мың бұрала билеген биімен көмкерілген кеш «Еркетай» шағын орталығы түлектерінің орындауындағы «Еркетайға – 10 жыл» әнімен қорытындыланды.Мектептегі мұражайҚазалы қаласындағы №95 мектептің құрылысын 1990-1991 жылдары Әділбек Сарабеков басқарған МПМК-06 мекемесі салған. 1991 жылдың 1 қыркүйегінен бастап пайдалануға берілген білім ошағына қасиетті Қазалы топырағының тумасы, әдебиет сыншысы, аудармашы Қалжан Нұрмахановтың есімі берілген.Мектеп 864 оқушыға арналған. 1997 жылы білім ордасында Қалжан Нұрмаханов жылы болып жарияланып, мектеп ішінен мұражай бөлмесі ашылды. Бұндағы Қалжан Нұрмахановтың өз қолымен жазылған жазбалары, фотосуреттері, қойынкітапшасы мұражайдың құнды жәдігері. Оның тұтынған сағатын да көруге болады. Сонымен бірге келген қонақтар арнайы кітапшаға Қалжан Нұрмаханов туралы жылы лебіздері мен пікірлерін қалдыра алады. «Достық лебізі» деп аталатын кітаптан да көп дүние таба аласыз. Аудармашының қырғыз жазушысы Шыңғыс Айтматовпен арадағы достығы туралы фотосуреттер ілінген арнайы тақта да бар. Кейіпкер туралы өзге ғалымдардың зерттеу жұмыстары мен газет қиындылары, Қалжан Нұрмахановтың баспасөз бетінде жарияланған сыни мақалалары сақталған. Және де мектеп тарихы, ардагер ұстаздар туралы да осы жерден оқи аласыз.Мұражайға саяхаттаған әрбір жан Қалжан Нұрмахановтың өнегелі өмір жолына қанығады. Ол 1927 жылы Қызылорда облысының Қазалы қаласында туған. М.В.Ломоносов атындағы Мәскеу мелекеттік университетінің филология факультетін бітіргеннен кейін М.Горький атындағы әдебиет институтының аспирантурасында оқыған. КСРО Жазушылар Одағының аппаратында, «Дружба народов», «Жұлдыз» журналдарының редакцияларында қызмет атқарған. «Жазушы» баспасында проза бөлімінде аға редактор болған. Қазақ КСР Мәдениет министрлігінде цензура жөніндегі бас редактор болған. Қазақстан мен Қырғызстан баспасөзінде мақалалары жиі жарияланған. Мақалалары қазақ, орыс тілдерінде жазылған.Халыққа дәстүрлі достықты үндеген Қазалы тумасы Қ.Нұрмахановтың бүкіл совет, әсіресе қырғыз әдебиетіне жасаған жақсылығы телегей теңіз. Атақты қырғыз ақыны Шыңғыс Айтматовпен дос болып, оның қарымды қаламынан шыққан «Бетпе-бет», «Алғашқы ұстаз», «Ана – Жер – ана» шығармаларын аударып, қазақ елі оқырмандарына таныстырды. Осындай игілікті істі достық ниетпен адал атқарды.Білім ордасында Қалжан Нұрмахановтың 90 жылдығына орай мәдени-танымдық іс-шара өтті.&nbsp;Мектептің акт залында «Аударманың арланы, драманың дарабозы, сын әлемінің саңлағы – Қалжан Нұрмахановқа 90 жыл» тақырыбында аудандық кеш ұйымдастырылды. «Қалжан Нұрмахановтың әдеби мұрасы – халық қазынасы» тақырыбында 8-11 сынып оқушылары арасында аудандық ғылыми жобалар сайысы, «Қазалының Қалжаны – қазағымның мақтаны» тақырыбындағы 5-11 сынып оқушыларының қатысуымен жас ақындар мүшәйрасы болды. Қала мекемелері қызметкерлері волейболдан және 7-10 сынып оқушылары арасында футболдан жарыс ұйымдастырылды. Аталған шаралар туралы мәлімет пен фотосуреттер мектеп мұражайында қатталған.

Қаламгер атындағы қарашаңырақ

<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru">Kyzylorda-news.kz.</a> Халықтың әлеуметтік осал топтарынан 400 мыңнан астам бала мектеп формасымен, мектепке қажет керек-жарақтарымен қамтамасыз етуге материалдық көмекпен қамтылатын болады, деп хабарлайды ҚР Оқу-ағарту министрілігің баспасөз қызметі.Биыл әр білім алушыға киім, оқу құралдарын сатып алуға арналған қаражаттың ең төменгі мөлшері– 40 567 теңге. Барлық ақша аударымдары ата-аналардың карточкалық шоттары арқылы жүзеге асырылады.<blockquote>«Қаражат ата-аналарға балалармен бірге мектеп формасын, аяқ киімді, кеңсе тауарларын өздері таңдап алу үшін беріледі. Қабылданған өзгерістер ата - аналар мен балаларға жеткізушілерді өз бетінше таңдауға мүмкіндік береді», - дейді</blockquote>Балалардың құқықтарын қорғау комитеті төрағасының орынбасары Жолдас Батырхан. Мұқтаж отбасыларға материалдық көмек көрсету және балаларды 100% қамтамасыз ету үшін жалпыға бірдей міндетті орта білім беру қоры жұмыс істейді. «Жалпыға бірдей оқыту» қоры атаулы әлеуметтік көмек алатын отбасылардан шыққан балаларға, сондай-ақ жан басына шаққандағы орташа табысы ең төменгі күнкөріс деңгейінен төмен отбасылардан шыққан балаларға материалдық көмек көрсетеді. Жаңа оқу жылы қарсаңында жетім және ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар, төтенше жағдайға тап болған оқушылар қаржылай көмек алады. Оның ішінде Абай облысындағы апаттан қаза тапқан орманшылардың балалары бар.

400 мыңнан астам бала мектепке дайындалу үшін материалдық көмек алады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Әрбір елдің келешегі мектебіне байланысты. Ұстаз – жас ұрпақтың рухани сәулеткері, мектептің жүрегі, балаларды білім нәрімен сусындатып, бойына жақсы қасиеттерді дарытып, рухани адамгершілік тәрбиеге бағыт-бағдар беруде ұстаздардың еңбегі ерекше зор маңызға ие.Осы орайда кемеңгер жазушы М.Әуезов «Ұстаздық – ұлы іс» деп айтқандай, бұған лайық болу үлкен абырой. Мұғалім – мамандық болса, ұстаздық қасиет, табиғат дарытқан құдірет. Бойыңа қуат, жүрегіңе жарық жігер беріп өрге сүйрейтін де, жаныңа азық, өміріңе өзек боп төрге сүйрейтін де осы ұстаздық қасиет. Бүкіл ұстаздар қауымын әр баланың жан-дүниесін танып білуші, әрі оны жеке тұлға етіп қалыптастырушы, ел болашағының мүсіншісі деуге болады. Осындай қызығы мен қиыншылығы мол мамандық иесі Ж.Жабаев атындағы №234 орта мектептің педагог-зерттеуші санатындағы бастауыш сынып мұғалімі Фарида Қожахметованың еткен еңбегі зор.Мектеп атты қасиетті де, киелі шаңырақ құтты мекеннен, аяулы ұстаздан адамзат баласының барлығы тәлім-тәрбие алып, өсіп өнеді. Дана халқымыз «Ұстазы жақсының ұстамы жақсы» дегендей, мерейлі кәсібін таңдап, бүгінгі таңда оқушыларды білім нәрімен сусындауда. Фарида Қожахметова ұлы істің игі жолында аянбай қызмет жасап келеді.Әріптестерінің айтуынша, абыройлы мұғалімнің жан дүниесіне кең өте байсалды, білімді, терең ойлы, тұла бойы тұнып тұрған талант иесі. Бала болмысына өзгеріс енгізуші, бағыт-бағдар беруші, ата-ананың сенімді көмекшісі ретінде бағаланады.XXI ғасырдың нағыз ұстазы қандай болмақ? Әрине, өз кәсібінің майталманы, шебер ұстаз, осы мақсатта рухани күш-жігерін, парасат-қуатын аямай төккен еңбегінің арқасында Фарида апай өзімен бірге шәкірттері де заманауи көштен қалмай түрлі аудандық, облыстық, республикалық сайыстардан жоғарғы орындардан көрінді. Арнайы марапаттарға ие болып, мектеп абыройын асқақтатып жүр.Қорыта келгенде, болашағы баянды, келешегі кемел мемлекеттің осындай жүректері махаббатқа толы, сүйіспеншілігімен баурап алатын рухани бай жандардың өмірі үлгі-өнеге толы, болашақ ұрпаққа тәлім беруші ұлағатты ұстаздар қатары көбейсе, нұр үстіне нұр.

Шәкірттерін шыңға жетелеген қазалылық мұғалім

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp;Мектепке дейінгі тәрбие мен білім беруде тиімді заманауи әдістер мен технологияларды қолдану маңызды. Ертеңгі ел болашақтарына бастапқы балабақшадағы тәлім беру үздіксіз білім берудің алғашқы сатысы саналады. Осы мақсатта «Ақбота» бөбекжай-балабақшасында «Мектепке дейінгі тәрбие мен білім беруде тиімді заманауи әдістер мен технологияларды қолдану» тақырыбында педагогикалық оқу ұйымдастырылды.Қатысушыларға сәттілік тілеген балабақша меңгерушісі Б.Жолболды алғысөзімен ашса, аудандық білім бөлімінің әдіскері Л.Тілекқызы тақырып маңыздылығына тоқталды.Шараға аудан балабақшаларынан 14 тәрбиеші қатысып, өздерінің жаңашыл тәжірибесімен бөлісті.Педагогикалық оқу нәтижесі бойынша №11 «Балапан» бөбекжай – балабақшасының тәрбиешісі Л.Бердіжарова баршадан озық деп танылса, екінші орынды №28 «Ақбота» бөбекжай – балабақшасының тәрбиешісі М.Көмекбаева мен №21 «Алпамыс» бөбекжай – балабақшасының тәрбиешісі Н.Нұрылла алды.Үшінші орынды №23 «Қарлығаш» бөбекжай – балабақшасының тәрбиешісі Н.Жанәбіл мен №4 «Шұғыла» бөбекжай – балабақшасының тәрбиешісі Ж.Қожахметова қанжығалады. №2 «Айгөлек» бөбекжай – балабақшасының тәрбиешісі Л.Жансапова алғыс хатпен марапатталды.Қорыта келгенде, аталған педагогикалық технологиялар мен инновациялық құралдар балабақшада балалардың жас ерекшеліктерін ескеріп, әр сатыға балалардың қабылдау мүмкіндіктеріне сай пайдалануға болады. Мектепке дейінгі балалардың есте сақтау қабілеті әлсіз, қабылдау процестері тұрақсыз келеді. Сондықтан олар затты қолмен ұстап, көзімен көргенді ұнатады. Осыған сәйкес, мектепке дейінгі балалардың оқу іс-әрекеттеріне көрнекілік, ойын технологиясын кеңінен қолданған жөн деп санаймыз. Бүгінгі барлық көрсетілген сабақтар мен жұмыстарды назарымызға алып, балаларымыздың одан әрі көркейіп дамуына бәріміз үлес қосайық.

Тәрбие талабы – жаңашылдықта

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp;Әйтеке би кентіндегі №2 «Айгөлек» бөбекжай-балабақшасында Қазалы аудандық білім бөлімінің ұйымдастыруымен тәжірибе алмасу және логопед, дефектолог мамандарына әдістемелік қолдау көрсету мақсатында «Мектеп жасына дейінгі балалардың сөйлеу тілін ертегі арқылы дамыту» тақырыбында шығармашылық күн болып өтті.Шараға мектепке дейінгі және орта білім беру ұйымдарының арнайы мамандары қатысты.&nbsp;Шығармашылық күн бағдарламаға сәйкес «Балабақшаның ертегі әлемі» тақырыбындағы көрмені тамашалаумен басталып, ертегідегі ақ қоянның қимылды әуенімен жалғасты. Одан әрі балабақша тәрбиешісі Гүлімхан Диханбаеваның жетекшілігімен «Балауса» ортаңғы топ бүлдіршіндері «Дос іздеген бота» ертегісін сомдады.Балабақша логопеді Сәндігүл Тәжімбетова балалармен «Үйшік» ертегісі арқылы арнайы түзетушілік іс-әрекет (топтық жұмыс) жүргізді және «Үй жануарлары» тақырыбында жеке баламен арнайы түзетушілік іс-әрекетімен бөлісті. Сондай-ақ «Балам дұрыс сөйлесін десеңіз!» тақырыбында ата-аналармен жұмыс жүргізіп, баланың тілін дамыту жайында ата-аналарға түрлі кеңестер берді. Дефектолог Феруза Әбен «Ертегі терапиясы арқылы балалардың креативтік ойлауын қалыптастыру» тақырыбында тәрбиешілермен шеберлік сыныбын ұйымдастырды. Психолог Тоқсұлу Мүсірепова қатысушылардың көңіл-күйін көтеру, бір-біріне деген ізгі, жағымды әсер қалдыру мақсатында «Көңіл күй – жан-азығы» тақырыбында тренинг өткізді және шараға қатысушылармен кері байланыс орнатып, олардың ыстық ықыласы тыңдалды.Шара соңында балабақша меңгерушісі Анар Кеулімжай сөз сөйлеп, қатысушыларға жылы лебізін білдірді. Сонымен қатар, аудандық білім бөлімінің әдістемелік кабинетінің әдіскері Нәдира Аманкелдіқызы семинарды қорытындылап, өз іс-тәжірибесін көрсеткен мамандарды марапаттады.

Баланы дамыту – басты мақсат

<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru">Kyzylorda-news.kz.</a> ҚР Оқу-ағарту министрлігінің орта білім комитеті 1-сыныпқа құжаттарды қабылдау бір аптадан соң яғни 2023 жылдың 1 тамызында аяқталатынын ескертеді.Өтініш беріп үлгермегендер құжаттарды Еgov.kz электронды үкімет веб-порталы және жергілікті атқарушы органдардың ақпараттық жүйелері арқылы тапсыра алады.Бірінші сыныпқа балалар 6 жастан бастап ата-анасының немесе баланың заңды өкілінің өтініші негізінде қабылданады. Сондай-ақ денсаулық жағдайы туралы құжаттар (026/у-3 нысаны және 065/у) және 3х4 өлшемді 2 фотосурет қоса беріледі.Айта кетейік, құжаттарды қабылдау 1 сәуірден басталып, 4 айда 350 453 өтініш түсті, бірінші сыныпқа қабылданған балалардың 71,2%, қазақ тілінде оқытатын мектептерді таңдаған.Алдын ала болжам бойынша, жаңа оқу жылында 410 мыңнан астам бала бірінші сыныпқа барады деп күтілуде.

Бірінші сыныпқа қабылдау тамыздың бірінде аяқталады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp;Қазақтың әні мен күйі – халқымыздың ықылым заманнан бері қалыптасқан, еш жұтамайтын асыл қазынасы. Ұлттың бекзат болмысы мен арғы-бергі тарихынан сыр шертетін шежіресі. Ән арқылы көңілдегі алуан сезімді жеткізіп, жүректің нәзік қылын шертуге, тіпті бойдағы мұң-шерді шығаруға болады. Демек әркімнің таласы бар өлең өнерін киелі десек қате емес. Біздің ауданда осы өнердің қанатына қонып, киесін түсініп, өн бойына дарытып жүргендер жетерлік.&nbsp;Тек ән өнері ғана емес, Шиелі топырағында дүниеге келген талай жан сегіз қырлы, бір сырлы. «Ел іші – өнер кеніші» демекші Шиелі өнерпаздары республиканың мәдениет министрлігі тарапынан өнер ұжымына берілетін «халықтық» деген атақты алпысыншы жылдардың аяғында ала бастапты. Мұндай мәртебелі дәрежеге жеткен алты өнер ұжымы біздің ауданда болған. Алғаш рет «халықтық» атауын 1969 жылы аудандық мәдениет үйінің халық аспаптар оркестрі, кейін осындағы театр жеңген. Содан кейін «Қазақстанның 30 жылдығы» атанып, қазір Бала би болып өзгерген ауылдың өнерпаздары да халық театры атанып, көпшілікті талантымен таңдай қақтырды. Бұл кезде өнер көрсетіп жүргендердің ішінде күрішші, механизатор, шопан, мұғалім сынды қарапайым еңбек адамдары көп еді. «Нартай сазы» фольклорлық ансамблі, «Жас дәурен» ән-би ансамблі, Ноғайбаевтардың отбасылық ансамблі де осындай деңгейге көтерілген. Әрине, жемісті жеңістің астарында төгілген тер мен еңселі еңбек жатыр. Ал солардың барлығына үлес қосып, өзіндік қолтаңбасын қалдырған жандардың арасында Бөрібай Қоңқабаев, Әмина Тасболатова, ағайынды Әшімхан, Әлімхан Оспановтар, Әлмырза Ноғайбаев бар. Шиелінің ауыз толтырып айтатын өнерпаздары мұнымен таусылмақ емес. Бір кездері Нартай Бекежановтан бас¬тап, осы заманғы театр әртістері М.Нұрекеев, Ғ.Әбдінәбиева, Ш.Әбдібаева, сазгер, өнер зерттеуші М.Қалауов, республикалық «Гүлдер» ансамблінің ұйымдастырушыларының бірі С.Елеусізов, Құрманғазы атындағы оркестрдің бас концертмейстері, «Отырар сазы» оркестрінің дирижері Қ.Тасболатов, жыршы Ш.Ділдебаев, айтыскер-ақын М.Тұрсанов та әлі күнге дейін шиелілік ағайынның аузынан түскен жоқ. Бұдан бөлек Сәуле Бапанованың отбасы да түгелімен өнер қуған жандар. Шиелілік ару С.Бапанованың отбасы қолданбалы өнер – тоқыма, гобелен саласының майталмандары. Олардың қолдарынан шыққан киіз бен алашаларда поэтикалық пейзаждар, натюрморттар, түрлі композицияларға қызықпай қарау мүмкін емес. Мәдениет саласына өлшеусіз үлес қосып, аянбай еңбек еткен жандардың бәрін атап шығу әрине, мүмкін емес. Дегенмен есімдері елге танылып, адамды рухани ләззатқа кенелткен өнер майталмандарын әр жас біліп, біліп қана қоймай сол сара жолды жалғастыруды мақсат ету қажет. Қазақта «Ақыл жастан, өнер тастан шығар» деген тәмсіл тегін айтылмаған. Бұл сірә, жас баланың өнерге икемі егде тартқан кісіге қарағанда жақсы екенін білдірсе керек. Осы орайда баланың болашағына бағдар жасап, оны қарғадайынан өнерге баулу ата-ана үшін маңызды қадамның бірі.Бүгінгідей жаһандану заманының бір осал тұсы – жасөспірімдердің табалдырықтан аттап шығуға ерініп, үздіксіз ұялы телефонға телміруі. Жасыратыны жоқ, қай босағаны аттасаңыз да бір бұрышта қалтафонға қарап отырған баланы кездестіруге болады. «Қандай өнерің бар? Қай үйірмеге барасың?» деп сұрай қалсаңыз кібіртіктеп, көзімен жер сүзіп кетерін қайтерсіз? Бұл қазіргі балалардың өнерге деген қызығушылығының жоғын білдіріп тұрғандай. Сол қызығушылықтың жоқтығынан ғой жаңа жыл бола қалса тақпақтың барлығы «Аяз ата келіп тұрдан» әрі аспайды. Әрине, бұл жерде бүлдіршінді кінәлаудың қажеті жоқ. Егер ата-ана баласын өнерге баулуға құлықсыз болса, қаршадай баладан не қайыр? Қазір «Бұлақ көрсең көзін аш» деп өнерге баулитын үйірмелер жетерлік. Мәселен, аудандағы оқушылар үйін алайық. Мұнда балаларды өнер мен білімге баулитын жиырмадан асып жығылатын үйірме бар. Оның ішінде «Би өнері», «Балдәурен» және қолөнер мен сурет өнерін үйретіп, бүлдіршіннің қанатын қомдап, өнер әлемінде биікке самғауына мүмкіндік жасайды. Қуаныштысы, аталған мекеме балаларды тегін оқытады. Оқушылар үйінің директоры Бауыржан Әбішевтің айтуынша, кейбір үйірмелер аудандағы білім ошақтарының ішінен де ашылған. Бұл бір жағынан баланың қаржысын үнемдесе, екінші жағынан қатысушының қауіпсіздігін сақтайды. Демек қай кезде болсын ата-ана баласын оқушылар үйіне немесе мектепте аталған үйірмелерге қатыстыра алады.Сыр елі – Жыр елі. Жыр еліне тән өнердің бірі – жыршылық. Замана бұлбұлы ¬Нар¬тай Бекежановтың жыршылық дәстүрін жалғастырушылар да біздің ауданда табылады. Бұл тұста Шиелі аудандық мәдениет үйі жанынан «Нартай өнер мектебі» құрылған. Республиканың мәдениет қайраткері, белгілі әнші-термеші Құрманбек Бекпейісов бастаған өнер мектебін қазір ұлы Мұхамедәлі Бекпейісов жалғастырып келеді. Бір кездері Махамбет, Шернияз, Құрманай, Доғалақ, Сүйінбай, ¬Ду¬лат, Тұрмағамбеттер салып кеткен сара жолды осы өнер мектебі насихаттауда. Аталған өнер ордасының түлектері Мейірбек, Нұртілек, ¬Ержан, Еркін, Ақмарал, Әзілхан сынды жас таланттар да дәстүрлі өнерді жанжандырушылар. Қазір дәстүрлі өнерді жалғаған мектепте «Нартай ақын» жыр-терме, «Тайжан ақын» дәстүрлі ән, «Халық әні», «Сырнаймен ән салу», «М.Тұрсанов» ақындар үйірмесі бар. Үйірмеге қатысатын оқушылардың жалпы саны – 40. Солардың ішінде оқ бойы оза шауып, шаршы топта өнерімен танылып жүргендер де жоқ емес. Айқын Төлеген, Дидар Сүгірәлиев, Досхан Нұрланұлы – соның айғағы.Өнерімен өрге жүзіп, биікті бағындырған шиелілік жұлдыздардың тізімін әрмен қарай жалғастыру келешек ұрпақтың қолында. Егер балаларымызға қазірден қазақтың қара домбырасын үйретіп, ән мен жырға баулып, өнердің қанатына қондырсақ, Шиелі аспанында олардың үні қалықтап тұрады.

Шиелілік балғындардың бағындырар белесі алда

<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru">Kyzylorda-news.kz.</a> Мирамкүл Жеткербайқызы – Әйтеке би кентіндегі Б.Мергенбаев атындағы №226 мектеп-гимназияның қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі, зерттеуші-педагог. Білім саласында жиырма бес жылдық тәжірибесі бар, жоғары санатты ұстаз, мектеп-тренері. Бала жанының бағбанына айналған кейіпкерімізге бірнеше сауал қойған едік.– Мирамкүл Жеткербайқызы, сіз миллионер мұғалім атандыңыз. Сіз үшін бұл байқаудың маңызы қандай?– Шынын айтқанда мен бұл байқауға төртінші мәрте қатысқанда жеңіске жеттім. Әр өтпеген сайын кемшіліктерімді түзетіп, әрбір критериймен әзірленіп, додаға түстім. Бұл сыйлықты алуыма жолдасым Мараттың үлесі орасан зор. Алайда былтыр қайтыс болды. «Сен мықтысың» деп мені жігерлендіріп отыратын. Тек, өкініштісі осы сәтті бірге көре алмады... Аманаты қызым Аңсаған бар.Бүған дейін де бірнеше жетістікке жеттім. Мәселен, былтыр республикалық авторлық бағдарламалар байқауында екінші орын алдым. Мен зерттеу жұмысыма «Қазалы қаламгерлері» деген ат бергенмін. 2016 жылдан бері жұмыс жасап келе жатырмын. Мақсатым – Қазалыдан шыққан қаламгерлерді балаларға насихаттау. Қасиетті Қазалы топырағында талай таланттың кіндік қаны тамған. Өнер өлкесіне айналған біздің өңірдің өнерпаздарын өрендер біліп жүруге міндетті деп санаймын. Келешекте «кімдердің ауылынансың» дегенде тосылып қалмаса деймін. Қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі болғандықтан болар, шығармашылыққа жаным құмар. Әдемі сөйлеп, тілді шұбарламай, шырайын келтіре шешендікпен әңгіме бастайтындарды ұнатамын.– Ширек ғасырдан бері бала тәрбиесімен айналысып келесіз. Қалай ойлайсыз, бүгінгі мен бұрынғы ата-ананың айырмашылығы бар ма?– Ата-аналар арасында айырмашылық жоғары. Мен сыныптағы оқушыларымның тізімін алғанда міндетті түрде ата-ананың жылын да өзіме тізімдеп қоямын. Себебі, әр жылдағы ата-аналардың талғамы мен сұранысы әрқилы.Тек ортақ, үлкен байланыс бар. Ол өз баласы үшін мұғалімнен үлкен қамқорлық күтуі. Осы межеде жұмыс жасағасын ата-аналардың жас арасындағы айырмашылықтарды да, кездесетін кедергілерді де жоюға болады деп ойлаймын.– Қазіргі балалардың кітапқа құмарлығы қандай? Сіз кімдерді оқып өстіңіз?– Кітап оқуға құмарлық өте жоғары десем, жалған сөйлегенім болар. Кітап оқуға құмарлықты балалардың жаңа форматтағы сұраныстарына сай жасасаңыз нәтижелі болады. Мысалы кітапханаға апару, аудандық кітапхана керемет жұмыс жасайды. Жетістіктері де жоғары. Шын мәнінде, оқушы марапатты ерекше ұнатады. Жаңа форматта талқы, конференция, буккросинг жүргізу арқылы кітап оқуға қызығушылықты арттыруға болады деген пікірдемін.Менің ұстазым Күләш Досжанованың кітап оқуға, мұғалім болуыма ықпалы зор болды. «Ұлан», «Дружные ребята» газеттерін үзбей, Мағжанның поэзиясы мен Әуезов әңгімелерін қызыға оқыдым.– Адам бойындағы қандай қасиетті бағалайсыз?– Қарапайымдылық пен әділдік және білімділік. «Білімді мыңды жығады...» демей ме?! Расында да білімің болса, шығар шыңың да биік болады. Алайда, «мен білемін», «мен кереметпін» деп дандайсып кету, өркөкіректік өсірмейді. Керсінше, қарапайымдылық қашан да қияға жетелейді. Ал ақты ақ, қараны қара деп, қара қылды қақ жаратын әділдігіңіз бойыңыздағы асыл қасиеттеріңізді одан әрі әрлей түсетіні ақиқат.– Алдағы жоспарыңызбен бөліссеңіз…– Жоспарым – қарапайым ұстаз болу. Қарапайым дүниеден таңғажайып көре білу. Мұғалім үшін «шедевр» әрине, ол – шәкірт. Біздің әрбір еңбегіміз, жетістігіміз, төккен теріміз шәкірттеріміз шыққан шыңда.– Жас ұстаздарға не жетіспейді деп ойлайсыз?– Жас ұстаздарға іздену мен өзіндік пікір жетпейтін секілді. Біз жас ұстаз болған кезде Тоты, Ұрқия апайлардың тапсырмасын санаспастан, уақытты өлшеместен әзірлейтінбіз. Жұмыс жүйелі жүрсін десеңіз, ұжымдық істе, ұйымшылдық, қамқорлық, қолдай білу ас маңызды деп есептеймін.– Сіз үшін бай адам кім?– Менің ойымша, білімді адам – бай адам. Сарқылмайтын байлық кәсіппен келеді. Бастысы – бала кезден оқу-білімге құштар болсаңыз, есейгенде ақылды да, бай да, табысты да бола аласыз.– Сұхбатыңызға рақмет.

Мирамкүл Жөлекеш: Білімді адам – бай адам

<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru">Kyzylorda-news.kz.</a> «Жер – ырыстың кіндігі, білім – оның тізгіні» деген қазақ халқы білмекке ерекше көңіл бөлген. Заманына қарай амалын жасап, уақыт талабына бейімделген жұрт әр кезеңде түрлі ғылымды игергенін тарихи деректер растайды. Ал қазіргі жалпы білім беретін оқу орындарының негізі Қазақстанда ХІХ ғасырдың соңы, XX ғасырдың бас кезінде қаланған. Шалғайдағы далаға жаңалық болып келген сол тарихи оқиға туралы айтылғанда ойға оралатын орталықтың бірі – Қазалы жері. Біздің мекеннің санаулылар санатынан орын алып, тыңнан түрен салған тұңғыштар тобынан табылуының сыры неде?Білім – идеологияның жетекші құралы. ХІХ ғасырда патшалық Ресейдің қол астындағы ірілі-ұсақты елдерге өз саясатын терең сіңіруде оларды сауаттандыру қажеттігі туындады. Осы мақсатта қолға алынған халыққа білім беру ісі елімізде діни және зайырлы екі бағытта жүргізілді. XIX ғасырдың орта кезіне дейін қазақ балалары мектеп пен медреселерде мұсылманша білім алды. Медресе шәкірттеріне ислам дінінің негіздері бойынша бастауыш білім берумен қатар философия, математика, медицина, тарих, тіл білімі (лингвистика) және астрономия ілімінің негізін меңгертсе, 1870 жылдан бастап бұл діни оқу орындарына патша үкіметінің бастамасы бойынша орыс тілінің негіздерін үйрету міндеттелді. Көп ұзамай мұсылманша оқытуға бақылауды күшейтті. Деректерде 1867-1868 жылдардағы әкімшілік реформаға сәйкес мектеп пен медреселер ашу үшін уезд бастығының арнайы рұқсаты керек етілді. Алғашында астыртын, кейіннен ашық кемсітіп, қорлау саясатына көшті.Жаңа саяси ұстанымға негізделген мектептер ашылып,онда арифметика, география, жаратылыстану, тарих сияқты пәндер оқытылды.Бұлардың қатарында ХХ ғасырдың бас кезінде жұмысын бастаған Түркістан, Ақтөбе, Жаркент, Верный, Қазалы, Қостанай, Перовск, Семей қалаларындағы тұңғыш ашылған мектептер болды. 1860 жылы Қазалы уезінде Орынбор генерал-губернаторының жарлығымен ер балаларға арналған 2 кластық орыс-приход мектебі ашылды. Алғашқы мұғалімдікке І форт – Қазалы әскери бекінісінің офицері Алексеев пен шырақшы Ефграфов тағайындалады. Білім ошағының басшылық қызметі мен жоғары сынып оқушыларының жауапкершілігі Ефграфовқа жүктелсе, төменгі топқа Алексеев дәріс берген. Оқу бағдарламасында шәкірттерге әдебиеттік оқу, грамматика, есеп, дін ілімдері енген. Сабақ уақыты күніне 5 сағат, аптасына 28 сағатқа негізделген. Қазіргі жүйеден айырмашылығы – түске дейін 3 сағат сабақ оқылып, екі сағаттық үзіліс белгіленген. Түстен кейін 2 сағаттық сабақ оқылса, сенбі күнгі дәріс саны небәрі 3-еумен шектелген. Белгіленген күн тәртібі жасала тұра, балалардың зейіні сабаққа төмен болған. Оған бағдарламалардың бірсарындылығы, татаршадан орысшаға, орысшадан татаршаға аударылған түсініксіз тәржіма, мұғалімдердің тәжірибесіздігі де әсер еткен.Олар елге кең көлемде тарай алмады. Халықты тілі, ділі, дінінен ажырататын бағыт ұстанған білім мекемелері жұмысына ел ішінен наразылық туындады. Бұл жұмыстың басында қазақтан шыққан ағартушы-ғалым Ыбырай Алтынсарин тұр. 1857 жылы Орынбор шекара комиссиясы жанындағы мектепті үздік бітіріп шыққан Ы.Алтынсарин 1860 жылы сол қаладағы облыстық басқару мекемесінде тілмәштық қызмет атқара жүріп, қазақ балалар үшін ұлттық ұстанымдағы оқу орнын ашу туралы тілегін бірнеше рет басшылық тарапқа ұсынады. Арада бір жыл өткен соң қазақ балаларын оқытатын бастауыш мектеп ашуға рұқсат алады. Алтынсарин армандаған мектептер 1864 жылы Торғайда, 1865 жылдың басында Қазалы уезінде, көп ұзамай Ырғыз бен Тройцк жерінде ашылады. 1883 жылы Орынбор губерниясының Ор қаласында қазақтарға арналған мұғалімдер даярлайтын мектептің ісін бастауына да ағартушы-ғалымның қосқан үлесі орасан болады.Жаңа білім нысандары: екі жыл оқытатын ауылдық мектептер, төрт жыл оқытатын бір сыныптық мектеп, алты жыл оқытатын екі сыныптық училище болып бөлінді.Ерекшеліктері – пәндерінің ана тілінде оқытылуы, халық ауыз әдебиетінің тәрбие құралы ретінде мейлінше қолдынылуы басты назарда ұсталды. Әдістемеде автордың төл шығармаларынан бөлек Л.Толстой, К.Ушинский көзқарастары негізге алынды. Орынбор шекара комиссиясының орыс-қазақ 7 жылдық мектебінде Ыбыраймен бірге білім алған Момын Байдосов 1864 жылыдың 1 қарашасында Орынбор генерал-губернаторынан «Қазақ мектебінің мұғалімі және басқарушысы» деген бұйрық алып, Қазалыдағы қызметіне кіріседі.Қазалы қаласындағы бұл ер балалар мектебіне тек қазақ балалары ғана алынады. Олар хат жазу, кітап оқу, тарих, табиғаттану, сурет пәндерін меңгереді. Алғаш 25 балаға есік ашқан шаңырақтан Сердалы Бекшориннің ұлы, қазақ сурет өнерінің қайталанбас тұлғасы Үсен де білім алады. Көзі ашық, көкірегі ояу ұлт жанашыры, қадірлі би мектепке өз баласын беріп қана қоймай, өзгелерді де тартуға ықпалын тигізеді.Бұл кезеңде Ресейден Қазалыға қоныс аударушылар көптеп келеді. Жаңа қоныстанушылар қатарындағы өзге ұлт өкілдерін патша өкіметі мектепке кіргізе бастайды. Орын алған саясатқа қарсы шыққан би Сердалы Бекшорин өз наразылығы ретінде баласын шығарып алады.Өзбек КСР-нің Орталық тарих архивіндегі жазбаларда мынандай жолдар кездеседі.«Мектеп жұмысы бірден тіктеліп кете алмаған. Тұрақты мектеп үйін белгілеудегі қиындықтар, байлардың балаларын бұл мектепке бермеуі, діннің ықпалында болған халықтың тұрмыстық жағдайының өте ауырлығы, оқыған балалардың денсаулығына көңіл бөлінбеуі, оның жұмысының алға басуына кедергі жасады».Момын Байдосов кездескен кедіргідерге қарамастан, 1877 жылдың 1 қыркүйегіне дейін жауапты жұмыс атқарған.Уақыт жалғасып, тарих алмасып, ауданда ағарту саласы түрлі бағытта дамыды. Алайда солақай саясатқа сойыл сілтеп, сәулелі ойға шырақ берген бұл білім ошағы Қазалыдағы ғана емес, бүкіл уездегі ағарту саласындағы нәтижелі жұмыс істеген тұңғыштың бірі болғандықтан өлке тарихындағы орны айрықша.

Қазалы – білім шамшырағын шашқан мекен

&nbsp;<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp; Қызылорда қаласында 5-30 тамыз аралығында «Мектепке жол» жалпы республикалық акциясы аясында оқушылардың мектеп формасына арналған ауқымды жәрмеңке ұйымдастырылады. Ал аудандарда аталмыш акция 16-21 тамыз аралығында жалғасады. Бұл жәрмеңкеге жергілікті «Ас-Ка» ЖШС, «Ақжүрек мүгедектер қоғамы» ҚБ, «Айша-бибі» тігін цехы және тағы да басқа кәсіпкерлер өз өнімдерін облыс тұрғындарына ұсынбақ ниетте. Жәрмеңкеде мектеп формалары нарық бағасын төмен әрі жоғары сапада сатылымға шығады. Сондай-ақ, әлеуметтік жағдайы төмен отбасыларына да арнайы жеңілдіктер қарастырылған. Бүгін Өңірлік коммуникациялар қызметінің ұйымдастыруымен өткен баспасөз турында БАҚ өкілдері қаладағы бірқатар тігін цехының жұмысымен танысты.<blockquote>–Оқушылардың мектеп формасына арналған жәрмеңкені ұйымдастырудағы басты мақсат – ата-аналардың алысқа бармай-ақ балаға қажетті мектеп құралдарын бір жерден алуын қамтамасыз ету және қажетті заттарды төмен бағада тұрғындарға ұсыну болып табылады. Қалада ұйымдастырылатын жәрмеңке Қорқыт ата көшесі, 55 «Small» сауда орталығының алаңында өтеді. Жәрмеңке сөрелеріне қойылатын барлық тауарлар төменгі бағада және жоғары сапада сатылымға шығады. Осы орайда барша облыс тұрғындарын жәрмеңкеге белсене қатысуға шақырамыз!, – деді облыстық кәсіпкерлік және өнеркәсіп басқармасы басшысының орынбасары Азамат Қаюпов.</blockquote>Баспасөз туры барысында мектеп формаларын тігумен айнылысатын тігін цехтары өз өнімдерін таныстырды. Соның бірі – «Ас-Ка» ЖШС цехы үш жылдан бері мектеп формаларын тігуді қолға алған. Бұл цех өз қолдарынан шыққан 7-8 мың өнімді жәрмеңкеге ұсынуды жоспарлап отыр.<blockquote>–Біздің цех 2007 жылдан бері тігін тігумен айналысып келеді. Бірақ 2014 жылдан бастап өндіріс саласына бет бұрып, арнайы киімдерді тігуге тапсырыс қабылдадық. Қазіргі таңда цехта арнайы киімдерден бөлек, мектеп формаларына да тұрғындар тарапынан сұраныс жоғары. Осыған орай қаланы ғана емес, барлық ауданды өзіміз аралап, қолжетімді бағадағы өнімдерімізді жұртшылыққа ұсынуды жөн көрдік. Биыл да ұйымдастырылатын жәрмеңкеге 7-8 мыңнан астам өнімді сатылымға шығаруды жоспарлап отырмыз, – деді «Ас-Ка» ЖШС директоры Дина Махатова.</blockquote><figure class="image"><img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/361575329_1463262697768256_7541153372594150133_n_58b665772b.jpg" alt="361575329_1463262697768256_7541153372594150133_n.jpg"></figure>

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары: Білім